Kontra

ANE ZUBELDIA MAGRIÑÁ

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Ane Zubeldia Magriñá

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko maiatza

Edizio hau: 2025eko maiatza

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

Modu batean edo bestean

dantzakide izan ditudan pertsona guztiei

I
DANTZA ARIKETAK

KONTRA (INTRO)

Esan? Zuk ere nahi zenuke esan? Esan zer?

[…]

Inuzente halakoa: ez duzu zeure buruarekin

nahikoa gertutasun

zer esana izateko.

HENRI MICHAUX

Isiltasunetik gertu dago

esan nahi dudan guztia.

Ahoskatu nahi nituzkeen soinuak

ez dira ia

ezer.

Hizkuntza guztiak ulertzeko zorian

banengo bezala sentitzen naiz hemen

isiltasunetik gertu.

Hemen

hartzen dut

buztinaren malgutasunaz

arnasa.

INPRO

Beti eman dakioke

pixka bat gehiago lurrari.

Ezinbestekoak dira grabitatea eta zorua

biguntzeko haien kontra,

men egiteko

eraiki artean zerbait

norbere sedimentu guztiez

[hezur haragi azal]

geruza bakoitzak

[haragi azal hezur]

gordetzen du

[azal hezur haragi]

egitura bat

kontra egonda ere

biguntzeko

gorputz dugun

mundu

txiki

hau.

SMALLDANCE I (HEMENDA)

Huntzak bere bidea egiten du eta guk gurea. Gutxi

esatea da hori baina, asko litzateke egia balitz.

HARKAITZ CANO

Huntzaren osteko arrastoa horman:

garro bat.

Lore fosilizatuak diruditen

ex-helduleku

ezdeusak

esku zabalduak baino

ez orain.

Hostoen artetik txandaka

itsutzen dizkit begiak eguzkiak.

Hemen baino ez du berotzen

(hemenhemen)

zuhaitz honen azpian

(hemenhemen)

oraindik.

Dantzatzea bada egotea

                        begirada erdia itzaletan /

                        beste erdia argitan

lortu dut segundo batzuez

(hemenhemen)

geldi-geldi.

ISTRIPU BAT GORPUTZAREN BARRUAN

Parte batek min duenean

dena biltzen da

hartara

itsatsi-itsatsi

egiten zaio

odoladurzorne

bildu-bildu

egiten du

likidolinfafasziaz

saiatzen da

ekiditen

                      hori

                               (ezerezeanezdaezer)

                      sumatzea

saiatzen da

aldentzen                        hartatik

erauzi nahiko balu bezala

leku hori

nahiko balu bezala

beste gorputz bat izan beste

                                          nonbait.

KONTRA II (KONTAKT)

Mila aldiz

esan dut

gauzen kontra nagoela

baina badira

sekula ukituko ez ditudan azalerak.

Keinu batzuek zeharkatu naute,

odolak nola zainak:

neska gazte bat

tren geltokian

deiadarka zuen haurrari

bular nekatua ematen

bankuan eserita

munduari txori-begiz

erreparatzen zion agurearen eskuak,

bata bestearen gainean, keinu txikiz adierazten

espero bat

supermerkatuaren sarrerako

beso luzatuak, honaino

ekartzen beste

mundu bat

eta uda minean

kaitik beherako salto nerabeen osteko

azaleratze triunfala:

arnasa bete bat,

garaiezina.

Onar dezadan:

munduaren gehien-gehiena ez dut

sekula ukituko.

Baina

aldean daramatzat keinu guztiak.

KONTRA III

Kontra egotea da

ukitzea.

PIETÀ, BEHIN ETA BERRIRO
(LANTUA ERE PAISAIA BAT DA)

Ezin zenbatu

zenbat aldiz errepikatu den keinua:

norbait

belauniko

beste norbait

besoetan duela,

hilik

            edo.

Zenbat aldiz pasatu duen norbaitek

bere besoa

beste norbaiten azpitik

eta jaso duen lurretik

ahal bezala

eusteko

oraindik

eusteko

oraindik

            jaso daitekeenari

kopeta kopetaren kontra

oraindik

            kulunka

beso batek bildu

eta besteak ukitu

esku batek heldu

eta besteak laztandu.

