Alea

BEÑAT SARASOLA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2009 Beñat Sarasola

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2009ko martxoa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

—1—

                      1

eta zer goizeko bederatzietan

euria berriz euri

ari

arrastaka joan diren hodeiak

hodeiak, hodeiak, hodeiak

                        Buffalo bill udal igerilekuan

buffalo bill errepikaturik

                        has defunct

BUFFALO

bonbilla ekologikoen aldeko

eta hidrokarburozko autobusak

                          esate baterako

autobusak

bihar bost lapur eta anbulantziak

                          eta zer euria

differance DIFFERENCE

edo nola izan zoriontsu atzo                 bart

ziren

oasiak existitzen diren arren

qué hacer!

hacer qué?

tximistek ote duten existitzeko gogorik

entiéndalo mujer,

somos decentes, honrados Somos

Buffalo defunct has

nahiago dituzun sagarrak

zerbait esateagatik

esan Edipo sindromea

Patua

zer den panpina bat

                               beraientzat

PUNK

oinaztar edo ganboatar

ala scooter beltz alper

per euskal herria

                 militarra

Peter Punk’s defunct

hitzak akabatzen badira

ez zarete ja zoriontsu

biziko dira

                                                   berbarik gabe

atzera

galtzen bazara hiri urrun batean

postalei so egin

Dutty         free         shop

PETER BILL             is

             punk

Nahiz kuttun naiz Verdun

             Pan

             PANG!!

             Pangé

edozer

           eror

                  daiteke

                              erortzeagatik

                                                   wwIx

txori tximinia batean kiskali zen

hil eta bizi eta gal

jauna nola garbitzen dituzu

arropak?                   pang

eta

bi gauza oroit eta hiru

demagun itaundu ala FUNDACIÓN buffalo punk

ayudas institucionales por doquier

dira pigeonsjustlikethat

like that hori eta tan

izateko ziren

goizeko tabernan maiakovski

agian aztluariren alde

campanilla eta garfio kapitaina Larrua Jotzen

AGIAN

                                                  punK petEr puNk

                     2

zein xaboi erabiltzen duzu jauna?

eta errepideetan usaina

pintura eta alkitrana

jaiotzeko dago hainbeste gauza

jende hainbeste

zertarako gauden verf

BARRABUM

ah       likits       zara

verfbarrabum!

eguzkia krisian dago adibidez

ez daki nola jokatu verfbarrabum

hiltzeko ere horrenbeste neke

           zeren

pentsa boligrafo hautsiak

ritmo ritmo de la noche

eta orrazkeren zergatiak

           punk

edo nun dago non

NOR

buffalo bill

Peter Punk

are pigeonslikethat

begi txiki

argitasun zen

esnatzeak duen kolorerik lako

edo

BUTTERFLIES on sale!

Butter & bread

hastapen nazionalerako PENak

eta gero bi saltoki eta dira

sonbreiruen kontra

salmos olvidados etzi

zer da                               ¿palimpsestos y mariposas?

                                                          ¿tximeletak!

                         hormigas atómicas!

koadroak lokarriak heldu zarete

zarete tximeletak on sale

monogatari bi muxu

ari dela saiatzen       baina       ezin       du

ordena apur bat

two

three

four

five

batbihirulaubost pigeonsjustlikethat

argi ibili

jausi gabe ahal bada

                                                                         jendea

                                                                    hil

                                                               da

                                                    erorita

                                    berriz ere

butterfly’s defunct

maiakovski supermerkatuan

astelehenetan joaten dira

¡uste duzu eguraldi ona egiten du!

baina arrantzaleak

poliziak edo

izarrak

           ero

familia arazoak

breton hitz egin

txakurrak katuak txorimaloak nahiz

eta

etxera ailegatzean

emaztea ikusi zuen semearekin

larrutan

eta zer egiten duzu

haurdun geratuko zara

ez dugu dirurik beste haur

lau mantentzeko

nola eraman eskolara

nola erosi liburuak

nola pagatu ileapaindegia

non opari jostailua                  peter punk

telefono kabina qué vergüenza

ene

francamente

maiakovski’s DEFUNCT?

               3

neska bat zoriontsu

nirekin erraza da

eta zer esan nahi duzu

paul verlaine

doremifasol verf ¿barrabum?

babarrun ez da                                        DRUM!

baina gaueko bederatziak

bizitza berriz errepikatuko balitz

bonbero izatea denbora librean

tourist remember

zenbat uso akabatu zikoina suizidak

non erori zen zehazki

demagun buffalo bill

punk has defunct

hamar ordu lo

tximeletak a la brasa

laguntzeko edo itsasontziak

baratuak agian ez dute federik

honezkero bill enterratu dute

butterflies eta arroza

pigeonsjustlikethat on sale                      on sale

nolaz eta hegazkinak gurutzatu zerua

sei ordu eta erdi GALDUTA

dena

bolbora miazkatu kristala irentsi

tximeletak bortxa eta berrogeita hamabi

zer egingo duten nola bizi

ahal bada

entzun inoiz bihotzik

merkea bada hainbeste gauza

otoitz da udaberrian

ez gaitu harritzen

EVANDER

adierazi ezazu zure ezinegona zure amodio

eza dira gurpil berriak

gabonak gabonak hau zoriona

ritmo ritmo de la noche

son gente de bien seria serena

garbi daukate www

adibidez egunon

zenbat noiz gorputz bat zauriak

olentzero suizidatu da

has defunct                                olentzero

berriz ere triste

peter pan unatuta

hegan egin ezinda alfer nagi

los pájaros del río                                      cantan

contra el                                                       frío

buffalo bill

suizidatu da

peter punk

has defunct

buffalo bill’s

defunct

—2—

A)

john wilkinson ikusi zuen

bosgarren abenidan

mundua desafiatzen ari zen

eta egin al dioten autopsiarik

zubipeko gorpuari

arroparik gabe bortxatze

arrastorik bat ere ez

agian musu batzuk masailean maite

zintudan so much

gehienez ere usteltze prozesu nabarian

ehuneko hirurogeita hamar

eman dezagun john wilkinson

urdin kolorez kantatzen

eta beraz banketxe batean sartu zen

igo egin al da burtsa permititzen al

dira orain homosexualean arteko

dibortzioak pentsatu zuen zer egiten

zuen han hil egin al da john wilkinson

topatu dute bere gorpua jantzita

lehor usteldu gabe ea

B)

argia piztu eta berriz ere

oker daude galdu dute jada

ez ditu inork aintzat hartuko

apal desordenatuak arropa

kassetteak side b nola saldu

merezi dugula agian leihoak

irekitzea komeniko litzateke

eta zer gaueko bederatzietan

aterkiak ireki dira kalean aldi

berean simultaneoki urtegiak

hustu ziren bat-batean

ez da argi falta ez dira itsu

baina ireki ditzatela leihoak

C)

hilketa maximsen

eskandalua odola a positibo

b negatibo gora

indecision time galtzeko

ez dugu deus baina libertatean

sinesten hasteko gertu daude

prostitutek beste aldera begiratu

dute ez dute konpromiso politikorik

aberrian ez dute sinesten

poliziak euren lanean

benetan

honek ez dauka erremediorik

hogeita hamazazpi urteko

euskaldun zuria

donald ahateari ahaztu egin

zaizkio txisteak argiak piztu dira

zerrautsa zabaldu dute

lurrean

Ç)

kea sartu da hirian

nominalistak pozik agertu

dira begira begira errealitateak

arrazoia ematen digu

lehenago edo beranduago

gure printzipioak galduko

ditugu ez da trauma bat

telebista katez aldatu nixan turbo

begiak gorritu zaizkio

michael osborneri systane errezetatu

diote non guardiako farmazia gertuena

udaletxera ailegatu kea da pentsa

dezala zerbait ministerioak militarren

babesa adibidez batzuetan beharrezkoak

dira arren zuhurtzia razionalitatea

martzianoek sikiera grazia dute

baina hau

taxistek irratiak itzali dituzte hiriko

argiak non dago bentilazio sistema

zenbateko garantia zuen

hiri honek

D)

tximino bat zerbeza edaten

eta eman diezaiotela

paperezko poltsa bat behintzat edo

makarra batek galdu egiten du flipper

bankuko gorbataduna garaile

berriro ere aldiriko ferianteek

euren nahasmena euren lan baldintza

penagarriak euren noraeza adierazi

dute jean françois lyotard la condition

postmoderne erakutsi dute begira

kale garbitzaileak etorri dira fcc

fluctuaciones bursátiles pelotazos

emazkidazu bi bat niretzat

ene pertxeroak kendu dituzte udarako

oh my god my god

non dago nire pertxa jean françois

panterak hozka egin zion lehoiari

hierarkia hautsi zen den dena

den da baztergarri orain

elkartasuna adieraziko dute alferrik

sinets ezazu nahi duzuna sentitzen ahal

dena dute

E)

umeak dibertitu egiten dira

telebistari begira koloreak

apreziatu sexua deskubritzeko

modu bat presentadora titihandiak

konkursanteak kaskoak dirurik

irabazten da leku horietan

dena fartsa bat ez ote

joera suizida nabariak errealitatea

eta fikzioa ez dira

bereizten gaur egun dena da bat

ezin gaituzte klasifikatu ez

izan erredukzionistak

inor baino listoagoak

gara nork esan zuen garai

zaharrak hobeak zirela umeek

kaniketara jolasten zuten

F)

ur tanta bat mugitu egin da

ezustean inolako lege fisikori men

egin gabe grabitate indarra adibidez

ez dakite nondik heldu gaur egun

last fm bazter hauetan ez al dago

gasolindegirik ez derrigorrez

shell errebista pornoak hardcore

salgai gozokiak alkohola azkeneko

taberna itxi dutenentzat dirección

zaragoza bide erdia epel

zahartzen ari gara joan uste

baino bizkorrago isuna nire kontu

baina zahartzaroa ez mesedez

hori ez ordubete unibertsitatea

corte ingles ondobidean zortzietan

eguzkia behean da beraiek bezala

sweet home berriz ere errutinak

salbaturik carrer consell de cent

cent vint i vuit bonna

G)

teilatuan antena berriak

jarriko dituzte telefonikakoak

deitu du telefonoz mirenek

nola esaten da maite zaitut zure

hizkuntzan triste bizi al dira

hiztun gehienek zalantza egiten

dute aldaketa hoberako ote den

ez al da amarru komertzial

bat gehiago ohituta gaudela bai

baina ez gara hain tontoak ere

karl lagerfeldek andy

warholek marcel duchamp

plagiatzen duela bagenekien

jendea gutxietsi egiten da gaur

egun teknokratak alderdietan

mintzaira klaseak eman eta

demagun bermatu egoera herria

bakea eta zertarako ez du ulertzen

benetan mirenek harridura agertu

du antena berri bat zertarako

H)

liburua irakurtzeari ekin

dio pelikanoek alde egin

dute zoologikotik ekologistek

hori ez da bide zuzena zuen

kontra bihurtuko da gauzak

zentzuz egin behar dira fede

ona al dago sopa beroa urtarrilaren

zortzian eskertzen da oro

har baina hogei gradutan ekologistek

ez dute deus ulertzen polo esaten

badute ez da izozki gorri bat

munduaren hondamena ea behingoz

datorren esan du john wilkinsonek

non bizi dira orain pelikanoak nortzuek

elikatzen dituzte euren biziak aurrera

ateratzeko gai ote dira galdu al

dute bizirauteko sena zertarako

aspirina bat orain zer irabazten dute

horrela nola egin aurrera heriotza

aintzat hartzea normala bada fedek

harrikoa egin du bada zerbait

ulertzeko gai ez dena eta itxi

I)

joan egin da

ahaztu ditu marrazki bizidunak

hodi eroriak

errotik atereak

beharbada inspektoreak etorri dira alai

zeresanik gabe ezin da jakin

orain

keak estaltzen badu bere zorion apurra

zer egin joan bada

joana bada azkenaurreko gizona

poliziak lagundurik

protestatu dituzte

edo ordulariak geldiarazi aho betez

bai bart bai bihar goizez

joan zen joan egingo da

ezinbestean laga du oro

J)

