EIDER RODRIGUEZ

Dena zulo bera zen

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

https://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Eider Rodriguez

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko urria

Edizio hau: 2025eko urria

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

           Telefonoa: 943 83 26 55

           Elektroposta: susalit@armiarma.eus

           Webgunea: http://susa-literatura.eus

Kanikula

Eguzkiak trapezio bat marrazten zuen egongelako lurraren gainean. Ixabel atzera-aurrera zebilen etxetik zehar bazkalosterako programatzen zituen zeregin domestikoez arduratzen, eta pasaera bakoitzean erreparatu zion edertasun printza hari, harik eta eskegitzeko arropak zeramatzan baldea albo batera utzi, oinetakoak erantzi eta argizko forma haren barruan kuzkurtu zen arte. Bertan kabitzeko modukoa zen. Berehala sentitu zuen beroa ilean, orkatiletan, eskuetan, hain esperogabeki amore eman beste irtenbide bat ez baitzuen izan. Eguzkiaren aurrean amore. Hain eskura zegoen zoriona maiz, bere buruari errietatxoa egin baitzion lehenago ohartu ez izanagatik.

      Bertan zetzan, eguzkia mugitu ahala bere gorputz atalak trapezioaren ertzetara doitzen, Iñaki eta txakurra etxeko ezkaratzean sumatu zituen arte. Trantzetik irten eta lurrean esertzeko erreflexuak izan zituen. Ordurako bere mutur parean zegoen Oso, arnasestuka, atzetik segika Iñaki, lasterka egiteko arropekin jantzita:

      — Zer ari zara hor, Ixabel? Erori egin al zara?

      Ixabelek ilea atondu zuen.

      — Azkar itzuli zara…

      — Belaunetako minarekin hasi naiz berriz ere. Ongi al zaude?

      Ixabelek besoak luzatu zituen eta Iñakik tira egin zion lurretik altxatzen laguntzeko. Besarkatzen ahalegindu zenean, Ixabel aldendu egin zen.

      — Meditatzen ari nintzen. Meditatzen ahalegintzen. Medikuak agindu dit, aipatu nizun.

      — Ez zenuela egingo esan zenidanez...

      — Hobeto pentsatu dut. Azken batean medikuaren agindua da, ni ez naiz inor hura zalantzan jartzeko. Baina etxe honetan garesti dago intimitatea, ezagun da. Intimitate apur bat sikiera.

      Txakurrak sukaldean ateratzen zituen zaratak entzuten ziren egongelatik. Konpultsiboki irensten zituen pentsua eta ura paseatzetik etorri eta gero, metalezko goporrak lurraren kontra igurtziz. Ixabeli ohituraren poderioz kronikoa bilakatu zitzaion atsekabearen osagai txiki bat zen zarata hura.

Sei hilabete ziren Marcelo Ayalarekin hasi zenez geroztik. Ixabelek mediku esaten zion, Medikuntza ikasketak eginak baitzituen, baina botikarik preskribatzen ez zuen medikua zen. Enpresatik kanporatu aurretxoan, lantokian egin zizkioten odol analisietan agertu zitzaizkion anemia zantzuen ondorioz joan zen, edo aitzakia hura erabiltzen zuen Ixabelek, baina zinez, erdizka probokazioak erdizka jakin-minak bultzatuta jo zuen Marcelo Ayalarengana, lankide gazteenak bazkalorduan hari buruz kontatzen zituenak kitzikatuta; bietako bat, neskaren alaitasunari mozorroa kendu nahi zion, edo neskaren alaitasunaren sekretua beretzat ere nahi zuen. Eta gainera egia zen, nekatuta zegoen, egunetik egunera nekatuago zegoen.

      — Hilerokoan izaten nituen minek eraman ninduten Marcelorengana eta ordutik bizitza aldatu dit, zergatik ez duzu probatzen? —esan zion.

      Zergatik ez.

      Egunaren arabera, manamendu edo jolas gisa hartzen zituen mediku hark esandakoak; egunaren arabera, estoizismoz edo eszeptizismoz.

      Marcelok itzulingururik gabe eman zion diagnostikoa: intoxikatuta zegoen. Filtroak garbitzeko baraualdi baten ostean, dieta zenobita bat etorri zen, eta hori nahikoa ez eta bere gorputzarekin birkonektatu beharraz hitz egin zion. Eguzkia, haizea, ura, lurra, hondarra, lokatza, gorputza, esan zion. Marcelok hitz haiek esaterakoan erabilitako konbikzio eta intentsitateak elementu guztiak ikusgarri egin zituen figuratxo etnikoz beteriko kontsultan. Plazera. Gorputza. Bilatu. Ez izan beldurrik. Ez izan lotsarik. Hori da nire errezeta, esan zion.

Iñaki dutxara sartu zen unea aprobetxatu zuen Ixabelek hondartzara hanka egiteko. Bakarrik egin behar zuen plazeraren aurkikuntza, bera eta bere gorputza, bilatu. Bikinia jantzi eta lihozko soineko bat ipini zuen. Itsasertza bigunegi zegoen eta hala moduz ibil zitekeen. Marcelok gomendatutako iodo dosietan pentsatuta bildu zuen ez errenditzeko beharrezko kemena. Ez egin eskapo, esango ziokeen hark, ez egin zeure buruaz eskapo. Kaskoak ipini zituen. Ez zen bereziki musikazalea, baina medikuak aginduta egiten zuen hori ere. Bost zentzumenak landu behar zituen. Musika klasiko tragikoa hautatu zuen, baina bolumen altuan jarrita ere ezinezkoa zitzaion kaioen eta hondartzazale horden txilioak guztiz estaltzea.

      Paseoan ikusi zuen: surf irakasle oxigenatu bat olatu gainean hartu beharreko postura erakusten hondar gainean tente mantentzeko nahiko lan zuen turista talde bati; Kasino azpiko arroketan eserita, hirurogei urte bueltako gizon bat besoak gurutzatuta, andreak ur botila batekin behatz arteko hondarra garbitzen zion bitartean; itsasertzetik eskutik emanda zihoan bikote bat metal bilatzaile banarekin. Schubertek soinu banda jartzen zion gizakia zen akatsari.

      Hondartza erdia egina zuen ikusmenaren menpekotasunetik apur bat askatu zenean. Orduan hasi zen brisa epela azalean sentitzen, hanketan zuen indarraz konturatzen, eguzki kremaren usain melenga disfrutatzen.

      Tarteka, bizirik egotearen bristadak ere nabaritu zituen.

      Bi Bixkietara iristear zela, Itsas Ospitaleko egoiliar talde bat ikusi zuen: desgaitasun larriak zituzten eta zaintzaileak txalupatxo berezi batzuetara igotzen laguntzen ari zitzaizkien. Zetorkienaren inpresioak eraginda agian, gizon-emakume autista eta hemiplegiko haiek patroi guztietatik aske mugitzen zituzten gorputz atalak, halako moduz non bi mende atzerago idatzitako sinfonia bukatugabea harmonia betean osatzen baitzen paseo osoan lehen aldiz. Behingoan, Ixabelek mundua ulertu uste izan zuen, sikiera olatu baten iraupenean.

      Mediku harengana joan aurretik interes berezirik sortu ez zion hondartzako zati nudistan etzaten zen orain, galdutako konexio hartarako sarbidea handik etor zitekeela susmatuta. Iñakik ez zekien, baina hunkitu egingo zuen jakitera; okerrago, berarekin joan nahi izango zuen. Kaskoak kendu, soinekoa erantzi, pareoa zabaldu eta etzan egin zen. Bikiniaren goiko partea kendu zuen, biluztearen helburu erdia lortuta. Eguzkia, haizea, hondarra, gorputza.

      Bere burua abandonatzea lortu zuen telefonoak jo zuen arte:

      — Nora joan zara?

      — Hondartzan nago.

      — Zergatik ez didazu abisatu?

      — Dutxan zeunden.

      — Abisatu izan bazenit zurekin joango nintzatekeen.

      — Bakarrik egotea komeni zait. Iodoa behar du nire organismoak. D bitamina ere bai. Medikuak aginduta egiten dut hau guztia. Intoxikatuta omen nago, esan dizut. Berehala itzuliko naiz.

      — Egia esan, hobe. Ez nago umoreko. Dutxatik irten eta letagin bat kolokan dudala ohartu naiz…

      — Kolokan? Hainbeste?

      — Ez nizun esan nahi…

      — Zergatik?

      — Ezkerreko letagina dantzan daukat —esan ahala aproba egiten ari zela konturatu zen Ixabel, hitzak ahoskatu gabe iritsi baitzitzaizkion—. E.a .e..ea e.e .ai.

      Hortzekin batera kontsonanteak galtzear zegoen. Ixabelek izua sentitu zuen Iñakiren balizko aho huts soilik haragi ilunekoa irudikatzean.

      — Dentistak iragarritakoa gertatzen ari da, Iñaki. Erortzean buruki azpian jarri eta Perez sagutxoari gutuna idatzi oparia eskatuz.

      — Oso barregarria. Agur.

      Ixabelek sakon hartu zuen arnasa. Marcelok erakutsi bezala, oxigenoa urdailean gorde zuen ahalik eta luzeen eta ezpainetan lastotxo bat baleuka moduan askatu zuen, poliki, bost aldiz. Burua desaktibatzeko balio zion. Bere burua zen lehergailua. Gero, uretara abiatu zen. Jende gutxi zebilen. Bular estiloan egin zuen igeri uraren tenperatura hozten zen lekuraino. Han, hildakoarena egin zuen, igerian zihoan norbaitek bere kontra jo eta hondoratu arte. Ur azalera itzuli zenean, gizonezko bat ikusi zuen.

      — Pardon, perdona, barkatu —esan zion.

      — Lasai —erantzun zion Ixabelek eztul artean.

      — Ez zaitut ikusi. Min eman dizut?

      — Egia esan bai, aurpegian jo didazu bete-betean.

      — Sentitzen dut.

      Bera baino hamar bat urte gazteagoa zen tipo bat zen, ile trinko iluna, irribarre hortzguztiduna.

      — Barrez ari zara?

      — Agian bai, barkatu, lotsatuta nagoelako izan daiteke, batzuetan gertatzen zait.

      Ixabelek sudurra ukitu zuen, bere tokian zegoela ziurtatzeko, eta burua uretan sartu gabe igerian joan zen itsasertzerantz. Gizona aldamenean sentitzen zuen, baina ez zion begiratu nahi izan. Hondoa ukitu bezain pronto zutik jarri zen Ixabel. Gizona ere bai.

      — Zein da zure izena? —galdetu zion hark.

      Sorbalda zabalak eta bular iletsua zituen. Ixabelek hankak bildu zituen gorputza ur azpian geldi zekion.

      — Isabel.

      — Mm… Isabel, Isa. Urte askoan. Ni Roman.

      Bi muxu emateko hurbildu zitzaion, baina Ixabel plisti-plastaka gelditu zen uretan, zirkinik egin gabe.

      — Banoa ba. Eta barkatu. Gorrituta duzu sudurra, bai.

      Korrika txikian atera zen uretatik. Bera bai, biluzik zegoen. Bizkarra aldaka estuko ipurdi mamitsuan bukatzen zitzaion. Zakila ikusi nahi ziola ohartu zen Ixabel. Gizona itsasertzean gelditu zen, hanka-zabalik eta besoak antxumatuta hodeiertzari begira. Bere aldamenetik igarotzean, hotza simulatuz, bere burua autobesarkada batean bilduta, Ixabel pareorantz joan zen. Bertan zegoen ahuspez gizonaren ahotsa entzun zuenean:

      — Kaixo, berriz ere. Patua izango da.

      Berea zen metro pare batera zegoen eta erpinetan bi harri kozkorrekin eta Birkenstock sandalia zahar parearekin helduta zegoen toalla. Toallaren azpian konkor bat, motxila zirudiena. Ixabel gogoratu zen iritsi zenean gogoetaren bat egin zuela hondartzarakoak altxor gisa estaltzen zituen jendearen inguruan, baina orain ahaztuta zegoen zein, bere arreta guztia beso ukabildu forma zuen zakilari ez erreparatzen jarrita baitzegoen.

      Patrika eta uhal ugaridun motxila berde maiztua azpitik atera eta toallan etzan zen ahoz gora.

      — Krema nahi al duzu? —esan zion Ixabelek—. Eguzki hau traidorea da.

      — Ez, mila esker. Ez dut erabiltzen, hori koldarrentzat da.

      Irribarre egin zuen. Asko zabaltzen zitzaion ahoa eta atzeko haginen bat falta zuela ohartu zen Ixabel, bestela zuria, sendoa eta osasuntsua zirudien hortzerian, apur bat irtena goiko aldean, agian hatza luzarora arte zupatzeagatik. Burua arras zeraman, belarri orekatuak zituen. Begiek distira egiten zioten oraindik.

      Feltro berdean bildutako kantinplora batetik edan zuen ura, zahato batetik bezala. Bukatu zuenean Ixabeli luzatu zion:

      — Nahi?

      — Gerra batetik al zatoz?

      Barre sakona zuen.

      — Boy scouta izan nintzen gaztetan, ordutik dauzkat kantinplora eta motxila.

      — Estatubatuarra al zara ba? Róuman?

      — Hondarribikoa. Baina guk ere zapitxoa eramaten genuen lepoan.

      Berarengana jiratu zenean, bular bat bestearen gainean zabaldu zitzaion Ixabeli. Gehiegizkoa ez izatea espero izan zuen.

      Romanek gustura zirudien, jostari. Bera ere Ixabelenganantz jiratu zen.

      Eguzkia, hondarra, gorputza.

      — Ze gizon mota zara? Zaila da antzematea biluzik egonda.

      — Mmmm... Gizon baketsu bat naiz, askatasuna maite duena...

      — Hori gerran dagoen jendeak esaten du bakarrik. Nirekin lasai egon zaitezke, ez duzu zertan itxurak egiten ibili.

      — Egia da ordea. Nolakoa naizen galdetu didazu eta hala laburbilduko nuke. Eta zu?

      — Nik ez dakit zer den bakea. Niri egia interesatzen zait. Adina?

      — 45.

      — Nik 54. Dislexikoak bagina adinkideak ginateke.

      — Matematiketan ona naiz baina!

      Ixabelek presa sentitu zuen lan zertan egiten zuen galdetzeko, ez zekien jendearekin egoten haien bizibidea zein zen jakin gabe, zein isurbidetatik alde egiten zien bizitzak.

      — Zenbakiekin egiten al duzu lan?

      — Bai eta ez.

      Gehiago jakiteko beharra itotzeko, Ixabelek platanoa jan zuen. Ahoa beteta ezingo zuen galderarik egin. Erabaki ona izan zen, Romanek ez baitzuen jakin isiltasunari eusten:

      — Dena utzi eta Hendaian etxea duten paristar batzuentzat lanean jarri nintzen duela ez aspaldi: bikote edadetu bat, aberatsak, etxe bat dute hortxe, hondartzako bigarren lerroan... lorategia txukun mantendu, pintura... mantenu lanak egiten dizkiet eta, horren truke, jatorrian zerbitzuarentzat zen etxetxoan bizi naiz, argia eta ura ordainduta, eta zergak ere haien kontu, noski.

      — Nik orain gutxi arte garraio enpresa batean egiten nuen lan, trafiko agente. Mundu zoro hau martxan mantentzen laguntzen, edo artalde eskizofreniko baten artzainarena egiten, Toledon dagoen frutaz beteriko kamioia Madrilera eta Madrildik Irunera ahalik eta azkarren eta merkeen iritsarazten... —erantzun zuen Ixabelek galderarik egon ez zen arren.

      — Badakit zer den —begiak itxita, trago luzea edan eta, amaitzean, kantinplora zerurantz altxatu zuen Romanek—: Ura.

      Ixabelek ez zuen jakin zer esan.

      Telefonoak jo zion. Iñaki zen berriz ere. Letagina hari batetik zintzilik zuela. Negar egiteko zorian zegoela kontatu zion. Berarekin hitz egiten ari zen bitartean eseri egin zen, eta Roman begira-begira zuenez, bizkarra arteztu zuen sabelaldeko tolesak leuntzeko, bular oparoen potentzialtasunean jarrita bere esperantza guztia. Pezoiak gogortuta zeuzkan bestearen begiradari esker. Deia amaitzerako, Romanek erekzio bat zuela ohartu zen Ixabel.