Pisua

eta gorde ezin dena

                                  nekatzen

beso biziak.

SMALLDANCE II

Baineran sartuta

hilda edo jaio gabe banengo bezala

geldi

gorputzean daramat

munduaren zarata.

Ez nuke nahi gauza handiegiez ardura

neurtezina da grabitatea

uretan.

Begiak ixten baditut

dena dago nire barruan:

taupadaka-odola-irristan auto-

-ilarak-semaforoetan planeta-

-batek-beste-baten-aurka-talka hatz-

-txikiaren-falangeen-kraska hegazkin-

-bat-lur-hartzen isila-

-al-da-lurraren-orbita diafragma-

-zabaltzen-saihets-bakoitza lehertu-

-da-eskuetan-globoa zerbikalak-

-luzatzen-dantzariak aharrausi-

-egin-du-DJak milioika-

-pertsona-ari-dira-aldi-berean

zertan

Bainerako tapoiak ez du guztiz ondo ixten

eta oinarekin eutsi behar diot

beste guztiari bezala.

Askatu nahiko nuke

baina

askatzen badut

ihesi doa.

Eskerrak

ze nik ez dut egon nahi

hilda edo jaio gabe.

Bizilagunak barrezka paretaren bestaldean.

Ura ihesi doa.

HERENSUGEAREN URTEA

Esku ahurrean zabaldu dut

zauria nahi gabe.

Ebakia egin baino segundo bat lehenago

jakin dut gertatuko zela,

eta ez dut

(nolabait)

ekidin.

Herensugearen begia dirudi

orain

lo-suman

malko bat ageri.

Ze zarratuta dagoen azala

gehienetan,

ze zaila zabaltzea

zarraila herdoildu hori,

desirarena:

senaren betazal gorria.

UKITZEA IV

Azala da kanpokoa (mundua) eta barrukoa (norbera)

bereizten dituen muga-organoa. Ukitzeko aukera azaleratzen denean,

bi ideia horiek [kanpokoa eta barrukoa] kolokan jartzen dira.

AIMAR PEREZ GALI & JAIME CONDE SALAZAR

Isilik banago ere

ez nago bakarrik.

Dantzan hasiz gero

pareta malgu bihurtzen da jendea

eta ni

ez nago itxita.

Buztinezko azala nahi nuke

adobezkoa

desegin dadin euritan.

Buztinezko ahots bat nahi nuke

esateko

lehenengo Venusaren bular erraldoi haiek

nireak ere bazirela.

Askotan eman dut amore

ahoan.

Orain

izerdi eta arnasa

bilatzen dut nekea eta grabitatea

behin eta berriz

behin eta berriz

eta

orain

beste gorputz batzuk beha ditudala

ez dut esateko ezer

aurkitu.

Ukitzen nautenean

isiltasuna zartatzen da

pixka bat.

MANTRA (OUTRO)

Zure gorputzak beti dio egia

Bihotz gogorrago bat nahi zenioke munduari eskaini

Horrenbeste gauza nahi zenituzke esan

II
FRIKZIOA

GRAFITI BATEK DIO
“GURE BIZITZAK EGUNERO”

Ez dut epikan sinesten

eta

beraz

ez dut hizkuntzarik.

Ez dut sinesten

keinu absolutuetan,

ertzik gabeko

hitzetan.

Egun seinalatuetan,

manifetan,

neonaren argiz ikusten ditut

zuloak

diskurtsoan1.

Ezingo dugu sekula

dena esan.

Hitza da

goizero bere burua

josi behar duen

animalia mantso bat.

1 M8 edo M1 izan daiteke eta / perladun belarritako apainak daramatzan / emakume zaharrak / aurpegi txarrez gurutzatzen du / udaletxe aurrean bildutako saldoa, / emakume arrazializatu bat atzetik duela, / haren erosketak eramaten. // Kale-saltzaileek / corteingleseko eskaparateen kontra eserita / begiratzen gaituzte pasatzen, / oihuka gu / isilik haiek.