edo plaza bat

agureen solasaldiekin bankuetan

eguzkipean pilota

txikiaren salto egin beharra

zatoz hona ba al dakizu

hau badakizu bestea drogetan

lortzen zuen dignitatea ez nion

inori baimenik eskatzen

belar moztu berria errealitatearen

korrelato behinena ez da idealizazio

bat agertu ziren carnaby street

txaranga bat plaka inauguratu du

maragall odon nan parla català

nik suntsitu nuen kale hura

vpo gazteentzat a granel

uko egingo dio errehabilitazio

zentroari prohibido jugar

a la pelota se llama a la grúa

prest daude negoziatzeko

parte guztiek lortu behar

dute zerbait

eguzkia irten da iratzarri da

K)

ura ez dago horren beroa ere

kaleak ei ziren laurogeiko

hamarkadan bortxa ere zen

zoragarri baina orain zer geratzen

zaigu errutina errepikapena

errepika sermoizaleak elizatik

at ez du harro egoteko motiborik

jada lotsa bainujantzi moderno

hauekin top lessak ez du eszitatzen

sexualki gazteluak printzerik

gabe eta erregerik apenas umeek

ez dakite zer etorriko zaien

egoera honetan medusak metafora

argi bat sikiera istantaren alde

besterik ez bada sokorristen

solidaritatea sos batzuk bai baina

zer ez dira aberats ez bada arrazoi

sofistikatu batengatik ez du inork

jaramonik egiten jendea bakarrik

sentitzen da eta hondarrak

erre egiten du oinetan

L)

marta sanchezen abestiak

eta conchita piquerrenak

nota bat gorabehera

triste jartzen dute oso

desesperatuta dagoela zinez pentsa

ilea bilduta eramaten duten

emakumeen omenez

jose de bilbao al teléfono

no se vaya no que ahora le dan el número

correspondiente para el sorteo se

realiza bajo notario por supuesto

on gizonak gara gizakiak gizon andreak

andre gizonak humanoak

eta ez daki ondo zer esan baina

valeriana bat si us plau

emakume normala naiz

erretzeari utzi nion hogeigarren mendean

baina desesperatuta nago aizu

gure maitasuna

lapur batek lapurtutako

esmeralda bat da

M)

hormak gutxienez hogeita hamar

metro izango ditu aldamio bat

behar da pintatzeko langileak seguru

senti daitezen kaskoak eramaten

dituzte póngase el casco por

su seguridad trabajamos baina

zer nori egiten dio kalte ez al gara

sozietate libre batean bizi galdetu

du mariak ez da galdera erretoriko

bat metaforaren kolonialismoaren

kontra genette zer egin litotearekin

hipalajeak metalepsiak batez ere

metonimia nobela krisian da

eta zu nola sentitzen zara esan

teilatuan sekulako beroa egiten

duela hemen sikiera itzaletan

begira hango hori ryanair

imajina pasajeroak uzkurtuta

ezin kabitu non dago larrialdi

irteera oihuka berriro ere

N)

restaurante maxims oferta

menu fin de semana banatzen

ditu boulevardean beti

pentsatu izan du baliagarria

den marketing fakultateetan

ezer probetxuzkorik

irakasten al da errespetua

adibidez foiletoak hartzeko

ohitura sanoa jarrera puntuatzen

al da botere gune bat gehiago

poliziak esan zieten alde

egiteko zorua zikintzen ari

zirela eta ordenamendu berria

garbi zegoela ostera

mcdonaldsa gustatuko zaizue

gehiago edo gutxiago baina

errealitatea errealitate den

zalantza egiten da jada hau

zoramena hau zuhurtzia eza

deabruaren adiskidea zela eta

heriotza samur bat aldarrikatu

zuen instituzioetan egiazki

nonahi paratu daiteke zubian

abenidan ez bada paratzen

beste inor inon

Ñ)

lorontzi batek aipatu du

egoteko adi tom eta jerry

bake bidean konprometitzen dira

ez galtzaile ez garaile denak

kontent konformatzen dira

limoi bat partitzearen diferentziak

eraman bizitza errealera fiction

pyschon mírese lo suyo

ohartarazita zegoen

zeren kasu egitea egun ez da

eramaten zirkulu batzuetan

esate baterako donostian

dekoloratzen ari da urumeak

eramaten ditu denak

oh gipuzkoako hiriburu

zer gertatzen ari zaizu azken

bolada honetan pyschon

ezagutzen al duzu galdu konfiantza

zorionean ala justizian

zeinen alde egin orain

O)

mediterraneoa urre kolorekoa

jartzen da udako arratsetan plazer

bat fitzgerald irakurtzea terraten

zer da intertestualitatea zer

karaokea fa una nit clara i

tranquila baina nork uka dezake

eguzkia irteteko aukera indukzioak

david balio al du zientifikoki zilegi

al da biolentzia udaberrian

bizi nahi duela betirako neguak

esaterako joera suizida indartzen

diola eta ea seguritate sozialak

ezer egin dezakeen arren ez da

banalitate bat alvaro de campos

itsasontziak pakeboteei begira

saiatutako batzuk hilezinak ziren

bazar batean aberriak zentzua

du edo lurrak itsasoan

P)

kristalaren erreflexuak ez

du fideltasunez erretratatzen agian

triste bizi direlako manifestazioak

performance ekintza armatuak

zein den helburua edo nor

zergatik droga trafikatzaileek dute

halako fama ez diete saririk

ematen ez dute kotizatzen merkatu

beltzean baino non daude laranjak

hemen zer egiten duzu hor merezi

du mintzatzeak sentidurik al dauka ez

bada oinarrizko gauzetarako baizik

egin du apustu esperantzarik

gabe etsita sinetsi ezinda

Q)

anaia nagusiek gobernatzen

zuten euren mundua kantu

gogorragoak gizarteari nazka

haurtzaroa joango zitzaien

konturatzeko songoku gudari

bat zen peter pan

esteta novisimo bat orain

poesiarik ez dute irakurtzen

bideoak kamera digitaletan irudi

desenfokatuak instalazioak

eusko jaurlaritzako bekak

eskatzeko bete formularioa

sormena sustatu nahi dugu

eta batez ere sortzaileak I+G

+B aurrera doan herria doan

lehendabiziko hiru hilabeteak

+T+Ñ+W+zepolitakdirenizarrak

entzun eta mundura jaurtikiak

izan ziren berriro

R)

itzalak ilunpetan negar egiteko

gogoa eragiten diote hizkuntza

galdu bat gehiago ez dute jatekorik

ematen baina animalia sinbolikoak

gara aizu aizkorak erabiltzen

dituzte batzuetan hori bai

intsektizidak espeziearen biziraupenaren

alde erailketak ezin konta ahala

amodio zapuztu jaiotza frakasatu dute

azkeneko aldiz zin egin diote

euren buruei sinetsarazi nahi diete

merezi duela azken batean bere

trakeskeria guztiekin ere barka

daitekeela ez da karitatea ez da

moral kristauaren bertsio laikoa ez

da etsipenaren garaipena tiobibo

batean ikurrina zabaldu du harro

morroi hau zoro al dago hau da

hau erridikulua egin beharra zer

pentsatuko dute atzerritarrek gure

prestigio apurra galduko dugu

horrela ez dago fundamentuzko

nazio bat osatzerik ah zer negargura

S)

semaforoa gorriz pasa du

alboko autoak beraiek

errespetatu egin zuten ez dugu

presarik platon akabatuko

dute bestela berriro beste behin

ere angel erro itxoiten egongo

da dagoeneko maximsen hiru

garagardo frank ohara in memorian

le roi amiri arraina zuengatik

jaten dugu orain guk nor

kolpatu zuen bart poliziak

zein da poesia plagiatzeko

metodoa eta adibide bat behin

jarrita gautu egin du jendeak

abriguak daramatza eta lurrari

begira egiten du aurrera abendua

urte bat gehiago baranda ertzean

zigarro amerikano bat erretzen

T)

jenderik gabe ere metroak

ateak irekitzen saxofoi bat

gordetzeko kaja huts bat eta

japonierazko klaseak espazioa

haritan zatiturik kolore

dekonstrukzioa star guitar

bizitza arrunteko loopak edo

memoria arazoak historikoak

non gorde zenituzten hobi

septikoak jasangarriak al dira

garapena orain botoi bat

sakatzearekin nahikoa da ez

dago palanka igo beharrik eta

estazioetan telebista ikusten ahal

da atsedenaldiak eta jendeak

ez du ezer sinesten jadanik

pasa zuten helmuga

U)

etsai handienek erruberak ospea

hamar minutuko luzera dauka

denak painueloak bota dituzte

sutara beltzak koadrodunak queer

is dead afroamerikar lesbianak

ekonomiako katedrak mundua

horrelakoa da eta ez da gure

errua lo aurreko antsietatea

paranoia eskizofrenia budisten

berpizte metodoak edo ataraxia

zuhurtzia falta errealismo gabezia

konpromiso eza humanitatearekiko

zer kausa mono eta multifaktorialak

hobetsi zenuela dudarik gabe

begiak itxita ignorantziaren beloa

baina ez ginen sensibleak eta

zer emakumearen jazarpena

john wilkinsonek aurpegia estaltzeko

desioa adierazi zuen kutsadurak

azala urratzen du billie jean

hogeita hamar eurotan merke

V)

inork ez zuen galdetu eta

poesia zer erreprodukzio

garai hauetan zer espero daiteke

zortea behingoz aitortza ondratu

bat mozart kaleko bigarrenean

bonbilla berdeak dekorazio

saskiak usaina ez da marihuana

eta gero john wilkinson ez

duela normaltasunera iritsi ziren

maximsen morroiak oihu egin

zuelako sinets ezazu osasun

hobe baten izenean topa

honek guztiak zer pintatzen du

abstraktuak zentzurik gaur

fotografiak zinema teknikaren

eragina eta poesia es un decir

arratoiak

W)

eskailerak igo bonbilla

zintzilik eroriko da noiz

joango gara oh jamaica jamaica

irla tropikalak plazera bilatzen

zutelako itzala argi koloretan

eta anfetaminen erabilera

gehiegizkoa moderazioa

eskatzen zuten gke progresistek

ez dute moralista jarri nahi baina

mirenek autopista bat zertarako

istripuak gertatuko dira

espezie babestuak hilko dira

zapalduta ez zuten ezer lortu

ez du deus lortuko hatz

muturrekin ukitu eta bero

da oraindik ere bero

X)

taburetea erori zen ezustean

utzi zituen denak mesanotxea

liburu entretenigarri bat eskatzen

adierazpen askatasuna aldarrikatu

eta arazo logiko metalinguistikoak

alfred tarski etxean geratu da

tenisa botatzen dute bigarren

kanalean selektibitateko ikasleak

aitzakia baten baten bila damutuko

ote diren susmoa baina jendeak

ez die deus esaten bizitzak

erakutsiko die eta ni ez naiz nor

bakarrik nadja ezagutu nuen ia

egun batean hollyrekin kafea

edaten parisen edo new yorken

arteko lapurretak nork ostu dit

arte garaikidea galdetzen du

george walker bushek caminando

se hace camino hala ere jaso

eta eseri egin zen liburu huts

Y)

bi eskuko aterkien azokan

bizikleten jatorria ez da ezagun

bakarrik txina made in spain

liberalak ekonomikoki eta sozialki ba

apur bat ere ez teologoek ez dute

ene arimaz ideiarik azpimarratu zuten

badira gauzak liburuetan ez datozenak

kale borroka herri borroka da kiwiak

problema hermeneutikoak

autoerreferenzia nartzisismoa nonahi

ikus daiteke non dago non geratu

da salbuespenak ez zituzten onartzen

baina ez zegoen alai jartzea ezinezko

baita pixka bat pentsatuz gero

hitz debekatu bat leku mortu honetan

Z)

edo oker jokatuko dute berriro

begetarianoak kexu inflazioa

negozioa kausa duin baten bizkar

gizaki garaikidearen alderdi

ahulena ez moral aldakorra ez

patologia psikologikoak ez

desengainua melankolia nazioartean

saudadea arazoak ikuspegi

patriotikoekin periferia edo zentroa

nola egin itzulpenak zertarako

lan egin ez bada irabazteko

nori gustatzen zaio porrota

nori axola jendearen noraeza

sexuala existentziala baina

ez hori ez hori ez da okerrena

begira morroi horri esan zuen john

wilkinson uzkurtuta dago ez da

tente mantentzeko gai ere ia galdu

du bizi duin bat edukitzeko

eskubidea eta hiltzekoaz zer esan

—3—

EGUZKI APALEAN

«Loreak udaberri honetan ez dira loratuko» esan du

Bazkaltzen ari zela. Bere senarraren indiferentzia (ez

Da ezertaz ohartzen), aitaren presioa etxeko

Hipotekaren gainean, hitz goxotan ezkutatutako

Amaren lezioak, haurren etengabeko eskaerak,

Gaixotasunak. Belarriak pasadizo abandonatu

Batean utzi ditu. 60ko hamarkadan gazteak zirenak

Bezala, eguzkia laranja kolorekoa jarri denean,

Mendi magaleko banku batean eseri eta

Alkandoraren mahukak jaso ditu. Umeak baloia

Hartuta etxera itzultzen ari direla dirudi, izerdi

Patsetan, jertseak gerrian lotuta. Oroitzapenak

Galtzen direnean, heriotza zer izan daitekeen pentsa

Dezake batek; aurpegi bat ahazten duzunean, norbait

Gutaz trufatzen ari delako sentipena izaten duzu.

