Dylan Thomas

itzulpena: IKER ALVAREZ

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Dylan Thomas

© itzulpenarena: Iker Alvarez

© edizio honena: Susa

2017ko martxoa

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Aiurri bereziko artista ugarirekin gertatzen da ez dela sinplea bereizten mitoa eta sortzailea. Kontu zaharra da, gutxienez XIX. mendeko bigarren erditik, artista askoren irudi publikoa gizartearen bazterrekin identifikatu izan baita. Eta artisten artean, nola ez, poetak. Paul Verlaine-k 1984an argitaratutako liburuaren izenburuak (Baudelaireren poema batetik hartua) ondo ematen du aditzera irudi hori: Poeta malditoak.

      XX. mendeko poeta anglosaxoi malditoetarik genuke, beraz, Dylan Thomas. Swansean jaioa 1914an familia aski kultu batean, haren talentu goiztiarrak zein bizimolde ez-konbentzionalak (edanari emana, hamaika eskandalu eragile, diru arazoak) Thomasen mitoa hanpatu zuten; hainbeste ezen, zenbait kritikariren aburuz, poeta aski ezagun eta arrakastatsua izanagatik, haren poesia ez baita berehalakoan ulertzeko modukoa.

      Ezin esan Thomasen poesia muturreko hermetismoetan erortzen denik, baina hizkuntza poetikoa obsesiboki lantzen zuenez (horrekin ere horditzen omen) eta mundu sinboliko berezia osatzen, haren poemek sarri eskatzen diote irakurleari ulermen ahalegina. Iruditeria horren parte dira, alde batetik, Gales jaioterria (nahiz eta maiz ezkutatzen saiatzen zen), eta bestetik, tradizio biblikoa, zeinaren zantzu esplizitu asko topatuko dituen irakurleak poemotan. Erkaketa harrigarriak egiteko gai zen (antologiako lehen poema kasu, Bihotzaren eguraldiko prozesu batek), eta horrek, besteren artean, XIX. mende bukaerako sinbolismora garamatza. Tradizio anglosaxoian kokatzen delarik, baita lehenagora ere, William Blake batengana esaterako. Bestalde, haren poesiaren dohain nabarmenetarikoa dugu hizkuntza poetikoaren intentsitatea, hein handi batean soinuzko elementuen taxuera berezi baten bidez (fonemen aukeraketa, erritmoa) lortzen zuena. Antza denez, txikitatik irakurri zizkioten familian poema zein bestelako testu literarioak, eta akaso horregatik garatu zuen poemen musikarekiko jaidura hori. Errezitatzeko modua ere aski kantaria zuen, egun sarean errazki aurkitzen diren grabazioek (ugari egin zituen BBCrako) erakusten dutenez.

      1950ean Ameriketako Estatu Batuetan bira poetiko bat egin zuen, gerora etorriko ziren ugariren estreinakoa, eta luze gabe Thomasen poeta gisako fama eta mitoa are gehiago zabaldu ziren. Sona hori beste sortzaile hainbatengana iritsi zen berehala gainera. Ezagun denez, Robert Zimmerman-ek, Literatura Nobel saria izan den Bob Dylan-ek alegia, harengandik hartu zuen izengoitia 1959an, eta bere letretan Thomasen zantzuak sumatu dituzte kritikariek. Sylvia Plath-ek ere haren eragina aitortu zuen, bien poesiaren izaera konfesionalean antzeman litekeen moduan.

      1934an argitaratu zuen lehen poema liburua, 18 poema izenekoa, gerora Thomasen poema ikurretako batzuk gordetzen dituena: Ez da gailenduko heriotza, Fusa berdean zehar. Ondoren etorri ziren, besteak beste, Hogeita bost poema (1936) eta Heriotzak eta sarrerak (1946). Azken horretan II. Mundu Gerraren zantzuak topatzen ahal dira, eta baita Thomasen beste poema klasiko bat ere, Garo muinoa. Prosazko zenbait lan azpimarragarri ere idatzi zituen; tartean, Koro Navarrok 1999an euskarara ekarritako Artistakume baten erretratua.

      Iker Alvarezek mimoz itzulitako poemok mitotik poesiarako bidea erakusten diote irakurleari. Bide maiz sigi-sagatsua, baina beti txundigarria.

BEÑAT SARASOLA

Bihotzaren eguraldiko prozesu batek

Bihotzaren eguraldiko prozesu batek

Umela lehortzen du; urrezko tiroak

Trumoitzen du hilobi hotzean.

Zainen aldeko eguraldi batek

Gaua egun bihurtzen du; haien eguzkietako odolak

Zizare biziduna argitu.

Begietako prozesu batek hezurrei

Ematen die itsutasunaren berri; umetokiak

Heriotza dakar, bizitza isuriz.

Begien eguraldiko iluna

Argiaren erdia da; itsaso ezagunak

Doitu gabeko lurretan jotzen du.

Hankartea baso bihurtzen duen haziak

Bere frutaren erdia ziztaz hartzen du; erdia jausten da,

Geldo, haizea lo.

Hezur-haragietako eguraldia

Umel eta lehorra da; bizkor eta hilotza

Bi mamu bailiran mugitzen dira begien aurrean.

Munduaren eguraldiko prozesu batek

Mamua mamu bihurtzen du; amaren ume bakoitza

Bere itzal bikoitzean datza.

Prozesu batek ilargia eguzkiaren kontra bidaltzen du,

Azalaren gortina urratuak itxi;

Eta bihotzak laga du bere hilotza.

Amodioaren ukidurak kilikatuko banindu

Amodioaren ukidurak kilikatuko banindu,

Bere alde lapurtu ninduen neska iruzurti hark,

Bere lastoetatik irtenda nire soka bendatua hautsi zuenak,

Kilima gorriak abere erditu berriak bezala

Oraindik nire biriketatik barre bat urratu nahi balu,

Orduan ez nioke ikararik ez sagar ez uholdeari

Ezta udaberriko odol txarrari ere.

“Arra ala emea izango ote?” diote zelulek,

Eta arana jausten utzi, haragitik sua legez.

Ile jaioberriak kilikatuko banindu,

Orpoetan sortu ziren hegal-hezurrak,

Edo gizon-azkurak ume-izterrean,

Orduan ez nioke ikararik urka zein aizkorari,

Ez gurutzatzen diren gerra-zutoinei ere.

“Arra ala emea izango ote?” diote hatzek

Paretan marraztuz neska berdeak eta haien gizonak.

Ez nintzateke amodio-bortizkeriaren beldur

Gose bihurriek kilikatuko banindute

Beroa entseatzen nerbio gori batean.

Orduan ez nintzateke hankarteko deabruaren beldur

Ezta hilobi berritsuaren beldur ere.

Maitaleek ukiduraz kilikatuko banindute,

Ez zimurrik, ez masail jausien gaineko

Gizatasun zahar eta zimelduzko ilerik ezabatzen ez duen ukiduraz,

Denbora, karramarro eta sehaska maitagarriek

Gurina bezain hotz utziko nindukete, eulientzako;

Itsaso zikin batek itoko ninduke, maitaleen oinetara

Iritsita hilotz.

Deabrua eta biona da mundu honen erdi bana,

Neska bati darion drogaz mozkor

Bere begiak ziztatzen duen kimu inguruan kiribiltzen.

Agurearen hanka-hezurra nirearekin muin bakarra eginda,

Itsasoko sardinzar guztien usainaz,

Eseri eta azkazal azpiko zizareari nago begira

Higatzen duen bitartean nire haragia.

Eta horixe da ukidura, kilikatzen duen ukidura bakarra.

Bere sexuarekin batera kulunkatzen den tximu hezurtsuak

Ez du maite-ilun heze edo haurtzainaren keinutik

Irri baten gauerdia sekulan jasoko,

Ezta edertasuna aurkitzean ere, maitalearen, amaren,

Maitaleen bularretan; edo hautsak ukitzen dituen Bere sei oinetan behera.

Zer ote, ukidura? Nerbioaren gainean Heriotzaren luma?

Zure ahoa, maitea, muxuaren kardua?

Zuhaitzean arantzaz jaiotako nire hezur-haragizko Kristoa?

Heriotza hitzak haren hilotza baino lehorrago dira,

Nire zauri berritsuek daukate zure ilearen arrastoa.

Ukidura honek kilikatuko ninduke:

Gizakia bedi nire metafora.

Nire artisautzan edo arte bakartian

Nire artisautzan edo arte bakartian,

Gau isiletan egina,

Ilargia bakarrik ozen denean

Eta maitaleak ohean dautzanean

Samin guztiak beso artean,

Argi kantari baten ondoan lan dagit

Anbiziorik ez dut, ez dut ogirik helburu,

Ez harrokeria, ez xarma-trukerik ere

Bolizko eszenatokietan,

Haien bihotzik sekretuenaren

Ordainsari xumea baizik.

Bazterreko gizon harroarentzat gabe,

Ilargi ozenetik dut idazten

Itsas-bits orriotan;

Dorreetako hildakoentzat ez,

Haien urretxindor eta salmoekin,

Maitaleentzat baizik, besoak

Adin-minen inguruan jarririk,

Zeintzuek laudorio edo sosik eman ez

Eta nire arte edo artisautzaz axolarik ez duten.

Inork ere ez du sinesten

Inork ere ez du sinesten saguzarrak bezain itsu

Oihurik ez dagiena izar bat tiroz jausten denean;

Ikara biziaz oihu egiten ez duena

Txori bat, lumak behera, harea mugikorrean itotzen denean;

Fedean zauririk irekitzen ez duena

Argi oro joanik bizitza heriotza denean.