ELIKA

Gizon bat ikusi dut gaur

olatuak ahituta zetozen

ibaian gora

eta barandari helduta zegoen

ezerezera begira

gizon bat

ogi zatitxoak airera jaurtitzen

eta kaio zurrunbilo bat

kaioak banan-banan

amiltzen elikagai ehizan.

Eta ez dut jakin nor nintzen ni.

Airea elikatzen saiatzen dena

papur gosez amiltzen dena

korrontearen aurka ahitzen dena

edo begirada galdu bat.

GORPUTZ BIGUNAK IGERILEKUAN

Likidoaren aukeren barruan

ageriko dira gure mugak.

Baina ez da gorputz traketsik

urpean, arnasa da

denbora

arnasa da

abiadura eta isiltasuna.

“Ez dut hil nahi”

esan digu andre zahar batek aldagelan.

Uretatik atera berri,

haragi guritan eta larru bizirik

jaso dugu mezua gainerakook.

Grabitateari ihes egitetik gentozen,

ez dakit inor ba ote zegoen prest

halakorik entzuteko.

Emakumearen gorputza bezain gordin,

bular erori eta zimurtuekin

heldu da bat-batean heriotza gure artera.

“39 urte zituela hil zitzaigun ama, Argentinan”,

eta herrimina,

sufrimendua,

hilak

ahoskatu ditu segidan.

Ez dut denborarik izan garaiz janzteko,

nire gaztetasun ukigabea babesteko.

Emakume biluzi baten oinordeko

bilakatu naiz ni ere

eta ez al da hori gu guztion patua?

KALE BAT, ZATIKA

Eta beste susmo batek egiten digu tira:

zerbait galdu dugu.

MARGARET ATWOOD, “A Place: Fragments VII”

Oroitzen ditut prostitutak

callefuenterrabiako ateetan zain

eta gu maldan behera

korrika pasatzen

lehenengo mozkorraldia begietan

14 urterekin

etxera bueltan oinez

eta gorputz haiek

atarietan

gizonak sartu eta atera

frantsesa entzuten zen

eta hotzak zeuden izterrak

goizeko ordu biak edo hirurak

korrika berotzen ziren gureak

etxera bidean

callefuenterrabian behera

oihuka

uxatu nahian

zer zen jakin gabe

kitzikatu eta izutzen gintuen hori

atari haiek

eta emakume haiek zain.

GLADIATOR

Amestu dut

pelikulako gladiadoreekin

eta haietako bakoitzak

robot-burua zuen

eta barruan

haur bat gidari

bideo-joko batean bezala

haien ekintza bortitz bakoitza imajinatzen

eta agintzen

milaka eta milaka urte geroago

ezin usaindu zirkuak eta lehoiak

hondarretan barreiatutako hesteak

odoldutako aurpegi gaziak

mokoka hustutako begiak

milaka eta milaka urte geroago

ekintza bortitz eta artikulatu ororen atzean

fikzio

ia infantil bat.

GENEALOGIA

Nola desegin

gure aurretik iritsi zirenek

zuzentzen diguten

begirada gogorra

gure begietan

karea

metatu eta metatu

ari den artean

gogortzen

etorkizunera

eskuzabal luzatu nahi genukeen

begirada hau.

III
PAISAIA BERA,
BEHIN ETA BERRIRO

BIDEA

Errepikapenean bilatu nahian

epifania

pasatzen naiz leku beretatik

etengabe

etengabe

uraren temaz

nik ere ahultzen ditut harriak.

ASTEAZKEN GOIZA HONDARTZAN, 9:02

Argia itsugarriagoa da uretan.

Pertsona bakoitza jainko txiki bat

flotatzen.

Azkar desegiten da unea:

gorputz traketsak uretatik

irteten.

Oinak hondarrez garbitzeko iturrira bidean

pauso bakoitzak sumatzen ditu

maskor guztien ahoak.

BOKALEA

Oinekin ezer

ukitu ezin dudan lekuan

amaitzen da hondartza.