Horregatik ez du ulertzen zergatik ez zenion

Barkatzen; hain baikara ahulak, azken batean.

«Itsasontzi horrek zer eramango ote du bere baitan,

Soto ilunetan?» galdetu du ozen, inork entzun ez

Badio ere. Behatzarekin seinalatu du gero itsasoa

Noraino ailegatzen zen, esan dezagun, zoriontsu

Zenean. Eta zuk zer uste duzu, balio al dute

Ezertarako garabi erraldoi haiek? Ez, ez erantzun

Orain, itxoin apur batean; ikusi, musika banda bat

Pasatzen ari da kaletik (leihotik begiratuz). Duela

Hamabi urte eraitsi zuten etxe hori (oroitu da) eta

Segidan etorri zen gainontzeko guztia. Gaur ere.

Horrela, tximiniek kea botatzeari utzi diote, edo

Beharbada, egun botatzen duten kea ez naiz ikusteko

Gai. Zeruak igual-igual jarraitzen duela esan zenion,

Haserre jartzen zareneko keinu hori eginez, triste

Zeundela zirudien-eta, etsita; baina berak, sarri

Bezala, ez zizun jaramonik egin. Atzera so egin du eta

Ate bat ireki dutela ohartu da. Duela berrehun urte

Biziko bagina, aldapan gorako andrea ur bila doala

Pentsatuko luke. 2007. urtean (martxoaren 4a) bizi

Gara ordea, Mediterraneoko bazter batean. Eskerrak

Inguru honi, hemengo jende maitagarriari, bestela

Idazteari utziko ziokeen aspaldi (batez ere haurrak

Jaio zirenean), edo ez zen bederen eskailera horietan

Eserita egongo. Zuk oraindik balore galdu batzuetan

Sinesten duzula ez dago dudarik, baldintza

Okerrenetan kemena izateko gai zara, tinko eusteko

Apustua egiten duzu beti, bai; baina zertarako hau

Guztia? Zer irabaz dezakegu? Minutu alai batzuk

Edukitzeko sikiera balio al dezake? Ilundu du,

Mahukak luzatu eta bueltako bidea hartu du berriz,

Bihar zer egingo duen jakin gabe. Edozer da posible.

Gaur ilargi eklipse bat izango dela esan dute irratian,

Kolore bereziak ikusi ahal izango dira zeruan. Eta ez

Da antiojoen beharrik izango gora begiratzeko.

Zerbait pentsatu beharko zenuke.

SANT GERVASIKO ELIZA

Beltzaren barne sartzen da, batzuk esaten dute,

Unibertso osoa nahiz eta esango nukeen John ez zela

Iritzi berekoa. Kontuan izan aterkia irekitzen

Zuenean esaten zuen esaldi hura, edo erosketetan

Izaten zituen zalantza konponezinak. Beroa egiten du

Gauden garairako. «Agian ez dago jada soluziorik»

Aipatu dit lagunak, bigarrenean ulertu diot, eta Sant

Gervasiko elizako kanpaiek laugarrenez jo

Dutenerako iritsi naiz Verdi kalera.

Etxeren bateko itxaropena alde egiten ari da

Hoditeriatik urak uholdeak gertatzen direnean egiten

Duen antzera. Eta musika ere entzuten ahal da,

Lucinda. Inork ez du oso garbi bere egitekoa arte

Sisteman, edo instituzioan (!). Eta gauzak ziur

Dauzkatenak izan daiteke: segurtasun falta beren

Buruetan; umetako trauma infantil bat, zeina ez den

Agerian jarri, subjektuaren (!) kalterako, noski;

Harrokeria justifikatu gabea; interesak, gisa

Guztietakoak.

Horregatik pentsa dezaket Johnen iritzia ez dela

Halakoa edo suposatu, arrazoi indartsu bat dagoela

Atzean, ez dakit, eman dezagun, giza duintasuna

Kolokan jartzen duen zerbait. Fidatzeko moduko

Morroia baitzen (ez dut esango garai zaharretako

Horietako bat zenik, eszeptikoa naiz filosofikoki, eta

Filosofiarekiko), Gasteizen ikusi nuen gau batez,

Harriturik. Isiltasuna desgrazia bat da gizaki

Estandarrentzat, guretzat esan nahi dut, heldutasuna

Aurrezki kutxara kexuka, sumindurik, joanda lortzen

Dela pentsatzen dugunontzat. «Udaletxera joatea

Bizigarritasun baimenak direla medio» gogorarazi du

Inondik ere inozoa ez den irribarre bat aurpegian.

Ordaindu eta irten egin naiz, berandutu egin da-eta.

Bero da oraindik eta oinez egin dut bidea. Autobusa

Orain hartzea eromena da, trafiko izugarria egoten

Da ordu hauetan, autobusak ez du merezi hiri

Honetan. Eta linea honetako metroko trenak

Zaharrak izaten dira, ez dute aire giroturik, izerdi

Patsetan bukatzen duzu, jendez lepo, eta ez zait

Komeni piura horiekin aurkeztea han. Aurten beltza

Nagusitzen ari da berriz ere, eta soziologo ausartenek

Kontserbadoreen garaipena aurreikusten dute

Hauteskundeetan. Zure obrek ez lukete arrakastarik

Izango John, inork ez lituzke aintzat hartuko, beste

Behin etorriko lirateke italiar horien gisakoak,

Gogoratzen John? Azkenean, ez duzu gehiegi galdu.

Hemendik ez da itsasoa ikusten baina eguzkia berdin-

Berdin ezkutatzen da antena mordoen eta eraikuntza

Irregularren atzealdean.

ACHTUNG!

Berlin ekialdeko parke berde batean, haurrei

Gezurrak kontatzea bezala, paretik kentzeko. Bando

Guztietan egon diren poliziek aginduak eskatzen

Dituzte, ez dute sermoirik nahi jada. Teoria buruz

Dakitela esaten dute, eta zuk isilik jarraitzen duzu.

Gorputzean harrak sartzen zaizkidala sentitzen dut

Baina haatik ez diozu deus. Ulrike Meinhof atzo

Agertu zen berriz zintzilikatuta, ez zen harategi bat

(Ustez). Autoritateek, ordea, zure jarrera hartzen

Dutela dirudi, bakarrik Michel Foucaulten teoriak

Kondenatu (bai, kondenatu) dituela sarjentu batek

Egunkarira bidalitako artikuluan —Peter Schneider,

Estatuko funtzionarioa—. Asperdura, nekea, zakur

Arraro bat, larritasuna, eta hala ere, Hermannek

Betikoari eutsi zion bart, Venezian dantzari. Noiz

Ulertuko duzu dena erregalutarako paperetan biltzea

Ez dela niretzat zoriona lortzeko biderik motzena?

Esango dizut agian (edukiko ote dut hain lotsa

Gutxi?) garaje mordo horiek dauden kaletik pasatzen

Garenean. Begira, polizei bat zigarro bat erretzen

Ari da furgoneta kanpoan eserita. «Atsegina dirudi»

Esan didazu. «Atsegina da» erantzun dizut.

Garajeetan autoak garbitzen dituzte batzuek, pieza

Garestien trafikoan dihardute, Ulrikek ez bezala,

Unibertsitatea zapaltzeko zortea izan ez dutenek.

Esku zikinekin ezin baitira erabaki moralak hartu

Zentzutasunez edo lehentasunak seinalatzea logikoa

Dirudi kasu batzuetan (zenbait galdera

Konprometituren aurrean). Motor hotsak entzuten

Dira, belarriak horretarako baino edukiko ez banitu

Bezala. Eta horren erruz, hizkuntza hori ulertu gabe

Jarraitzen omen duzu, eta akaso beste zer edo zer

Gehiago ere, batek daki.

L4

Barkamena arazo izaten da beti, ezta Ainhoa?

Gazteak toalla hartuta hondartzara joaten diren

Sasoian, damuak jokoz kanpo geratzen dira. Hemen

Artifizialak dira gehienak, gizakiak eraikitakoak eta

Eskultura irregularrak dituztenak. Ez dago gaizki.

Jendeak euren gauzak hartuta alde egiten duenean

Berriz, jaitsi egiten naiz. Ejertzito baten erretirada

Bezalakoa da. Gertuko etxebizitza garesti batean

Festa baterako prestatzen ari dira, zuk liburu batzuk

Eramaten dituzu. «Emak Bakia» galdetu dizute

Zer esan nahi du? Lau liburu erakutsi dituzu orduan

Esanez bezala: «Hemen duzue erantzuna».

Ia antzeman ezin izan dudan arren, mareak behera

Egin duela dirudi. Zeinen mugatuak diren gure

Zentzuak, pentsatu dut, eta liburu bat seinalatzen

Imajinatu zaitut, «hemen duzu erantzuna» esanez

Bezala. Horrela, beste egun bat alde egiteko bidean,

Capri c’est fini. Kale garbitzaileak gerturatzen hasi

Dira, eta nik, jaiki eta kaleko farolen babesa bilatu

Dut. «Zer esango lukete nire bizia benetan ezagutuz

Gero?» galdegin diot, berriz ere, ene buruari.

«¡Viva La República!» oihukatu du gero norbaitek

Azentu arraro batekin (ez dakit zertara etorri den).

Eta, han, Urrunean, morroi bat ikusten dut gaueko

Itzal artean. Andy Warholen ibilera dauka eta

Kantatzen ari dela dirudi. «Non zeunden zu 1982ko

Apirilaren hamabiko arratsaldeko bostetan?».

«Ospitaleko Kafetegian, zer iruditzen?».

«Kuriositatea baino ez zen» erantzun diot.

«Harrezkero ez naiz itzuli, eta dena ondo badoa,

Ez eta itzuliko ere, jauna». Solas egin dugu ia

Egunsentira arte (ematen zuena baino argiagoa da,

Soilik ez dela garaipenak eramateko gauza).

Ni ez naiz Nemo Kapitaina, itsasoa maite dut bai,

Baina laztanak ez ditut gogoko. Ordu honetan,

Mozkorrek ere hanka egiten dutenean, ez dituzu

Topatuko kalean bakarrizketan. Gora begiratu eta

Argia piztuta dago etxe batean, Ainhoa.

DENBORA LIBREA

Ematen du izen baten (aditz baten, eta zergatik ez,

Atzizki baten) aukeraketa ez dela determinantea,

Gauzei dagokien garrantzia baino gehiago ematea ez

Delako zuhurra. Gainera, dena hitzen konbinaketa

Bat baino ez ei dela esaten dute teoria modernoenek,

Autoerreflexibitatearen arazoa utziz gero alde batera

Bederen. Larrua jotzea, izen bat, maitatzea, beste bat,

Motzagoa gehienetan, askatasuna, aditz bat,

Irregularra. Gaur ostirala da, eta jende arruntak

Egitasmoak antolatzen ditu serioski larritu baino

Lehen. George elkarneurgaitztasuna goratzera pasa

Da hitz akademikoak saihestu nahian, baina jakina,

Orain erraza da dena. «Gizakiaren ohitura da zabor

Gehiegi ekoiztea» esaten du. Inork ez dio bere

Ikuspegiaren eurozentrismoa leporatu, adibidez,

Edota zenbait kontraesan nabarmen, orain erraza

Baita dena. Performance bat egiteko gogoa sartu zait

Bizitzan lehenengo aldiz, baina bai, egia da, ez dut

Adore nahikorik. Lorontzi bat dago koadro baten

Pean (Bruno d'Arcevia? David Ligare?), mahai

Ondoko gizon edadetuak irri egiten du, hiltzeko

Zeinen gutxi geratzen zaion ahaztu balu bezala

Denbora baterako. Orain jendea pozik sentitzen da

Oro har. Zeintzuk izango ote dira gaurko kanapeak?