      — Joan egin beharra daukat. Senarra zen.

      — Dena ongi?

      — Bai, ia dena —Ixabelek zakila seinalatu zuen kokotsarekin, bikiniaren goiko partea lotzen zuen bitartean—. Hori nigatik al da?

      — Uste dut baietz —erantzun zion Romanek irribarrea galdu gabe—. Ez pentsa, hala ere, nudistara larrutan egitera etortzen den horietako bat naizenik. Izan ere, ez naiz larrutan egitekoa.

      — Hurrenera arte agian —esan zion Ixabelek bostekoa luzatuz.

      — Plazera izan da. Eta barkatu kolpeagatik. Gorrituta duzu sudurra. Hemen bertan, Elizazilio kalean bizi naiz, 26.ean, nahi duzunean pasa limonada hartzera.

      Landare haragijale baten antza hartu zion zakilaren irudia lagun egin zuen Ixabelek etxerainoko bidea.

Sofan aurkitu zuen Iñaki, lur jota, txakurra oinen gainean etzanda, aieneka bera ere. Letaginak utziko zion hutsunea aurreikusiz, ahoa okertuta hasi zitzaion hizketan:

      — Nik ezin dut horrela irten kalera, eskerrak klaseak bukatu diren, bestela... Eta auskalo noiz emango didan hitzordua dentistak, gutxienez txanda-pasako hortz bat jartzeko.

      Ixabel, umore oneko, ondoan eseri zitzaion eta masaila bultzatu zion bere alderantz. Iñakik irribarre behartu bat egin zuen.

      — Ez zaizu gaizki geldituko. Iragan diferente bat emango dizu, politoxikomanoarena edo preso ohiarena, bad boy.

      — Hau jasanezina da.

      Ixabel bere gainean eseri zen zangalatrau, Iñakirekin bukatuz Romanekin hasitakoa.

Egia zein zen jakin nahi zuen Ixabelek. Egia egiaz existitzen ote zen. Urteak ziren egarri hura prentsak asetzen ez zuena eta azken urteetan liburuetan bilatu zuen aterpea. Iñaki Harrera Sarean sartu zenean berak irakurle talde batean eman zuen izena. Baina abandonatzeko zorian zegoen: irakurketak eta interpretazio polifonikoek eragiten zioten frustrazio eta antsietateak, batetik, eta taldearen gidariak liburu haien idazle batzuk gonbidatu eta bertatik bertara ezagutu izanak, bestetik, literaturarekiko fedea galarazi zioten. Sasitza garbituta, liburuetan ez zegoen ezer, ez behintzat autolaguntza esaldi batera murritz zitekeen eta katilu batean idatzita elegante geldituko litzatekeen ideia bat baino askoz gehiago. Hitzak, hitzak eta hitzak. Batzuetan hori ere ez, batzuek ongi idazten ere ez zekiten, eta ongi idazten zekitenek hitz gehiegi erabiltzen zuten. Literatura, bizitza bezala, desengainu kateadura bilakatzen ari zen: kontakizunak hutsik zeuden, idazleak zer esanik ez. Poesiarekiko esperantza amiñi bat gelditzen zitzaion oraindik. Suizidatu ziren idazleei ere begirunea zien eta Ryunosuke Akutagawaren lelo bat gustatzen zitzaion: “Ez dut printzipio bakar bat ere, daukadan bakarra nerbioak dira”.

      Nerbioak, nekea, asperdura. Horren aurrean eguzkia, itsasoa, haizea, gorputza tokatzen omen zitzaizkion orain. Roman hurrenkera horretan kokatzen zuen, oraindik ez zekien zehazki non, ez zergatik.

Hondartzara joaten hasi zen ia egunero, gizon harekiko ausazko enkontru batek kitzikatuta. Schubertek lagunduta egiten zituen mutur batetik bestera zeuden hiru kilometroak, geroz eta arinago, ez fisikoki bakarrik, baita mentalki ere, pentsamenduen eta haragiaren artean sortzen zitzaion disonantzia hura guztia musikaren bidez egotziko balu bezala.

      Zonalde nudistara iritsita, pareoa zabaldu eta bikiniaren goiko partea kenduta, gizonaren etorreraren zain gelditzen zen, elkarrizketa imajinarioekin fantaseatuz. Oso urrutira irits zitekeen horrela: azken egunetan bikote eztabaida bat irudikatu zuen, zeinaren eszenatokia elkarrekin Kornuallesera egindako bidaia klandestino bat zen, eta labar baten hegian zeudela, Ixabelek harremana eteten zuen Romanekin, honen seme-alabak edukitzeko ametsak ez oztopatzeko (“baina nik zurekin egon nahi dut, maitea”, “esan nizun horretarako dislexikoa izan beharko zenukeela”).

      Kolpearen egunetik berriro ikusi ez zuen arren, bizitasunez gainezka sentitzen zen.

      Bainua hartu eta gero, hondar eskukadak ukabilaren zirrikitu batetik ahalik eta meheen isurtzera dedikatu zen, higaduraren edertasunean kontzentratuta, bukle atsegin hura honda zezakeen elementu bakarra bera zela onartuz.

      Egun hartan, hondartzatik irtetean, ordura arte egin gabeko zerbait egitea deliberatu zuen: Elizazilio karrikatik barrena itzuliko zen. Hartutako arriskuaz ohartu orduko aurkitu zuen Roman, 26.ean, hesiaren kanpoaldetik hazten ari zen jasmin bat kimatzen, bainujantzian eta espartinetan, kokots aldean sokatxo batekin lotzen zen oihalezko kapela buruan.

      Ixabel ikusi zuenean, jarritako hitzordura espero bezala iritsi bailitzan egin zion harrera:

      — Ongi etorri nire jauregira.

      Eta bere erreakzioaren zain egon gabe, hartxintxarrezko xendra batetik joan zen, Ixabel atzetik zuela.

Krema koloreko etxe eder bat zen, oso zaindua, leiho eta teilatu hegal urdinekikoa. Bugainbile batek estaltzen zuen kantoi bat. Etxe nagusiari itsatsita etxetxo txiki bat zegoen, eta atzealdeko lorategian, burdinazko mahai borobil bat intxaurrondo zahar baten itzaletan.

      Aurrenik, Romanek aulki bat eskaini zion Ixabeli; ondoren, etxetxora sartu zen deus esan gabe, Ixabel lorategian utzita. Belar moztu berriaren usaina zegoen.

      Etxearen aurrealde bikainarekin konparatuz gero, lorategia kaotikoa iruditu zitzaion hasiera batean Ixabeli, nahiz eta ulertuz joan ahala ordena hartzen hasi zen: mahai ondoan, artaburuz beteriko bidoi bat zegoen; harantzago, eraikitze bidean zirudien harrizko putzu bat, inguruan tamaina ezberdinetako poleak zituena; izkina batean, bi konpostagailu; bestean, oilategi bat metalezko sare baten atzean; aldamenean, anemometro bat iruditu zitzaion gailua, baita izendatzen ez zekien traste gehiago ere. Han-hemenka sakabanatutako kaxoi ugarietan, barazkiak. Etxetxoaren atarian, oihal zikin baten gainean, bizikleta bat, buruz behera, kablez eta erremintaz inguratuta.

      Bi katilukada terekin agertu zen Roman, lotu gabeko alkandora soinean. Mahai gainean utzi zituen eta parterre batetik menda sorta parea erauzi eta katiluetan sartu zituen buruz behera, sustraiak kanpoan utzita.

      — Tea Ingridek ekarri dit goizean, ederra dago.

      — Nor da, lagunen bat?

      Ixabelek oraindik ez zekien, baina Romanek jendearen izenak esaten zituen, bestelako azalpenik gabe.

      — Ingrid? Bai, lagun maite bat.

      Belaunburuaren gainean jarri zion eskua Ixabeli. Segidan, eskua kendu eta teari hurrupada bat eman zion.

      — Hau da zure bizilekua, orduan?

      — Hau da —esan zuen besoak zabalduta—. Gustatzen? Lanik ez egiteko lan asko egin beharra dago, horretaz konturatu naiz —buruz behera zegoen bizikleta seinalatu zuen hanka puntarekin—: Orain denboraren makina bat egiten ari naiz. Probatu nahiko zenuke?

      — Zergatik ez.

      — Benetan?

      — Bai —esan zuen Ixabelek desafiatzaile.

      — Ez, txantxa da. Baina argindarra ekoizten dut bizikletarekin. Eta begira horra —etxetxoaren teilatu gaina seinalatu zuen—. Eguzki plakak. Nire etxeko ura horrekin berotzen dut. Helburua autohornikuntza da.

      Tomate landareak zituen kaxoietako baterantz joan zen Roman. Oraindik berde eta txiki zegoen tomate bat erakutsi zion:

      — Hau da lan mundura itzultzetik libratuko nauena. Konpostagailuaren azpian geratzen den likidoarekin bakarrik ureztatzen dut, konpost kontzentratu horrekin. Iaz hasi nintzen eta argi eduki ez duzula inoiz halakorik probatu. Martintxori eraman nion eta erotu egin zen dastatu zuenean.

      — Nor da Martintxo?

      — Martin Lopez Elosegi, Abarka jatetxeko chefa. Aurtengo uzta osoa erosi dit dagoeneko.

      — Zertan egiten zenuen lan lehen?

      — Ingeniaria. Industriala. Zenbaki aureoaren tirania. Mendebaldean, batez beste, gure bizitzan ikusten eta ukitzen dugunaren % 5 bakarrik dago bulegoetako diseinutik libre. Ehuneko txiki horretan bizi nahi nuke noizbait. Bitartean, entrenatzen ari naiz.

      Oraindik bere eskuaren erredura sentitzen zuen belaunean.

      — Walden —esan zion Ixabelek.

      Irakurle taldean irakurri berri zuten. Taldeko bi gizonei asko gustatu zitzaien, berak ordea ez zuen amaitu, konplikatuegia iruditu zitzaion Thoreauren idazteko manera, eta inkoherentea: “Zail idazten duen norbaitek ezin du soil bizi, ez da sinesgarria”, argudiatu zuen.

      — Nire biblietako bat da, jakina —kolpetik altxatu eta bere etxetxorantz joan zen—. Etorri!

      Ixabel atzetik joan zitzaion. Egongela eta sukaldetxoa batera zeuden. Enzimera gainean kristalezko pote ugari, eta barruan belarrak, haziak, saldak... etiketaturik.

      Egongelako leiho guztiak zabalduta zeuden eta lurrerainoko gasazko gortinak puztu eta hustu egiten ziren brisarekin, etxea arnasa hartzen ariko balitz bezala. Hormen kontra liburu saldoak dorreak osatuz. Budismoa, hinduismoa, komunismoa, anarkismoa, permakultura, agroekologia, sexu tantrikoa terminoak irakurri zituen Ixabelek haien bizkarretan. Kuku erloju bat kenduta, gainontzeko hormak biluzik zeuden. Oso soila eta zuria zen guztia, lurrak distira egiten zuen.

      Romanek segidan aurkitu zuen Walden; Psicología de masas del fascismo-ren ondoan zegoen gaztelaniazko ale maiztu bat zen.

      — Hementxe daukat. Askotan itzultzen naiz maisuarengana.

      — Ederki zaude hemen —esan zion Ixabelek ingurura begiratuz eta Thoreaurekiko errezeloak bere kolkorako gordez.

      — Ez dut askorik behar, ikusten duzu, zenbat eta ondasun gutxiago orduan eta libreago. Enbarazu egiten didate orain. Etorri.

      Ondoko gelara sartu ziren, logelara. Leiho-ateak erdi itxita, kasik ilunpetan zegoen. Ohe handi bat, deseginda, tamaina orotariko kuxinak nonahi sakabanatuta. Zerbaiten biharamuna zirudien. Han ere belar moztu berriaren usaina. Han ere gortina zuri gasazko bat arnasten. Roman atzetik gerturatu zitzaion eta bularrak heldu zizkion esku beteka. Soinekoa erantzi zion, bikinia gero, mesanotxetik botila bat hartu eta eskuak olioztatu zituen ukitzen jarraitu aurretik. Almendra olio bat zen. Ixabelek ez zuen pentsatzeko astirik izan. Gortinek ere fuerteago egin zuten arnasa. Romanen landare haragijalea ipurmasailen artean bidea irekitzen sentitu zuen Ixabelek, halako batean ahutzak zabaldu eta ohe gainean guztiz deboratu zuen arte.

Amaitu arte ez ziren aurrez aurre egon. Olioak, izerdiarekin nahastuta, distira ematen zien bien azalei eta animalia erditu berriak ziruditela pentsatu zuen Ixabelek, jaio ziren mundu berri hartan mugimendurik egitera ausartzen ez zirenak oraindik; baina ez zuen ezer esan, liluratuta zegoen.

      — Limonada ekarriko dut —esan zion Romanek sorginkeria apurtuz.

      Ixabeli basokada bat eraman eta dutxan sartu zen. Bandiera Rossa abestu zuen oso ozen eta xaramelak eginez. Ixabelek bere buruari galdetu zion poz horrekin zerikusia ote zuen berak. Bitartean, logela behatu zuen, gizon haren arrasto gehiagoren bila, alferrik: ez zegoen ezer, ez argazki, ez koadro, ez apaingarri.

      Roman biluzik itzuli zen gelara, xaboi usainarekin.

      — Ederra zegoen limonada.

      — Etxeko limoiekin egina —eta lurrean zegoen bainujantzia jarri zuen.

      — Dutxatu naiteke?

      — Jakina, baina epela ateratzen da —arretarik gabe aipatu zuen, armairuan zerbaiten bila zebilela, Ixabel agertu aurreko bizitzarekin aurrera jarraitzeko gogoz bezala. Baina bat-batean, jiratu eta irribarre handi batekin, esan zion—. Ohitu egin beharko duzu, maitea.

      Ixabel dutxatik irten zenerako Roman kanpoan zegoen, bizkarrez, kimatutako adaxkak biltzen. Ixabelek alde egiteko ordua zela ulertu zuen.

Hurrengo egunak bero handikoak izan ziren. Frantziako gobernuak kanikulagatiko alerta gorria ezarria zuen hainbat departamendutan eta ekitaldi jendetsuak debekatu zituen. Ixabelek etxeko leiho-ateak itxi eta ilunpetan gelditu zen. Iñakik balde bat ur ipini zion txakurrari. Albistegietan ez zegoen besterik: bero olatuak milaka hildako eragingo zituen, zaharrak gehienak. Nafarroa hegoaldea erretzen ari zen: irudietan, gar menderaezinak soroak konpultsiboki jaten. Hamabost sute piztu ziren aldi berean eta hamahiru herri hustu behar izan zituzten. Su bera zen. Eta bera maiteminduta zegoen.

      Ilunpetan noraezean zebilen konstruktorearen deia jaso zuenean. Atzetik zebilkien aspalditik. Lursail puska bat erosi nahi zien, haien etxearen atzealdean eraikiko zuen etxe multzoari probetxu gehiago ateratzeko. Aurreko aldian baino 2.000 euro gehiago eskaini zituen. Ixabelek ezetz erantzun zion, lehor. Nahiz beren etxeko lursailean hondeamakinak, iraulitako lurra, gizon buzodunak oihuka eta aluminio paperean bildutako ogitartekoak jaten irudikatzeak espero gabeko gogoa piztu zion. Halako ameskeriatan zebilen Iñaki heldu zenean.

      — Ze ongi egoten den hemen, hor kanpoan ezin da arnasa hartu.

      — Agian ekibokatzen ari gara lurra ez saltzearen kontu horrekin —esan zion Ixabelek.

      — Bai? Hori uste duzu? Aipatu ere ez zenuen egin nahi eta…

      — Aurreko aldian baino diru gehiago eskaini digu: 17.000. Asko da. Agian 20.000ra hel gintezke.

      Iñakiren begiradan liberazioa irakurri uste izan zuen eta izutu egin zen.

      — Gaur deitu didate klinikatik. Hortzoi injertoa egin beharko dut bai ala bai. Jarri beharko didaten torloju kopuruaren arabera, 24.000 eta 27.000 euro artekoa izango da aurrekontua.

      Aho-sabaitik kenduko zizkioten haragi zatiak seinalatu zituen. Hortzoiek euskarri handiagoa behar zuten hortzak non josi edukitzeko.

      — Sentitzen dut —bukatu zuen esaten Iñakik—. Sentitzen dut. Oso gaizki ari naiz pasatzen asunto honekin.