Beti diogu jaiotzea eta hiltzea direla

ezinbestean bakarrik egingo ditugun gauza bakarrak

baina nik ez dut sekula inori helduta igeri egin.

Lur bat askatu eta

beste bat

aurkitzen dut itzultzen naizenean.

Bitartean

likidoak hartzen nau:

zertarako

ez du beti norberak erabakitzen.

Burua urpean sartzen dudanean

mila birika entzuten ditut

aldi berean

arnasari eusten.

DEBRIS
(URTEZAHARRA, HONDARTZA)

Jakin nahiko nuke irakurtzen

urak dakarrena.

Enbor eta adar hilen esangura

zein den

hor

heriotza zakarrean

te hostoak katiluaren hondoan

umel

hor

gure begiradaren zain

etorkizuna

korronteak ekarritako zaborrarekin

eraiki ditu jendeak

kaxota daldaxak hondarretan:

erabakia erabakiaren gainean

orekan.

Inor ez da itsasoaren aurrean den bezain hauskorra.

Jakin nahiko nuke nora doan.

BADIA BAT
(GAZTE ERITREAR URKATUA IBAIERTZEAN)

Goitik begiratuta absurdoa dirudi:

zaintxo bat larruazalean.

Bidasoa

ez da lurretik altxatzen

metro bat ere,

baina ez dago

zerekin josi.

Etengabeko jarioan

enbor hilak dakartza arrastan.

Eta ertzeko zuhaitz bizietan

dilindan

mugaren zain hiltzen da jendea,

oinak lehor.

Hemen goitik begiratuta

absurdoa dirudi ibaiak:

zauri bat lepo biluzian.

Gure eguneroko uretan

itotzen da jendea

ibaiak

bete gabe uzten du

bere promesa bakarra:

norabidea.

Eguzkiari zuzenean begiratzen diozunean

argiak begian egiten dizun

zuloan bezala dut gordeta

leku hau

erretinan.

Eta, halere,

ezin ulertu.

Paisaia honen perfil zorrotza.

Paisaia pasibo hau

zauri inposible bat da.

Ez dago zerekin eutsi.

IZENDATZEA

Ahate lepoluze bat ikusi dut

murgil egiten

kai-mutur txikiaren aurrean

behin eta berriro. Azkenean

atera da azalera

arrain bat mokoan. Eutsi dio

gogor

arrainak astindu artean

isatsa, gorputz osoa

zartailu.

Ez du luze iraun

biolentziak (izenda nezake hala?),

baina

uste baino luzeago

izan da.

Zartailuak amore eman bezain pronto

irentsi du.

Ezin dut sinetsi zeinen azkar

egin duen

irrist

zintzurrean barrena

denak.

Arroken gainean ikusi dut gero,

koartza

[izendatuko duzu kontatzen dizudanean]

hegalak astintzen,

lehortzeko bezala edo, agian

zerbait aienatzeko.

Dragoitxo bat zirudien.

IRAKURKETA ZUHURRA

Itsasoa harro egon da bart

eta etxe atariraino heldu da hondarra.

Ezohiko lekua hartu dute harriek

kalean,

gainean zerbait puskatu balitz bezala.

Baina gainean ez dago ezer eta

irudimenak bete behar du hutsunea.

                     Nola iritsi da urpekari itoa

                     zuhaitz baten puntara

                     baso errearen erdian?

Klima-aldaketan baino

nahiago dut pentsatu

norbait aritu dela

harriak kontuz-kontuz ateratzen

ekaitzaren erdian

bildu dituela

biribilenak

leunenak.

Itsaso bortitz baten antitesia litzateke:

arte efimero pixka bat

apokalipsiaren ordez.

Performance ikusezin bat

apokalipsiaren ordez.

Kaioak itsasoan pausatuta,

hari esanez bezala

“zu geldi,

zu geldi hemen”.

Urpekariaren murgilaldi isila.

IA UR BERA

Agur nere kabitxo,

berdinik gabeko.

LURDES ZUBELDIA GARAÑO

Poeta pobre

deitzen zion herriari gure amoñak.