Galdetzen diot neure buruari (aspertzen naizenean

Galderak egiten ditut mentalki, entretenitzeko-edo,

Nahiago dut beldurra asperdura baino). Señorita

Batzuk irten dira gero, denak berdin jantzita,

Painuelo moduko bat buruan, eta arraroa irudituko

Zaizun arren, zurekin akordatu naiz. Lotsatuta

Dirudite zaharrenek; gazteenek, begi bat kliskatzen

Diete berrogeita bost urtetik gorako gizonei, euren

Duintasuna bazterrean galdu gabe, hori bai. Zein

Urtetan bizi ote gara? Txakur txiki bat eskuetan

Daraman emakumeari galdetzen badiot zorotzat

Hartuko nau, eta ez du ematen erantzuna

Arrazoitzeko gai. Bi mila eta zazpigarrenean, gazte,

Egutegi juliotarra aintzat hartzen badugu, noski;

Egutegi txinatarra hartuz gero, esate baterako, suzko

Zerriaren urtean gaude. Denbora erlatiboa al da?

Zu kristaua al zara? Sinesten al duzu Jainkoa?

«Baiezkoa bi galderei, ezezkoa beste bati».

«Hori ezinezkoa da logikoki, gazte». Eta txakurrak

Txinatarra dirudi, pekines bat, hori da. Kanpora

Irten naiz zigarro bat erretzera, eta hor ikusi ditut

Señorita batzuk gizon ezkonduekin solasean.

«Hizkuntza izanaren etxea da» eta horrelakoak.

«Zuk uste Shakespeare autore modernotzat har

Dezakeguna?» entzun diot beste bati. Eta soneto

Petrarkistak nahiago ditudala esateko gogoa izan dut.

Londres du izena hiri honek. Italian? Spanish? irria

Galdu gabe. Ene, ematen du pintza ikusezin

Batzuekin luzatu dizkietela masailak neska hauei.

Zer bizimodu eskas, zer arrunkeria, zer degradatzeko

Joera, zer edertasun ezezagun, zer izan nahi du jende

Honek handitan? «Galduta gaude» gustatuko

Litzaidake entzutea haien aho polit horietatik, zuk

Esaten duzun modu horretan, edo behintzat, antzera.

Mende oso bat ikusi dut eskaileran gora pitufo

Urdinez jantzita eta gainontzekoek ere ikusi ote duten

Zalantza egin dut. Ikusi, ikusi al duzue mende hori?

Zeinen ttipiak diren, ez al zaizue iruditzen? Baina

Haiek uler ezin dezaketen hizkuntza batean hitz

Egingo diet, finlandieraz edo japonieraz, ez dut

Erabaki oraindik. Eta Amerika ez zuela deskubritu

Colonek, ezta balea bila joaten ziren euskal

Arrantzaleek ere. Amerika asmatu egin zuten,

Ilargiko konkista Hollywooden asmatu zuten gisa

Berean. Amerika asmakizun bat baita, irratia edo

Telebista asmakizunak diren bezalaxe. Euskal Herria?

Kategoria baxuko beste asmakizun bat, esan gabe

Doa. Ez dakit zer egingo lukeen Gatsby Handiak

Egoera honetan, baina imajinatu zerbaiti kantatzen

Hasten dela: «Oh, Marilynen titi ederrak, zurruna

Al zen zuen morala ere? Oh titi errepikaezin horiek,

Ez zineten merkantzia bihurtu, eta hala ere, jendeak

Zuekin egiten zuen amets, ilara erraldoiak sortzen

Ziren zineman zuen erruz. Barkatzeko gai al zarete?

Nolakoa zen John F. Kennedy intimitatean? Oh, oh,

Hautsi ezazue orain arteko isiltasuna, oldartu zaitezte

Behingoagatik, ziur Marilyn zuetaz harro egongo

Zatekeela». Ez. Zaila da. Edo badela garaia esaten

Diotela euskal poeta bati, badela garaia aberriari

Kantatzeko, eta idazten duela: «Euskal Herria,

Ez dakit barkatuko nauzun, baina ez zaitut sobera

Maite. Onartu behar dut ez nagoela ene bizia zure

Alde emateko prest. Euskal Herria, zenbat neke

Eragin dizkidazun, eta ez, ez nago zutaz harro,

Ez zara lagun erraza, sarritan arbuiatzen zaitut» eta

Errimarik ezin zaiola eta aitzakia sinestezinak erabili

Dituela. Hitzaldiak jogurt kadukatuak bezalakoak

Dira, eta hau ez da salbuespen. Halako giro nahasi

Bat sentitzen da airean, tragedia latente ugariren

Seinale. Lanparak, esaterako berde kolorekoak dira

Gehienak (badago gorri bat, bi urdin) eta argi gutxi

Ematen dute, ipurtargiak dirudite. Mila iraultza

Burututa ere gauza batzuk ez dira aldatzen, hitzak

Hitzak diren arren. «Gaur egun hobea dut», hala

Esan didazu (nik sinetsi) eta optimista izateko arrazoi

Bat bera ere ez dagoen arren, ni musukatzeko gogoa

Duzula ematen du. Argia itzali duzu. Eta Shaftesbury

Abenidan lan eta lan ari dira inmigranteak (hemen

Kanpotik ikusten ditut), gabonetako argiak

Zintzilikatzen. «Zigarro bat zapaltzean norbait

Akabatzen ari naizela sentitzen dut» esan zuen

Poeta batek bere denbora librean.

HODEIAK

Birus informatiko batek nazioa utzi du

Hankaz gora, bere kolorea berdea dela,

Gorria dela, ez ei daude ziur. Jendearen

Aurpegietan ikusten da, lantegi zikin

Honetatik nola atera. Eta galderak egiten

Hasi dira. «Chicagon hau ez zen gertatzen».

Usoak plazan, hiru metroko pianoa

Ile-apaindegian sartzekotan, baina tira,

Etsi egin dut. Bigarren aldia da honezkero,

Eta euriak setati jarraituko du, askatasunez.

Irratien sintoniek ordua adierazten dute

Inork galdetu gabe: «Ordurik baduzu?». Bai.

Mara Cagol-i Dani Cohn-Bendit-en argazki

Bat erakutsi diotela. Gizen dago eta puru

Bat erretzen ari da liburutegi baten aurrean.

Oh my god! esango luke haur batek.

Apartamentu berrian Carlosek apaingarri

Bat zintzilikatu du sukaldean, gustatuko

Zaizu. Zalantza egiten zuen gorrizkoaren

Eta beltzezkoaren artean, baina tira, gustatuko

Zaizu. Ziur naiz. «Non zaude?». Ohean

Oraindik. Irten al daiteke kalera? Carlosek

Lan berri bat topatu du, pozik dago. Ez dakit

Zertarako dagoen horrenbeste suhiltzaile eta

Anbulantzia, egia esan. George Harrisonen

Etxea, badakizu? museo bihurtu dute. Iritzi

Orokorra ados zegoen eta alkateak zinta

Zatitu du haginekin. Eta orduan bai, orduan

Iritzi orokorrak ekintza gaitzetsi du baldintzarik

Gabe batere. Inkesta guztiek hala esaten dute.

Begira, ez dago fidatzerik, 1935eko maiatzean

Transatlantiko bat inauguratu zuten Normandian

(Xanpain botila bat jaurtikiz, noski), eta

Alegrantzia guztiak desagertu ziren denbora

Gutxiren buruan. Hala, zer ondorio atera

Dezakegu? Hezetasun honekin xomorroek jango

Gaituzte martxa honetan, ikusiko duzu. «Zein

Helbidetan bizi da orain? Norekin? Zoriontsu da?».

ZENBAIT KOLORE

«Izana» letra etzanez idazten da, «gogoa» gako

Artean, «hizkuntza» letra lodiz. Dirudiena baino

Errazagoa da; logika apur bat, zuhurtzia, mailu bat,

Besarkadak eta musuak. Gran de Gracia-n sirena

Hots ezezagun bat entzun da kausa-efektuaren

Aldekoen zoritxarrerako. Iritsiko dira gabezia

Garaiak, hondamendi konponezinak, bigarren

Mailako alaitasun zurrunak, eta ni zubien gainetik

Igarotzen naizenean, «barkatu» edo «agian» esango

Dut. Ez dut gehiago galdetuko. Horrela, hitzek

Ulertuko naute, ez duzu azalpen berririk behar

Izango. Eta orain topografo batzuk aldaparen

Pendiza kalkulatzen ari dira, bart gauean aldatu izan

Balitz bezala. Miquelek ezkor jarraitzen du baina,

Hala ere, berak ordaindu du dena. Rubik-en kubo

Bat oparitu diote eta nik nahastu dizkiot koloreak.

Rubik gako artean idatzi beharko ote da? Esan ezazu

Zerbait. Esaldi arrunt bat sikiera. Irten egin naiz, hiri

Honetan sekula egon ez banintz lez. Euren hizkuntza

Ulertzen dut, bai, baina ez euren ibiltzeko modu

Estraño hori. Eta, gaur, bi eurotan saltzen dute

Laranja kiloa supermerkatuan. Prostitutek, bestalde,

Eurenean jarraitzen dute, «prostituta» nola idatzi

Behar den axola gabe, edo arrazoia armairu (handi

Edo txiki) batean sartuko bailitzan. Miquelen auto

Berria urdina ei da, eta ekologikoa, ez duela

Kutsatzen ia. Eta Silviak katua (bost urte) saldu du,

Asaldatuta, egunkarietan iragarki horiek ikusi

Dituenean. Horregatik ez du zaintzen sobera bere

Itxura, bere jantziak, eta ez da apenas apaintzen jada.

Zer egin genezake? Norberaren alde egitea zilegi

Bada, ez zaigu sobera geratzen; distantzia jakin bat,

Abiadura zentzudun batean aurrera egin beharra,

Ahal bada. Horrela, dantzatzen ahalko duzu

Loturarik gabe, libre. Nik alde egingo dut, beste

Leku batzuetara; ezin esan nora, nola. Hitzak zama

Handi bat izango dira han ere.

GEOGRAFIA

Norbanakoaren posizioaren menpe

Gauzak, objektuak, gisa ezberdinean

Antolatzen dira. Ordenak ez du inoiz

Seme bikirik erditzen, eta higidurak

Ez du zinez iturri finkorik. Puntu bat,

Koordenada geografiko jakin bat.

Ezinbestean amiltzen da mundua bere

Baitan, nostalgiarik, garai hobeen mirarik

Edukitzeko aukerarik gabe. Luis de

Gongorak esan zuen behin, hordituta,

Jaiotza eta patua heriotzaren modalitate bi

Baino ez direla, eta Juan Ramon Jimenezek

Erantzun zion gero: Ezin da dena aurreikusi

Luis, ezin da. Balkoiko emakumeak erabat

Biratu du bere burua adibidez, aurrezki

Kutxako eskaleak, unibertsitatean pasa

Du gaua. Tren estazioa hamar zentimetro

Mugitu da ekialdera osteguneko lurrikararen

Ondorioz baina «ez dago arduratzeko

Motiborik», esan dute ingeniariek seguru,

«Lurrikarak mendiak mugitzeko gai

Dira». Beraiek ere, fakultate garaitik

Iragandako denbora kontatu dute eta

Galdu egin dute arnas apur bat. Euren

Amiltzea, izan ere, tristea baita.

Frantsesek, guztiarekin, aurrera egiten

Dute, automobilak ekoitzi, banderak

Eroan, doxa eta epistemea zedarritu,

Harrotasuna mantendu lotsarik gabe,

Eta abar. Bi bider zenbatuta ere, fisikaren

Legeek ez dute etsiko eta maitaleek tipi-tapa

Pasioan jarraituko dute baratze zainduetatik,

Itsasertzeko kale garbietatik. Horregatik da,

Pentsatu du Mariak, alferrikakoa.

ARBOLEN ABARRAK

Zita bat jaso dut ezustean, «Reclaim the Streets»,

Eta kalera irten naiz. Gaur egun, maskarak erabiltzen

Ditugu eta modu berezian mugitzen gara. Hitz

Batzuk baztertu behar baina beste batzuk asmatuko

Ditugu. Piazza Alimondan elkartu gara Rosa, Aitor,

Carlo. Bart gaueko euriak kaleak garbitu ditu, laster

Ordea, kolorez tindaturik egingo du euria eta

Beharbada alai sentitu ahalko gara. Berrogeita hamar

Urteko emakume batek arropa bota dio leihotik

Gazte bati «Gorroto zaitut» esango balio bezala.