Inork ere ez du sinesten oihukatzen ez duena Jainkorik ez dela;

Berotan hotzik sentitzen ez duena;

Uda betean udaberriaren zain ez dagoena;

Inork ez du sinesten neska bularduna, edo, gazte eta berde,

Zeru zaharraz trufa ez den gizona.

Inork ere ez du sinesten arrazoirik bilatzen ez duena.

Sinetsi eta salbatua izan. Inork ere ez du sinesten

Egile eta salbatzailea madarikatzen ez duena;

Inork ere ez du sinesten, lur-tumore honen gainean,

Bere fedea eskuan ez duena;

Inork ez, inork ez, inork ez.

Eta hau egia da: inor ere ezin da bizi

Jainkoa sakon hilobiratu eta, ondoren,

Haren eskeletoa berreskuratzen ez duenik;

Inor ere ez desegin eta sortzen ez duenik,

Hezurretan fede berri bat aurkitzen ez duenik,

Haragirik uzten ez dionik saihets eta lepoari;

Inor ere ezin da bizi,

Deseginda, bere azken fedea egiten ez duenik.

Arte poetikoaren inguruko oharrak

Ez nezake amestu inoiz hainbeste gertakari zirenik

Liburu-azal barruko munduetan

Hitzen halako harea-ekaitz eta izozkada

Halako bake harrigarri, halako barre handia

Hainbeste argi, horren itsugarri, orrietan barreiaturik

Milioi bat apur-zatitan

Hitzak, hitzak, hitzak dira guztiak

Eta haietako bakoitza betirako bizirik

Bere plazer eta lorian, argi eta bitxi.

Gure amets eunukoek

                         I

Gure amets eunukoek, hazirik gabe argipean,

Amodioaren argitan bihotz-aldarteak,

Kolpatzen dituzte beren mutilen gorputz-adarrak,

Eta, oin hegalariez xal eta izaren artean,

Emaztegai iluna apaintzen dute; gaueko alargunak

Beren besoetan dira.

Nesken itzalak, hil-oihalen zaporeaz,

Ilundu ahala, gauerdi-polea hilobi-husleek erauziko dituzte

Zizarearengandik; beraien ohe gainetan hautsitako

Gizonen hezurretatik.

                         II

Gure garai honetan armadunak eta beren maitaleak

Dimentsio bakarreko mamuak, elkar maite dute fotograma-biragarri batean,

Gure begi zurrunarentzat bitxi,

Eta puztu bitartean gauerdiko ezerezak dituzte mintzagai;

Kamerak itzalita, lasterka joan ohi dira beren zulora

Eguneko patioaren azpian.

Arku lanpara eta gure burezurraren artean dantzan dabiltza,

Beraien tiroak entseatzen dituzte, gauak uxatzen;

Itzalen ikuskizuna dakusagu muxukatzen edo hiltzen,

Zeluloide zaporez maitasunari gezurra ematen.

                         III

Zein da mundua? Gure bi loen artean, zein

Iratzarriko da sendagaiek eta haien beharrak

Begi gorrizko lur hau suspertzen dutenean?

Argiaren irudiak eta haien manera jantziak urruti bidali,

Gizon dotore eguzkitsuak, Galestar dirudunak;

Edo gau-atonduak aurrera eraman.

Argazkia begiarekin ezkondu da,

Eta bere emazteari alde bakarreko egi-azala mentatzen dio;

Ametsak xurgatu du lotiaren fedea,

Hil-oihalez jantzitako gizonak heganez mamituko direla.

                         IV

Hau da mundua: maitasunez eta uzkur

Mugitzen garenean urratzen diren uniformeen

Irudi gezurtia;

Lurperatuak beren zakuetatik ostikoz ateratzen duen ametsa

Beraien zaborra bizia bezala lauda dadin.

Hau da mundua. Izan fedea.

Guztiok egingo dugu oihu oilarren antzera

Aspaldi zendutakoei deika; gure tiroek

Plateretako irudiak erauziko dituzte;

Adiskide egokiak izango gara bizi artean,

Eta dirautenak maita ahala loratuko dira;

Urrutira baitoaz, lauda bitez gure bihotzak.

Hasperenetik

Gutxik irten ohi du hasperenetik,

Minetik ez, baina, agoniaren aurretik

Gailendu natzaio-eta; arima hazi egiten da,

Ahaztu, negar dagi;

Gutxik irteten du, probatu eta gustuko izaten denik;

Denak ezin du huts egin;

Behar du egon, arren, ziurtasunik,

Ez bada ongi maitatzeko, ez,

Eta hori egia da porrot eternalaren ostean.

Horrelako borroka eta gero, ahulenek dakite,

Hiltzea baino gehiago dago;

Min latzak galdu edo zauria estaliz gero,

Luzeegi sufrituko du

Damu ezaz, andrerik ez uzteagatik

Bere soldaduaren zain, odol garratza isurtzen duten

Hitz isuriez zikindurik.

Nahikoa balitz, mina arintzeko nahikoa,

Damu sentitzea eguzkitan pozten ninduena

Hondatzen denean,

Nolako poza izan zen horrek iraun bitartean,

Lauso aski, eta gezur gozo asko izanez gero,

Hitz hutsek jasan litzakete sufrikario nahi beste

Eta nire eriak sendatu.

Nahikoa balitz, hezur, odol eta nerbio,

Garun bihurriak, molde oneko gerriak,

Haztamuka txakur-plateraren azpian zerbaiten bila,

Orduan gizonak behar luke sendatu ondoezaz.

Eman daitekeen guztia eskaintzen dut:

Ogi apur, biltegi eta arnesak.

Urriko poema

              Hogeita hamargarren urtea nuen zerurako bidean

Esnatu nintzen, portu eta auzoko basoa entzutean

              Baita itsasertza ere, muskuiluz beterik,

              Koartzek apaizturik

                            Deika goizari

Eta urak otoitzean; karranka, kaio eta beleak

Sare-paretan itsasontzien kolpeak

              Lurreratu nendila

                            Segundo hartan

              Lotan zetzan hirian; bideari lotu nintzen.

              Hasi zen nire urtebetetzea, eta hegazti

Urtarrek, eta hegodun zuhaitzetako hegaztiek airatu zuten nire izena

              Baserri eta zaldi zurien gainetik

                            Altxatu nintzen

Udazken euritsu batean

Eta kanpora atera, nire egun guztien euriaren azpitik.

Itsasgora zen, eta koartza urperatu zen mugaz gaindiko

              Bidea hartu nuenean

                            Hiriko atariak

              Halaber, itxi ziren, hiria esnatzean.

              Hegatxabal udaberrialdi bat, hodei

Bihurri batean, eta bide ondoko sasiak zozoen txistuez

              Lepo; urriko eguzkia

                            Udakoaren gisan

Muinoaren bizkarrean,

Klima leunak izan ziren hemen, eta kantari goxoak bat-batean

Azaltzen dira goizez; ni galdurik ibili eta entzun nuen

              Euri bustia,

                            Haize hotza,

              Arretaz, azpiko baso urrutian.

              Txikitzen ari zen portua euri zurbilaren azpian

Eta itsas azalean, eliza umela, barraskilo bat bezala;

              Bere adarrek zeharkatzen lanbro-gazteluak

              Hontzak bezain nabarrak

              Baina udaberri

Eta udako lorategi guztiak alegiazko istorioetan loratzen ari ziren

Mugaz harago eta hegatxabal hodeiaren azpian.

              Goza nezake

                            Nire urtebetetzea;

              Hor, baina, irauli zen eguraldia.

              Landako zorionetik urrundu zen

Eta beste airean eta urdinera aldatutako zeruan zehar

              Udako mirari bat jario zen beste behin

                            Sagar,

              Udare eta masusta gorrien eskutik

Eta aldaketa horretan argi ikusi nituen umeak

Ahaztutako goizak, bere amarekin ibiltzen zenean

Eguzki argiaren

                            Paraboletan

              Eta kapera berdeen kondairetan zehar

              Bi aldiz kontatu ziren haurtzaroaren larreak,

Haren malkoek nire aurpegia erre, eta haren bihotza nirearen baitan mugitzen zenean.

              Hauek ziren basoak, erreka eta itsasoa

Non haur batek

              Hildakoen uda

Entzun bitartean bere pozaren egia zuhaitz, harri

Eta ur lasterreko arrainei xuxurlatzen baitzien.

              Misterioak, orduan,

                            Biziki abestu zuen

              Mugitu gabe, uretan eta txio-kantuetan.

              Eta goza nezake nire urtebetetzea

Baina irauli zen eguraldia. Eta aspaldi hildako umearen

              Pozak sutsuki abestu zuen

                            Eguzkitan.

              Hogeita hamargarren urtea

Nuen zerurako bidean; gelditu nintzen orduan uda-eguerdian

Urriko odolak beheko hiria orbeldu arren.

              Otoi, kanta dadila

                            Nire bihotzaren egia

Muino altu honetan, urte baten itzulian.

Esango al da jainkoek hodeiak kolpatu dituztela

Esango al da jainkoek hodeiak kolpatu dituztela

Trumoiek madarikatzen dituztenean?

Esango ote da negarrez direla, eguraldiak ulu dagienean?

Ostadarra izango ote da haien tuniken kolorea?

Noiz ari du euria jainkoak diren lekuan?