Denik eta herririk ederrena da baina

batzuetan

edertasunak nahikoa asetzen ez.

Amoñarekin batera galdu zuen

nire hizkerak

doinu jakin bat

eta ezin izan dut berreskuratu.

Kai Zarrean eserita

begiratzen ditut

Xoldoko gaina, Larrun, Aiako Harriak eta

itsasoa

mutazio amaigabe eta geldoan.

Paisaia beraren lekuko izan gara

baina toki bera ikusi ote dugun

ez dakit.

HAIKUAK (GIZONAK ETA ITSASOA)

     I

Arrantzalea,

adi begiratuta,

gizon bat da, zain.

     II

Bi kanaberak

eusten dute mundua

isil-isilik.

     III

Betta bizia

amuen ahoetan.

Hori ere, zain.

     IV

Zauri gehienek

parez pare ohi dute

itsasoren bat.

     V-IV-IV

Dardarak soilik

eteten du

esperoa.

UDAZKEN BORTITZA

Fall is for feeling

Death in the air

Maybe you’re a ghost somewhere.

“Generation Loss”, RAW HONEY

Haize bafada batek

makurrarazi ditu zuhaitzak,

hosto guztiak ekarri nahiko balitu bezala

autobusaren leihora.

Nahiko balitu bezala bat-batean erauzi

oraindik ere berde dauden hostoak,

erritual asmatugabe batean bezala

eskaini kristalaren kontra dagoen nire kopetari

edo

belarriari.

Kristalaren bestaldetik,

badirudi bortitzak

izango direla hemendik aurrera urtaroak,

ez dugula izango trantsizio-aldirik,

aldaketa sumatzerako

barruan izango dugula honezkero

beroa

bustia

             birikatan.

Klimarekin batera aldatuko zaizkigu

motibo poetikoak eta

ez ditugu paisaiak ikusiko

poliki desagertzen.

Belarria edo kopeta kristalaren kontra,

hosto bizi eta hilak ditut

ni ukitzeko zorian

eta hain urrun.

ARGAZKI LAUSO BAT

Errepikapenari zentzu bat

aurkitu nahian

begiratzen diot arratsari

etengabe

etengabe

leku guztietan

higatzen ari diren harri txiki eta handien artetik.

ARRATSA INVERNESS-EKO KANPINEAN

Laku ertzera bilduta aulkiak,

zain dago jendea.

Ahizpa batek besteari erakusten dio

nola jaurti harriak

ibil daitezen

saltoka, ezinbestean

hondoratu aurretik.

Urazalean argia

hura bezain higiezin

eta zaurgarri

eta halere alde egiten

eguna hondora doan artean

une batez

badirudi

mundu osoko harriek

ezin dutela inor zauritu

ezin dutela inor jo.

MAREA BIZIAK

Udako egun bero hartan

gaueko bederatziak aldera

bainatu ginen lekuan daude

orain

karrakela bila.

Ia-ia Hendaiara joan liteke oinez

gaur.

                       Muga desagertzeko

                       nahikoa da urak ihes egitea

                       beste norabait.

Burumakur bilatzen dute

lokatz zingiratsuan zerbait,

soinean dituztela botak eta praka inpermeableak

                                                          iragazgaitz

ezin ditu zikindu ezerk.

Gaur haiek

dauden leku horretantxe

flotatzen

pentsatu nuen

“ze pena / arrats honek / ez duela iraungo”.

ARRATSA SIERRA DE GUARAN

Zeru hau

harrapaezina da

orain                                     da

betazal astun bat

nagi ixten,

irisaren kolore-ñabardura guztiekin

bere baitan bilduta duela ninia:

iluntasun ziur bat

beste guztia definitzen.

Arruntak dira elkarrekin ematen ditugun egunak,

arruntegiak agian.

Errekak lasai datoz

gure oinpera.

Ez dugu susmatzen

jario huts eta sotil horretan

higadurarik edo

bortizkeriarik

baina

egunaren hondarrean diozu:

azkenean,

marruskadurak egin du

munduaren parterik handiena

eta

lokartzear gaudela,

entzun dezaket

ia

nola irensten dituen kareak

trabatutako enborrak

arroiletan.