«Ahaztu egiten zaizkit gauza inportante denak»

Bekainak jasoz. Izenak, kontzeptuak, argudioen

Ordena, segidak, nire etxera itzuli nahi dut.

Adulterioa jasangarria egiten zait, ez da hori orain

Nire ardura. Aukeratu beharra beti baita tragiko,

Pelikula batzuetan gauzak nahasten diren arren.

Elkar besarkatzen dugu. Bihar arte, behintzat,

Merezi izango du. Edo hemen geratzen gara,

Itxaroten. Jendetza altxa egingo da, edo akaso ez,

Portuko tabernaren bateko terrazan geratuko dira.

Ezin konta ahala liburu idatzita ere ez dugu zinez

Segurantza handirik, urrun geratu zaigu bizinahia.

Kaligrama formako poemak (kaligramak) idatzi

Zituzten aurreko mendean, eta begira orain. Hemen

Gaude, gehiegi hobetu ez dugulako sentimenez. Lo,

Nekatuta, espaloiko koska txikienean eseri nahiko

Genuke benetan. Baina, hala ere, zuhurtziari bizkar

Eman diogu beste behin. Haizeak arbolen abarrak

Mugitzeko indarra galdu duela dirudi, zakurren

Zaunkak isildu dira. Oro propio prestatua dagoela

Iduriko luke, oro zorizkoa dela honezkero jakingo

Ez bagenu. «Gero, nigatik galdetzen badute, erantzun

Ezazu edozer gauza».

BERDEZKO ALDIRIAK

Hizkuntza-joko batean murgilduta alferrikako neke

Ugari aurrezten dira. Eta jarioak elkargurutzatzen

Kiribilduta maiz; batzuk hazi egiten dira, beste

Zenbait, behinola nagusi izandakoak (edo betidanik

Galtzaile izandakoak) txikitu egiten dira, ahitzeraino.

Jolas bat baino gehiago da. Mundua galdu egin da

Baina semaforoa noiz berdatuko itxoiten dut.

Jendetzak ostu egiten du argia, leku eza, akidura:

Piercing & Body Painting. Kantatzen dihardute

Atzerritar batzuek «Bésame, bésame mucho, como si

Fuera esta noche la última vez», ez dira jabetzen

Talaien balioaz (batez ere euren egoeran). Hau da,

Ilunpetan, biluzik, bakardadean. Nik, azidoak modaz

Pasa ez direla aldarrikatu nahi dut, plaza hura

Isuriaren bestaldean egonagatik. Maite ditut, Marisa,

Andy, Joanna, D. Prest nago desengainuetarako,

Larrua gogortu zitzaidan iparraldeko haizeen erruz.

Beltz batek bisera batekin estaltzen du bere aurpegia.

Beste tipo bat ailegatu da. Kaleak halako manera

Dute, hemen ezin da sobera egin egiaren alde,

Ez zintuzkete serio hartuko. Barrendu nintzen

Hizkuntza-joko batean eta ez nuen topatu deus han:

Mundua(k), objektuak, gauzak, jainkoak, egia.

«Teilatu honetatik nola atera argazki berri bat?»

Galdetu didazu, eta nik ironikoki interpretatu behar

Izan dut. Nola bestela? Lerro zoro hauek ezin dira

Ekidin dagoeneko, sareak ezinbestean atzemango

Zaitu. Ondo bidean, andere bat hunkitu ahalko

Duzu udaberriko egun ezinezko (hala dirudi) batean.

Eta gero, sinatu eta data jarriko duzu bolaluma

Berde batez. Gertaldi agortezinak etorriko zaizkizu

Burura ausaz, baina zuhurrena galdu egingo duzula

Sinestea da. Eta gauza okerragoak badira. Pentsa

Zenbat jende hilko den minbiziak jota eta

Orijinaltasunaren inguruan hausnarketa sakonik

Egin gabe. Ez dira argazkilariak auzune honetan bizi

Izan diren bakarrak. Segurua da zu ikusiko

Zintuztela teilatuan sarritan, pentsakor, enigma anitz

Ebatzi ezinda. Bai, leihoetan paratuko ziren. Orain,

Ordea, oinazeak harrapatu ditu. Elkarren antza

Handia duten bi gauza topatu ditut portalean, eta

Beste bi magrebtar, eta hegoamerikar, eta

Txinatarrak, eta pertsianak, aulkiak, kajak,

Kakalardoak, eta zakurrak, eta bizikletak, eta abar.

IRUDI GEOMETRIKOAK

Haizeak lehortzen badu, iparraldean itxaropena

Hankaz gora geratuko da, beste behin ere. Besoak

Mugitzen baditu, zisneak kantari hasiko eta Jackson

Pollock koadro batek ihes egin diola jabetuko da.

Ez baditu mugitzen, inork ez du deus ziurtatuko.

Ez da beharrezkoa izango. Aulkiak, ordulariak,

Kajak, agur esateko mila eta bat modu berri.

Horregatik, galderak egingo ditu Aliziak, galderak,

Beharrezkoak, garestiak. Erre al daiteke hemen?

Merezi du morroi hori jipoitzea? «Ez dakit»

Pentsatuko du «baina asasinamendua zilegi da».

Buruko muinak erregalatuko ditut harategietan

Euskal Herria pozoitzeko. Behatz lodiarekin estali du

Eguzkia baina ez da ohartu beste galdera bat eduki

Zezakeela hor. Euria hasi du, eta hala ere, inork

Ez du ireki aterkirik, zertarako? galdetuko luke, hala

Nola, Aliziak. Nola? Irudi geometrikoek ez dute

Apenas espaziorik gaur egunean. Botereak baztertu

Ditu, hedabideek zokoratuak izan dira, heriotza duin

Bat baino ezin dezakete espero orain. Horrela joan

Dira gauzak. Horrela egiten dute negar jainkoek,

Horrela alegratzen dira telebistaren aurrean.

Isiltasuna eskatu dute gero (ezin jakin zenbat

Denbora pasa den), patxada ederrean lurrean eseri

Eta dantzatzen hasterako. Ez dute ezer esan. Down

Jonesak behar baino gehiago egiten duenean gora,

Hiri hau utziko duela agindu dio bere buruari. Zein

Lurraldetara joango zara Alizia? «Nire ihesak

Petrolioaren momentuko kotizazioaren halako hiru

Balioko du. Baina ez gaitezen orain horretaz mintzo,

Nire alabak gaixorik daude eta ezin naiz ume

Gehiagoz erditu». Zeruak kilometro mordo bat egin

Ditu behera, jaitsi egin da aihen-belar batzuetatik.

Alizia: Txikitako oroitzapenekin akordatzen naiz,

Donostian, kai ondoko plaza hartan. Petrolio

Orbanek ahateen hegalak zikintzen zituzten uretan.

GLADYS

Balentria handiek zentzurik zuten garaietan bezala

Proletarioek beren izana galdu dute. «Aldatu egin

Dira!» esango dute soziologo baikorrenek. Linea

Horiko bagoiak aldatzekotan direla irakurri dut

Doako egunkari batean, errepidea noiz libratuko

Esperoan nintzela. Ez da udaberria ailegatu oraindik

Baina 80ko hamarkadako herrialde komunista

Batean bizi naizela iruditzen zait estazio honetan

Sartzen naizenero. Eta aurrera ekiteko kemena pizten

Zait zenbaitetan halaber, gezurra badirudi ere, dena

Ez baita horren dohakabekoa. Eta orduan Gladys del

Estalekin akordatzen naiz, nola Guardia Zibilak

Garbitu zuen gupidagabeki 1979ko ekainaren 3an.

Eta jendeak kantatzen zuen: «Fuera yankees de

Navarra» eta eguzki antinuklearrak negar egin zuen

Estreinakoz. Iragana ez da harro egoteko motibo bat,

Eta orainaz, etengabe gorroto eta maita dezakegun

Orain horretaz, zer esan? Zenbat bider ez ote dugu

Exijitu bake apur bat? Bakea gaztetatik egotzi

Dizkiguten arduretatik, galdetu gabe egokitu

Dizkiguten zametatik. «Adiskidea», esan diot,

«Egin dezagun minutu baterako baino gogoangarri

Izango ez den ekintzaren bat». Serioski begiratu nau

Eta zurrut epel bat eman dio kafeari. Ez du deus

Erantzun. Eta beste behin alde egin beharrean, susmoa

Eduki arren hori ilusio bat gehiago baizik ez dela

Azkenean. Hiri honek bere mugak ditu, beste edozerk

Bezalaxe. Bihar, elkar agurtuko dugu desertuko

Errepide zatar batean. Parke eder batera joango naiz

Eta, belarretan eserita, kargu hartuko diot munduari.

EROSOTASUNA

Kuboak, laranjak, arkatzak, hasperenak, landareak

Japonian bizi izango bailiran. Azkenean, bi eskuko

Amoranteek auzo lotsa sentiarazten diotela onartu du

Aireportuan. «Aitormen inportante bat egin nahiko

Nizuke» esan du zehazki. Ez da sinestekoa hemen

Galtzerik dagoenik; baina hara, datuen arabera

Jendearen nahasmena inon baino larriagoa da leku

Honetan. Zenbat mintzaira ulertezin, zenbat arrotz

Jende, zenbat objektu nahasgarri. eta inork

Erremediorik jarri nahi ez duela; inor ez dela kapaz

Anabasa honi aurre egiteko. Urrats batzuk aurrerago

Mossadekin topo egin ahal duzu, adibidez; zure

Atzealdean egin duzu berba ezin konta ahala

Emakume misteriotsurekin. «Greta Samsa» irakurri

Dut, «noiz ezkonduko zara?». Betirako geratuko al

Zara neskazahar? Ezin da hazi lorerik jada, orain

Auto gorriak zozketatzen dituzte, eta tropikoetarako

Bidaiak, eta telebista berriak eta abar. Neska eder

Askoak jarri dira perfumeak debalde banatzen.

Horrela errazagoa da itxaroten jarraitzea, zure

Senideak noiz ailegatuko. Erabaki garrantzitsu bat

Hartu behar izan zenuen, urteak ziren zure burua

Halako ataka larrian ipintzen ez zenuela, baina hala

Ere, hor zaude, ezer gertatuko ez balitz bezala: arlote

Alkoholizatu bat hiru metrora, beltz bi txineraz

(Mandarina) berbetan, azafata bat bere nobioari

Errieta egiten. Begira, gogoratu zara, aparkaleku

Horretan hil zituzten beren izenak ahantzi dituzun bi

Ekuadortar. Ez da erraza jakiten hau zer den, nola

Definitu espazio hau, zeren arabera osatu iritziak,

Zein neurri erabili erosotasun amiñi bat lortzeko.

Egunkarietan azaldu da: Kotxe istripu batean zendu

Zen bart Mike Tyson. Ene. Eta zuk estatistiketan

Pentsatu duzu zeure burua zuritzeko. Normala da.

Hemen behar zuten dagoeneko.

ZORIONEZ

                        Andreu Gabrielentzat

Elurrak oro estaltzen du, ez du etorkizunean

Pentsatzen uzten. Hostoak aspaldi usteldu dira

Espaloian; agian, hemendik urte mordo batera euren

Lorratzak topatuko dituzte iltzaturik harri

Pusketetan. Jane joan egin zen lurralde ederrago

Baten bila, beste bizi baten alde. Antzinako

Gobernadoreak bezalaxe, kemenez begiratu zuen

Itsasoz bestaldera, zera esanez: «Ezin da hildako

Baten kontra borrokatu» eta nik ezin izan nion ezer

Erantzun. Orain, hemen, Shirley Templerekin

Larrutan egin nahiko nuke, bere biloetatik tira egin,

Jo emagaldu bati bezala. Teilatuetan, prest dira

Denak, azkeneko errezoak egin dituzte lipar batez

Euren buruez harro sentitzeko. Parkeko loreek

Higuina sorrarazi didate, nazka, amorrua; baina zer

Lor nezake banan-banan aterako banitu errotik?

Udaberria aspaldi amaitu zen betiko eta inork ez

Dauka gaur heroi izateko borondaterik. Zorionez.