Esango ote da ureztatzeko ontziaz gu ihinztatu

Edo uholdeak askatzen dituztela?

Esango ote da, Venusen antzera,

Jainkosa zahar baten bularrak estutu, ziztatu egin direla,

Gau hezeak errieta egiten didala, haurtzain baten legean?

Jainkoak harriak direla esango da.

Durundatuko ote du jausitako harri batek lurrean,

Hartxintxar jaurtiaren errepika? Harriek hitz egingo dute,

Bada, mihi orotako hitzez.

Esku-argiek distira egingo balute

Esku-argiek distira egingo balute, aurpegi saindua,

Ezohiko argi-oktagono batean harrapaturik,

Itzaliko zen, eta amodioaren edozein mutilek

Bi aldiz begiratuko luke zoritxarrean jausi baino lehen.

Haien ilun pribatuan aurpegierak

Haragizkoak dira, baina betor egun faltsua,

Eror biezazkio ezpainetatik galdutako pigmentuak,

Momia zapiek erakuts bezate bular zahar bat.

Bihotzarekin arrazoitzeko esan didate,

Baina bihotzak, buruak legez, bere kasa narama;

Pultsuaren arabera arrazoitzeko esan didate,

Azkartzen denean, ekintzen erritmoa aldatzeko

Soroa eta teilatua maila berean jarri arte

Azkar mugi nadin aurre eginez denborari,

Bizarra Egiptoar haizetan dabilkion gizon isil horri.

Urte luzetako esanak entzun ditut,

Eta urte askok aldaketarik behar lukete ikusi.

Parkean jolasten bota nuen pilota

Oraindik ez da lurrera iritsi.

Lehergarri berdean zehar

Lehergarri berdean zehar lorea gidatzen duen indarrak

Nire adin berdea gidatzen du; zuhaitz erroak abiarazten dituen horrek

Hondatzen nau.

Ez dut hitzik arrosa okerrari esateko

Neguko sukar horrek berak okertzen duela nire gaztetasun hau.

Ura harri artean gidatzen duen indarrak

Nire odol gorria gidatzen du; erreka marmarlariak lehortzen dituen horrek

Argizari bihurtzen du nirea.

Ez dut hitzik nire zainei xuxurlatzeko

Mendiko iturburutik aho berberak zurrupatzen duela.

Urmaeleko ura irabiatzen duen eskuak

Iraultzen du mugikor harea; haize bizia lotzen duen horrek

Nire ehortze haize-oihala biltzen du.

Ez dut hitzik zintzilik dagoen gizonari esateko

Urkatzailearen kare bizia nire lohi beretik irten zela.

Denboraren ezpainek iturburutik xurgatzen dute;

Maitasuna isuri eta batzen da, baina jausitako odolak

Bere zauriak arinduko ditu.

Ez dut hitzik eguraldiaren haizeari esateko

Denborak zeru batez izar guztiak inguratu dituela.

Eta hitzik ez dut maitalearen hilobiari esateko

Zizare oker bera nire oihalera hurbiltzen ari dela.

Orria sinatu zuen eskuak

Orria sinatu zuen eskuak hiri bat eraitsi zuen;

Bost behatz subiranok arnasari zerga ezarri zioten,

Hildakoak bikoiztu eta herri bat erdibitu;

Bost erregeok erregetu zuten heriotza.

Esku bortitza bizkar malkartsu baterantz,

Hatz-koskorrak klarionaz lotzen dira;

Antzara baten lumak bukatu du hizketa

Bukatu zuen hilketa.

Ituna sinatu zuen eskuak izurria landatu zuen,

Gosea areagotu, eta langostak etorri ziren;

Handia da gizakia izen zirriborratu batez

Menperatzen duen eskua.

Bost erregek hildakoak zenbatu bai, baina ez dute

Orbanik samurtzen, ez bekokirik igurzten;

Esku batek errukia kudeatzen du beste batek zerua legez;

Eskuek isurtzeko malkorik ez dute.

Egiaren alde hau (Llewelyn-entzat)

Egiaren alde hau

—Ez duzu ikusten, agian, seme,

Zure begi urdinen errege,

Gaztaroko erresuma betean,

Inozentzia eta erruzko

Zeru axolagabeen azpian,

Dena baita egiteke—,

Bihotzez edo buruz keinu egiten

Hasi baino lehen,

Kiribildu eta isurtzen da

Ilunaren bihurguneetara

Hilotz errauts legez.

Ona eta txarra, bi bide

Zure heriotzaren inguruan mugitzeko

Itsas-oldarraren parean,

Aro itsuan, zure bihotzaren errege.

Arnas bezala putz dagite ero

Zeharkatzen gaituzte, negar batean

Gu biok, baita gizaki ororen arima ere

Eta badoaz

Ilun inozentera, eta ilun errudunera, eta badoaz

Heriotza onera, eta heriotza txarrera, eta orduan

Azken elementuan

Izarren odol, airatzen dira.

Eguzkiaren malkoak bezala

Ilargiaren hazia bezala, zaborra,

Sua, haserre bat airean

Hegan zeruan, zure sei urteen errege

Eta desira gaiztoa,

Ororen hasieran: landare,

Animalia eta txoriak,

Ur eta argia, lur eta zerua;

Zu mugitu aurretik azaltzen da,

Eta zure ekintza eta hitz denon

Egia bakoitza, gezur bakoitza,

Hiltzen da, juzkatu gabe, maitekor.

Hogeita lau urte

Hogeita lau urte oroitzeko gai dira nire malkoak.

(Lurpera daitezen hilak, hobian erditzera joan daitezen beldurrez.)

Ate naturalaren hankartean jostunak bezala makurtu nintzen,

Bidaia baterako hil-jantzi bat josten

Eguzki haragijalearen argitan.

Hiltzeko jantzita, hasi zen mugitze sentsuala,

Diruz gainezka nire bena gorriak,

Auzo oinarrizkoaren azken norabidean

Aurrera noa betiak iraun artean.

Ikuskaria eta otoitza

I

Nor

Zara zu

Ondoko gelan

Jaio berri dena

Neuretzako ere hain ozena

Ezen entzuten ahal baitut

Umetokia irekitzen eta ihes iluna

Mamuaren gainean eta erori berri den umea

Txepetx baten hezurra bezain fina den paretaren atzean?

Denboraren suntsipena eta joan-etorria ezagutzen

Ez duen gela odoltsuan datza jaiotza

Eta giza bihotzaren aztarnak

Ez du bataiorik errespetatzen

Bai iluna ordea bedeinkatu baitu

Basati jaio den

Umea

Egon

Behar dut

Harri bat bezain geldi

Txepetx hezurrezko paretaren

Ondoan entzuten ezkutuan dagoen

Amaren oihuak eta minaren

Buru iluna arantza baten gisan etorkizunari deika

Eta mirariaren emaginak kantatzen ezen jaioberri iskanbilatsuak

Sutan bere izena eta bere sugarra ezartzen dizkidan arte

Orduan haren koro goriak pareta hegaduna

Urratu eta bere bizkarretik

Erauzi eta bota du iluna

Distira biziko

Argira

Txepetx

Hezurra

Iraulkatzean

Eta argi lehena haren

Korrontearen haserrez batu

Zeru argiztaile eta ahoan su batez ekarririk

Kulunkatu zuen ama ihinztatuaren Erreinu etorrian

Bat-bateko terroreak galduta distiratsu ihes

Egingo dut lehen estalia zen gelatik

Alferrik negarrez bere

Musuaren

Kalderoian

Eki

Birakarian

Haren hegal

Bitsezko zikloian

Galdurik bainintzen negar

Naizen hau gizakiz bustitako tronuan

Bere korrontearen lehen haserrean

Eta laudoriozko distirak isil beltzera itzuliak

Urtu eta doluz dira galdurik bainintzen

Etorri naizen hau portu

Mutura eta aurkitzen ohi duenarekin

Batera haren zauriaren

Eguerdi gorenak

Itsutu du ene

Negarra.

Hor

Biluzik makur

Esnatuko naiz haren

Su-bularraren tenpluan

Kaiolatik askatu zen itsas hondoko

zoramenaren aurrean epaileak kolpatuta eta

bidalitako hautsa igoz doa pikor

bakoitzak haren sua duela.

Oi goranzko espirala

Giza-goizeko urna

Sarraskijaletik lurra

eta

Itsaso

Jaioberriak

Eguzkiari loriak

Aurkitzen ohi duena

Eta Adan zutik jarrita

Sorrerari buruz kanta batean!

Oi umeen hegoak! Antzinako gaztea

Ahanzturaren labarretik zaurirantz hegan!

Borrokan beti hiltzen direnen zeruranzko bidea!

Santuen gertaria beren ikuskariekiko!

Mundua etxerantz jausten!

Min guztia aske

Isuri eta hil

naiz

ni.

II

Galdu zirenen izenean haragi ustelezko zelai

Gainean loriatzen direnak

Hileta kantuaren azpian

Zama-txorien kanta

Hauts berde eta

Itoarekin astun

Lurpeko mamua eramanez

Polena legez luma beltz eta moko lohitsuan

Otoitz dagit baina ez naiz osorik deitorearen zati

Poza mugitu baitzait bihotz-hezur muin barrukoenean

Izan ere bere amaren esnetik eki eta ilargi ikasten duena

Ezpainak erre eta loratu baino lehen itzuliko da

Jaiotzaz odoldutako gelara

Paretako txepetx hezurraren

Atzean

Eta mututu

Gizon guztientzako

Umetako argi maitea edo kaiola itsugarria

Ekarri zuen umetokiak aharrausi haren etortzearen aurrean.