      Eskuekin aurpegia estali zuen. Ixabelek eskuak apartatu zizkion. Negarrez ari zen.

      — Errautsa duzu ilean —esan zion izpi bat hatzekin hartuz.

      — Nola da posible haizerik ez badabil?

      — Lasai egon, konponduko gara. Horrela, belar gutxiago izango dugu mozteko, zer diozu?

      — Ez dudala nahi —erantzun zion Iñakik—, ez dut etxe puska bat saldu nahi nire hortzen erruz.

      — Ez zaitez sentimentala izan.

      Iñakik leiho-ateak zabaldu zituen eta pertsianak igo. Argitasunak itsutu egin zuen Ixabel. Etxe hartara bizitzera joan zirenez geroztik landatutako arbolak zerrendatu zituen mentalki: ama hil zeneko magnolia, Ramonen etxetik ekarritako limoiondoa, gereziondoak, sagarrondoak, pikondoa. Haietako gehienek itzala ematen zuten aspaldi. Leihora inguratu eta makalei begira gelditu ziren. Fruta arbolak agian ez, baina haiek ezinbestean galduko lituzkete.

      — Duela hogei urte katagorriak zebiltzan makal horietan, gogoratzen? —esan zion Iñakiri.

      — Aspaldi da ez direla etortzen. Pandemia garaian itzuliko zirela uste izan nuen, lerdoa ni. Fantasia hori neukan, ez dakit esan nizun.

      — Ez zenidan esan.

      Eskutik heldu zion Iñakiri. Aspaldi zen Ixabelek horrelako keinurik egiten ez ziola eta ezustean harrapatu zuen. Ixabel ere ohartu zen arraroa izaten ari zela eta askatzekotan egon zen. Flakatuta zegoen hortzen arazoarekin hasi zenez geroztik eta gazteagoa zeneko masailezur irtenak azaleratu zitzaizkion.

      — Nik uste ezin diogula uko egin —esan zion Ixabelek.

Beroaren azpian beste zerbait ote zegoen galdetzen zion bere buruari: intsektu erraldoien larbak, zibilizazio berri bat, auskalo. Zerbait zirudien egosten bere oinen azpian, berea ez zen plan bat. Eskuetatik joan zitzaien, nonbait, guztiei batera.

      Nekea beroarekin nahastu zitzaion, eta bere erantzukizun izateari utzi zion. Ilunpetan ibiltzera ohitu zen. Ogi bila ez joatera. Iñakiri ez zitzaion axola.

      Romanen etxean egon zenez geroztik, Ixabelek sentitzen zuen bere puska bat han gelditu zela, eta urruntasun hartatik, ederragoa ikusten zen Iñakirekin zuen bizitza. Gauez paseatzera irteten ziren Osorekin, hondartzako etorbidetik; batzuetan izozki bat jaten zuten. Txakurra ezinean zebilen eta petrilean eserita amaitzen zuten.

      — Albaitariarengana eraman behar genuke, flakatzen ari da.

      — Edadea da. Ezta, Oso? Baina bai —erantzun zion Iñakik kolko iletsu lerdeztatua musuzapi batekin garbitu bitartean.

      Txakurrak neke aurpegiarekin begiratu zien. Ilajearen eta hezurren artean zegoen haragia desagertzen ari zen eta txakur mozorroa zeraman ume txiki bat izan zitekeen barruan zegoena.

Aste pare bat joan ziren Roman berriro ikusi zuen arte.

      Indemnizazioak ez zuen betiko iraungo eta Ixabelek lan eskaintzak begiratu eta curriculumak bidali zituen inguruko garraio enpresetara. Transportes San Josen elkarrizketa bat egin nahi lioketela esan zioten, “eskarmentudun norbait nahi dugu, ez ezertarako prest ez dagoen gazte mizkin bat” esanez agurtu zuten, eta edozertarako prest zeuden pertsonen kategorian zegoela ulertu zuen. Gasolioaren prezio igoera medio, aurretik jota zegoen gremioa hilzorian gelditua zen: garraiolarien irabazi marjinak geroz eta estuagoak ziren, eta Andaluzian hazitako meloi bat jatea ez zegoen jadanik edonoren esku.

      Ekaitz bolada batekin amaitu zen kanikula. Arratsalde trumoitsu horietako batean hondartzara jo zuen Ixabelek. Susmoa zuen Roman han aurki zezakeela, mundua aldrebes ulertzen zutenetakoa baitzen. Hala izan zen. Itsasertzean zegoen belaunetarainoko euritako pontxo batekin. Ixabel ikustean ez zuen harritu plantarik egin. Besoak zabaldu zituen eta zerura begira jarri zen euriak aurpegia gehiago busti ziezaion. Ixabelek gauza bera egin zuen. Gero, besarkatu egin ziren eta hitzik egin gabe, korrika txikian, Romanen etxera joan ziren. Tea prestatu zuen. Hozkailuaren gainean, tomateak zituen handienetik txikienera ordenaturik. Tarteko bat hartu, lau zati egin eta gatza eta olioa erantsi zizkion.

      — Dastatu, Isa.

      — Ikaragarria.

      — Tomate kabiarra izena jarri diot. Eta oraindik ale hobeak emango ditu.

      — Lana bilatzen ari naiz. Ez dakizu zein umiliagarria den. Agian hain harroa ez banintz... Harroa naizela esango zenuke?

      — Zure senarrak zer dio?

      — Ez diot galdetu. Zintzoegia da egia esateko.

      — Batera zabal genezake negozioa. Nik ekoizpena, zuk logistika. Tomate hauek milioiak balioko dute aurki.

      — Ez da ideia txarra... Baina lursail handiago bat behar zenuke.

      — Shhh... —hatz erakuslea ezpainetan jarri zuen—. Piano-piano... presa horiek... zuen mundu horretan presak kutsatuta zaudete denok...

      Ohera joan ziren. Ixabelek ñabardura berriak aurkitu zituen logelan: pitzadura bat han, orban bat hemen, zigarroren batek zulatutako kuxina hor... Berak ere eskuak igurtzi zituen almendra olioarekin. Erraza zen dena. Hain erraza. Bukatu zutenean, oraindik elkarren barruan zeudela, Romanek Ixabelen eskua hartu eta bihotz gainean ipini zuen. Umetan izandako akuriarekin akordatu zen Ixabel, esku artean bildu eta bere taupadak sentitzen zituenekoaz, beldurrik ez izateko xuxurlatzen zion orduan, ez ziola inoiz kalterik egingo.

      — Nor zara? —galdetu zion Ixabelek tarte batera, gorputzak bereizten hasi zirenean.

      — Ur asko eta beste elementu batzuk, zu bezala.

      Bat-batean Ixabel lotsatu egin zen bere gorputzak Romanenarekin egiten zuen kontrasteaz: bi belaunaldi diferentekoak ziruditen eta maindirearekin estali zuen sabelaldea. Roman, aldiz, hanka-zabalik gelditu zen ohe gainean.

      — Etxera eramatea nahi edo autoz etorri zara? —Romanek Ixabelen titiburuaren diametroa azpimarratu zuen hatz muturrarekin.

      — Autoz etorri naiz.

      Ekaitza hasi zuen berriro.

      Romanek leihoa itxi zuen eta ez zen ohera itzuli.

Txakurrarena oso azkar gertatu zen. Albaitariarengana eramate hutsak akabatu zuela irudituko zitzaien gerora, minbiziak gorputz osoa hartuta zuela esatearekin batera hasi baitzen haien begien aurrean hiltzen. Jateari utzi zion lehenik, kalera ateratzeari bigarrenik, isatsa mugitzeari azkenik. Injekzioa jarri aurreko astean txakurrak gehien maite izandako lekuetara eraman zuen Iñakik autoan: Xoldokogaina, Espainolen hondartza, pantalana.

      — Gaur, hil egingo dela esan diot. Orduan konturatu naiz berarentzat heriotza ez dela ezer —esan zion Iñakik Ixabeli ahapeka txakurrak ez entzuteko.

      Akabatzera eraman zuten egunean, Ixabelek kotxean itxaron zuen, eta Iñaki albaitariarenean zegoen bitartean eskuzko aspiragailua pasatu zuen auto barruan. Iñakik, klinikatik irten zenean, ilezko pilota zaborrontzi batera botatzen aurkitu zuen Ixabel.

      — Agian ez zen momentua, barkatu —esan zuen Ixabelek.

      — Lasai.

      Esan gabe bazekiten Ixabeli ez ziola min berezirik eragin. Iñakik ordea lur jota eman zituen ondoko egunak, eta triste zegoenetan larrua jo nahi izaten zuen, oraindik ere Ixabel harritu egiten zuen modu lazgarrian.

      Goizean esnatzean Ixabel geldi-geldi gelditzen zen, ihes egiteko hildakoarena egiten duten animalien antzera, goizean goizetik kontsolatu behar ez izateko. Iñaki jaiki arte eusten zion aldarte hari. Txakurra hil zenez geroztik hura zen benetan bere baitara egoteko tarte bakarra. Ordubetez edo luza zezakeen unea. Gero, ordura arte txakurrak probesten eta drenatzen zituen Iñakiren kariño, energia eta denbora enbarazu egiten gelditzen ziren eulimando saldo baten modura.

      Roman berriz ere ikusi bitarteko egunak arrastaka joango zirela aurreikus zezakeen, baina itxaronaldi itsaskor hartan plazera aurkitzen ikasten ari zen: ez zuen enkontrua bilatu nahi, esku anonimo bat gau eta egun gonapean edukitzea bezalakoa zen barrua erretzen zion grina.

      Txakurraren etxola kendu zuten. Goporrak erretiratu zituzten eta soberan gelditutako pentsu zakuak bizilagunari eman, Iñakik tendinitisa eduki zuenean erositako pilota jaurtigailuarekin batera.

      Sofa atzean agertu zen behi femurrarekin zerbait egin zitekeela aipatu zuen Iñakik:

      — Oroigarriren bat edo —bigarrenez begiratu eta zakarrontzira bota aurretik.

      Ixabelek tramiteok aurrera eramaten behatu zuen Iñaki. Begirune handiz egiten zituen eta hasperen batez jartzen zien amaiera. Ixabeli gehiegizkoa iruditzen zitzaion arren, bazekien Romanek ez zuela bera inoiz Iñakik txakur hura maite zuen adina maitatuko. Eta agian horrek erakartzen zuen gehien, zertarako engainatu: Roman maitatzeko gai zen, trukean ezer itxaron gabe. Benetako maitasunak ezin zuen merkataritza harreman hutsa izan.

      Agian hasieratik ekibokatu zen. Iñakirekiko zorra sentitzen zuen. Eta zorraren atzean errua. Hura ere ez zen maitasuna. Aurreko senarrarekin ezberdina zen: haserreak eragiten zizkioten elkarri grina hauspotzeko, harik eta egun batean haserretu eta konpontzea ahaztu zitzaien arte. Hor ezagutu zuen Iñaki. Haserre infinituaren tarteren batean. Agian ez ziren inoiz maiteminduta egon eta, hala ere, Ixabelek bazekien maitemina berehala lurmentzen zela, haize aldaketa txiki bat nahikoa zen putzu gris bat bilaka zedin, borondatea eta xamurtasuna ez bezala: urtaroz urtaro han jarraitzen zuten, ospakizunik gabe, zapore berezirik ez duen baina bizirik mantentzen gaituen iturriko urak bezala.

      Lan arrunt bat zen Iñakik eta Ixabelek esku artean zeukatena, egun osokoa, eguneko jardun guztiak aintzat hartzen zituena, batez ere ezdeusenak, zaborra atera eta etxeko humedadeak zorrotz zaintzea bezalakoak, adibidez. Ixabelek bazeukan hori. Bazekien. Iñakirengandik narritatzen zuten gauza guztiak gorabehera. Baina hura ez zen maitasunaren antonimoa.

      Iñaki agertu zen hortz txiki bat esku ahurrean:

      — Artozko opil bat jaten ari nintzela erori zait.

Klinikatik bueltan aipatu zion. Elkarrekin joan ziren. Iñaki pozik zegoen dentistak esandakoarekin: zeukana ez zen gaixotasun bat, bere listua azidoegia zelako gertatzen ari zitzaion, eta konponbidea zuen.

      — Baina horretarako hagin guztiak erauzi behar ditut. Eta denboraldi batez ken eta jar daitezkeen hortz horiekin egon beharko dut.

      Gasolindegian gelditu zuen autoa. Ixabelek Iñakiri begiratu zion honek plastikozko eskularrua ipintzen zuen bitartean gasolina botatzeko. Txistuka ari zen. Pozik zegoen. Eta lastima eman zion poz hura zapuzteak, baina hobe horrela triste baino.

      Gasolina usainak adoretuta ekin zion, arrankatu bezain pronto:

      — Ez nuke dramatiko jarri nahi, baina maiteminduta nago.

      Iñakik ez zuen berehala ulertu, irriño bat egin baitzuen hasieran.

      — Badakit ergelkeria dela, baina esan egin nahi nizun. Hainbeste merezi duzu. Barkatu.

      Hitzik egin gabe joan ziren etxeraino. Ohi baino zakarkeria handiagoarekin aparkatu zuen autoa Iñakik, korrika igo zituen etxeko eskailerak eta egongelara iristean oihuka hasi zen. Hala aurkitu zuen Ixabelek.

      Sofan eseri zen, hari begira.

      — Hortzengatik al da?

      — Zer izango da ba hortzengatik! Ez da ezer serioa izango, ikusiko duzu.

      — Ikusiko duzu? Zure esku egongo ez balitz bezala? Destinuaren esku utziko al duzu ba kontua? Edo tipoaren esku? Edo tipa bat da? Ez dut esango ergela zarenik, baina ergelkeria dela bai, horretan asmatu duzu.

      — Ez da ezer sakona.

      — Maiteminduta... gezurra dirudi. Eta gero ni naiz sentimentala.

      Aho gainean jarri zuen eskua, eta matrailezurra batera eta bestera mugitu zuen, garrasiek zerbait errotik atera izan balute bezala. Gero hortzen gainetik pasatu zuen mingaina, azkenaldian ohitura bilakatua zitzaion moduan:

      — Utz dezagun horrela. Handiak gara. Ez ditzagun gauzak bere onetik atera. Arrazoi duzu, ikusiko da. Bera ere... maiteminduta al dago?

      — Bera ez.

Txakurra hil zenez geroztik, etxean ez zen inor gelditzen Iñaki eta Ixabelen artean. Egia hura zen, pentsatu zuen. Aurrez aurre zeuden aspaldiko partez, amildegia besarkatu edo ospa egin, ez zegoen besterik. Elkarrekin egiten jarraitu zuten elkarrekin egitera ohituta zeuden gauzak, elkarrizketa hura existitu ez balitz bezala jokatuz, are barre eginez eta kexatuz elkarrizketa haren aurretik ere irrigarriak edo gogaikarriak ziren gauzengatik, baina irri edo purrusta egin bezain pronto damutuz, elkarrizketa haren ondorenean zeudela akordatuta.

      Iluntze batean, margaritak egiteko osagaiak eraman zituen Iñakik etxera.

      — Bart ezin nuen lorik egin eta Mexikori buruzko dokumental bat ikusi nuen. Hainbestetan entzun eta nola da ba posible probatu ez izana? —bota zion Ixabeli—. Egingo al dizut bat zuri ere?

      — Gehiago edan beharko genuke.

      — Eta gehiagotan. Alkoholak beti hobetu izan gaitu.

      Kanpoko mahaitxora eseri ziren. Iñakik bertan prestatu zituen koktelak, etxeko limoiekin. Gau-giro zegoen. Eltxoak zebiltzan eta citronella kandela piztu zuen Ixabelek. Kearen norabidea jarraitu zuen begiradarekin, lelotuta; urtxintxa bat begiztatu zuen makal batetik igotzen, baina ez zion ezer aipatu Iñakiri.

      — Lana aurkituko dudala uste al duzu? San Josen entrebista egingo zidatela, baina ez didate berriro deitu... —galdetu zion margarita dastatu bezain pronto.

      Iñakik lepotik zintzilik zeramatzan betaurrekoak sudur puntan jarri eta entrebistatzaile paperean jarri zen:

      — Zure CVa aztertu dugu eta itzela da, iritsi zaizkigun guztien artean bikainena, duda izpirik gabe. Orain zure alderdi pertsonalena ezagutu nahi genuke. Zergatik jo duzu gugana, María Isabel?