Kuraia apur bat besterik ez dut eskatzen suizidentzat,

Bihar elurrak estaliko dituenentzat. Guretzat. Gure

Lagun eta amoranteentzat. Etsaientzat. Berriz saia

Gaitezke apika, baina mereziko ote du? Kaleko

Farolek dir-dir egiteari uzten diotela pentsatu dut

Momentu batez, baina leihoaz harantzago jendea

Besterik ez da ikusten, abrigu luzeekin eta gora

Begira. Katu beltzak eta guzti izutzen dituzte gaueko

Itzalek, errepideak oihan bat dirudi, itsas azpiko

Hondarra. Hala ere, zortea izan dugu segur aski.

Behin sentitu genuen zoriona, denbora luzez barre

Egiteko motibo bat; ezagutu ditugu iluntze eder

Batzuk, hizketa gogoangarriak, Jonek, Mariak,

Ikerrek jarritako abestiak. Metroa, basoek txin-txin

Egin dute, dirua galdu dugu. Zinema pantailatik

John Huston irten dela esan dute iragarki batzuek,

Ekologista itxura zuela atzera zeluloidean sartu

Aurretik. Guk, adiskideok, ordea, badakigu hori

Guztia ezinezko, gezurrezko dela. Etorriko zatekeen

Nigana.

ULERMENA

Inoiz joango ez den gaztetasunagatik eginen

Dut topa, kasik xaloak ere ezin izan gaitezkeen

Garai honetan. Eta imajinatuko dut euskadi,

Mundu eder bat (ze lotsa, hau lotsa!) Sofan

Bota dut berriz ene burua eta gora begiratu

Irudi poetiko, agerpen ezustekoren baten bila.

Oh, oraindik orain gizakion epeltasuna

Estimatzen zenutenok, non utzi dituzue zuen

Arropa urratuak? Sentitu al duzue inoiz

Katea zuen bularraldean? Ailegatu al zarete

Ukitzera? Zenbat galdera egin nitzake, militar

Batek bezala, zenbat kolore berri gogoratu.

Distantzia maiatzeko iluntze bat da, izan ere.

Marc-ek ura ekarri du, eta agian, komunismoaren

Zentzuan pentsatzen ari da, oraingo

Balizko zentzuan. «Nola deitzen zizuten zuri

Txikitan?». «Leihoa itxi ezazu arren, Marc». Bihar

Lotan pasako dugu eguna, denbora alferrik

Galtzearen (eskaintzearen, Marc) laugarren

Apologia hilabete berean. Hemen whiskia

Edaten dugu (moderazioz), eskoziarra gehiago

Jakin nahi baduzue. Parisen ezagutu genuen

Elkar, horrek esanahi bat zuela uste genuen

Denboran. Inork maite ez duen terrorista inmoral

Bat naiz finean, badakizu. Edozergatik hilko

Nuke, arrazoi zehatzen beharrik gabe, kausa

Absurduak aldarrikatu gabe, barkamena eskatu

Gabe: Rodriguez Galindo Astoria zinemetan.

«Honek ez du zerikusirik politikarekin, hau

Etika da». Forma jakin gabeko figurak topatu

Nituen kale bazterrean, umezurtz, abandonaturik.

Zergatik zaude hemen, Barbara? Ulermena,

Esanahia bilatzeko? Badakizu, Lasa eta Zabala

Alacanten karez estalirik aurkitu zituzten.

Batzuetan soluzioa aurkitu dudala iruditzen zait;

Adiskide, ez dakit zuri ere gauza bera gertatzen

Ote zaizun. «Noiz kontatu nizun liburu haren

Edizio berriarena». Edalontzia bete du. Behin

Baino gehiagotan gorrotatzeko jaio garela

Pentsatzen dut, gure etsaiak laztandu eta beraiekin

Egingo dugula larrutan. Garai zaharretan bezala.

«Meslay kaleko zakurrak sei urte bete berri ditu»

Esan du egungo Ingalaterrako Erregeak. Saul,

Walter Scott etorri da zutaz galdezka. Eta.

Zapatak lokaztuta zituen.

BINGO

Atseden hartzeko garaia ailegatu dela pentsatu

Baduzu, kosta egiten zaizu orain arrazoiak bilatzea.

Ez pentsa, ezin duzu askoz gehiago egin Bruc kaleko

Taberna honetan. Iluntzeak gustatzen zaizkizu.

Homelessek aterpe berriak asmatu dituztela kontatu

Dizu edonork eta lehenengo aldiz bizi hau noiz

Amaituko den galdegin diozu zeure buruari. Triste

Egon zaitezke, atsekabeturik, baina baduzu

Aurreztutako dirua, komiki bilduma ugari

(Amerikanoak) eta pelukerietako errebistak. Egizu

Zeozer askatasunez, zeren etsita sumatzen

Zaituztenean orduan egin beharko baitiozu aurre

(Egingo duzu) benetan. Txirrindulari batek bere

Norabidea zehaztu du keinu batez. «Hara,

Mendebaldeko hiri bat, aita». Horrela egiten da

Hegan paraje hauetan, usoak akabatu beharko

Liratekeen soinu kirrinkariak dira, eta orduan, zuk

Zer desira duzu zehazki? Idatz ezazu inoiz lortuko

Ez dituzun xedeen zerrenda eta postaz bidali

Ezagutuko ez zaituzten lekuren batera. Begira

Motoristen kasko koloredunak, polizia

Uniformatuak (berriz ere) aukera bat gehiago

Eskatuz, arren. Eliza zaharra ez dago urrun, antzina

Ez nuen gehiegi maite izan, baina gaur ez naiz bere

Aurrean paratzeko gauza. Kemenik gabeko izakia

Naiz. Bigarren astea da ez duzula ikusten, eta hala

Ere, telebistari begira jarraitzen duzu, zenbat

Garagardo ordaindu beharko dituzun axola gabe.

Antzina bingoan xahutu ahal zenituen gaizki

Pagatutako soldatatxo haiek. Lagunek etzidamuko

Egunak ahaztuak zituzten eta dena zen posible

Bihotz gabekoentzat. Kale bazterrean autobus bat

Matxuratuta ikusi eta sirena hotsak entzun dituzun

Arren, ez duzu deus egiteko asmorik. Llurian bi

Maitale ohik baikortasunez begiratu diote elkarri

(Badakizu), zer egin jakingo balute... Egia esan,

Ez dakizu atzera edo aurrera egiten ari zaren.

PEEL

Norbaitek bakea aipatu du eta algaraka hasi

Naiz dorpeki. Miradorearen koloreak pitzatzen

Ari dira, eskaileretan eseri direnek «ez dizuet

Sinesten». Bi emazteki aldi berean maitatzea

Bezala, hotzak nago, ene sinesmen oro

Arbuiatzeko prest. Hauteskundeak gaueko

Sesioan (Peel) grabatu dituzte aurten,

Garaileen negarrak, galtzaileen protesta

Ozenak eta nire galdera errepikariak. Inork

Ez die hirian ezkutatzen diren animaliei

Jaramonik egiten, basatiegiak direlako agian,

Errebeldeak, bakartiak. Leku batzuetan

Anarkistak, surrealistak; ez dute zentzurik,

Beren suizidioa garbi ikusten duten arren.

Liburu surrealistak, jaki anarkistak merkatuan

Gramoka artista ausartentzat. Yoyesi galdetu

Diote borroka armatuaren porrota zein

Magnitudetan neurtzen den. Gora begiratu eta

Segurua ez izanagatik, zientzialariak ikusi

Ditu lurrean etzanda. «Zaurituak nork zaintzen

Ditu? Oinez egingo banu bidea?». Eraikin hori

Sozializatu nahi omen dute berriz, baina begira

Errepidea, jauna. Gaur ere ez dakit zer egin,

Patua da ene ekintza guztiak erabakitzen

Dituena. Arrastaka biziko banintz agian

Behingoz hitz egiteari utziko nioke. «Hau da

Zuregatik egin dezakegun guztia».

LADY GODYVA

Joan dira Lady Godyvaren haurrak etxetik,

Zarata atera du euren ihes behartuak. Eta

Bart gauean gorpu konspiratzaileak ibili ziren

Leihoetan. Apustu egingo nuke arriskuaren

Alde, eta berriz, berriz bakardade erre hau.

Nagusiak esango dio «prest nago zuri

Laguntzeko». Pinguinoak. Baloi hori bat.

Iruditzen zaio ez duela sekula sexua ulertuko;

Argia piztu dezake eta ohean eseri. Horregatik

Hitz egiten du halako erraztasunez, «zuri zer

Iruditzen zaizu?». Hirurogeita hamarreko

Hamarkadan ez genekien zer egin, hiria

Hedatzen ari zen etengabe, iparra jan zuen

Bat-batean. Etxe haiek zahartu egin ziren,

Lorategietan sastraka itsuak, behinola

Haurrak jolasten ziren eremu haietan... Ezin

Duzu ezer eskatu jada, argi dago. Zenbat

Gerrate galdu beharko ditugu galdera hau

Ahanzteko? Agian ez didazu sinetsiko baina

Giro hits honetan sinesten ahal da izen,

Kontakizun handietan oraindik. Haurrak

Biluzik ikusten zituenean, galdu egiten zuen

Oharkabean hitz ederrekiko eta ipuin

Zoriontsuekiko konfiantza. Napalmak garai

Honetako ideia guztiak erre ditu, baina

Guztiarekin, leku honetan bizitzen jarraitzeko

Gogoa dut. Hara, autoen motor hotsa isildu dela

Ematen du. Sartu hemendik mesedez.

FREE MONEY

Horrela zegoen gauza: erre usaina sukaldetik,

Zaborra bazter guztietan, zarata ezezagun eta

Gogaikarri bat. Kim Gordonekin pentsatzen zuen

Emakume askok, beren joera sexualez galdetzeko

Modu bat. Planoak urduritasunez higitzen ziren

Batez ere abenida zabalenetatik pasatzen zirenean.

Dream It! esaten zuen neska gazte baten elastiko

Beltzak. Txakur bi ikusi zituen elkarri dorpeki

Haginka Quincy Street inguruko bazter ezkutu

Batean, baina amore eman zuen etsipenez. «Zer

Ezkutatzen dute hitzek?» xuxurlatu zuen. Horrela,

Argi berezia izan zuten egun haiek, izatez ez zen ke

Ilunaren eraginik sumatzen ia eta jouissance gakorik

Gabe idazten hasi zen jendea. Ezkontzak, dibortzioak,

Manifestazio jendetsuak, inaugurazioak. «Poeten

Kontra borrokatzeko prest gaude» esan zuen K-k,

Aurrez egindako galderari erantzunez bezala. Orain,

Muga guztiak ezabatu zaizkigula, heriotzaz

Mintzatzeko gogorik ez dugula, oroitzapenak egia

Ote diren pentsatzen ari naiz. Agian berak ere izan du

Inoiz iraganarekiko mesfidantza eta beste zenbait

Ardura alferrikako. Bost urteko mutiko batek ezin

Zuen objektu zartatu horiek guztiek zer esan nahi

Zuten asmatu: Zer jartzen du hor? Eguzkiak erretako

Galtza gorriak, olanazko zapatila urdinak. Beste

Emakume bat kexu zen edozer gauzarengatik. Bizitzak

Aitzinera egin zuen etengabe, baina; zer egin

Zezakeen? Ikara sentituko du gaur egun zergatik ote

Den jakin gabe. Hesiek garai modernoen harridura

Sorrarazten dute, konfiantza handiegiz bizi dira.

HITZ MORTUAK

Egia da, erdeinua nabari zen euren aurpegietan,

Nahiz eta jende guztiak jakin ez genuela halakorik

Merezi. Bi mende aurreragoko kolorezko kutxa

Batean genuen konfiantza, ekilibrista batek bezala

Egiten zuena txistu. Arbolen okerdura ez zen aldatu

Azkeneko hilabeteetan, baina biluzik paratu ziren

Itsasertzean ustekabeari zirrikiturik laga gabe.