Ilun erdiko mendi ez kristauan galdutakoaren izenean otoitz dagit

Hildakoei utz diezaien atseden hartzen beren esku arantzadunengatik

Kexu izan arren haren munduko zauriaren tenplura jaso daitezen

Odol tantaren lorategiak eutsi diezaion harrizko ostalariari

Ilunean lo egin eta arroka sakonak

Ez dezan esna

Bihotz hezurrik

Baizik puska dadin eguzkiak bidali ez zuen mendi koroan

Orduan hautsa kolpeka deusezta bedi ibai errozko zelaian

Betiereko amildu zen gauaren azpian.

Betiereko erortzen den gaua izar eta herri ezaguna da

Legio loarentzat zeinaren mihi-ezkila jotzen baitut

Haren argi-jauziaren doluan itsaso eta lurretan zehar

Eta ezagun ditugu azkenik

Leku

Modu

Labirinto

Barnebide

Auzo eta hilobi denak

Betiereko erortzean.

Orain lo dauden mapagileen lazaro arruntak

Otoitz dagi sekulan esna eta jaiki ez dezaten

Heriotzaren herria bihotzaren tamainakoa baita

Eta galduen izarra begien irudikoa.

Aitagabearen izenean

Ez-jaioaren izenean

Eta emagindun goizen

Esku zein tresnen

Ez-desiratzaileenean

Inoren izenean ez

Orain edo inor

Ez

Izateko otoitz

Dagit eki gorrimina

Bira bedi hilobi gris

Eta buztin kolorea isuri dezan iluntze interpretatuan

Bere martiritzaren eta lurreko iluntasun ezagunaren gainean amen.

Otoitzaren izkina hartu eta su naiz piztu

Eguzki supituaren bedeinkazioz.

Madarikatuen izenean

Atzera begira eta ihes negike

Ezkutuko lurrera

Baina eki ozenak

Zerua kristautzen du.

Aurkitzen nau. Errieta

egin biezat eta ito

Bere lurraren zauripean.

Argitzeaz erantzun du nire negarra.

Nire ahotsak erretzen du bere eskuan. Orain

Galdua naiz Izaki Itsugarriaren baitan.

Orro dagi eguzkiak otoitza bukatzearekin batera.

Inoiz izan zen

Izan al zen garairik haur-zirkuetan dantzariek biolinez

Zalantzak bare zitzaketena?

Behin batean egiten ahal zen liburuengatik negar,

Baina denborak abian jarri du bere harra.

Ez daude seguru zeru-arkuaren azpian.

Gauzarik seguruena da gauza ez jakina.

Zeru-zeinuen azpian, besorik ez dutenen eskuak

Dira eskurik garbienak; eta, mamu bakarti bihozgabeak

Minik ez duen bezala, ongien ikusten du itsuak.

Londresko ume baten heriotza,
su bidezkoa, deitoratzeari ukoa

Inoiz ez, gizadia sortu,

Txori-piztia eta lorea aitatu

Eta oro apaltzen duen ilunak

Hitzik gabe kontatu arte azken argiaren haustura,

Ez da itsasotik heltzen ordu geldia

Arnesdun, jauzika

Eta itzuli behar dut ur-apaingarrizko

Sion biribilera

Eta arto buruaren sinagogara,

Otoitz egiten utzi hots baten itzalari

Edo nire hazi gazia ereingo dut

Belo beltzaren azken bailaran, dolu

Umearen heriotzak duen maiestate eta suaz.

Ez dut hilko gizadia

Egia handi batekin joan izanaz

Eta ez dut irainduko arnasaren bidaia

Inozentzia eta gaztetasunezko

Beste eresi batekin.

Sakon, lehen hildakoarekin datza Londresko alaba,

Eta lagun zaharrek beztitzen dute,

Bere amaren zain beltzak eta adinaz gaindiko aleekin batera,

Tamesis bizkorraren

Ur axolagabeek gordeta.

Lehen heriotza eta gero, ez dago beste bat.

Neguko ipuin batena

              Neguko ipuin bat da

Ilunabar elurtuak, txaluparen gisan, lakuak zeharkatzen dituela

Ibar erdiko baserritik lursail hegalarien gainean dabilela

Eskuz egindako maluta artean haizerik gabe egiten du aurrera;

Abereen arnas zurbila haren bela isilerantz

              Izarrak, hotz, jausten dira

Belar ondu eta elurraren urrina, pleguen artean

Hontz urrutiak mehatxu egiten du, eta izotzezko barrutia

Basetxe-abituari zerion ke ardi-zuriz josia

Ibaien ibarrean, non kontatu baitzen ipuina.

              Behin, zahartutako munduan

Fede-izar batean, purua noraezeko ogia edo elurraren sua

Eta jana bezain, gizon batek bihotza eta burua

Erretzen zizkioten suzko bilkariak ireki zituen, lursail pleguan,

Baserri batean, bakarrik eta mindua.

              Orduan, kiskaltzen ari zela

Argia su bat den irlan, inguruan hegaldun elurra

eta gorotz-pilak, artilea bezain zuriak, eta oilo abeslea

Hotz lo, ezen oilarraren sugarrak larre estaliak orraztu eta

Gizon goiztiarrak irten arte, palak eskuetan,

              Arrastaka, abereak

Urduri, sagu-katua pauso ezkutuak ematen,

Txori puztuak jauzi-ehizan, neska jezleak

Abarkak jantzita zeru jausia arin zapaltzen

Eta baserria zeregin zurietara erabat esnatu zela

              Belauniko, otoitz, negar

Egin zuen gizonak, labe-zotz eta egur-argitako poto beltzaren ondoan,

Kopa eta ogi puskak itzal dantzariaren mendean,

Etxe gordean, gau galkorraren altzoan,

Maitasunaren ertzean, ahaztuta, izuetan barrena.

              Belauniko, harria hotz,

Saminaren gailurretik negar, zeru estaliari otoitz

Bere gosea uluka joan zedin hezur zuri soilen gainean

Ikuiluetako estatuak eta zeru-sabaizko zerritegiez haraindi,

Ahateen aintzira-kristal eta behitegi distiratsuetan zehar, bakarrik

              Otoi-suen etxerantz,

Non jarraituko bailioke bere elurpeko amodio-hodeiari

Gordeleku zurietarantz ihes eginez gero, arin batean.

Uluka eta makur, bere behar gordinak kolpatu zuen,

Hotsik sortu ez bazen ere esku arteko airetik behera.

              Bakarrik haizea

Txorien gosea ur-ogizko lursailetan, gari-buruen bila,

Eta uzta birrindu zen haien mihien gainean.

Kiskaltzen eta galduta, izen gabeko beharrak lotu zuen

Elurra bezain hotz ihes egiteko unean, gauak isuritako ibaien arteko

              Ibarretan zehar,

Bere nahiaren bihurguneetan itotzeko unean; kiribildurik etzan

Ez-gizakiaren sehaska zuriaren erdi desiratu

Edo emaztegai-ohean, biziarteko xedea baita hala fededun galdua

Nola argitik erbestera amildu zenarentzat.

              Aska ezazu, zioen ozenki,

Maitasunean dena galaraziz, eta bota bere beharra,

Bakarra eta biluzik, emaztegai menderatzailearekin,

Inoiz hazi zuriaren lursailetan erne

Edo haragitan hildako denboraren azpian lora ez bedi.

              Entzun. Juglareen ahotsa

Herri joanetan. Urretxindorra, lurpeko baso-hauts fina,

Hegaletako lur-apurren gainetik hegan doa

Eta zenduen hego-haizeetara jaurtitzen du bere neguko ipuina.

Udaberri zurbilaren uretako hauts-hotsa

              Kontatzen ari da. Korronte

Zimel kanpaiduna bere mugetan pilatzen. Ihintzak

Hots egiten du, ale egindako hostoetan eta aspaldi distira gabeko

Elur-parrokian. Harritan irekitako ahoak, haizearentzako sokak.

Kanta batean denbora, zail hildako malutaren ahotsa. Entzun.

              Esku edo hots batek

Aspaldiko lurrean ate ilun zabala irristarazi zuen,

Eta, etxe-kanpoan, lur-ogian

Igo zen, izpi, txori eme bat emaztegai goria bailitzan.

Sortu zen eguna legez txori emea, bularra elur-gorrimina.

              Begira. Dantzariak mugitzen

Elurrak hazitako berde hilaren gainean, zoraturik ilargiaren azpian

Uso-hautsaren gisan. Bozkarioz, zaldi apo astunak,

Zentauro hilak, txori-baserrietako zelai zuriz estaliak

Irauli eta zapaltzen. Hildako haritza maitasun bila doa.

              Harritan egindako gorputz-adarrek

Jauzi, tronpetetarantz. Hosto zaharren kaligrafia dantzan.

Harrien adin-lerroak tropelean sigi-saga.

Harpa irudiz, uretako hauts-hotsa lursail-plegu bat jotzen.

Aspaldiko txori emea igo da maitasunaren amorez. Begira.

              Hego basatiak jaso ziren

Buru makurraren gainetik, luma-leun ahotsak

Etxea hegan zeharkatu ahala, txori emeak laudatu izan balu, edota

Erortze astiroaren aspektu guztiek poz hartuko balute bezala

Gizon bat bakarrik baitzetzan, belaunikoz, ibarren erdian.