      — Ume-umetatik nire pasioa merkantziak batetik bestera garraiatzea izan da, nire bizitzari zentzua ematen diona horixe baita.

      — Zure azken lanean nolako harremana zenuen nagusiarekin eta lankideekin?

      — Nire lanbidea izugarri gustatzen zait. Familia bat ginen. Areago: nire benetako familiarekin ere lan harremana dudala esango dizut. Badakit ez dagoela ongi ikusita, baina...

      — Eta nola deskribatuko zenuke zeure burua? Zein dira zure indarguneak eta ahulguneak?

      — Mmm... Adin, adimen eta bizimodu ertaineko emakume bat naiz: langilea, leiala, puntuala. Ez dut amets berezirik ezta frakaso esanguratsurik nire gain. Uste dut mundu honi egokitzeko ertaina izatea dela interesgarria, hori da nire indargunea.

      — Ahulgunea aipatzea ahaztu duzu, María Isabel...

      — Mmm... —hatz punta kopa ertzeko gatzean igurtzi eta ahora sartu zuen Ixabelek—. Batzuetan bista jaso eta hondoratu egiten naiz… Barruan dudan amorruak ez du kontesturik aurkitzen… Kilo batzuk nola kendu, etxe ataria nola edertu, zer egin bazkaltzeko… horretan joan zait bizitza… Eta ohartzen naiz zein gogaituta nagoen, zein bakarrik, zein eskasa eta arrunta den eraiki dudana, zein hauskorra... bista jasotzen dudanean ikusten dut pintura altxatzen hasi dela eta berdin zait, ez dut hor egon nahi konpontzeko...

      — Zakila jan diozu?

      Elkarri begira gelditu ziren adi:

      — Nire alu iletsua gustatzen zaio. Esaten du sekretuak gordetzen dituela, ezin dela jakin zer aurkituko duzun iritsi arte —Ixabelek eltxo bat lehertu zuen izter gainean zartako batez, odol arrasto bat utziz—. Auskalo norena den —esan zuen—. Odola, diot.

      Iñakik kopak bildu zituen. Ixabel bigarren margaritaren zain geratu zen, baina ez zen etorri. Handik pixka batera etxera sartu zenean, Iñaki sofan etzanda aurkitu zuen, oinutsik, telebistari begira, Whitney Houstoni buruzko dokumental bat ikusten.

      — Ohera noa —esan zion Ixabelek.

      — Gabon, bai. Berehala noa.

Ezusteko enkontruaren bila hondartzara egindako alferrikako enegarren joan-etorriaren ondoren, erdi adoretuta erdi beldurtuta, Romanen etxera jo zuen Ixabelek.

      Hazita zegoen huntzaren artean sartu zuen eskua txirrina aurkitzeko. Gizon ahotsak iritsi zitzaizkion atzeko belarditik. Berehala agertu zen Roman. Ixabel ikusi zuenean irribarre handia egin zion.

      — Agian traba egiten dut. Ulertuko duzun bezala, ez dakit. Ez nago ohituta horrelakoetara. 54 urteko emakume langabetu bat naiz. Eskertuko nizuke egia esatea. Oso ongi kudeatzen dut. Gustatu egiten zait egia, edozein delarik ere. Benetan.

      — Isa! Sekulako poza ematen dit zu ikusteak —eta sudurrarekin ile artean bidea zabalduz muxu eman zion—. Aurrera.

      — Ongi?

      — Hobeto kaltea.

      Mahaitxoan gizon beltz bat zegoen tea hartzen, bakero motzetan eta kamixeta gabe, oinak txankletetatik kanpora. Ixabel ikusi zuenean altxatu egin zen, mahai gainean zegoen arrautza kaxa besapean hartuta.

      — Tu t’en vas? —galdetu zion Romanek.

      — Ouai. Je dois rentrer.

      Esku-giltza bat eginez agurtu ziren.

      — Pape —esan zuen Romanek gizonari harrotasunez begira.

      — Lagun bat?

      — Pape? Bai, handia gainera. Oilategia txukuntzen eta garbitzen lagundu dit. Artista. Eseri zaitez. Bazkalduta al zaude?

      — Bai, arratsaldeko bostak dira. Faltan hartu zaitut.

      — Bai.

      — Bai?

      — Aldrebesa zara gero! —irri algara bat askatu zuen Romanek.

      Zerbait erantsi zain gelditu nahi zuen Ixabelek, baina ez zion isiltasunari eutsi:

      — Garagardo bat hartuko nuke. Edo ardo kopa bat.

      — Etxe honetan ez dago alkoholik. Baina marea aprobetxatu behar dut uhartera joateko, nirekin etorri nahi?

      Ixabelek baietz esan zion eta garajera joan zen bere atzetik.

      — Zein uharte?

      — Heldu hortik.

      Piragua baten muturra seinalatu zion. Ondoan, oihal batekin estalitako kotxe bat zegoen.

      — Auto hori etxeko jabeena da, deskapotable bat. Giltzak dauzkat. Egun batean Biarritzera eramango zaitut hondartza ondoan xanpaina edatera. Nahiko zenuke?

      Ixabelek baietz erantzun zion, eta konturatu zen ez zuela ezagutzen, ez Roman ezta bere burua ere.

      Furgoneta gainean kargatu zuten piragua. Roman atzean gauzak sartu eta atera aritu zen bolantean jarri aurretik.

      — Nora naramazu?

      — Uhartera, esan dizut. Baratzetxo klandestino bat daukat han. Esperimentatzen ari naiz, dagoen eta lurrik onena da gauza batzuk landatzeko, lohitsua eta propietate ugarikoa.

      Artoa landatu zuenekoa kontatu zion. Ixabelek ez zion esandakoaren edukiari erreparatzen, bai ordea kontatzeko manerari. Aspaldi galduak zituen Romanen pasioa, fedea eta grina. Gidatzen zuen bitartean begiratu zion: beso eta lepo gihartsuak, azal beltzarandua, distira egiten zuen hortzeria, aho hura.

      Ordu laurdenean Bidasoa ibaiaren ertzean zeuden; piragua jaitsi eta uretara sartu zuten. Romanek igotzen lagundu zion. Gero, bien erdian, kapazu bat ipini zuen, eta barruan motxila eta likido uherrez beteriko bospasei botila handi.

      Palakadek ibaian ateratzen zuten hotsari erreparatu zion. Etxetik irten zenean, Ixabelek ez zuen berehala imajinatuko piraguan ibiliko zenik. Hatz puntak uretan sartu zituen Romanek arraunari eragiten zion bitartean. Ura. Gorputza. Segituan iritsi ziren uhartera. Romanek arrauna luzatu zuen arroka batean trabatzeko.

      — Ba al dakizu Faisaien uhartea munduko kondominiorik txikiena dela? Urte erdiz frantsesa da eta urte erdiz espainola.

      — A bai? —hamaika aldiz entzun eta irakurri zuen arren, ezjakinarena egin zuen Ixabelek.

      — Bai, bai. Orain espainola da.

      Eta erantzuna gogotik zekien arren, tuntun plantak egiten jarraitu zuen:

      — Faisaiak daude bertan?

      — Ez, emakumea. Frantsesek esandako azken hitza omen espainolekin uhartearen kudeaketa arautuko zuen akordioa sinatu aurretik: faisons, “egin dezagun”.

      — Egin dezagun beraz! —esan zion Ixabelek pikaro izan nahian.

      Baina Romanek ez zuen ulertu eta, arrauna arrokatik aterata, korronteak eraman zezan utzi zuen apur batean. Gero, norabidea arteztu eta ibaian behera zegoen hurrengo uhartetxoraino joan ziren.

      Bazterretan hazten ziren ihiei helduta ertzeratu zuen piragua. Jaitsi eta belar artean ezkutatu zuten. Usain ustelkara antzeman zuen Ixabelek lurra zapaldu orduko. Espartinak erantzi zituen. Bien artean garraiatu zuten kapazua uhartean barrena.

      — Guardia Zibila tientoan ibiltzen da hemendik, Zodiacetan. Debekatuta dago hona etortzea.

      Ez zen inoiz bertan egona. Futbol zelai baten tamainako irlatxoa zen errekaren erdian. Sasitza eta zuhaitzak barrualderantz hazten ziren, gizakirik gabeko lur puska izateak ematen zion inpunitatez. Oinak belztu zitzaizkien lupetzetan ibiltzeagatik. Umetatik Ixabel ez zen plisti-plasta ibili. Bere gorputzak hondoratzean utzitako markak behatu zituen bozkario handiz, urak arrasto oro ezabatuko zuela jakitun eta arintasun harekin sorginduta. Baratzera iritsitakoan, Romanek bere landareak laztandu zituen. Gero, eskua usaindu zuen begiak itxita. Aurpegia Ixabelengana itzuli zuenean zoriona zerion.

      — Hau al da zure latifundioa?

      — Hauxe da —esan zuen orduantxe lur hartu balu bezala, irribarretsu.

      Ixabelek pentsatu zuen irribarre hura azaleratzeko gaitasuna zuela. Roman ongi zegoela berarekin.

      Romanek kontu handiz isuri zuen botiletako konpost kontzentratua landare bakoitzaren inguruan.

      — Inausten lagunduko al didazu? Ongi kimatu beharra dago, indartzeko.

      — Probetxuzko mina.

      — Hori da, chicalista.

      Romanen esku trebeetan ipini zuen arreta eta berak egiten zuen berbera egiten ahalegindu zen. Bukatzean, Romanek Ixabelen lana errebisatu eta ongi esan zion. Ixabel aztoratu egin zen ohartuta zenbateraino zegoen Romanen eskuetan bere zoriona. Hura ote zen maitemina?

      Bat-batean, Roman larritu egin zen motxilan aurkitu ez zuen zerbaiten bila.

      — Zer duzu?

      Romanek ez zion erantzun.

      — Inutila! —esan zion bere buruari Romanek.

      — Zerbait ahaztu duzu?

      — Inutil alaena! —jarraitu zuen eta piraguarantz joan zen lasterka.

      — Nora zoaz?

      Ixabel uharte ertzean zegoen, palakada bakoitzean txikiagotzen zen gizon haren siluetari begira.

      — Nora zoaz?! —egin zion oihu eskuak ahoaren alde banatan jarrita.

      — Berehala nator!

      Begira gelditu zitzaion. Piraguara igotzen ikusi zuen, txikiagotzen, desagertzen.

      Ikusmiratik ihes egin aurretik ohartu zen egun hartan oraindik ez zuela ukitu. Eta orduan bai, bakarrik sentitu zen.

      Laster ilunduko zuen. Baina berehala etorriko zen. Ez zegoen espantuka hasteko motiborik. Bitartean, uhartea ezagutuko zuen.

      Bertan bizitzen gelditu beharko balu ohatzea non eta zerekin egin erabaki zezakeen. Sustraiak jaten eta euri ura jasotzen ikastea litzateke lehena. Kristal puska batekin sua pizten. Apoak ehizatzen. Igerian itzul zitekeen baldin eta igerilari trebeagoa balitz, korronte gaiztoak zeudela ezaguna zen gainera.

      Iñakiri deitzearen aukera baztertu zuen, zer esateko?

      Eltxoak beren lana egiten ari ziren. Eskukadak eman zituen hanketan, besoetan, aurpegian, gero eta fuerteago, zaplaztekoak, bat, bi eta hiru, eltxorik hil ez zuen arren. Masailak sutan zeuzkan. Merezita zuen.

      Piragua egondako lekuari erreparatu zion. Belarra zapalduta zegoen. Tumulu bat zirudien, baina alderantziz. Han etzan zen, forma hura gorputzarekin okupatuz, zerura begira. Argia apaltzen ari zen. Bere benetako bizitzari begiratu zion handik. Falta zen lekuan egon nahi zuen beti. Norbaiti irakurri zion artzainek artzain izateari utzi arte ezin izaten zutela mendi paisaia baten koadroa balioetsi. Antsietatea zen arnasa egiten ahazten ari zitzaiola esaten ziona. Bihotza lehertuko zitzaiola oihukatzen ziona. Bere gorputzaren gaineko kontrola bere esku ez zegoela sinetsarazten ziona. Arnasa menderatzen ahalegindu zen. Bere buruak esaten zizkion gezur haiek denak gezurtatzen. Belarrari heldu zion tinko. Eskukada batzuk erauzi zituen. Izpi batekin hatz potoloa ebaki zuen. Odolaren zaporeak kalmatu zuen azkenik. Bere barruarekin lotu zuen, zerbait ulertuz, eta istantean ahaztuz.

      Gaua zetorren. Uraren joana eta intsektuen furrunda entzuten zen. Sugeen beldur zela akordatu eta supituan altxatu zen. Ertzera abiatzean ikusi zuen marea jaitsia zela eta agian oinez zeharkatu zezakeela ibaia. Baina zuhurrena bertan gelditzea zela pentsatu zuen, izarpean bazen ere, Roman itzuli edota eguna egin arte. Eta hala ere. Arropak erantzi, motxilan gorde eta bere buruari jarraitu zion. Landaredia esku-zartaka baztertu zuen eta ur lohitsu haietan sartu zen. Oinkada bakoitzean indarra egin behar zuen lupetzetan harrapatutako hanka ateratzeko. Lehen tartean ispilu zati bat ikusi zuen lohian iltzatuta, cowboy bota arrosa bat, helizea gorantz begira zuen batidora bat. Ixabelen burua, borondate orotik aparte, objektuok esaldi baten sintaxira makurtzen ahalegindu zen, bere bizitzara argia ekarri nahian. Gorputzak aurrera jarraitzen zuen. Zenbait tokitan kasik izterretaraino hondoratzen zen, zarata likatsua eginez. Padurak ustel, legamia eta burdina usaina zeukan. Ibaian barneratu ahala gutxiago ikusten zen. Tarteka, kamioiren baten argiak ur beltzean ispilatzen ziren eta Ixabelek ibaiaren ur-azal lodi eta opakua antzematen zuen. Bere kalkuluen arabera bide erdian egon behar zuen uraren emaria handitu eta ia leporaino murgildu zenean. Urek indarra zekarten eta izutu egin zen arrastaka eramango zutelakoan, baina ibaiak berak helduta zeukan oinetatik, mundua ikusi nahi duen alaba arrekonkon daraman aitak nola. Eutsi eta aurrera segitu zuen.

      Handik gutxira, oihu batzuk entzun uste izan zituen bestaldean. Metro gutxi falta zitzaizkion iristeko. Argi bat keinuka lehorrean. Berak ere oihu egin zuen, baina ez inori deika, ez laguntza eske, trukean ezer espero gabe egin zuen oihu, singleki eta ozen. Azken oinkadak amorruz eman zituen.

      Ibaiertzera iritsi bezain pronto Roman ikusi zuen farola baten azpian, bidegorrian. Linterna bat zeraman eskuan:

      — Hemen nengoela esaten ari nintzen, morsean.

      Irribarrez ari zen. Besoak luzatu zizkion igotzen laguntzeko. Ixabelek zalantza egin zuen laguntza onartu ala ez, baina duintasuna une hartan ez zen eskuragarri zegoen zerbait eta berak ere besoak luzatu zituen. Igo zenean, Romanek ipurmasailetatik heldu zion, hatz punta guztiak murgilduz, gero, sorbalda gainean gelditzen zitzaizkion ile adatsak atzerantz apartatuz lepoa usaindu zion lehenik, belarri atzea ondoren, eta azkenik, Ixabelen bularren artean sartu zuen sudurra:

      — Bizitza —esan zion Romanek—. Benetako bizitza. Hemen dago dena, hemen hasten eta bukatzen da guztia.

      — Zergatik ez zara lehenago etorri?

      — Zergaitik, zergaitik, zergaitik... zer-gai-tik? —kantatu zion, eta aurpegia garbitu zion elastiko muturrarekin—. Etxera iristean Mariak hots egin dit… Zerga aitorpenean akats bat egin zuen eta ia sei mila euroko isuna iritsi zaio. Etxera etorri da eta gutuna idazten lagundu diot, berak ez baitaki frantsesez.

      — Amabirjinaz ariko zara, noski…

      — Oso berezia zara. Gustatu egiten zait nolakoa zaren. Asko gainera.