ARTELATZAK PORTUGALEN

Sinesten dut zauria ere badela

azalak bere buruarekin berriz topo egiten duen tokia.

OCEAN VUONG

Azal bakoitza da aldarri bat.

AIMAR PEREZ GALI & JAIME CONDE SALAZAR

Zuhaitz larrutuak

haragizkoak ia.

Gorri

odolezkoak dirudite:

haitz gogorren kontra

sasitza berdearen kontra

definitzen da baso honen zauria.

Badakit odolik ez dela

baina horren daude babesgabe.

Haien enborrak oihu bat dira

ia harrizkoa dute biluztasuna.

Eta gu hemen

zuhaitz horietako baten azpian

haren haragia

ulertu nahian.

Agerian dute

zenbat aldiz

larrutu dituzten

zenbat aldiz berreraiki behar izan duten

mundutik babesteko geruza bat

ez zitezen izan betirako gordin

mundua ez lekieken suerta

horren krudel.

Klima mediterraneo honetan

harri zaharrez inguratuta

baso bat haragi bizian.

Nahi nioke zuhaitz bakoitzari eman

azal berri bat orain.

ESKUA

Hazi batzuk

ez dira lehertzen

ernatzeko baldintzarik

ez badago, eta

irauten dute itxita

erne

paisaiaren baitan

paisaiaren baitan

ez dira

ia ezer.

Nahiko nuke jakintza hori

nire eskuentzat

paisaiaren baitan

jakin dezaten noiz

eutsi noiz

laztan noiz

hondora noiz

zabaldu

zerbait.

IA UR BERA II

Jaiotzear da

dena.

Neguak galdu du

bere azala

                    krask

desegin egiten da

                    krask

barruan eraman dugun

mendi astuna

                    krask

eta nik ahaztu egiten dut.

INOR INON

Bart ikusi nuen telesailean

pertsonaia batek besteari esan zion

Lurrak behar zuen atsedena,

eta guk ere bai.

Lurrari “soil” deitu zion, ingelesez.

Arrasean moztutako

artasoro eternal baten aurrean zeuden

luberritzeko prest baina

geldi-geldi.

Nire baitako soro eternal hori

agortuta,

kaktusik zaintzen-errazenak ere hil zaizkit

eta aldiro nahi nuke

gehiegi zabaldu den landare izateari utzi

eta atzera bildu

energia errotik gertuago.

Geldi-geldi egon eta sentitu

nola ernatzen diren hirustak

saihetsen artetik

samur.

Produkzioa ahaztu // izan // asmorik gabe

pixka bat / lur

pixka bat / soil.

ORKATILAN MUNDU BAT

Baso-bide leun batean

gertatu zait:

erori naiz eta berriro okertu dut

orkatila bera,

ezkerrekoa.

Argi nuen bidea

eta lasai nindoan

poeten gauzetan pentsatzen,

pentsatzen ea liburu batek behar ote duen

poetika zehatz bat

lagun batek esan zidan bezala,

lasai nindoan

zeru-adarren artean bilatzen

profezia profesionalen bat

nire kolkorako abestu artean

Will ye go, lassie, go

And we'll all go together

To pluck wild mountain thyme

All around the blooming heather.

Horregatik

ahaztu zait lurrera begiratzea

eta ahaztu zait

hortik datorrela dena:

harria eta orbela,

bide ertzeko bizkarroiak eta goroldioa harri-zupan.

Ahaztu zait nire oinpean dagoela

garrantzitsua den guztia:

humusa dela

poema eta bizi guztiaren jatorria eta jomuga.

Baina grabitateak ekarri nau behera

eta hantxe geratu naiz

basoaren erdian

geldi [dio gorputzak]

aditu [dio lokatzak]

zure orkatila mirari txiki bat da

eta haren hezurrak, ehunka puskatan,

harritxoen antzera datoz erreketan behera,

munduaren marruskadurarekin.