Telefono bat eduki izan bagenu agian dei batzuk

Egingo nituzkeen, beste aldera begira. Bitartean,

Berriro giro hori jasango ez nuela zin egin nion neure

Buruari, posible balitz, itsasoari ere uko egingo

Niokeela. Untxiak eta zomorroak nire bizitzako

Enegarren izaki bilakatzeko prest zeuden, eguzki

Apalean, non zegoen nire soina? Hitz mortuak

Entzun ziren, naturak esanahiak ostu izan balitu

Bezala, baso honetan ihesbiderik izango ez bagenu

Bezala. Zenbait ekintzak aditzera eman zizkidaten

Beste zenbait oinaze artean ezezagun, eta espresio

Gabeko aurpegiak, eta kaioak edo putreak. «Barkatu

Ama, hazi egin naiz» esan zioten elkarri eta dena

Geratu zen agerian. Ura kubo erraldoi batzuetan

Garraiatu zuten, zaratarik atera gabe ia: eta horrela,

Garaipen berri bat aldarrikatzeko beste arrazoi bat

Lortu zuten. Ezin zen eraikuntzetan pentsatu, zubien

Harrokerian; gazte zenduak ikusteko prest nengoen

Errepideetan, hainbeste jakingo zuten ezta? Eserita

Geratzen ziren denbora luzez; hurrengo egunean,

«Diru gabe gaude» pentsatuko zuten, zerura so egin

Barik, noski. Egunkarietan zinema izarren argazkiak

Azaltzen ziren egun haietan, eta orduan egin nuen nik

Zin. Qualia, quality palmeren gerizpean. «Emakume

Izan nahi al duzu Charles?» galdetu zuen Arthurrek.

Hondartza hura zer zen, nola egin behar ote nion

Aurre; motz, bi, nor, ken, zer, sare.

ITSASOTIK GERTU

Berak egin dezake eta ez zaio gehiegi kostatuko (ez

Diruz, ez osasunez). Bero sapa honekin airea ere

Opaku bihurtu da eta oraindik geratzen diren landa

Etxeek borroka egiten dute hiriaren aurka. Lorategi

Txikiak, behiala ondo zainduak, burdin hesi

Barrokoak eta lur gorriaren lehorra; X belaunaldiari

Bizitoki bat bilatu behar izan zioten. Hor egiten dira,

Halaber, tertulia literario eta preliterarioak, testuak

Hobetu asmoz, dela narratzaile mota (orojakilea...

Fokalizazioak?), dela denboraren banaketa, espazioa,

Eguraldia, koloreak, estiloa (...). Plastikozko aulki

Honetan eseri ohi da, adibidez, Joan. «Emakumea

Ezkaratzean sartu eta barrurago egitea desegokia

Litzatekeela oharturik, bertan geratu zen. Armairu

Zahar baten gainean bi lorontzi ikusi eta eskuineko

Eskuarekin arrosa bat eta hiru lili laztandu zituen.

Bi akuarela zeuden, bestetik, ezkerraldeko paretan

Zintzilik. Harro zegoen bezperan idazle famatu

Horrekin larrua jo izanaz, ez zuen bere senar edo

Semearengatik kontzientzia txarrik sentitzen batere.

Gizon bizardun bat iritsi zen etxearen barnealdetik».

Metroa hartzera abiatu da ni aurrez agurtu gabe

Jertse mehe bat jantzita. Usoak dira teilatuetan, kale

Bazterrean, harea gainean, errepidean hegan ezin

Egin. Zeren hemen, gautzen duenean esaldiek ez dute

Zentzurik berreskuratzen, gauzen antzera, gehienez

Ere galderak egiten ahal dizkiete euren buruei.

Urruntzen ikusi dut, agian eskuinera jo eta bere izena

Ezagutzen ez dudan kalexka batean sartuko da.

Sukar gogor bat zabaldu da airean oharkabean; nola

Esan?, zein kantu arrotzen bidez erdituko da

Gaurkoan arratsa? Bistatik galdu dut baina haatik ez

Naiz atsekabe berezirik sentitzeko gai. «Nik hil nuen

Kurt Cobain» entzun da gero Paraleloko taberna

Batean. Ezkerrera jo dut.

HEILIGENDAMM

Kamioi baten gainaldean besoak zabalduta

Ezkerraldera egin dugu bidegurutzean. Hurrengoan,

Eskuinaldera. Martxoaren 35a da. Ez dugu sekula

Jakin izan agur esaten. Nora, nola iritsiko garen

Zehazki jakin gabe zenbait material bildu dugu

Bazter batean, David Bowiek filmetan egiten duen

Lez (ilea moztuta). Ingurura begiratu dut desoseguz

(Arraroa bada ere), eta «hau Rostock da!» esan dut

Nire baitarako. Biolentzia politikoa zintzilikatu

Dute airean: terrorismoaren gramatika aldrebesa.

Espaloiei begira eman ditzakegu datozen egun

Guztiak; gauean, atseden hartuko dugu auskalo

Noren omenez. Ez ditut ikusten umeak kaleetan

«Bideoaren inozokeriak agian» aipatu du norbaitek

(Naroak). «Eztabaidarako prest egongo bagina...».

Gero esan diot, kapitalismoak garaituko gaitu.

Uraren presioak mozorroak itxuragabetu eta

Aurpegiko makillajea guztiz narrastu digu.

Nolanahi ere, aurrera egiten saiatu gara, nahiz eta

Gure xalotasunak ez digun askorako balio izan,

Balio izango. Adibidez margolari bat etor zitekeen

Bataila honen testigantza gordetzera, horrela agian

Hemendik urte mordo barru negozioa egingo dute

Gurekin. Baina kontsolamenduak zertarako balio

Dezake hemen? Eta gero gure kontraesanak aintzat

Hartzera behartzen gaituztenean munduko komedia

Negargarrienetan bahiturik amaitzeko? Arropa denda

Ireki berrietan gorri koloreko galtzak saltzen ari dira

Itxura denez. Nik (!) inguruko etxebizitza batetik

Datorren musika epela entzun dut kanpoaldean itxoin

Bitartean. Agureak eta atzerritarrak dabiltza kalean

Barrena betiko errutinari gogor atxikirik (eta zer

Iritzi duten ez dakigula). Eguraldi ona egiten du

Bainuetarako, esan dute irratian.

—4—

R.C

Bazen behin laborarien desesperoa garai postmodernoetan. Eta horrela aritu ziren Mary eta Jim etxe hartako portxean. Etorri zen, bakerozko sonbreiru bat eskuetan.

        — Hi guys, what do you wanna do now?

        Teilatua beltzez pintatu behar zuten, konponketa batzuk egin, garajea garbitu... Zer izan behar duen CO2 gehiegi irentsi izanaz hiltzea, eta hiltzea. Etorri zen, alkandorako goiko bi botoiak askaturik. Soro sail zabal haiek ez ziren hozteko ereindakoak, ez zuten bihurgunerik osatzen, ordenatuak ziren, aratzak. Eta kotxe bat pasa zen gero ondoko errepide lakar hartatik, ziztu bizian. Baina Jimek ez zion bere lana egiteari utzi, eskuak zikinduak zituen, izerditan, garagardo hotz bat edateko premian. Ez zen beste inoren arrastorik inguruetan. Etorri zen, berriz ere, Chevrolet beltz batean. Zerbait galdetu, hor nonbait abandonatua zegoen aulki batean eseri eta zigarro bat piztu zuen. Mary sukaldean sartu zen, agian baso bat uren bila, jateko zeozeren bila beharbada. Eguzkia etzatera zihoan eta etorri zen, enegarrenez, zerbaiten bila.

LEIRIS

Mina Loy iraindu zuen lehenik Arthur Cravan bezalakoa izan nahi zuelako. Horrelakoak dira gauzak, adiskide. Egurra pintatzen zen garai haietan, objektu arrotzak eraikitzen ziren, anai-arrebek gauzak nahastu baino ez zituzten egiten. Orain arriskuzko kirolak negozio bat dira, mesedez, Evander. Mike, barkatu, Marie Laurencin kendu egin dute zerrendetatik. Pintura usaina zegoen bazter hartan, hiru hankako aulki bi eta liburu horiztatuak lurrean sakabanatuta. Berez, magia egin nahi zuen, izpiritu ilunei hel egin, eta batek daki, Lautremontekin solastu. Inoiz ez da jakiten. Zeren giltza zabalgarri bat eraman zuen burdindegi batetik eta nola suntsitu pentsatzen aritu ziren denbora luze batez. Elkarri begiratu zieten nazkatu antzean, baina behingoagatik euren senak baretu zituzten.

        — Andre! Barkatu, Andre —esan zuten denek batera, umiliazioz.

        Ezin zuen sinetsi. Lepazpia haztatu zuen eskuineko eskuaz bekainak zimurturik zituela, baina azkeneko hitzak esatera zihoala, azkenean atzera egin eta ez zuen deus aipatu. «Beste zerbaiten bila nenbilen», pentsatu zuen kalean.

P.

Arratsak hiri osoa horiztatu duen arren mendebaletik, jendeak kalean jarraitzen du. Gaur ez dira etxera joango. Zirkuluak osatzen dituzte bidegurutzeetan eta ingurura adi so egiten dute, badaezpada. Badakite zerbait egiten ari direna baina arazo bat dute. Taberna batean albistegiari begira jende andana bildu da, noizbehinka oihuren bat entzuten da, biraorik. Norbaitek liburu baten titulua ahantzi du eta gogorarazten ahalegintzen ari da; beste bat, mende honetako truke balioaren bilakaeraz mintzo da. Marx aipatu du. Nolakoa da gure gizartea? galdetu du despistatuta dabilen batek. Hau eta bestea. Gero zoro bat etorri da Apollinaire ikusi duela esanez pasieran. Badirudi halako bake batek bildu duela dena, ez dakigu zer gertatuko den bihar. Inork ez du zubiena aipatu.

ORAIN

Lehen, bederen, ez zen ibiltzen horrenbeste jende. Neguan, eskuak zamarrako poltsikoetan sartu eta behera begira egiten zuten aurrera. Londres hoteleko karelean eseri dira. Donostiako badian piratak ikusi zituzten.

        — Hauek zer dira, zintzoak edo gaiztoak? —galdetu zuen planta serioa zuen gizon batek—. Nola esaten da euskaraz «malechores»? Gaizkileak?

        Yahoo bilatzailearen lepotik barre egiten jardun dute olatuen poderioz jendea uretara eroriko zen bitartean. Urte bat lehenago, garai bertsuan ezagutu dute elkar. Sudurra laztandu dio ezkerreko eskuaz, eta barruan, oraindik, iskanbila da nagusi. Agur esateko tenorea iristen denean damutu egingo dira eta beren bizi tristea madarikatuko. Gazte bat bizkarraldeko tatuaia berria erakusten ari zaio neska bati. Bihotz arrosa bat. Zorabio gazteak. Berak ezin du, jada, denboraren iragaiteaz ezer berririk asmatu. Harantzago, orain sukaldeak saltzen dituzten denda dagoen lekuan, taberna bat zegoen heroinak eta dexidrinak funtzionatzen zuten garaietan.

BIDE BAKARRA

— Borroka da bide bakarra —esan du lurrera begira.

        Kopeta ilundu eta sotoko egurrezko aulki batean eseri da alderantziz, eserlekuaren bizkarraldea bularrean paraturik duela. Argi foku beilegi bakarra eta horma zuri beltzatuak. Gizonezkoek mesfidati begiratzen diote elkarri, eskuak txaketako poltsikoetatik alde. Zeren egoerak kontrolpetik ihes egiten dienean orduan zaunka hasiko dira zakur oldarkorrenaren antzo. Ez dago leiho bat bera ere. Beren legea horrelakoa da.

SOBIETAK

Eta larrutan egin dute denak isildu direnean. Iruditu zaio giroan lerroak gurutzatzen zirela ezkutuan, eta agian bihar, sentiberatasuna aurkituko duela atzera. Musika entzun da alboko gela batean, baina seguruenik, horrek ez du zerikusirik. Ez horrek, ez eta zimelduko diren liburu guztiek ere. Hala da, Sobietar Batasuneko historia ikertzen dihardu, eta orain Sobietek boterea galdu zutenean bezala sentitzen dela aipatzen du edozein momentutan. Existitzen ez diren apalategiak imajinatu dituzte beren aurrean. Traktoreak bide ospeletatik, nekazariak elkarri kontuak kontatzen eta ume moko bat argazki ttipi bati begira plaza huts baten erdian. Solidaridat Mit akordatu da sudur punta maitekiro laztantzen zion bitartean. Zertarako egiten du hau guztia? Zer espero dezaket? Altxatzekoa egin du baina zerbaitek geldiarazi du bat-batean. Beti egongo da zerbait esateko, bestela zergatik otutzen zaizkigu gauza hauek? Orain ohartu da; leku horretatik bere burua ikusteko gauza baino ez da.

GORRIZ

Pakistan milaka kilometrora geratu da. Zoru lakarrak imajinatzen ditu askotan ohe bazterrean esertzen denean. Bai, gorriz jarriko dute pasteleriako afixa, bere metro linearen omenez.