      Haien aldamenetik izerdiak zilarreztatutako bi korrikalari pasatu ziren, oxigenoa orgatxo batean zeraman agure bat, bi emakume adin ertaineko kanixe txuri bat atzetik zutela. Inork ez zien begiratu nahiz eta Ixabel barruko arropatan egon. Agian ez ziren existitzen, pentsatu zuen.

      Furgonetara igo aurretik, Romanek toallatxo bat jarri zuen kopilotuaren lekuan. Ixabelek arropa bustia jantzi zuen, bitartean Romanek eskuoihalari heltzen zion mugitu eta eserlekua zikindu ez zezan.

      — Lehendabizi dutxa bat hartuko duzu etxean —esan zion Romanek, Ixabelek etxerik edukiko ez balu bezala.

      Ez zuen oroitzen barka eskearen zain egon behar zuen edo barkamena berak eskatu behar zuen. Lehendabizi eta gero etor zitekeenarekin nahastuta, ez zuen hitzik egin.

      Romanen etxera iritsi zirenean, furgonetatik jaitsi zen eta gaueko dondiegoen usaina arnastu zuen gozotasunaren nazka sentitzeraino. Dutxatu egin zen. Ura hotza ateratzen zen. Soinekoa eta barruko arropak garbitu zituen eskuz. Gero, bainera garbitu behar izan zuen lokatz zipriztinak kentzeko. Romanen etxean egingo zuen lo. Ez zion Iñakiri deituko. Berak ere ez zion galdetuko non zegoen. Biluzik ibili zen etxetik. Umetatik ez zuen egiten.

      Atarian aurkitu zuen Roman, aulki batean eserita, zeru izartsuari begira.

      — Ohera noa —esan zion.

      — Berehala joango naiz —erantzun zuen Romanek—. Urtxintxa bat ikusi dut lehen Mariarekin nengoela, aspaldiko partez. Tuntun baten moduan zain nago ea berriz azaltzen den, nahiz eta hauek ez diren gauez irteten.

      Logelan, mesanotxeko argia piztu zuenean, edalontziaz jabetu zen Ixabel. Limonada kondar bat zuen eta ezpain batzuen marka. Romanen mesanotxean, beste edalontzi bat.

      Sekula ez zen hain nekatuta egon. Gaua, isiltasuna, gorputza.

      Lo zegoela sumatu zuen maindire-ikara, Roman isilka ohean barneratzen, lanak hartzen azalek elkar uki ez zezaten.

      Bakarrik esnatu zen ohean. Ogi erre usaina zegoen. Oraindik bustita zeuden arropak ipini zituen Ixabelek. Roman sukaldean ari zen lanean. Matrimonio zahar baten antzera agurtu zuten elkar.

      — Ongi egin al duzu lo? Seko zeunden oheratu nintzenean.

      — Oso ongi.

      — Eguraldi ederra dator.

Etxera iritsi zenean Iñaki telefonoz ari zen. Atetik sartzen ikusi zuenean eskuarekin agurtu zuen, halako normaltasunarekin, Ixabeli iraingarria egin baitzitzaion. Logelara joan zen zuzenean. Ohea erdizka bakarrik deseginda zegoela ikusi zuen, presaka irekitako gutun baten antzera.

      — Itxi dut tratua —esan zuen Iñakik—. Zirt edo zart egin beharra zegoen. 20.000 eurogatik, azkenean. Datorren astean gelditu naiz paperak sinatzeko. Hemendik hilabete pare batera hasiko dira induskatzen. Nik uste limoiondoa libratzea lortuko dugula.

      — Ados —esan zuen Ixabelek soineko hezea erantzi bitartean.

      — Ongi bestela?

      — Bai —esatearekin bat ohartu zen Ixabel egia esaten ari zela—. Eta zu?

      — Baita ere. Pozik nago. Hortz klinikarekin hitz egin nuen atzo. Udaberrirako aho berri bat izango dudala hitz eman didate.

Itsasoak eta hondakinak

Azkazalak egitea betebeharra ez ezik zeregin bat zen beren oraindik ordu gehiegiko bizitzetan. Lilaren motorrean joan ziren Irunera, han merkeago egiten zituztelako. Joate hutsa festa bat zen orduan, errepidean barrena bi gorputzak bat eginda, ez aurrera ez atzera zeuden auto eta kamioien artean arin eta dutxatu berri bidea urratuz. Azken urteetan ugaritutako vietnamdar lokaletako baten aurrean aparkatu zuten. Laka eta azetona usaina, zetorrenaren aperitifa. Astebete zeramaten elkar agurtzen. Bazekiten elkarrekin eta gisa horretara pasatuko zuten azken uda izango zela. Batez ere, Lilak zekien:

      — Jende berria ezagutuko duzu. Beraien udako etxeetara gonbidatuko zaituzte. Nitaz ahaztuko zara.

      — Zuk ere jende berria ezagutuko duzu.

      — Ez da gauza bera.

Hendaiarrak izan arren, Baionan ezagutu zuten elkar bi urte lehenago. Biak ikasketa profesionalak burutzen ari ziren, Merkataritza lerroan. Lilak animaliekin lan egin nahiko luke, animalia klinika edota zalditegi batean, baina horretarako urruneko formakuntza bat egin beharko zuen, inguruan ez baitzegoen halako eskaintzarik. “Daukazun esku ona kontuan izanda lastima da estetika ez ikastea” edo “Elkarrekin saloi bat ireki genezake” esaten zion amak. Armiarma sare zahar eta leun batek harrapatzen zuen Lila orduan eta auto batek harrapatu eta hilzorian utzitako zakur baten zaintza irudikatzeak baino ez zuen handik libratzen.

      Junek hasitako bidetik jarraitzeko asmoa zeukan. Nazioarteko Merkataritza ikasiko zuen, Bordelen. Garestia zen eta Juneren amak amaginarrebari eskatu behar izan zion dirua. Desperados bat edan zuen dei hura egin aurretik, eta sofan luze etzanda aritu zen atsoarekin telefonoz, eskugaina kopetan ipinita, Junek zartaginean bi cordon-bleu berotzen zituen bitartean, haren semeak ez zuela inoiz sosik ipini, ez ziola haatik salaketarik jarri, June ikasle fina zela eta lastima litzatekeela hogeita batgarren mendean, “hogeita batgarren mendean eta Frantzian!, diruagatik, diruagatik!, ezin neskari ikasketak ematea edozein etorkinen modura”. Azken ideia hau gakoa izango zela bazekien, eta propio utzi zuen amaierarako.

      — Eskuin muturreko amona bat izateari esker lortuko duzu Bordelera joatea. Etorkinena entzun bezain pronto bigundu da, puta halakoa. “Geu ez gara berenjena horiek bezalakoak, ez alajaina” esan du.

Lila aitarekin eta txakurrarekin bizi zen Hondarribiko kanpin batean. Baziren bost urte han zeudela, bi logelako egurrezko bungalow batean, amarengandik eta aita diferenteekiko anaiordeengandik aparte. Lilaren aitak, Xabik, Hendaia eta Hondarribia lotzen zituen motora eramaten zuen, eta gidatzen ari zenean ipintzen zuen riktusari eusten zion lehorrean ere.

      Kanpinak igerileku txiki bat zuen eta itsaso zabala ikusten zen esparruko ia edozein ertzetatik. Dibortziatutako gizonezko ugari bizi ziren bertan; azkenaldian, bospasei familia ere bai, latinoak guztiak; bikote gazte batzuk, gutxi. Hamabostean behin, blues kontzertu bat antolatzen zen kanpineko tabernan. Egun berezia izaten zen, kanpineko bizilagunez gain, herriko jendea ere inguratzen baitzen, eta bikote konfigurazio berriak sortzen ziren lantzean behin. Xabi eta Lila elkarren ondoan egoten ziren tabernako mahai baten bueltan, azken lerroan. Ez ziren beste inorekin batu zaleak, nahiz eta gehienekin zeukaten tratua, eta zirtoka erantzuten zioten hurbiltzen zitzaien edonori. Lilak interes handiz jarraitzen zituen jendearen mugimendu guztiak eta aitari seinalatzen zizkion. Hau sarearekin arrantza egitera etorri da. Edo beste haiek mukiak jango dituzte gaur. Aitak garagardoa altxatzen zuen, alabak aipatutako gizon-emakumeei begira zegoela eman zezakeen, baina bere begirada ez zen jendearentzat, horma eta oztopo haiek guztiak zulatuz gero legokeen hodeiertzarentzat baizik: hari begira lerrokatzen dut buru barruko nibelaren burbuila, esaten zuen.

      Lilaren amak eta boladako tipoak irteeraren bat zeukatenean, Lila anaiordeak zaintzera joaten zen. Hendaiako HLM batean bizi ziren eta haiekin aritzen zen berandura arte Call of Duty-an jolasean, han ez bizitzearen errua eta poza tirokatu bitartean. Mugako alaba zen, Hendaia, Hondarribia eta Irun artean bizi zen inongoa guztiz izan gabe.

      Bizitzeko beste modu bat zen, eskolakideek zutenaren oso bestelakoa, eta Lilari gustatu egiten zitzaion: behin-behinekotasunean, askatasun suerte bat aurkitzen zuen, artean jakin gabe.

      Guraso haien nahasketaren arteko akats genetiko bat zirudien. Oso ederra zen, hainbeste, hondatzeko gogoa ematen baitzuen. Bazuen zerbait sotilki tragikoa, eta iluntasun neurtu hark are bereziagoa egiten zuen. June edertu egiten zen haren aldamenean. Sentsualtasuna zer zen Lilarengandik ikasi zuen: gorputz oso baten jabe zela, eta gorputz horrek, batetik bestera mugitu eta oinarrizko beharrak asetzeko balio izateaz gain, esanahi bat har zezakeela, botere harreman bat proposatuz, materia hutsa fantasiazko plano batera eramanez. Berarekin, azalezkoa sentitzen zen eta azal horretan inongo giharretan sentitu gabeko indarra sentitzen zuen. Juneri ikusi egiten zitzaion nondik hasiko zen zartatzen, andre normal bat bilakatzen; Lilari ez.

      Kanpinetik gora txakurrarekin joandako batean, sastrakak jaten hasitako etxe eskeleto bat aurkitu zuen Lilak txaleten bidetik apur bat desbideratuz. Nonbait, eraikuntza enpresa zapokeriaren batean harrapatu eta ez atzera ez aurrera gelditu zen, esan zion Pacok, kanpineko tabernako zerbitzariak, aurkikuntzaren berri eman zionean.

      — Nagusia kartzelan dago, eta kostako zaio ateratzea… Hona etortzen zen iluntze batzuetan bere sozioekin gin-tonicak hartzera… Belaontzia ere konfiskatu diotela jakin dut, izorra dadila. Ez zaitez inoiz fidatu larruzko oinetakoak galtzerdirik gabe eramaten dituen norbaitez, ume.

      Zimenduak baino pixka bat gehiago zen: bi pisu, hormigoia kanpoan, adreilua barruan. Iratze lerdenek inguratzen zuten etxe hondakin hura. Bete-bete egindako hortentsiak hazten ziren han-hemenka. Zementuzko hodi handiak. Bidoi urdinak. Zakuak. Atikora igotzeko eskailera eraiki gabe zegoen, baina teilatuak osatutako erpinaren azpian, leihate erraldoi bat ipintzeko hutsunea antzeman zitekeen. Han goitik itsasoa ikusiko zen.

      Txakurrarekin pasieran irtendakoan hara joaten hasi zen. Gero, etxe parean jarri eta zigarro bat erretzen zuen. Bazkalosteko argia trabeska sartzen zen barrualdea urreztatuz. Amets baten eszenatokia zirudien.

      June ezagutu zuen urtean egin zuen aurkikuntza, eta erakutsi zionean bera ere liluratuta gelditu zen. Begiak apenas amiñi bat itxita, etxe hura bukaturik eta bizigarri irudika zitekeen. Uda hartan, zigarro artean, espazio hura hartu zuten bi neskek: pareo batekin sarrerako atea itxuratu zuten, eta maindire zuri handi batetik puskak aterata egongelako leihoak. Harroen, sofak sentiarazi zituen: zaborretan aurkitutako koltxoi bat bitan partitu eta krema koloreko koltxa zahar batean bilduz oinarria egin zuten; bizkarra ohe-buru akoltxatu bat zen, Lilaren amaren nobioak txatartegitik hartutakoa. Bazar txinatarrean erositako kuxin parea eta kandelak izan ziren neskek egin zuten gastu bakarra.

      Han, tiktokak egin zituzten, Omeglen sartu ziren eta hala moduzko ingelesez hitz egin zuten mundu zabaleko batez ere gizon durduzagarriekin; zigarroak utzi zituzten eta vaperrera zaletu ziren; festan atera aurretik, makillatzeko tutorialak ikusi eta, supermerkatuetatik lapurtutako lapitz eta hauts arsenalarekin, ezpainak gizendu, sudurra tentetu eta kokotsa kamustu zuten; behin, bion adatsekin trentza bakar bat egin eta arratsalde osoa eman zuten elkarri itsatsita, hanka hankaren kontra eta aurpegiak bat eginda, askatu ez zedin. Euria ari zuenean, zementuzko hodietan aterpetzen ziren.

      Lilak hamabost urterekin egin zuen larrutan lehen aldiz, bera baino bederatzi urte zaharragoa zen eta kanpineko jatetxean lan egiten zuen sukaldari holandar batekin.

      — Nola da posible? Ez zitzaidan gustatu, min eman zidan, gaizki tratatu ninduen eta, hala ere, bere pakete putarekin akordatu eta oilo baten moduan berotzen naiz oraindik.

      Horrela ezagutu zuen Junek Lila: motor handi bat zeukan eta batera eta bestera izozkiak eta sushia jatera eramaten zuen mutil harekin burua galduta. Junek jaso zituen lagunaren hondakinak holandarrak lana utzi eta bere bidaiarekin jarraitzea erabaki zuenean. Garaitsu hartan baita ere, eta bizitza zertan zetzan ulertu asmoz desioak gidatuta baino gehiago, Junek etxepeko bizilagun batekin jo zuen larrua goiz txoro batean: bera baino urte pare bat zaharragoa zen eta hura eta gero, eskaileretan topo eginda ere, ez zuten gehiago elkar agurtu.

      Denbora askoan, ez bata ez bestea ez ziren inorekin serioski katramilatu, ez behintzat eskumuturretan ebakiak egin nahi izateraino.

      Lilak, baina, ezin zuen ebitatu tipoak erakartzea. Berezkoa zuela esan zitekeen: nonbait, edonon, bere presentzia jokoan sartu orduko energia aldatzen zen. Ezin esan jendearen harekiko begirada ote zen aldaketa hura zekarrena edo, gainean jarriko zitzaion begi saldo hura aurreikusita, bera ote zen neurriak hartu eta kartak banatzen zituena. Junek askotan ikusi zuen egiten: jende multzo bat taberna batean, Lila talde horren perimetroa zulatzen, elektrizitatea eraldatzen, harrapakari bat edo bi berarengana hurbiltzen, Lila lepoa luzatuta harkor itxura ematen, tipo bat oilartuta esateko ergelkeriaren bat prestatzen, Lila tipoa umiliatzen:

      — Jaso zure zakila, ez dut irristatu nahi.

      Jarraian, beti errematatzen zuen jokaldia esaldi berarekin:

      — Nigatik eta nire lagun guztiengatik!

      June ere saiatzen zen berdin jarduten errebotean iristen zitzaizkionekin, baina begietara begiratu orduko bigundu egiten zen eta, maiz, muxu busti bat edota ukitze lizunen bat oparitzen zuen. June Lilaren trasunto, June Lilaren medium. Inuzente haiek Lilaren hozkailuan ikusitako galeper lumatu gabeak akordarazten zizkioten Juneri. Inpresio handia eragin zioten eta Lilak lasaitu egin zuen esanez ez zituztela jango, aitak dibertsioagatik ehizatzen zituela, baina ez zeukala pazientzia nahikorik haiek lumatzeko eta oilategiren batean bukatuko zutela usaina botatzen hasterako.

      — Bazenekien oiloek kanibalismoa praktikatzen zutela?

      Beraien arteko laguntasuna mutil ororen gainetik jartzeko tratua egin zuten etxe efimero hartan. JBL entzungailu txiki bat piztuta zuten etengabe, Bad Bunny eta Jul entzuten zituzten deprimitzeraino, eta orduan, zorionaren goia ukitu izana sentitzen zuten.