              Mantuan, lasai,

Labe-zotz eta egur-argitako poto beltzaren ondoan.

Orduan, txorizko zeruaren luma-ahots xarmaz,

Haizeak bezala laster egin zuen hegaldi pizgarriaren atzetik,

Haizerik gabeko baserriaren aletegi eta ikuilu itsuez harata.

              Urtearen poloetan

Txori beltzak hesi kapadunen gainean apaiz eran hilda

Eta paisaietako oihalen gainetik muino urrunak hurbildu zirenean,

Elurrezko txorimalo batek arin egin zuen hosto bakarreko zuhaitzaren azpian,

Oreinak bezala adardun, sasi-korronteen artean bizkor

              Trapu zahar eta otoitzak tontorretan

Behera, belaun bat sakon, laku hozminduetan ozen,

Galdurik gau osoan, urrutira joana txori-emearen atzean,

Maluta astiroen denbora, lur eta tribuetan zehar.

Entzun eta begira nondik dabilen lumadun antzara-itsasoa,

              Zerua, txoria, emaztegaia,

Hodeia, beharra, izar landatuak, poza hazi-sailetatik

Harago, haragi denbora-hiltzailearen gainean,

Zeruak, zerua, hilobia, iturri errea.

Aspaldiko lurretan haren heriotzaren ateak albo batera ireki

              Eta jaitsi zen txoria.

Baserri kopadun, laku, aireko lursail eta ibaiez

Zeharkatutako ibarren gainean, azken mina

Eta otoi-suen etxera joateko otoitz egin zuen lekuan,

Hor, muino ogi-zuri batean, bukatu zen ipuina.

              Dantza itzaltzen ari da

Zurian, dagoeneko berde hazten ez den tokian, eta, juglare hila,

Kantuak gurarien elur-oindun herriak zeharkatu zituen,

Inoiz ogi sakonean txori-figurak ebaki eta beirazko

Lakuen gainean irristaz arrain hegalariak irudikatu

              Zituztenak. Errituari

Urretxindorra eta zentauro zaldi hila kendu zaizkio. Iturriak berriz

Zurbil. Adin-lerroek harrietan lo dira tronpeta-argitzera arte.

Bozkarioa etzan da. Denborak ehortzi egin ditu fosil

Eta ihintz birsortuaz ezkilak jotzen zituen udaberria.

              Txoria bere ohean baitzetzan

Hegal-koro batean, lo sakon edo hil bezala,

Eta zabaldu ziren hegalak gizona loriatu eta ezkondua zen aldian,

Emaztegai zirraragarria, emakume-bular

Eta zeruzko burua zuen txoriaren izterren artean

              Beheratu zuten,

Kiskaltzen ari zela amodiozko emaztegai-ohean, erdi

Desiratzailearen zirimolan, paradisuko pleguetan,

Munduko lore-begi birakari horretan.

Emaztea harekin igo zen, bere elur urtuaz loratzen.

Eta ez da gailenduko heriotza

Eta ez da gailenduko heriotza. Bat izango dira gizon biluzi hilotzak

Haizeetako gizona eta ilbeherarekin.

Beren hezurrak garbi, eta hezur garbiak galtzean,

Izarrak izango dituzte ukondo eta oinen atzetik.

Erotu arren, ez dute galduko sena,

Itsasoan hondoratu arren, azaleratuko dira berriz.

Maitaleak itzali arren, iraungo du maite hotsak.

Eta ez da gailenduko heriotza.

Eta ez da gailenduko heriotza.

Itsas korronteen azpian, ez da inoiz

Haien atsedena haize bolada batez hilko.

Nerbioek ematean, iraulkatzen dira bizkor,

Gurpil bati lotuta, baina ez dira hautsiko.

Haien fedea bitan puskaturik,

Zeharkatuko dituzte gaitz adar-bakarrek.

Hondarrak arte banandurik, ez dira zatituko.

Eta ez da gailenduko heriotza.

Ez da gailenduko heriotza.

Kaioen karrankak ez dira haiengana iritsiko

Ez dira olatuak bortitz itsasertzean lehertuko.

Lore bat loratu zen lekuan, lore batek ez du

Bere burua altxatuko euri oldarren aurka tinko.

Ero, eta burdin zati bat bezain hilotz,

Haien buruak larreko lore artean dira kolpeka.

Eguzkira jauzi eguzkiak behera egin arte,

Eta ez da gailenduko heriotza.

Argia hedatu

Argia hedatu, eta ez giza itxuradun ilargia estali,

Ez askatu hezurretaraino iristen ez den haizerik,

Baina erantzi hamabi haizeko hezur mamia bere zirkulutik;

Gauaren jabe izan, ez men egin elur-gizonaren burmuinari

Horrek aireko gai hostotsu guztiak hartzen baititu

Izotz-kandela antzeko iparrizar bihurtzeko.

Udaberriaz xuxurlatu, eta ez zapaldu oilar gaztearen arrautzak,

Ez zanpatu beste piku-sasoi bat,

Baina lau fruitudun bide hauek txertatu zure lurrean;

Izotzaldi-baserritar, suak elkartuta

Zuhaitz begi-gorrien artean elur haziak erein dira,

Zure gazte urteetan, landare gizaldian.

Aita itzazu guztiak, eta ez ahaztu euli-jaunaren aldea,

Ez ernatu hontz-hazian, iratxo-ehiztariak bezala,

Baina zure azti saihetsez bihotz formako planeta hau astindu;

Ahots hilkorretatik inozoen korora,

On jaun altua, ozenago kanta dezan hodeiak,

Lur azpiko errotik mandragora musika atera.

Giza-gairik gabe bueltak eman eskukada birakarian,

Oi, itsas-uztaia, eta ez penatu aldentzen naizen artean

Nire maitale hilkorrengandik, istriborreko irribarrez;

Nire maitasuna hezur-gurutzezko saihesbidean datzanean ere,

Arku-gezidun hegaztien artean biluzik,

Ez zara oilar izango ardatz iletsu batean.

Itsaso hauei kolorea eta forma eman zienak

Itxuratu zituen nire lohi-kideak, eta zeruaren kutxa

Bere koloredun bikiez bete uholde garaian;

Oi, mapa itxuragabeetan gailen dena,

Egin nitaz mundua, nik egin dudan bezala

Zure uztai ibiltariaz giza itxura zoriontsu bat.

Autorearen hitzaurrea

Husten ari da eguna

Jainkoak bizkortu duen uda bukaeran

Uharka dabil izokin koloreko eguzkia

Itsasoak astintzen duen nire etxean

Harri bizkorren gainean

Txio-fruituez nahasita

Bits, flauta, arrain-hegal eta luma

Baso baten apo dantzarian

Itsas-izardun hondar zikinen ondoan

Arrain-saltzaile gurutzeaz

Kaio, gaita-jole, berberetxo, eta belak,

Hor, kanpoan, bele beltz, gizonak

Hodeien aurkari, eta hodeiak

Ilunabar-sareetan abaildurik.

Antzarak zeruetan ia, mutilak

Sastakaiez, eta koartzak, eta zazpi itsaso

Mintzo diren maskorrak,

Ur eternalek bereizita

Bederatzi egunetako gauak dituzten

Hirietatik; hor dorreek

Arrantzatuko baitute

Haize erlijiozkoan

Lasto zurtoin luze eta lehorrek bezala

Bake pobrean kantatzen dut

Zuentzako, ezezagunok (kantua

Ekintza sutsu eta tontorzalea bada ere,

Hegazti-sua

Munduko zur birakarian,

Nire soinu zerratu eta irekientzat),

Itsasoak ukitutako hosto hauetatik

Hegan eta jausiko direnak

Zuhaitz hostoak bezala, eta laster

Hondatu, deshilko

Udako gau sargorian.

Itsasora izokina, zukuturik eguzkia

Zisne mutuek kolpez urdindu dute

Laztandu nuen badiaren iluntzea, forma nahaste hau

Ebakitzen dudan bitartean

Jakin dezazun

Nik ere, gizaki birakari honek,

Maite dudala izar hau, txoriek

Orrotu, itsasoak sortu, gizonak urratu, odolak bedeinkatu zuena.

Entzun: tronpetaz beteko dut leku hau,

Arrain, muino saltariok! Ikusi:

Eraikitzen ari naiz nire arka marrularia

Bihotz-bihotzetik,

Uholdea hasi baita:

Iturriari dario

Beldurra, haserre gorri, gizakia ere,

Urturik, menditsu isuri daitezen

Zauri amestiaren gainetik

Ardiak zuri, baserriak hutsik.

Galesentzat ene beso artean.

Oi, han, gazteluko dorrean,

Hontz-errege kantariok, aldizkako lasterrak

Ilargiz betetzen duzue, eta uretan

Ito bailaraz jantzitako piztiak!

Hara, berunezko muinoetan,

Oi, ene uso eraztun bihurduna

Uluka, ilun ia

Bele galestar adeitsuarekin batera,

Kurruka basoen laudorioan,

Kabiatik behera nota ilunak isurtzen

Kurlinten gainean!

Horra, sendi zaratatsu hori

Moko zabalik, eta mokoetan

Mina, gailur berritsuetan!

Aizak, zaldi-bizkar muinoan,

Erbi nahasgarri hori! Hor

Entzuten ari zara azeri arin hau, nire

Uholde-ontziaren zarata; nire lana eta kolpeak

(Ingude talka bat nire iskanbila

Eta biolinentzat, astaputz mihidun doinu honetan!)