IV
UKITZEA BETI DA

I DON’T BELIEVE
IN AN INTERVENTIONIST GOD

Nik ez dut behar jainkorik

sekula

salbu

galtzen dudanean belarritako bat

galera ñimiño horren aurrean

aldiro

nahi dut

jainko bat

minaren tamaina berekoa:

izaki txiki bat

ikusezina, samurra

belarrira xuxurlatuko didana

zehazki

non galdu nuen

zehazki

noiz galdu nuen

zehazki

nola galdu nuen

jainko horrek

deskribatuko lidake

nola zanpatu zuten nire belarritakoa

        auto baten gurpilek

nola irentsi zuen xurgagailu batek

       eta hustu zuten zaborrontzi batera

nola ari den herdoiltzen

       milaka zatitxotan hiru zabortegitan.

Bai,

nahikoa litzateke hori.

Uste dut

horrek arinduko lidakeela beste guztia.

I DON’T BELIEVE
IN AN INTERVENTIONIST GOD II
(MAR)

Martinentzat

Garbantzuak bazkaldu bitartean

diozu

sinesten duzula

hil ostean

itsasora itzultzean,

bertatik atera bagina bezala

behin,

anfibio lirdingatsu

edo urtar iheskor.

Diozu

gustatzen zaizula pentsatzea

badagoela sekula

ulertuko ez dugun zerbait bizitzaz

eta itsasoa badela nahikoa

zabal ulertzen ez duzun

horren hutsunea

betetzeko.

                      Behin, hamar matrioxkatan

                      gorde genituen gure amonaren

                      azken hondarrak

                      eta isuri genuen horrela-pixkanaka

                      itsasora

                      eta eskuak bustita

                      ezin izan genituen bereizi

                      errautsak eta harea.

Diozu

lasaitzen zaituela pentsatzeak

inoiz

zu ere

pixkanaka-horrela

itzuliko zarela

itsasora eta listo.

HERIOTZA BAT

Deia jaso eta etxera itzuli gara.

Paseatzera irten gara gero.

Basoan barrena, pasmo-belarra

bildu duzu zuk, nik

berriro

bihurritu dut orkatila eta urratu belauna

lehenengoz balitz bezala.

Bide osoan etorri da katua gure atzetik.

Inoiz ez da une egokia edo,

hobeto esanda,

oharkabe,

heriotza eta bizitza egunero daude nahasian

pasmo-belarra eta asuna

hazten dituen zelai honetan

beti daude

txahalak haragitan,

armiarmatxoak

eta kaparrak.

Etxera bueltakoan

izaki bizidun txikienak

begitantzen zaizkit

bat-batean

mirari bat.

HAZKA

Denbora gorputzetan baino ez da gertatzen.

Imajinatzen ditut nire bularretan pilatu nahian

toki bila egunak.

Horrenbeste gauza daude hemen

lekua egin nahian ahur-saihets-oinetan

negarra harrotasuna desira ama eta aita anaia

umiltasuna lotsa amorrua

lagunak maitaleak hitzak.

Heriotza ere gorputzetan baino ez da gertatzen.

Ornoetan gordeta ditut

une konkretu horiek.

Bizkarrezurra horma-hobi

eta birikak katedral malgu

jainkorik txikienak

asmatu eta botatzen.

Galdu dudan guztia eskuek galdu dute

eta hala ere

segitzen dute

zabal-zabalik

hautsa bezala.

SAN JUAN EGUNA

Arratsean igo naiz

errautsak ikustera.

Ke pixka bat darie oraindik,

                           gaizki jositako zainak.

Pixkanaka gerturatu naiz,

bezperakoa gogoan:

bero jasanezina

eta inguruko etxe guztietako leihoak

gorri-gorri.

Guztiz erre gabeko paperetan

saiatu naiz bilatzen

desiraren bat-edo,

baina ezer

irakurtzera heldu aurretik

galdetu dit errauts-zainak

ea geratzen dena itzali nahian ari ote nintzen.

Etxean,

arbasoak bilatu ditut

elizaren erregistroan.

1690era arte iritsi naiz

eta saiatu naiz imajinatzen jende hori dena

suaren inguruan,

haien aurpegi gazte-zaharrak bero,

begi biziak gorri,

sugar-dantzarien artean igarri nahian

etorkizun bat.