      Zutabeetako batean haien izenak marraztu zituzten bihotz baten barruan eta ACAB idatzi zuten gau batez, Irunen haiekin jostaketetan ari zen mutil kuadrilla bat poliziak zirela deskubritu eta gero. Gauez atera aurretik, vodka eta Kas laranja edaten zuten, festan zegoen herriren batera joateko adore nahikoa bildu arte. Hitzetan jarri ez arren, bazekiten gaua dezepzionagarria izango zela, batak besteari begira sortutako zirkuitu itxiarekin nahikoa zutela mundu hura mendean hartzeko.

Lilak gelezko azkazal zuri luzeak ipini zituen, ertz borobildukoak; Junek, arrosak, marra fin zuriekin. Irtetean, zerura begira jarri zituzten eskuak, zabalik. Boteretsu sentitzen ziren. Motorrean, oihuka hitz egiten zuten. Bezperan kanpinean ezagutu zituzten bi mutilekin entretenitzeko gogoz zeuden.

      — Eta ezin badute etorri? —galdetu zuen Junek.

      — Ezin badute etorri, que se jodan.

      — Ez dakit zein gustatzen zaidan gehiago.

      — Nik ere ez.

      — Gustatzen zaizkidan ere ez dakit.

      — Nik ere ez. Probatu egin behar.

      Errugbi ekipo batekoak ziren. Moztakak, sama zabalak. Anaiak zirela jakin zuten kanpineko igerileku ertzean berriketan ari zirela, urtebeteko aldea zutela, entrenadoreak ez ziela esparrutik baimenik gabe irteten uzten.

      Betazal kolpe pare batekin eta atzerantz pauso bat emanda zuzendu zuen Lilak elkarrizketaren norabidea:

      — Zer ordutan eta non? —galdetu zion anaia zaharrenak.

      — Geuk eramango zaituztegu, leku sekretu batean da.

      Kanpinaren atzealdean egin zuten hitzordua. Mutilak bainujantziarekin eta ekipoko polo zuriarekin jantzita agertu ziren.

      — Itxaron —esan zien Lilak.

      Bungalowra joan zen korrika batean June beraiekin utzita. Zurrunduta zeuden hirurak.

      Bi oihal zatirekin itzuli zen Lila eta azalpenik eman gabe begiak estali zizkien eta eskutik helduta mendian gora eraman zituzten. Etxe parera iritsi zirenean, atari aurrean ipini eta geldirik egoteko eskatu zieten. Zakila ukitu zieten pixka bat gogortu arte.

      — Ea asmatzen duzuen nork ukitu duen nor? —esan zuen Junek.

      Mutilek zapiak kendu zituzten begietatik. Erekzio handi bana zuten.

      — Zuk? —esan zuen gazteenak Lilari begira.

      — Auskalo —erantzun zion—. Oso antzekoak zarete. Biei begira jarri eta begiak pixka bat okertuta bakar bat egin dezaket zuok biokin.

      Begi okerrak ere ongi geratzen zitzaizkion Lilari.

      June lotsatu egin zen. Bera izan zen.

      Lilak tonua altxatu zuen eta harrera egin zien bi mutilei, sartzera gonbidatuz:

      — Hauxe da gure jauregia. Hemen utz ditzakezue zuen kopazko kapelak —esan zuen gorputza eta azkazal zuri luze inposibleekiko eskuak aberats batek bezala mugituz—. Hau sukaldea dugu. Geroxeago etorriko da sukaldaria, sushi ikastaro bat egiten ari da gaur. Goian gure logela, gonbidatuen logela eta haurren logelak daude, baina zaudete lasai, kanpoan dira: Alemanian ematen dute uda, zalditegia ere baden kanpaleku batean —maindirea apartatu zuen leihotik—, oso zaldun trebeak dira dagoeneko —begia kliskatu zuen—: eta… hemendik ikusten duzuen guztia geurea da, nire emazte maite Junerena eta nirea. Dena. Azken belar izpiraino. Ez al da laostia?

      Zementu zaku batzuetara igota eta hanka puntetan jarrita itsasoa ikusten zen. Lila isilik gelditu zen urdin ilunari begira. Iluntzen ari zuen eta aitaren hodeiertz begiradarekin itzuli zen taldera.

      — Plazer baduzue, aperitifa har dezakegu egongela xarmant honetan —esan zuen Junek, Lilak distantzia laburra berreskuratu bitartean.

      Fruta kutxetan eserarazi zituzten mutilak. Neskak sofan etzan ziren. Junek Lilaren ilea laztantzen zuen, baita bere izterra ere. Bularraren ertza ere marraztu zion hatz puntekin. Mutilak musugorrituta zeuden.

      Ordubete baino lehen mozkortuta zeuden guztiak. Musukatzen hasi ziren. Felazio bat eskatu zion zaharrenak Juneri. Junek filmetan ikusitako mugimenduak imitatzen zituen bitartean, Lila sentitu zuen begira, dezepziozkoa iruditu zitzaion aurpegierarekin. Mingotsa zegoen, eta beste ezer ez.

      — Zerbait gertatzen zaizu? —galdetu zion Junek Lilari mutil haiek agurtu eta gero.

      Lilak etxe atariraino eraman zuen motorrez:

      — Ezer ez. Gauza bat eskatu nahi dizut. Zuk kontrakoa diozun arren, bihar... bihar tren horretara igotzen zarenean... badakit aldendu egingo garela, baina… Guardia jaisten badut, guardia jaitsi dudala ikusten baduzu, esan egingo didazu, bai?

      — Zer esan nahi duzu?

      — Esaten ari naizena, beste ezer ez.

      — Haserre al zaude?

      — Triste nago. Oso triste. Eta hala nagoenetan erasokor jartzen naiz. Uste nuen bazenekiela.

      — Laster itzuliko naiz.

      — Baina ez zara berbera izango.

      Junek besarkatu egin zuen eta muxu eman zion masailean.

      — Garbitu aho hori ni musukatu aurretik, conasse.

      — Maite zaitut.

      — Nik ere bai.

      — Ez… Badakizu ez zaidala gustatzen errebotez esatea…

      — Maite zaitut.

      — Puta.

      — Zorra.

Junek bere aitaren izeba zahar baten etxean hartu zuen ostatu Bordelen. Amonak bilatu zuen konponketa, bilobaren ikasketak merkeago atera zitezen. Belaunetako arazo bat zela eta, andre hark ezin zuen apenas ibili eta arima errari baten modura lerratzen zen korridoretik atzera eta aurrera, amoniako usaina txoko guztietatik barreiatuz.

      Eskolan jende berria ezagutzearen poderioz, berak ere berritu beharra sentitu zuen. Hango neska erakargarrienei ikasi bezala, ile luzea belarri azpiraino moztu eta antzoki zahar bateko gortinen moduko flekilloa egin zuen. Elkarrekin bazkaltzen zuten eskolako eskaileretan nork bere etxetik tuperretan eramandakoa. Ordura arte, Junek ez zion jatekoari arretarik eskaini, eta lehenengo aldiz lotsatu egin zen bere glutendun pasta eta saltxitxez. Bordelen, jatekoa zaintzen eta fintzen hasi zen, tea eta ardoa edaten ikasi zuen, esertzean bizkarra tentetzen, couscous royale bat dastatu zuen lehenengo aldiz, ulertzen ez zituen filmak ikusi zituen, gustatzen ez zitzaion musika entzuten ikasi zuen.

      Thomas izeneko mutil batekin maitemindu eta Gabonetan bere burua aurkitu zuen haren gurasoen etxean indioilar betea afaltzen. Telefonoz hitz egiten zuten arren, oso denbora gutxian, Lila eta Juneren arteko komunikazioa baldartu egin zen: Junek bere bizitza berriaren adrenalina ezkutatzen zuen, esate hutsak aho-sabaia burbuilaz betetzen zioten Chloe Emma Heloïse Arthur Tom Max izenek zekarten unibertsoa isilduz; Lilak, bere aldetik, aharrausiekin azpimarratzen zuen egunerokotasunaren asperdura, ez hain aspaldi astakeriaren bat esanda lehertuko zukeen isiltasunean eroso.

      Asteburuetan, Lila kanpineko harreran hasi zen lanean eta konturatzerako ia urtebete pasatu zuten elkar ikusi gabe.

      — Zer egin behar duzu zure urtebetetze egunean? —galdetu zion Junek mezuz, jakinda galdera mingarria izango zela.

      — Koktel bat eskainiko dut auzokoentzat nire yatean. Bad Bunnyk kontzertu txiki bat emango du bertan eta, amaitzeko, su festa. Baldintza bakarra zuriz jantzita etortzea da. Gonbidatuta zaude, nahi?

      — Bai, egun horretan bueltatzen naiz eta.

      Larunbat hartan Lilak jai eskatu zuen kanpinean eta Juneren bila joan zen motorrez tren geltokira. Ikusi bezain pronto, kaskoa erantzi, berarengana lasterka joan eta txakurtxo batek bezala usnatu zuen. June harritu egin zen laguna gehiago faltan hartu ez izanaz. Beti bezain eder, egiazko eta basati zegoen.

      Lilak ile mozkera aztertu zion:

      — Ongi gelditzen zaizu, la classe.

      Motor gainean joan ziren kanpineraino. Maiatza zen eta oraindik ez zegoen udatiarrik, kanpineko bizilagunak soilik. Igerilekuan bainatu ziren eta petrilaren gainean etzanda lehortu, burua buruaren kontra, kostata berotzen zuen eguzki zuriaren azpian. Oilasko errea, Coca-Colak eta patata frijituak eskatu zituzten telefonoz, eta Lilaren aitarekin bazkaldu zuten bungalow atarian. Bazkariaren erdian, amaren bideo-dei bat jaso zuen Lilak. Sofan zeuden batzuk besteen gainean giza menditxo bat itxuratuz: ama, gizona, anaiordeak. Lilak mobila mugitu zuen Junek agurtu zitzan, Xabi planotik kanpo mantenduz. Mutikoek urtebetetzerako egindako marrazkiak erakutsi zizkioten Lilari. Gero, kantatu egin zioten denok batera. Xabik ez, Xabi sukaldera sartu zen eta plastikozko kutxa batean zetorren pastel batekin irten zen. Bideo-deia amaitu zenean, bengala bat piztu eta tartaren erdian iltzatu zuen.

      — Gaur gauean meteoro euria iragarrita dago. Zure egunean, horrek zerbait esan nahi du —esan zion Lilari—. Badakizu ez naizela opariak egiten ona, baina dirua emango dizut eta zeuk erosi nahi duzuna, ados? Erretiratu egingo naiz, zuen baimenarekin —eta altxatzerakoan, esku beltzaranak alabaren sorbaldetan ipini zituen. Lilak eskutik heldu zion, joan ez zedin, eta Juneri inbidiagarria iruditu zitzaion giza forma arraro bat osatu zuten bien artean, Xabik buruan muxu emanez alde egin zuen arte.

      Biak bakarrik gelditu bezain pronto, Junek bere lagun berrien Bordeleko denda kuttunean erositako oparia eman zion Lilari. Estraza paperean bilduta zegoen eta lore lehor sorta txiki bat zeukan itsatsita. Lilak bere azkazal luzeekin zabaldu zuen maina handiz. Mahuka motzeko marradun soineko bat zen.

      — Ona ematen du —esan zuen, eta masailaren kontra igurtzi zuen oihala—. Garesti usaina dauka.

      Ipini zuenean, ikusten ikasten ari zen pelikula horietako edozeinetako aktore iragarrezin eta hipnotikoen pareko iruditu zitzaion Lila Juneri.

      — Zuretzat egina dirudi —esan zion sentitu zuen lilura itoz.

      Lilaren benetako distiraz eta enigmaz bera bakarrik zela jakitun iruditzen zitzaion. Mundu zabalari erakutsi nahi lioke eta aldi berean berarentzat bakarrik gorde. Berarengandik ikasten jarraitu nahi zuen isilean, ohartu zen.

      — Zer moduz zure mutilarekin? Nola da, Thomas? —galdetu zion Lilak.

      — Bai, ongi. Asteburuetan bakarrik elkartzen gara. Berak asko ikasten du, gurasoak oso atzean ditu, eta azterketarik ez badu ostiraletan bere etxean egiten dut lo, larunbatetan ere bai. Astean zehar waterpoloan entrenatzen du gainera.

      Irteten hasi eta gutxira, Junek Thomasen argazki bat bidali zion, ez edozein, Lilari erakusteko moduko bat baizik: elastiko ilun maiztu batekin agertzen zen, ilea nahasita. Esnatu berri zegoen, etxerako erabiltzen zituen arropekin jantzita. Bestela alkandora edo poloa eta galtza txinoak erabiltzen zituen, Lilak burla egingo ziokeen.

      — Eta zer moduz…? —Lilak zirkulu bat egin zuen hatz erakusle eta potoloarekin, eta beste eskuko hatza zirkuluan sartu eta atera zuen.

      — Ongi. Baina oso edukatua da.

      — Ze zentzutan?

      — Ohean bakarrik egin nahi du…

      — Familia dirudunekoa al da?

      — Oraindik ez dakit neurtzen. Gure ondoan bai, baina hori ez da asko esatea.

      June ezeroso sentitu zen Lilarekin Thomasi buruz hizketan.

      — Eta zu?

      — Aipatu nizun tipo horrekin erdi liatuta nabil, Gabi, kantaria… Tipoa oso engantxatuta dago nirekin, pelma jartzen hasi da. Lokal bat dauka Hondarribian bizitzeko bezala jarrita eta berarekin joatea nahi du…

      — Ya?

      — Bai. Nik ez dut nahi. Gainera ez zait bluesa gustatzen. Ez dut soportatzen… Nik ikastea nahi du eta kaka hori guztia —eskuetatik heldu zion, bere hatz fin azkazal luzekoekin Juneren esku ahurrak laztanduz—. Ya ez dituzu azkazalak egiten?

      — Ez… Bordelen oso garestia da. Baina ari zara, ez? Ikasten, diot —galdetu zion Junek arinkeriaz bezala.

      — Bai, baina nahi baino motelago. Lanarekin eta urrutira ez da hain erraza. Eta Gabiri dirudienez ez zaio nahikoa iruditzen albaitari laguntzaile izateko ikastea.

      Junek bistaz ezagutzen zuen Lilaren tipoa, kanpinean ikusi zuen behin, kontzertu bat ematen. Hogeita hamarren bueltan ibiliko zen festazale dotore bat zen.

      — Hain ongi gelditzen zaizu… —esan zion Junek soinekoaren mahuka bat atonduz—. Gure etxea… Nola dagoen jakin nahiko nuke.

      — Aspaldi da ez naizela handik pasatzen. Gabon bueltan joan nintzen azken aldiz, baina pasabidea itxita zegoen. Lanean ari ziren kamioiekin eta.

      — Joango al gara?

      — Metalezko hesi bat zegoen eta ezin zen sartu.

      — Goazen, hala ere. Mesedez. Ikusi egin nahi dut.

Betiko bidea aldatuta zegoen, baina Lilak ongi ezagutzen zuen ingurua. June kemendu egin zen belar haziak hanketan gora sentitzean.

      Sigi-saga igotzen zen errepidetik joan behar izan zuten, dozena bat txaleten aurretik pasatuz. Hain aspaldi ez zela sastrakak eta belar txarrak janda zegoen lur puska hartxintxarrarekin zelaituta aurkitu zuten. Aurrera egin zuten, “Jabetza pribatua” jartzen zuen hesolazko hesi lotsati batek bidea eten zien arte. Begira-begira gelditu ziren. Lehen bidoiak zeuden lekuan, orain igerileku borobil bat zegoen, bi hamaka, ohe puzgarri bat.

      — Norbait bizi da! —esan zuen Junek.

      — Hain azkar?

      Etxeari so gelditu ziren isilik. Hesitik hogeita bost bat metrora bakarrik zegoen eta hala ere hain urruti. Egurrezko ate urdin bat, lehen pareoak estalitako zuloan. Surfiniak leihoetan. Etxearen alde banatan, zuhaixka aldatu berriak loreontzi handietan. Denborak eta klimak ez zuten oraindik haien arrastoa utzi eta tamaina errealeko maketa bat zirudien guztiak, irrealegi eta berriegi ederra izateko.

      — Okupa zikinak —esan zuen Junek.

      — Nor bizi den jakin nahi dut.

      — Nik ere bai.

      Junek txirrina jo zuen.