Baina animaliak elkarren lagun min dira

Jainkozko lur latz irristarietan

(Gora Haren piztitasuna!).

Piztiak, lo arin eta on,

Ixo, zerri-bizkar basoan! Lastoz

Beteriko baserri hutsak ur

Meta batean lurrari eusten kakaraz,

Eta teilatuak gerrari eguna pizten!

Oi, hegal, azal eta lumadun

Auzokoen erresuma, bat-bateko distira

Nire oihalezko arka eta ilargiarentzat

Badiatik edaten ari da Noe,

Bilo, ezkata eta artile:

Ardi eta elizen ezkilak bakarrik

Entzun daitezke, sakon, urpean;

Bake pobrea eguzkiaren gainbeheran

Eta ilunak larre sakratu oro hartzen du.

Ekaitzari bakarrik aurre egingo diogu; orduan,

Galesko izarren azpian,

Oihuka: “Hamaika arka!” Uraz

Estalitako lurretan zehar,

Haien maitasunak lagun, mugituko dira

Egurrezko irlak bailiran, muinoz muino.

Hara, nire brankako uso txirularia!

Kaixo, itsas-hankadun azeri zaharra,

Tom sagartxori eta Dai sagua!

Nire arkak eguzkitan kantatzen du

Jainkoak bizkortu duen uda bukaeran

Orain loratzen ari baita uholdea.

Gizonak baino ez ginela

Gizonak baino ez ginela, zuhaitzetara sartu ginen

Beldurrez, gure silabak samurtzen

Beleak esnatzeko beldurrez,

Hego eta karrankaz beteriko munduan

Isilik sartzeko beldurra.

Umeak bagina zuhaitzetan igo gintezke,

Lotan harrapatu beleak, adaxkarik hautsi ez

Eta, eskalatze samurraren ondotik,

Gure buruak atera adaburuen gainetik

Izar betierekoez liluratzera.

Nahasmen hutsetik, hura baita bidea,

Eta miraria, gizonak baitaki

Kaosetik datorkigula zorion betea.

Eta, esan genuen, hori da ederra,

Umeen lilura izarrei beha,

Hori da amaiera zein xedea.

Gizonak baino ez ginela, zuhaitzetara sartu ginen.

Su-bonbardaketa osteko zeremonia

                         I

Nire buruak

Mingarriak

Minez

Heriotza nekaezinera arte erretako kalean

Ordu gutxitako umea

Aho oratzaileaz

Errauts eginik datza amak palaz egin zuen

Hobi-bular beltzean, suak besoetan.

Hasi

Kantuarekin,

Kanta

Hasierara berpiztutako iluna

Mihi harrapatuak baietz zioenean itsu,

Hautsi zen izar bat

Umearen mendeetan

Nire buruak min dira, eta miraririk ez du ordainduko.

Barka

Gaitzazu, barka

Emai-

Guzu zure heriotza nire buruok, sinestunok,

Uholde izugarri batean eutsi diezaiogun

Odola isuri arte,

Hautsak kanta dezan txoria bailitz

Alea da haiza, heriotza hazi, gure bihotzetik.

Negarrez

Zure hil

Negarra,

Oilar gaindiko umea, suak txikituriko kale ondoan

Itsaso hegalaria salmoz kantatzen dugu

Gorputz hustuan.

Amodioa azken hitz-argia ohi da. Oi,

Seme hazia sabeleko azal beltz utzian.

                         II

Ez dakit

Adan ala Eba, idi saindu dotore

Ala bildots eme zuria

Birjina aukeratua, bestela,

Etzanik bere elurrean,

Londresko aldare,

Hiltzen lehena

Burezur tipi barruko hausterretan,

Oi, emazte-senargaiok

Oi, Adan eta Eba batera

Etzanda, atsedenean

Hilarri-bular tristearen azpian,

Edengo lorategiko

Eskeletoa bezain zuriak.

Badakit

Adan eta Ebaren legenda ez dela

Une batez ere isilik nire zerbitzuan

Ume hilen inguruan

Ume bakarraren inguruan,

Apaiz eta zerbitzariak izan zena,

Hitz, kantari, eta mihi

Burezur tipi barruko hausterretan,

Izan baitzen sugearen

Iluntze eta fruitu, eguzkiaren gisara,

Gizon-emakume deseginak

Hasiera, ilunera birrintzen

Biluzik, patio

Basatian landare-mintegi bat bezala.

                         III

Organo-hodi eta kanpandorreetara

Argi-katedraletan,

Haize-orratzen mutur urtuetara

Hamabi haizeko biribiletan bihurri,

Orduak erretzen dituen erloju hilera

Sabbath-eko kutxa gainetik

Argitzearen hobi zurrunbiloaren gainetik

Eguzki-etxola eta suzko auzo pobrearen gainetik

Requiemean etzanda diren urrezko ezpaloi gainetik,

Estatua multzoen kalderoietara,

Sugar-galsoroak emandako ogira,

Brandiak bezala erretzen duen ardora,

Itsasoko mezak

Itsas-azpiko mezak

Itsaso ume-ekarlearen mezak

Leher, iturri bihur eta betirako esateko datoz:

Loria, loria, loria

Genesi-burrunbaren erreinu lazgarri eta azkena.

Ez aise hartu gau on hura

Ez aise hartu gau on hura

Adin zaharrak behar du erre, dena eman egunaren bukaeran

Haserretu, indar egin argia hiltzearen aurka.

Gizon azkarrek badakite, beren amaieran, zuzen dela iluna

Baina ez baitute hitzez harrapatu argia

Ez dute aise hartzen gau on hura.

Gizon onak, azken olatuaren aurrean, negarrez dira

Iraganekoak imajinatzen badia berde batean dantzan;

Haserre, indar dagite argiaren heriotzaren aurka.

Gizon salbaiak, eguzkia kantatu eta harrapatu zutenak,

Ohartu dira, beranduegi, hura zimeltzen ari zirela; haiek ere

Ez dute aise hartzen gau on hura.

Gizon serioek, heriotza hurren, ikusmen argiaz dakuste

Distira dezaketela begi itsuek izarrak bailiran, zorionez;

Haserre, indar dagite argiaren heriotzaren aurka.

Eta zu, aita, gailur triste horretan zara pausan

Madarika eta bedeinka nazazu zure malko mingarriez; arren,

Ez aise hartu gau on hura.

Haserre, indar egin argiaren heriotzaren aurka.

Eresia

Hiltzeko harroegi, itsu eta puskatan zen hil

Ezer baino ilunago, ez zuen atzera egin

Gizon hotz eta atsegina, ausart bere harrotasun gorian.

Egunik ilunena. Betiereko bizi bedi

Arin, behingoz, muino azken eta gurutzatuan

Gazte haz hadila, maiteminez belar azpian

Artalde luzeen artean, galduko ez ahal da inoiz

Ez geldi egon ere, bere hil egun guztietan; edozer baino

Amaren bularra irrikatu arren

Atseden eta hauts bular zena, lur gozoan

Heriotzaren justiziarik ilunena, itsu, dohakabea.

Atsedenik ez diot opa, baizik semetzat har eta aurki dezaten

Erregutu nuen makur-gelan, bere ohe itsuaren ondoan,

Etxe isilean, minutu bat zela falta

Eguerdi, gau, eta argirako. Hilen ibaiak

Mugitu ziren esku gaixoan, heltzen nintzela ari,

Eta begi itzalietan ikusi nituen itsasoaren sustraiak.

Lasai zoaz zeure muino kruzifikatura, esan nion

Bere gorputza utzi zuen aireari.

Udaberri honetan

Udaberri honetan, izarrak hutsarekin doaz;

Negu apaindu honetan

Erruz ari du eguraldi gordina

Eta udaberriko txori bat lurperatu du udak.

Urteen itzuli geldotik hautatutako sinboloek,

Lau urtaroen kostaldean zehar,

Hiru urtaroren suak eta lau txoriren notak

Irakasten dituzte udazkenean.

Zuhaitzengatik antzeman beharko nuke uda; zizareek,

Antzematekotan, neguko ekaitzak edo eguzkiaren

Hileta antzematen dute;

Udaberria kukuen kantuaz ikasi beharko nuke,

Eta bareak suntsipena beharko lidake irakatsi.

Zizareak erlojuak baino hobe antzematen du uda,

Eta egutegi biziduna da barea;

Zer esan nahi du ordea denboraz kanpoko intsektuak

Esaten badu mundua higatzen ari dela?

Nire genesia amestu nuen

Nire genesia amestu nuen izerditan, maskor

Birakaria zeharkatzen, sendo

Taladro-gihar motor bezala, habe

Egindako nerbio eta ikuskarian zehar.

Zizare neurriko gorputz-ataletatik, haragi

Zimurtsutik erauzirik, belarreko

Burdina guztiek karrakaturik; eguzki-metala

Gau gizaki-desegilean.

Amodio-tantari eusten dioten bena gorrien oinorde, kostata

Izaki bat nintzelarik nire hezurretan

Jarauntsitako globoa harrotu nuen; bidaia

Martxa geldoan gau-gizonean zehar.

Nire genesia amestu nuen eta berriz hil, metraila

Abian zen bihotzari oldarka, zulo bat

Jositako zauri eta haize gatzatuan, heriotza isilik

Gasa jan zuen ahoan.

Zorrotz markatu nituen muinoak bigarren heriotzan, landare

Pozoi eta aizto uzta, nire odola

Herdoiltzen hilotz baretuen gainean, bigarren aldiz

Belarretik indar egitera behartuz.