KRIPTONITA UDA BETEAN

Oxala bizitza balitz

lagunekin koktel garestiak edatea

San Nikolas eta Juan Laborda arteko

kale kantoian eserita

heriotzaz hizketan

egunen arteko muga ikusezinaren

ertzean

euri leuna erortzen den bitartean

gauza guztien gainean

elurraren arintasunaz

ia.

AUTONOMIA EDO MAITASUNA

Zure begietan ezagutu nuen Peru.

Zuhaitz-adartxoetako tantek

beren pisuari eusten zioten,

eta nik zure izterren gainean izan nuen burua

zuk azaltzen zenizkidan artean toki haiek denak.

Gaztelu batek ebakitzen zuen zerua eta zu

beste paisaia batean zinen,

deskribatzen zenidan leku hartan.

Esan zenuen hartu zintuen familian

egunez egun bizi zirela,

ibaiaren ertzean,

gauza gutxirekin.

Arrantzatzen bazuten jaten zutela,

eta bestela ez.

Nik aditzen nizun begiak itxita,

imajinatzen nituen artean

hustu beharko ditugun etxe guztiak,

maitatzeko asmatu beharko ditugun forma berriak,

eta aldi berean sentitzen nuen

zure eskua nire ilea laztantzen

eta ibai basatiak bihar arrainik ekarriko ez digulako

beldur txiki-txiki hori.

NOLABAITEKO BAKEA NIRE EGUNEKIN

Zure omoplatoen artean dut kopeta.

Aditzen dizut arnasa

bizkarrezurra luzatzen

lo sakonean

ez dakit non amaitzen naizen ni

jarri dut eskua

saihetsen gainean

ez dakit nireak edo zureak diren.

Gogora datozkit lo zaileko gauak.

Nire etxean hartu zintuen behin sukarrak

eta parazetamol bila altxatu ginen

gauaren erdian.

Jarri nizun eskua kopetan eta aurpegian

eta zure begiak ziren urak hartutako

bi putzu motel.

Zure gorputz barrura sartu nahi izan nuen ia,

mina arintzera-edo,

ezinegona lasaitzera-edo.

Zure omoplatoen arteko guneak

nire forma balu bezala,

orduko hartan

zabaldu nahi izan nuen

nire kopetarekin

haztaka

zulo bat

leun

babes emateko lurra baizik ez duenak bezala.

SUSMO IRAUNKOR BAT

Begiratzen dizut

argi-suman

argi-

       zirrikitu bat begia orbantzen

eta irudikatzen dut

elkarren arteko tartean

lur bat eta

lotura hau

lotura baino

sakonera

doan

zizarea inurria ura erro-izpia

bila eta bila.

Irudikatzen dut nola goazen

elkarrekin

hondora

zizare inurri ur erro-izpi

sakonera goaz

hazten

eta

ezin dugu ezer ebaki.

GEROA, MALGU

Ukitzea da

ukitua izatea.

AIMAR PEREZ GALI & JAIME CONDE SALAZAR

Desira ezin da

metatu

gorde.

Desira

asetzen denean

amaitzen da

                                     agian.

Eta gero

                                     agian

eska dezakegu

gera dadin gorputza

behintzat

ez horren                      egarri

ez horren                      urrun.

Desiraren ostean

                                     agian

gorputz errealago bat

zaintzeko

ukitzeko.

Eskerrak eman nahi dizkiet Lurdes Zubeldia eta Maxi Magriñári, idazten hasteagatik; liburu honen lehenengo irakurle izan diren Josune, Pablo, Martin, Atxi, Eider eta Joannesi, zuen begirada eta konpainia eskuzabalagatik; Clàudia Borràsi, liburuaren azalerako argi berezi hori harrapatzeagatik; Azala espazioari, “poeten gauzetan pentsatzeko” txoko ederra eskaintzeagatik, eta poesia egiteko ezinbestekoak ditudan Hondarribiko lagunei, beti herrira itzularazteagatik.