      Emakume batek ireki zuen atea. Garaia eta argala, ile luze gaztainkara belarrien atzean ipinita zeraman, marra erdian. Hesira hurbildu zen, ilaun, motel, eskua bekainen gainean jarrita, ilunpe handi batetik baletor bezala. Soineko luze soil bat zeraman.

      — Bai?

      Junek hartu zuen hitza:

      — Kaixo. Begira. Bizilagunak gara. Beheraxeagokoak. Zuek orain bizi zareten etxe hau… Jakingo duzu… utzita egon zen denbora askoan… Geu etortzen ginen hona, denbora luzaz… Zaintzera, baita ere. Landareak jarri genituen atarian. Leihoak eta ateak ere bai… Geure —dar-dar egin zion ahotsak— etxea zen, nolabait ere… Eta geure buruari galdetzen genion…

      — Geure buruari galdetzen genion, atrebimendu handiegia ote litzatekeen… Poz handia emango liguke barrutik benetan nolakoa den ikusteak, ez gure irudimenean bakarrik. Baina, soberan dago esatea, ez duzu zertan bi ezezagun etxean sartzen utzi…

      Gizon bat atera zen etxetik, urrats bakoitzean zarata handia eginez hartxintxarrekin. Haren ondoan, andreak hegan egin izana zirudien. Besoarekin inguratu zuen. Guapoak ziren biak, baina adorea galtzen hasitakoak.

      — Neska hauek bizilagunak dira… etxea barrutik ezagutu nahi dute. Hemen ibiltzen omen ziren jolasean umetan.

      — Lehengo udara arte —esan zuen Junek.

      — Nola ez ba —eta erreberentzia trakets bat eginez pasarazi zituen gizonak.

      Juneri iruditu zitzaion Lilari begiratu bezain pronto erabaki zuela gizonak sartzen uztea.

      — Ni Marta naiz —esan zuen Junek.

      — Eta ni Anna, bi enerekin —Lilak.

      — Karla eta Ander gara, aurrera.

      Espazio zabal eta argitsu batera igaro ziren. Sofa handi batek bereizten zituen bi zonalde: ezkerrean, sukaldea, sei taburetek inguratutako irla bat zuena; eskuinean egongela, eta hormarik handienean, mihise bat, itsaso bizi batena. Ia dena zen krema eta grisa, baita egurrezko altzariak ere. Han jarraitzen zuen inoiz haien aldarriak jaso zituen zutabeak. Laztandu egin zuen Lilak.

      — Telmo, Paul! —egin zuen oihu Karlak gorantz begira, eta adinez elkarren segidako bi mutiko ilehori eta begi-urdin agertu ziren.

      — Desiratzearen poderioz nahi duzuna lortzen duzun emakume horietako bat zara, ezta? Zuek beltzaranak izanagatik zergatik ez ume nordikoak eduki? —esan zuen Lilak tuntun plantak eginez.

      — Et, et, et! Ni umetan errubioa nintzen, ezta, laztana? —argitu zuen Anderrek.

      — Egia esan, sinesmen automugatzaileak oso kaltegarriak dira —erantzun zuen Karlak pentsakor—. Bai. Oso, gainera.

      — Eta hemen komun txiki bat dugu —jarraitu zuen Anderrek.

      Menda usaineko komun bat erakutsi zien, menda kolorekoa.

      — Etxea ez da hain handia ere… —esan zuen Anderrek.

      Eskaileretan gora joan ziren. Senar-emazteak aurretik eta neskak atzetik, eskua elkarri estutuz, morse bidez komunikatzen ariko balira bezala.

      — Hau mutikoen gela da —esan zuen Karlak atea zabalduz—. Koskortzen direnean bitan partituko dugu. Hasieratik aurreikusi genuen horrela eta arkitektoak argi dauka nola egin.

      Alde batera, jolasteko zonaldea: koltxoneta bat, egurrezko bi zaldi, orotariko jostailuak. Bestera, bi ohe, bi edredoi marra txuri-urdinekin, erdian mesanotxe bat, eta hormetan, txakur arraza ezberdinak irudikatzen zituzten laminak.

      — Eta hau gure logela —Anderrek harro—: La joya de la corona.

      Atea zabaldu zuenean oldartu zitzaien argitasunak itsutu egin zituen. Laurek egin zuten begiak ixteko keinua. Pare-parean leihate bat zeukaten, eta bestaldean, itsasoa, distiratsu. Hurbildu eta begira-begira gelditu ziren, bakoitza isiltasun ezberdin batekin, bakoitza itsaso ezberdin bat ikusiz.

      — Izugarria da —esan zuen Junek adeitsu agertu nahian.

      — Bai. Hala da.

      — Beti pentsatu izan dut zer egiten duen jendeak halako ohe batera sartzean hainbeste kuxinekin, lurrera bota? —galdetu zien Lilak baretasuna hautsiz eta aldizkari batekoa zirudien oheari beha.

      — Galdera ona —esan zuen Anderrek andrea zirikatuz.

      — Berak bai, lurrera botako lituzke —erantzun zuen Karlak—. Zorionez, ni bera baino goizago sartu ohi naiz eta aulki horretan jartzen ditut pilatuta.

      Hormaren kontra zegoen aulki tapizatu bat seinalatu zuen: argiztatuta zegoen antzoki baten moduan.

      Haurretako bat eskaileretan gora igo zen zalaparta handia ateraz, janari eskean.

      — Mutiko hauek gosetuta daude dagoeneko —esan zuen Karlak—. Behera noa.

      — Komunera joan al naiteke? —galdetu zuen Junek.

      — Jakina, hor duzu —esan zuen Anderrek apur bat ezeroso logela barruan zegoen atea seinalatuz. Labanda koloreko bainugela bat zen, labanda usainekoa, jacuzzi bat leiho azpian.

      Bakarrik zeuden logelan eta Lila Anderri begira gelditu zen, normala zena baino apenas segundo bat gehiago. Gero, betazal kolpe hura, sortutako korrontea etenez.

      — Gera zaitezte —erantsi zuen Anderrek apur bat aztoratuta June komunetik irten zenean.

      Eskailerak jaisterako, magiaz bezala, Karlak marrubi irabiatu pitxar bat eta bizkotxo bat ipiniak zituen sukaldeko irlaren gainean.

      — Zertan egiten duzue lan? —galdetu zuen Junek.

      — Zuk esan —esan zuen Karlak senarrari labanarekin keinu eginez, bizkotxoa zatitu bitartean.

      — Olatu artifizialak sortzen dituen enpresa batean —esan zuen gizonak solemne.

      — Guau! Zer da hori? —Lilak, haurretako baten buruan azkazal puntekin masajea ematen ari zela. Haurra trantzean zegoen, aho-zabalik.

      — Igerilekuak egiten ditugu, munduan zehar, olatu artifizialekikoak. Karlak sail komertzialean egiten du lan eta ni ingeniaria naiz. Partikularrentzat egiten ditugu nagusiki, baina ez bakarrik; hazten ari den negozio bat da. Azken igerilekua, adibidez, Australian egin dugu, Sydneyn. Bezeroa, rantxo batean bizi den ardoaren enpresari bat, oso surfzalea, hondartzaraino joan eta hondarrarekin zikindu partez, olatuak etxera eraman dituena. Zulo handi bat egin, olatuak egiten dituen makina zulo horretan sartu, eta gero, urez estaltzen dugu. Eta tipoak surfeatu nahi duenean, botoi bat sakatzen du, eta hantxe ditu olatuak. Eta aspertzen denean, botoiari atzera eragin eta itzali egiten ditu. Txinpun.

      — Horrelakoa irudikatzen zenuten etxea, neskak? —galdetu zuen kolpetik nekatuta zirudien Karlak.

      — Ez dakit —esan zuen Junek—. Gurea zenean ere hemen geneukan egongela… Baina sofa hemen zegoen gutxi gorabehera, ezta, …Anna?

      — Bai —Lilak begiak ñarrotu zituen—. Hemen… —esan zuen zutituz eta haurra apartatuz—. Hementxe bertan… —bi mutikoak kilim alfonbra seinalatzen zuen Lilaren hatzari begira zeuden—. Hemen jan ziguten alua tipo haiek, gogoratzen? A ze gaua. Ederra benetan.

      — Sekulako itsua generaman eta ez dut gauza handirik gogoan… Baina zonalde hori… Hor ez al zen etxegabe hark kaka egiten zuen lekua? —esan zuen Junek irakurketa txokoa zirudienari keinu eginez—. A ze mokordoak.

      Karlak irlako kaxoi batetik iPhonea atera, haurrei eman eta gora joateko eskatu zien. Hala egin zuten, bizkotxo papur asko bidean botaz.

      — Ordu erdi! Kronometratzen ari naiz —esan zuen andreak lepoa eskailerarantz asko luzatuta. Gero, neskei gogor begira, esan zuen—: Eta noren alabak zarete?

      — Xabi eta Christinerena —esan zuen Lilak serio hatza tentetuta.

      — Zein etxetakoak? —galdetu zuen Anderrek.

      Lilak desafiatzaile begiratu zion Anderri eta ez zuen erantzun. Orduan, gizonak Junerengana jiratu zuen aurpegia.

      — Zu ere ez zara hemengoa, ezta? —esan zuen bat-batean neskari goitik behera begiratuz—. Zu oraindik eta gutxiago zara hemengoa…

      — Luzatzen ari da kontu hau, maitea —esan zuen Karlak desairez, eta eskaileretan gora joan zen.

Anderrek irabiatu basokada txiki bat gehiago hartu eta patxada handiz edan zuen Lilak eta Junek azken bizkotxo muturra partekatu bitartean. Gero, kanpoko hesiraino lagundu zituen. Iluntzen hasia zen. Alde egin aurretik, Lilak aurpegia ipini zuen Anderrek agur muxua eman ziezaion.

      — Etorri bisitan, nahi duzuenean —esan zien.

      Uzkurtuta egonagatik, benetan ari zela zirudien.

      Neskak begira gelditu zitzaizkion etxera sartu zen arte. Atea ireki aurretik bizkarra luzatu zuen eta sorbaldak zuzendu zituen. Itxi bezain pronto, Lila eta June barrez lehertu ziren eta korrika atera ziren eremu hartatik.

      Arnasarik gabe gelditu zirenean, Junek, patrikan sartu zuen eskua:

      — Zuretzat —esan zion Lilari.

      — Guau!

      — Konketa gainean zeuden. Aurkitu egin ditudala esan genezake.

      Lilak belarritakoak jantzi zituen. Bi hosto urrekara ziren.

      — Eskerrik asko...

      Erdi oinez erdi lasterka egin zuten kanpinerainoko bidea. Han, Lilak motorra hartu eta etxe atariraino eraman zuen laguna. Kaskoak erantzi zituzten elkar agurtzeko.

      — Ze guapa zaren —esan zion Junek lotsa moduko batekin, supituki, hain hurbil egongo ziren azken aldia zela jakinda—. Ze enigmatikoa eta berezia.

      Lilak ez entzunarena egin zuen:

      — Mesede bat eskatu nahi dizut… Ez dakit noiz ikusiko dugun elkar berriro, baina…

      — Bihar?

      — Bihar lan egin behar dut —esan zion Lilak hotz.

      — Zerbait gertatzen zaizu?

      — Zer gertatuko zait ba? Ezer ez… triste nagoela, badakizu.

      Junek besarkatu egin zuen:

      — Nahi duzuna izan zaitezke…

      — Ez zaitez berriro horrekin hasi. Naizena izan nahi dut, gutxi iruditzen? Agian arazoa zeuk daukazu —erantzun zion Lilak—. Nik ez dut ametsetan sinesten.

      — Ez haserretu. Barkatu. Zer eskatu nahi zenidan?

      — Ezer ez.

      — Esan.

      — Guardia jaisten badut… —esan zion Lilak motorra piztean.

      — Badakizu baietz.

      Baina ordurako June eta Lilaren erruinak ziren hizketan.

Kanpinera itzuli zenean, bakarrik, kanpineko bizilagun ugari petrilean eserita zeuden zerura begira garagardoak eskuetan. Lilak aita bilatu zuen begiradarekin, baina ez zuen aurkitu. Zerura begira gelditu zen, bera ere sorginduta: argizko bola batzuek ilunpea zartatu zuten eta gero, irudimenaren gauza balitz bezala, espanturik gabe, belztu egin zen dena.

      Zaratarik egin gabe sartu zen bungalowra. Aitaren logelara joan zen zuzenean. Ohean zegoen, lo. Belarritakoak mesanotxean utziz eta soineko berria kendu gabe, berarekin sartu zen eta atzetik besarkatuta hartu zuen loak.

Zuloa

Jonen aitona jaio zen baserrian bizi ginen. Inoiz baserri izandakoaren puska txiki batean, haren seme-alabak eta bilobak zatika joan ziren saltzen eta. Lehendabizi Jonen aitak eutsi zion bere puskari. Ondoren, Jonen gurasoak hil zirenean, Jon izan zen puska txiki hura gorde nahi izan zuen senide bakarra, eta eskerrak. Horretarako, bankuan kreditu bat eskatu eta bere bi anaiei 35.000na euro ordaindu zizkien.

      Hasieran ukuilua esaten zion, despetxo suerte batekin, noizbait behiak gorde izan zituelako, baina baita egoera txarrean zegoelako ere. Txukundu genuenean, apartamentua esaten hasi zitzaion. Niri oporretarako toki bat etortzen zitzaidan burura entzuten nuenean; gero ohitu egin nintzen eta ni ere berdin deitzen hasi nintzaion.

      Gutaz aparte, bi familia bizi ziren eraikinean. Batzuk, baserriaren goiko solairuan, besteak, gure aldamenean. Ez geneukan harreman handirik, ez batzuekin ez besteekin; arloteak bagina bezala begiratzen ziguten aberaskiloak ziren. Baina guri bost. Zoriontsu ginen geure modura, eta haiek ez, eurenera.

      Urteak pasatu ziren Jonek operazio hura egin zuenez geroztik. Hala esaten zion beti, operazio, eta askotan aipatzen genuen, eta ospatu ere bai. Orain bikoitza edo hirukoitza balio du. Jon anaiekin akordio horretara iritsi ezean, gu ezingo ginatekeen inolaz ere Donostian bizi, eta beste edonon bizitzeko ere lanak. Etxetik atera eta zementu eta belarrezko eremu txiki bat genuen, aparkaleku eta terraza lanak egiten zituena. Sekulako bista zegoen: Groseko badia ikusten zen, eta ilunabarretan, zerua gorritzen zenean, dragoiak pasatu zirela esatea gustatzen zitzaigun. Ikusi al dituzu dragoiak zerutik pasatzen?, galdetzen zidan berak, edo Gaur dragoiak presarik gabe ibili dira, nik.

      Bizi ginen lekua goraipatzen genuen bakoitzean, Jonek arbasoak eta haurtzaroa eta aberria bezalako hitzak aipatzen zituen, sentimendu handiz. Oso loturik zegoen toki hartara eta min egiten zion dirua zeukan jendilajearen artean zatituta ikusteak. Nire aitona berrogeita hamar abelburu izatera iritsi zen, imajina dezakezu zer den hori?, galdetzen zidan atsekabez. Baserria osoki bere familiarena zen garaiko argazki zahar bat gordetzen zuen, enmarkatu eta sarreran jarri genuena. Nik esaten nion, Erromantiko hutsa zara eta hori ongi dago, zure sustraiak maite dituzu. Eta berak ezetz buruarekin, Gure herriarenak egin du, esaten zuen, Guk ez bezala haiek badakite animaliak eskuekin akabatzen… alferrik ari gara bertso txikietan. Kanpotarrei esaten zien haiek. Jonek banaketa enpresa batentzat egiten zuen lan, non gehienak etorkinak ziren. Animaliena ez zuen gaiztoz esaten, miresmenetik baizik. Lurrarekiko harremana galtzea herri baten akabera zela. Asko sufritzen zuen horrekin.

      Etxe hartara bizitzera sartu ginenean abandonatuta zegoen kasik. Sasoi hartan lanean ari ginen biok, baina lanetik irtendakoan eta asteburuetan han aritzen ginen jo eta fuego. Lau sosekin atondu genuen urtebetean, ia osorik geure kabuz: barrua kinkailaz garbitu, lurrak eta hormak berdindu, sintasola jarri, dena margotu… Logela bat atera genion eta egongela bat, sukalde amerikar horietako batekin. Obra egiten ari ginen bitartean bertan bizi ginen, alokairua aurrezteko. Batzuetan, hainbesteko hautsa sortzen genuen, koltxoia laneko furgonetan sartu eta han gelditzen ginen lotan. Baina halako batean, bukatu egin genuen. Oso harro geunden eta ez zen gutxiagorako.