        — Poliziek ez dute gauza gehiegi ulertu —esan du gaztelera ezin egokiago batean—. No tenemos ya ninguna salida.

        Egarri izanagatik kalera irten da eta berriz nabaritu du giro ozpindu hori, zelatarien begiradak trabeska. Minduta sentitzen da antena parabolikoa mugitu ondorengo minutuetan; bere herrialdera itzultzea, ordea, ezinezkoa da jada. Zintzilik zegoen izara bat erori da laugarren pisutik eta kaja erraldoiak garraiatzen ari diren hiru morroiri bidea oztopatu die. Bere gorputza neke da, ez dauka albiste aldrebes horien kontra egiteko kemenik. Bizitza ez da hain ederra, konprobatu du nekatuta. Gaua noiz eroriko esperoan da jendea, tristeenak dendetan pilatu dira. Pintada berri bat ikusi dute, «Sistema bukle batean sartu da» jartzen duena katalanez.

IX

Amildegi bat ikusi zuten beren muturren aurrean. Hatzekin airea tirokatu zuen Gorkak eta buruz bera etzan ziren besteak. Haurtzaroak, agian, egun haietako kolore bera izango zuen eta inor ez zen enteratu. Gela hartan utzi dute ispilu bat, adorno gabea, multinazional ospetsu batean erositakoa. Gainontzean, ez zekiten oso ondo nora so egin, espezialistaren bat beharko zutela iradoki zuen norbaitek. Baina ekaitza sartu da. Harkaitzak, eraikuntzak, ideiak herrestan joan ziren maldan gora. Zer nahi duzue esatea? esan du ahots beretzat ezezagun batek. Ez du ezer ulertzen eta azkenean, nola deitzen zioten galdetu zuen.

        — Ptix.

ORDUAK

Bartzelona, 2008ko martxoa

Kotxea hartu eta hiriaren ekialdera eraman dute. Bero sapa hasi du honezkero. Atzealdean objektu mordoa zegoen; poltsak, koadro bat, liburuak, cd-ak... Lekua egin behar izan du. Isilik egin dute bidearen erdia eta gero ezin izan dute elkar ulertu. Telefonoz abisatu zioten lanera itzuli behar zuela azken orduko ezusteko bat zela medio. Lehenago erabaki zuen  hurrengo udazkenean atzerria utzi eta jaioterrira itzultzea. Zerbait galdetu dio Xavik.

        — Badakizu, orain zinegotzi ohiak eta halakoak dira helburu —aipatu du leihotik begira.

        Sarritan egitasmoak ez dira espero bezala joaten, indar gehiegirekin egiten dugu errealitatearen kontra.

        — Tematia naiz —aitortu du.

        Gero pentsatu zuten mugimendu altermundista ez ote den burgestxiki gazteen azkeneko inbentoa. Neohippiak, ordea, zoriontsuak direla gogorarazi du hatz koskorrarekin mahai gainean jotzen zuen bitartean. Eta zenbatzen hasi ziren: Seattle, Davos, Praga, Bartzelona, Kopenhage...

        — Ez dakit.

        Orduak azkar pasa dira eta dena jasotzeko garaia iritsi da jada. Batzuk lurrean botata geratu ziren eta besteak harat-honat ibili dira. Bueltakoan, abesti ezezagun batean jarri du arreta.

REDHEAD

Babesgabeen izenean mintzatu da lipar batez. Betaurrekoak jantzi ditu. Vogart. Bost euroko bale bat atera dut poltsikotik baina eguzkiak erreflexua egiten zuen kristalean. Triste bizi direlako egiten dute so pareko eraikuntzara, zigarro izeki gabea ahoan. Ilundu duenean kale beltz batean sartu eta musika entzun du redhead; inoiz lorik egiten ez duen jendea dago eserita leku horretan. Argi gorriak ikusi ditut eta geratu egin naiz. Beste morroi bat ailegatu da, zerbait sartu du jaka barneko poltsikoan. Jonek taxi bat hartu du, etxera bueltan doa, galdu du esna jarraitzeko esperantza. Bi. Zintzilikatu genuen kartelak hor darrai baina hala ere inork ez ditu zalantzan jarri teoria zientifikoak. Masa geldiezin bat bezalakoa da, edozerk balio dezakeela ematen du. Zera pentsatu du. Isiltasuna bidean da. Hiru. Bat. Espazioan gauzak sakabanatu dira.

ENKANTEAK

Paraxutak lurreratu ziren Bartzelonan autobus batzuen gainean. Greba ez zen arrazoi bat, alde egiteko garaia zen.

        — Beranduago itzuliko gara —esan du norbaitek baikor—, agian hemendik hogei urtera.

        Eta zeruari begira jartzeko tenorea ote den galdetuko lukete emakumeek honakoak beste garai batzuk balira. Motozikletak azkarrago hartzen zituzten errebueltak euria egiten zuenean. Berez zuten desabantaila konpentsatzeko era bat agian. Traste handi horiekin zer egin ez dakitela sirena hotsak entzun dituzte. Ez da sorpresa bat. Gauza asko dago oraindik galtzeko. Oinezkoak olgetan, itsasertzari begira, iluntzeak berdin izango balie bezala. Enkanteetan salgai jarriko dituztela hemendik gutxira aipatu du norbaitek.

        — Ez da posible —entzun zen atzealdean.

        Instituzioak gogor jarri dira azken boladan eta ezer gutxi egin daiteke jada. Ondoeza ez da hitz egokiena. Azkenekoak jaio eta azkenekoak bukatu.

90

Batzuetan bizitzak ukitzen zaitu emaro. Gauerdia iritsi eta atzera itzultzeko gogorik ez. Halako batean maskara batzuk topatu nituen lurrean txiki eginda. Nor ibili da hemen? Xomorroak, iguanak, katagorriak. Abiatu naiz leku epelago batzuen xerka eta ez ditut atzera-begiradak baino aurkitu. Ez da hau merezi duzuna. Gehiago eduki beharko genukeen guretzako. Horrela, urrezko soinuakz entzun ziren bozgorailuetatik; badakizu, literatur kritika krisian da. Baranda batean helduta jarraitu zuen Norak.

        — Zuzi kartsu bat ematen dut urrutitik, monumentu turistiko bat.

        Orpoak haztatzen zituen beti udaren etorrerarekin batera. Ene, emakume batekin akordatu da bat-batean; laurogeita hamarreko hamarkadako neguak. Zoli imajinatzen nuen ene burua ardaila ero horren erdian. Zaude, oraindik zerbait egin dezaket zugatik. Ez du aurkitzen, ordea, lokirik honezkero.

KOLOKAN

Herdoilduta zegoen mahai baten inguruan eseri ziren Nuria eta Monica. Eskailera batzuk daude ezkerraldean behera jaisteko.

        — Ez dugu nahi —eta ke bafada bat bota zuen.

        Liburu horiztatuak orri batzuk zintzilik zituen, berrehun eta hogeita batgarren orrialdea faltan.

        — Non arraio dago berrehun eta hogeita bigarrena? —Monicak.

        Azalean jartzen zuen letra handi urdinez: Voyage au Congo. Altxa egin da bietako bat (soineko berdeduna) eta etxe barrura egin du melodia ezagun bat txistukatzen. Landare horrek japoniarra zirudien, behealdeko adarrak mugitzen zitzaizkion bakarrik; giroa hazten hasia zen. Kolokan dago edalontzi bat. Arkaikoak iruditu zitzaizkion zenbait esplikazio eta ez zegoen hura guztia jasateko prest. Horrela aritu dira denbora batez. Leihoetatik geroz eta argi gutxiago sartzen ari zen eta gizon batek amore eman zuen.

        — Ezusteak bizitza honetako parte dira.

        Sukaldea artean berritzeko zegoen. Opari batekin eskuan ahoskatu du gaur estreinakoz bere izena.

TOM BADOA

Tom badoa beste herrialde baten bila. Orain aste batzuk zoriontsu dela oroitu eta goibel jartzen zen berehala. Bere burua ikusten saiatu da estazioko kristalen islan baina gizon bat jarri zitzaion aurrean. Poltsikoan eskua sartuta zerbaiten bila ari da. Udazkena zen harrezkero, eguzkiak presaka egiten zuen behera.

        — Ezin dut —esan zion—. Ez naiz pentsatzen duzuna asmatzeko gauza.

        Iragana presentea bezain ankerra denean, nola esan, lekuak dira geratzen diren aukera bakarra. Banku batean eseri eta ezkerreko eskuko hatz lodi eta erakuslea ipini ditu kokotsean. Egunkarietako titularretan pentsatu zuen gero. Gazte izateari utzi eta hizkuntzarik gabe geratu ginen. Orratzezko ordulari handiari so egin dio beltzurituta.

N.Y (2)

Galtzak uzten dituzunean leku ezezagun batean ahaztuta, gauza gehiago ahazten dituzu benetan. Puska baterako gelditzeko asmoa zenuen bakarrik, baina Pau iritsi zen ezustean. N.Y.n gitarra soloen inguruko eztabaida horiek zer dute ikustekoa poesia garaikidearekin? Esadazu fundamentu gehiagoko zerbait, arren, bi hitz ezezagun gutxienez. Eta asimilazioaz berba egiteak beste behin ere soluzionatzen al du ezer? Aldatzen al dira gauzak?

        — Gure ezinbesteko porrota, gure etsipen naturala aldarrikatzea da geratzen zaigun bakarra —entzun zen gela batetik.

        Eserita, zangoak gurutzatu ditu, eskuinekoa ezkerrekoaren belaun gainean pausatuz. Izterra haztatu eta isilik geratu da.

        — Guk jasotako errietak berantiarrak izan dira.

        Apalategitik liburu bat hartu dute, bertan zerbait idazteko gogoa sartu zitzaion. Ez duzu orain metxeroa aurkitzen. Zen.

L.R.C

Laura Ruiz Casado esnatu denean egun horretan egin beharrekoa errepasatu du mentalki. Euria ari du etengabe eta errepide bazterreko jatetxeetan moko okerreko demokratek topa egiten dute oraindik. Hogei urte ondoren ere topa. Topa. Trenbidea laiozten ari da alde banatako zuhaitzen haztearen ondorioz eta Maialenek egunkarian irakurri duen telefono zenbaki bat markatu du.

        — Heldu da ordua —esan du barre batean.

        Denetarik entzun behar izan nuen txikitan. Poltsa hartu du. Bizkarraldera eraman. Erabaki du atzo Beñatek esandakoa ezezko erantzuntzat hartu behar duela.

        — Tipo hau idiota da —esan du portalean inork entzun ez badio ere.

        Garo sailen higidura epel baina taigabeen antzera nahiko zukeela bizi oinaze-erresuma belun su-leizezko honen partez. Aldez edo moldez. Zu, biziaren zentzua ene amodioaren printzetan isurtzen duzun horrek; zu, ene ametsak koloreztatzen dituzun gar eta su, beti zu, ene zu. Zeruko zelai soiletan dager ene bihotzaren samina.

        Atea kanporantz bultzatu eta hirigunerantz abiatu da.

        — Erabat —esan zion Laurari Anak leihotik.

        Hitz ezezagun bat xuxurlatzeko puntuan egon da baina azkenean ez du ezer esan. Isilik jarraitu zuen aurrera.

STELLA

Iñaki Losada berrogeita bi urteko morroi gogorra zen, ezkondu gabea, diskoteka bateko atezain gisa ateratzen zuen bizibidea. Pastillak jaten ditut maiz. Harreman sexualak jende ezezagunekin baino ez ditu izaten. Parking zabal bat zegoen eraikuntzaren kanpoaldean; orain erabat hutsa dago, baina auto koloredunez betetzen da aldiro-aldiro. Bidean geratu ziren orain beren izenak ahantzi dituzten abestiak, patioko hartxintxarra, zenbait egun ilun eta euritsu, Frank Stella-ren koadroak. Ama geratzen zaio soilik eta asko maite duela esaten du berari buruz mintzatzen den bakoitzean. Festa bat antolatu dut itsasora begira dagoen apartamentu batean. Gau eztia egiten duela esan zuen gizon altu batek. Non dago komuna? Polizia etorriko zen egunsentian galdera batzuk egiteko. Autobusa hartu du etxerantz. Logura dira eta ez dute biharko egunean pentsatzen. Beste espaloiko emakume bati begira geratu da Losada.