Ahalmena kutsakorra zen jaiotzean, hezurduraren

Bigarren susperraldia eta

Mamu biluziaren bigarren janztea. Gizatasunak

Oka egin zuen birsufritutako minez.

Nire genesia amestu nuen hil-izerditan, birritan

Itsaso elikatzailean jausia, Adanen

Ur gaziak garraztua ezen, gizaki

Berriak dakarren indarraren ikuskari, eguzkiaren bila noan arte.

Loarekin adiskidetu nintzen

Loarekin adiskidetu nintzen eta hark garunean musukatu,

Denbora-malko bati erortzen utzi; lo datzan begiak,

Argira aldatuz norantza, ilargi baten gisara bira egin zuen niregan.

Orpo hegalariez, beraz, nire buruan zehar egin nuen hegan,

Erori, gero, ametsetan, behetik goranzko zeruan.

Lurretik ihes eta eguraldian gora egin nuen biluzik,

Izarretatik at bigarren zoru batera heldu arte;

Han negar egin genuen, nik eta mamutzako beste batek,

Nire amen begipean, adaburuen gainetik;

Luma baten arinez utzi nuen lur hori.

“Nire aiten globoak bere zilborra kolpatu eta abesten du”

“Ibiltzen dugun hau ere bazen zure aiten lurra”

“Baina honek aingeru konpainiak ditu barruan,

Eztiak dira haien aurpegi aitatu hegodunak”

“Hauek gizon ameslariak baino ez dira. Hats egin, eta badoaz”

Joan zen nire ukondoko mamua, amen begipean zetzana,

Aingeruei putz eginez galdu nintzenean

Itzal hilobi-zaindari bakoitzaren kostako hodeian;

Putz egin, eta ameskideak beren ohetara bidali nituen,

Oraindik lo baitautza bertan, beren mamuen berririk gabe.

Orduan aire bizidunaren materia guztiak

Deiadar egin zuen eta, hitzetan gora eginez,

Nire ikuskaria azaldu nuen eskuz eta ilez:

Hain arina da lurrezko izar honetan lo egitea,

Hain sakona mundutar hodeietan esnatzea.

Orduen eskailera luzatzen ari da eguzkirantz,

Bakoitzak galera edo amodio bat hots eginda aurrekoari,

Giza odolak neurri guztiak tximuturik.

Gizon zahar-ero bat bere mamuan gora oraindik,

Eurian gora egiten ari baita nire aiten mamua.

Udako mutilak dakuskit

                         I

Udako mutilak dakuskit, beren gainbeheran

Urrezko hamarrenak antzutzen

Uzta-gordekinak prestatu gabe, lurrak izozten;

Barneko beroaz, amodio izoztuen

Neguko uholdeak haien nesken bila doaz,

Ontziko sagarrak beren uretan itoaz.

Argiaren mutil hauek izozleak dira beren zozokerian,

Ozpintzen dute ezti beroa;

Izotz zurizkoak, lapurretan erlauntzean;

Eguzkipean, zalantza eta ilunezko izotz-hariek

Haien nerbioak elikatzen dituzte;

Ilargi salataria zero da haien hutsetan.

Udako umeak dakuskit beren amen baitan

Umetoki gihartsuen eguraldiak zatitzen,

Maitagarri behatz lodiz gau eta egunak bereizten;

Lau puskatan banatutako eguzki eta ilargi

Itzalekin sakonean, dikeak marrazten dituzte

Eta eguzkiak, bitartean, beren buruen oskola.

Ikusten dut mutil hauengandik ezerezezko gizonak

Haziko direla hazi-aldaketaz,

Edo airea hondatuko dutela beroaldi baten jauziaz;

Haien bihotzetatik amodio eta argi pultsu goriak

Erretzen die eztarria.

O, begira udako pultsua izotz gainean.

                         II

Urtaroei aurre egin behar zaie, baina, edo balantzaka

Ibiliko dira laurden dandari baterantz, bestela

Non, heriotza bezain puntualak, izarren hotsa pizten baitugu;

Han, bere gauean, neguko gizonak nekaturik

Ezkila mihibeltzak jotzen ditu,

Baina gauerdiko ilargia putz egin ez, horrek putz egin ahala.

Oro-ukatzaile ilunak gara, heriotza dei dezagun

Udako andre batengandik,

Bizitza gihartsu bat maitale arranpatuengandik,

Itsasoa hartu duten hilotz zurbilez

Davyren lanparako zizare begiargia,

Eta umetoki ernetik lasto-gizona.

Guk, udako mutilok lau haizeetako biratze honetan,

Algetako burdinaren berdea garenok,

Itsaso ozenari eusten diogu eta bere txoriei jausten utzi,

Olatu-bitsezko munduaren bola hartzen dugu

Bere mareekin basamortuak itotzeko,

Eta zelaiak orraztu, koro bat egiteko.

Gorostiaz gurutzatzen dugu kopeta udaberrian,

Garraiatzen dugu odola eta fruitua,

Eta kide alaiak zuhaitzetan iltzatu;

Amodio-gihar umela lehortu eta hiltzen da hemen,

Maitasun ezaren harrobian muxu bat hausten da hemen.

O, ikusi promesa makilak mutilengan.

                         III

Ikusten zaituztet, udako mutilak, zeuen gainbeheran.

Bere larbaren lur antzuetako gizona.

Mutil bete eta arrotzak dira poltsan.

Zuen aita zen gizona naiz.

Suharri eta brearen semeak gara.

O, ikusi makilak musuka elkar topatzean.

Nire irudi korapilatuan

                         I

Nire irudi korapilatuan, bi mailatan nabil arin,

Giza mineraletan forjaturik, hizlari kirrinkari

Nire mamua metalean irudikatzen,

Mundu biki honen ezkatek ordezkoa zapaltzen dute,

Nire mamu erdiak, armaduraz jantzita, lekuari eusten diot heriotzaren korridorean, Burdinazko nire buruarengana zelatan hurbiltzen ari da.

Kondenaturik erraboil barnetik, udaberriak bere korapiloak askatzen ditu,

Gurpil birakariak bezain argi, sasoi kolikoa

Lore-hosto mundu batez egina;

Landare-izerdi eta orratzen jostura desegiten du, odol eta burbuila

Pinu erroen irudikoak, gizakia suspertzen ari da mendia bailitz

Errai biluzietatik kanpora.

Kondenaturik mamu barnetik, loratzen ari diren mirariekin batera,

Irudietan irudiena, nire metalezko mamua

Kanpai loreetan zehar indarrez aurrera,

Nire orrizko gizonak brontzezko erroak ditu; hilkor, deshilkor dela,

Nik, arrosa eta giza mugimendu fusioan,

Sortzen dut mirari bikoitz hau bera.

Hauxe gizonaren patua: arrisku naturala,

Dorre garai bat, hezurrezko barandaz eta jaberik ez,

Heriotza naturalagorik ez da;

Orduan itzalgabeko gizon edo idiek, eta demonio marraztuek,

Eragozpen hilaz dakarte isiltasunaren bahituran

Paralelo naturala.

Zuhaitz eta izerdi tunel okerraren zelatan nire irudiak,

Igarotze arriskutsuagorik ez da, pauso berde eta kimuak

Giza urratsetan gora;

Ni, osin zuhaitz batean zurezko intsektuarekin batera,

Barraskilo eta loredun mahatsen beirazko ohean,

Eguraldiaren eroria entzuten.

Amaiera-gizatasun korapilatsua, aurkari ahulak,

Erloju-orratzen arabera sinbolodun portutik abiaturik

Azken ura aurkitu dute

Galkorren ordokian agur biak jasotzean.

Lautadan zehar nabigatzen ari dira, partitzera doan abentura

Itsasoak haizatutako helmugara.

                         II

Gora doaz landako pinakuluan,

Hamabi haizek elkar topatzen dute belarretako anfitrioi zuriaren eskuz,

Muinozko hesien artean kortaratzen dituzte gidaridun larreak;

Horra hor urtxintxa estropezu egiten,

Barraskiloa arduragabe lore inguruan lasterka,

Espiral haizetsu batean eguraldi eta zuhaitzen arteko liskarra.

Sakonean murgildu ahala pausatzen da hautsa

—Hartxintxar hilotza—, lodi jausi etengabean,

Ur-errepidean behera, non itsas-hartza eta berdela

Itsaso luzea arteria-bide bihurtzen baitute

Eta petrolio-aurpegi batentzat etsaiak ikusgaitz

Gidari gabeak hiltzen ubidearen harresi parean.

(Heriotza bidez,

Begi luzeari zirrikitua irekitzen, eta espiral kartzelaria,

Zure hilobi kiribila bular-muin eta zilbor erdian,

Sudur zuloaren lepoa,

Maskara eta eter azpian, labana sorta

Odoleztatzen, hileta antiseptikoa;

Atera patruila beltza,

Zure ofizial piztiak eta armada ustela,

Sakristau zentinela, kardu azpian kuartela,

Oilarra bere gorotz-larrean

Lazarori kakaratzen goiza banitatea dela,

Hautsa izan bedi zure salbatzailea lur bedeinkatuaren azpian.)

Haiek ito ahala, kanpai-hotsak zabaltzen dira,

Urpeko izakiaren kanpaiak, itsas langarraren dorrean,

Hots egiten du samur Itsaso Hilaren gainean;

Urpean harrapaturik, ezen tritona zintzilik egon arte

Bale-belar horiz lotuta, urkatzailearen txalupatik behera,

Entzuten dituzte gatz-beira apurleak eta ehorzketa mihiak.

(Alboratu itsas-ardatza,

Lur urratua biraka, ezen tximistaren orratzak

Ahots-aurpegi hau itsutzen baitu ilargi bihurtutako mahaian,

Konta ditzan argizari-diskoak

Lotsari eta desohore hezeak, erlikiarik urratu izana.

Hauek dira zure urteen epaile. Zutik darrai mundu biribilak.)

                         III

Ur ez-hila sufritzen dute, dortokak hozka dagien lekua,

Itsasoz inguraturiko dorreetara datoz, zuntz eskalan,

Haragizko burezur

Eta zelula gaineko dedalaren hegaldia;

Sufritu, hankaz gora zaudetelarik, ordezko aingeru bat

Harrizko kutxatik ernatu baita,

Aran irletako zuhaitz bailitzan.

Zuen mamu bakarrak zula zaitzatela, haren punta zorrotza,

Metal eta irudi gorputz gabea, ergelkeria makila batean

Izarrei begira Jakoben angeluan,

Ke muino eta edalearen harana,

Eta Hamlet urpean hamar metro aitaren koral gainean,

Burdinazko distantzian gora bultzatzen Erpurutxoren ikuspegia.

Sufritu hegal berdezko uzta-hondarren sastakada,

Ontzien itsasoak puska zaitzatela giza hariari lotuta

Hezur prestatuen beheranzko bidaia

Muskuluen urperatzean;

Amore eman, maitaleok, kutxak, eta itsas-argizariaren borroka,

Maitatu behe lainoak bezala edo su eman aingira ohean zehar.

Borborka ari den zirkuluaren pintzetan,

Itsasoa eta tresna, denboraren gelatan marratzen zuen,

Nire odol bikainaren batasun burdinazkoak

Uholdezko auzoan,

Ni, haize sutsu batean, Adanen sehaska berdetik,

Gizon magikoagorik ez da, haginez kanporatu du krokodiloa.

Ezkatak gizona ziren, herio-txoriak esmaltearen gainean,

Isats, Nilo, eta mutur, uhar-uhalgile bat,

Ordugabeko etxeetan denbora

Itsasoan sortutako burezurra astintzen

Eta, grial hegalariaren gaineko koipe eta baltsamoengatik bezala,

Gizon hustuak bere jantzi zuriengatik egin zuen negar.

Gizona Hilotzaren estalkia zen, arnes-mantua,

Gizonaren jauna zen sakon ustela, haizearen gisan,

Nire mamua bere metalezko neptunoan

Giza mineralez sortuta.

Hau zen hasierako jainkoa itsas-zurrunbilo korapilatsuan;

Nire irudiek orro egin zuten, eta zutik jarri zerutiar muino batean.

Gu hondartzan etzanda

Gu hondartzan etzanda, horia eta

Itsaso serioari begira, erreka gorrien

Jarraitzaileez trufa direnen itxuraz, txitxar

Itzaletik kanpoko hitz-ganbara hutsa,

Hondar eta itsasozko hilobi hori honetan

Haize deiak koloreari baitio deitzen,

Hilobi eta itsasoak bezain serio eta alaia denez

Lo datza ezein eskutan.

Isilune ilargitarrak, korronte isila

Ubide geldiak ibiltzen, mareen jaun lehorra

Basamortu eta ur-ekaitzaren artean,

Gure ur-eriak behar lituzkete sendatu

Lasaitasun kolore-bakarrez;

Hondar gainean musika zerutiarrak

Pikorrekin batera dagi hots, laster

Itsasertzeko lur serio eta alaiarengandik

Urrezko mendi eta jauregiak ezkutatzeko.

Zinta ahalguztidun batez loturik, etzanda gaude,

Horiari begira, desiratzen haizeak itsasertzeko

Estratuak eraman ditzan, urperatzea harri gorria;

Baina nahiak antzuak dira, eta

Ezin da harrien etorrera saihestu;

Oi ene bihotzeko odola, etzan horiari begira

Urrezko denboralea etorri arte, bihotz eta muinoen gisan.

Salbatzaile bat bazen

Salbatzaile bat bazen

Radioa baino bakanagoa,

Ura baino arruntagoa, egia baino krudelagoa;

Umeak, eguzkitik gordean

Batzartu ziren bere ahoan

Entzuteko urrezko nota erritmo bihurtzen,

Beren desiren menpeko, giltza gabeko irrien ikas-kaioletan

Begiak zerratu zituzten.

Umeen ahotsak, dio

Oihan galdu batetik

Lasaitasuna zela egiteke bere ezinegon seguruan

Eta, oztopatzaileak gizakia,

Animalia edo txoria kolpatzean

Arnas hiltzaile hartan ezkutatu genituen geure beldurrak;

Isiltasuna, isiltasun egitekoa, lurra ozendu zenean,

Oihu latzaz gordeleku eta babes-etxeetan.

Loria zen entzuteko

Haren malko-elizetan,

Beso bigunaren azpian hasperen, berak igurtzi ahala;

Oi zu, negar ez zegikeena,

Lurrera jausirik, gizonik hiltzean!

Ezarri ezazu poz-malko bat uholde ikusezin hartan

Eta ipini musua hodei formako maskorraren kontra:

Ilunpean zu eta biok baino ez gaude jada.

Bi anai belztu, harro, negarrez,

Neguaz elkarrekin lotuak

Urte huts babesgabe honi;

Oi gu, mugi ez zezaketenak

Hasperen soil bat entzutean

Hurkoari jipoia, auzokoari sua, horren handinahia,

Baina kexu eta sehaskadun ginen pareta zeru-urdinean;

Orain malko erraldoi bat isuri dugu porrot ezezagunaz

Etxeen abailtzeaz,

Ez baitzituzten gure hezurrak jaso,

Aurkitu gabeen heriotza ausartak,

Begira orain, bakarrik guregan,

Geure ezezagun-hauts propioa

Sekulan inor sartu gabeko gure etxera isurtzen.

Geuregan deserriraturik, deitzen diogu karga eta armarik gabe

Arroka oro kiskaltzeko gai den zetazko maitasun lakar eta leunari.

Garo muinoa

Gazte eta arin nintzela sagardun adarren azpian

Etxe kantaria ondoan eta pozik, belardia berde zen adina;

Izartsu, haran gaineko gaua,

Denborak uzten zidan agur esan eta goratzen

Urrez, haren begien loraldian,

Gurdien artean ohoratua, sagar-auzoen printze nintzen

Eta behin baten azpian, maisu, mendean nituen zuhaitz eta orriak

Margarita eta garagarrarekin joan zitezen

Jausitako argi-uztaren isurietan behera.

Berde eta axolagabe nintzela, biltegietan ezaguna,

Zorioneko patioaren inguruan kantari, etxe bainuen baserria,

Bakarrik behin gazte den eguzkiaren azpian,

Denborak uzten zidan jolasten eta urre

Izaten bere bitartekoen errukiaz;

Berde eta urrezko nintzen, ehiztari eta abeltzain, kumeak kantari

Nire adarraren atzetik, muinoetan azeriak zaunka berriz, hotz eta argi,

Eta Sabbath-a entzun zen emeki

Korronte santuen harri-koxkorren gainetik.

Eguzki osoan zehar dena zen korrika, zen maitagarri, belar lehor

Zelaiak etxea bezain altuak, tximinien melodiak, zen airea

Eta jolasa, maitagarri eta urtsua;

Sua berde, belarra bezainbeste.

Izar sinpleen azpian, gautar,

Lotara joan ahala hontzek baserria zeramaten urrun;

Ilargi osoan zehar entzun nituen, zalditegien artean ohoratua, zata-txoriak

Belar-metekin hegan, eta zaldiak

Distiratzen ilunerantz.

Orduan esnatu, eta, baserria, ihintzak zuritutako izaki

Alderrai bat bezala, itzultzen zen, oilarra bizkarrean; dena zen

Distira, zen Adan eta dontzeila,

Zerua berriz batzen zen

Eta egun hartantxe eguzkia biribildu.

Argi soilaren jaiotza ostean behar zuen,

Lehen leku, leku birakarian, zaldi sorginduak ibili zirela, bero,

Zalditegi irrintzikari berdetik

Laudorioen zelaietara.

Azeri eta faisaiek ohoratua, etxe alaiaren ondotik

Hodei egin berrien azpian eta zoriontsu, bihotza luze zen adina,

Behin eta berriz jaiotako eguzkiaren argitan,

Korrika joan nintzen nire arduragabeko bideetan,

Nire desirak lasterka etxea bezain altuak ziren belar lehorretan zehar

Eta axola ez zidan, nire zeru urdin kontuetan, denborak uzteak,

Bere biratze melodikoan, goiz kantu hain gutxi eta hain halakoak,

Ume berde eta urrezkoak

Dohainetik kanpora segitu baino lehen.

Ez zidan axola, egun bildots-zurietan, denborak ni eramateak

Enaraz beteriko ganbarara nire eskuaren itzalaz beraz,

Beti gora doan ilargipean,

Ezta ere lotara abiatzean

Bera entzungo nuela zelai garaiekin hegan;

Esnatuko nintzela, orduan, baserria umegabeko lurretik betiko joana.

Gazte eta arin nintzela bere bitartekoen errukiaz,

Denborak gordetzen ninduen berde eta hil hurren

Kateaturik abestu nuen arren, itsasoak legez.