      Eta orduan, dena ongi zihoala zirudienean, lana galdu nuen. Kalean, bizimodu aldrebesa zeramaten gazteak laguntzen zituen erakunde batean nengoen. Baina arduradunak, unibertsitatetik atera berri zen Lorea izeneko neska hotz batek, gazte asko gaur egun diren bezain hotza, esan zidan gehiegi inplikatzen nintzela, eta bota egin ninduen. Gehiegi enpatizatzen duzu, esan zidan. Eta bota egin ninduen. Egun hartan, kosta egin zitzaidan etxera itzultzea. Hasieran lotsa sentitu nuen; hainbeste, ezin bainuen neure burua ispiluan begiratu. Ez zitzaidan behin ere gertatu, baina ikusiko nuenaren beldur nintzela uste dut orain. Biharamunean, kafea hartu eta gero, bakoitza bere lanera joateko ordua iritsi zenean, gertatutakoa aitortu nion Joni. Erotu egin zen. Tipa hura akabatu nahi zuen eta eskuak airean zabaltzen zituen hatzak kakotuz. Akabatu egin nahi dut, esaten zuen, Nire esku propioekin. Oso indartsuak zituen. Inoiz ukitu ninduten esku handienak, esaten nion, Eta ederrenak ere bai. Gustatzen zitzaion hori entzutea. Amodioa egiten genuenean eskuak lepora eramaten nizkion heldu ziezadan. Esku haiek egin zezaketena baina inoiz egingo ez zutena sentitzea gustatzen zitzaidan, segurtasun eta fede hura izatea beragan eta neure buruarengan.

      Jonek erreta zeukan beso bat. Urte batzuk lehenago, zigarro bat piztuta hartu zuen loak ohean eta ukondotik leporaino igotzen zitzaion zikatriza zuen, larba mordoilo bat zirudiena. Beste bizitza batean izan zela esaten zuen, ez zitzaion gustatzen beste bizitza horri buruz hitz egitea. Sarak lagundu omen zion handik irteten. Batzuetan, lo zegoen bitartean, erredurari begira gelditzen nintzaion hieroglifiko bati bezala.

      Jon lanean zegoen bitartean negar egiten nuen. Gero, etortzen zenean, oso gertutik arakatzen zidan aurpegia begiekin eta esaten zuen: Negar egin duzu. Edo Ez dut nahi zu triste egoterik. Edo Ez dut nahi zuk negar egiterik. Egunero, Loreari, nire nagusi ohiari deitzen zion sakelakotik, zenbaki ezkututik, eta erantzuten bazuen, eskegi egiten zuen. Nik ez nuen nahi ezer esaterik. Nire aurrean egiten zuen, deitu eta eskegi eta, batez ere, niri begira egiten zuen. Arnasa loditzen zitzaidan.

      Lana galdu eta aste pare batera edo, Jon pozez gainezka iritsi zen etxera. Aldizkari moduko bat atera zuen gutunazal handi batetik eta ortopedia batean lortu zuela esan zidan. Gurpildun aulkien katalogo bat zen. Punta lodiko errotulagailu batekin “Lorearentzat, maitasunez” idatzi zuen gainean. Gutunazalean, bulegoko helbidea eta neska haren izen-abizenak, gezi batek zeharkatutako bihotz bat. Lanagatik furgonetarekin hara eta hona ibiltzen zenez, Donostiatik beharrean, beste herri batetik bidaliko zuela esan zidan, nahasmena sortzeko. Gogotik ospatu genuen burutazioa. Edozein unetan akordatuko ginen ipiniko zuen aurpegiaz. Putazaharra, esaten genuen eta barrez lehertzen ginen.

      Konturatzerako beste lan bat aurkituko nuela esaten zidan, lasai egoteko. Polita nintzela, ez mozteko ilea, ilaje harekin berehala aurkituko nuela zerbait, jende guztiak eduki nahi zuela aldamenean ni bezalako ile luzea zeukan norbait. Txoratuta zegoen nire ilearekin.

      Baina ez zen hain erraza izan.

      Gida-baimenik ez edukitzeak asko mugatzen ninduen. Igandeetan, Belartzara, Decathloneko parkingera joaten ginen furgonetarekin praktikatzera. Niri beti kosta izan zait gauzak egitea norbait begira izanez gero. Jonek erraz galtzen zuen pazientzia, gainera. Eta hori okerragoa zen. Ahalegin handiak egin behar izaten nituen berriz ere ongi egon gintezen, eta behin lortutakoan, lur jota gelditzen nintzen. Orduan, berak esaten zidan ni eguzkia bezalakoa nintzela. Nik esaten nion bera amildegi bat bezalakoa zela, amildegi batek bezala erakartzen baininduen. Elkar biguntzea lortzen genuen ia beti.

      Ez zuen alkoholik edaten, baina lotaratu aurretik belarra erretzen zuen 0,0 garagardo batekin. Eguraldi onarekin, ilunabarrari begira egoten ginen. Harrigarria zen. Hunkitu egiten nintzen aldiro. Oso berezia nintzela esaten zidan. On egiten niola. Gaztetu egiten zitzaizkion begiak belarra erre eta gero. Bel-beltzak zeuzkan. Errazago egiten zuen barre esaten nizkion gauzekin. Hurkoari barrea ateratzeagatik zer ez ote dudan egin, pentsatzen dut orain. Nik ere ematen nion zupadaren bat, gustatzen zitzaidan, baina berak beharragatik egiten zuen.

      Beti genituen bi-hiru landare baratzean, erdi ezkutuan. Goiko bizilagunei ez zitzaien gustatzen eta behin arratoientzako pozoiarekin akabatu zituzten. Matrimonio edadetu bat zen, asteburu goizetan opera eta euskal kantuak entzuten zituena oso bolumen altuan, jende harroa. Landareak hilda topatu zituenean, Jon sutan jarri zen, baina ez zuen ezer egin. Gerra Hotza, esan zuen, eta beraiekin gurutzatzen ginen bakanetan begiratu egiten zien, niri ere benetakoa iruditzen zitzaidan irribarre batekin, bistatik galdu arte, Gerra Hotza.

Berea izan zen zuloaren ideia. Ordurako apartamentuko lanak erabat amaituta genituen. Polita gelditu zen, baina txikiegia, eta guk ere nahi genuen etxe handiago bat, bazegokigun. Ni langabezian gelditu eta gutxira izan zen. Etorri hona eta zaindu ingurua, esan zidan Jonek arratsalde batean eta apartamentuaren eta terrazaren arteko itxituran hasi zen zulatzen zizelarekin eta mailuarekin.

      Beti laguntzen nien nire mutil-lagunei haien ametsak betetzen, amets haiek nireak ez izan arren. Gero, nire lanak bukatuta, haiek beren bizimoduak hobetuta, amaitu egiten zen. Oraindik ez dakit ez zergatik ez nola. Menpekotasuna eman dezake, baina ez zen hain sinplea. Ez da. Maiz, nik amaitzen nituen harremanak. Nire modura. Maiz, haiek amaitu zituztela uste izateko moduan.

      Zuloarenarekin hasi ginen arte ez nuen jakin Sara bere neskalagun ohiaren zaletasuna espeleologia zenik. Jonek ez zidan halakorik behin ere aipatu, nahiz eta berari buruz sarri hitz egiten zuen. Gehienetan aipatzen zuen kontua zen, behin, amets berbera izan zutela, ateratzen hasi eta gutxira. Amets berbera!, esaten zuen eta joanda bezala gelditzen zen une batez. Baina ez zidan inoiz kontatzen zer egin zuten amets.

      Sara kobetara sartzeko erabiltzen zituen arropekin iritsi zen gure etxera. Aipatzen zituen kontuengatik ohartu nintzen harremana mantentzen zutela, maiztasun handiarekin mantendu ere. Nik egun hartan ezagutu nuen bertatik bertara. Berari buruz hitz egin zidan lehen aldian, oso ile ederra zuela esan zidan, beltzarana. Erotu egiten ninduen, esaten zidan, Onera eta batez ere txarrera, gehitzen zuen gero. Eta egun batean, abisatu gabe, ilea moztu zuela eta zerbait aldatu zela. Ezin nuen, esaten zuen, Asko maite nuen, baina ezin.

      Horrelako gauzak zituen Jonek.

      Ezagutu nuenean ile motza zeraman Sarak. Aurpegi atsegina zuen eta asko zabaltzen zituen begiak entzuten ari zenean, etengabe ezusteko baterako gertu balego bezala. Ez zen irudikatu nuen bezain ederra, eta horrek, lasaitu beharrean, astindu egin ninduen.

      Frontala ipinita zeukan. Jonek zulo gaineko ohola erretiratu zuen. Sara juxtu-juxtu kabitzen zen bertatik eta gerria estutuz eta besoak asko luzatuz lortu zuen sartzea. Desagertu eta minutu erdira edo oihu egin zuen. Zulo ertzean belaunikatu ginen esaten ari zena ongi entzuteko:

      Harria eta lurra da! Baina zula daiteke.

      Gero, Jonek besoak luzatu zituen ateratzen laguntzeko. Indar handia egin behar izan zuten, nahiko modu koordinatuan eta mantso, urradurarik ez egiteko. Gorputz erdia kanpoan zuenean, Jonek tira egin zion eta ilean gelditu zitzaion hautsa astindu.

      Garai hartan fede itsua nuen maitasunean.

Erabakita zegoen: terrazapea hustuko genuen. Behin azpia hustuta, egongelatik egingo genuen sarbidea. Eskailera bat ipiniko genuen, beheko solairura etxe barrutik sartu ahal izateko. Argitasuna terrazan zabalduko genuen leihatila batetik sartuko zen. Kristala eta metalezko sareta bat ipiniko genituen bertan, landare batzuk inguruan eta ez zen inor ohartuko. Inork ezingo zuen jakin. Zirrara handiko egunak izan ziren. Sekretu hark asko hurbildu gintuen.

      Sarak egin zitekeela esan eta biharamunean, Jonek eta biok eraiste mailu bat erosi genuen Leroy Merlinen. Oso pozik geunden eta etxerakoan txinatar janaria eskatu genuen terrazan makilekin jateko; erritualaren parte zen.

      Aspaldi zen, nerabezarotik, planik ez neukana. Eta agian lehenengo aldia zen gizon batekin plan bat neukana. Ume kontuak-eta berehala alboratu genituen Jonek eta biok, ez bakarrik diruagatik, baina batez ere. Aurreko bikotekideekin ere antzerako. Agian aurrerago, esaten genuen, jakinda aurrerago beranduegi izango zela. Beraz, ezin kabituta nengoen gure proiektuarekin. Afalostean, Jonek prezintoa moztu zion mailu mekanikoari. Gutxitan ikusi nuen hain ilusionaturik.

      Isilka hitz egiten genuen aferaz, berdin zuen non geunden, terrazan, apartamentuan edo tabernan. Argi geneukan lan kargarik handiena gauez egin beharko genuela, zaratarik atera gabe. Eman beharreko urratsak adostu genituen: arratsean, harria mailuarekin puskatu, zazpietatik bederatziak bitarte; jarraian, irten eta afari-legea; ondoren, berriz ere behera, eraitsitakoa kapazuetan biltzera; eta azkenik, kapazuak zulotik atera eta furgonetan kargatu, zeina aurrerantzean terrazako leku estrategiko batean aparkatuta edukiko genuen, gure mugimenduak estaltzeko. Azken parte hura bereziki isilik egin beharko zen, bizilagun insomneren bat ikusmiran balego ere.

      Gutxitan sentitu izan naiz zirrikitu hartatik lehen aldiz sartu nintzenean bezain pozik. Zeremonia oso bat eskatzen zuen: obrarako argi bat lerratzen uzten nuen lehenik, suabe, harik eta lurra ukitu arte. Gero, gu jaisten ginen, lehendabizi bera, eta gero ni, bata bestearen laguntzaz. Ni izaten nintzen oholarekin zulora sartzeko zirrikitua estaltzen zuena, zer gerta ere.

      Jon mailu mekanikoarekin aritzen zen eta ni zizel eta mailu arrunt batekin. Tarte txikietan egiten genuen lan, kanpotik etor zitezkeen zaratei oso adi. Eraitsi, gelditu, atezuan egon eta, zaratarik entzuten ez bazen, berriro ekin: eraitsi, gelditu, atezuan egon. Erritmo hartan, denbora gutxiren buruan, gure apartamentuaren ia halako beste bat izango genuen azpian.

      Zirrikitua ez genuen gehiegi handitu, gu eta hondakinez kargatutako kapazuak pasatzeko lain, besterik ez. Hartara, ohol batekin eta gainean jarritako jardinera batekin estaltzen genuen bukatutakoan. Zulatzearen poderioz anfora baten antza hartuz joan zen. Hasieran, zulo txiki bat zen, gu biok elkar besarkatuta kabitzeko modukoa. Dantza egin genuen horrela egon ginen lehenengo aldian. Jonek belarrira kantaxkatzen zidan, bere gurasoen garaiko bolero bat. Ez zuen bereziki ongi kantatzen eta erdizka zekien letra, eta horrek are xarmangarriagoa egiten zuen. Berotu egiten ginen apur bat, baina ez genuen ezer egiten, lanera joanak baikinen, eta lanean umore oneko aritzeko behar genuen energia ematen zigun igurtzialdi txoro hark. Ohartzerako, kanpineko mahai bat eta aulki pare bat ipintzeko bezain handia zen. Nekatzean, eseri eta mokadu bat egiten genuen.

      Laster, lan egiteko modua aldatu behar izan genuen. Behin, denak emanda ari ginela, aldameneko bizilaguna etorri baitzen txirrina jotzera. Isiltasun tarte horietako batean ohartu ginen jo eta jo ari zela. Zur eta lur gelditu ginen. Ba ez dute zabaltzen, esan zuen, Baina argia piztuta dute. Lehenengo habearekin topo egin genuen egunean izan zen. Terrazatik gertuen zegoena zen eta ondorioz errazena.

      Horrela ondorioztatu genuen bat lurrazpian lanean ari zen bitartean, besteak lurgainean egon behar zuela, inguruari adi. Beraz, lanetik etorritakoan, afari-legea egiten zuen Jonek, eta zirrikitutik behera lerratzen zen. Nik, ingurua zorrotz zainduz, argia botatzen nion, kablea poliki-poliki askatuz eta azkenik irekidura oholarekin estaliz. Gero, etxean egoten nintzen, telebista edota musika piztuta, nahiz kasurik egin ez, zarata ateratzeko. Pare bat orduren buruan, zirrikitua zabaldu eta aldaketa egiten genuen: bera lotara joaten zen eta ni zulora jaisten nintzen.

      Sistema harekin hasi eta gutxira ordea, esan nion neu arduratuko nintzela guztiaz. Ordurako bigarren habea desestalita geneukan. Esan nion ongi sentiarazten ninduela, soldata etxera eraman gabe nengoen hartan, neu arduratzea zerbaitetaz. Hala, bera, lanetik bueltan, etxean gelditu zitekeen, ingurua barrandatzen eta bizimodu arrunta eginez. Nik egunez egingo nuen lo.

      Aurpegia musukatu zidan.

      Usaina maite nuen. Baina baita lurra eskuetan eta aurpegian sentitzea ere. Batzuetan hezea, zenbaitetan hautsa, besteetan harria. Eta isiltasuna. Iluntasuna. Itolarri neurtu hura, zulatu ahala arinduz joaten zena. Eginkizun hari emana nengoen, pozarren.

      Zulatzeko erabiltzen nuen tresneria ugarituz joan zen denborarekin. Nahi gabe, bilduma moduko bat osatu nuen. Mailutik pala batera bitarte kabitu zitekeen guztiak balio zidan: makilak, puntzoiak, koilarak, burruntzaliak, alanbreak, bihurkinak, arpoi zahar bat, guraizeak, aitzur bat. Mahai gainean ezarri eta, zulatu behar nuen zatiaren arabera, bata edo beste erabiltzen nuen. Tentuz hautatzen nuen erreminta, egunaren, nire aldartearen, lurrak esaten zidanaren arabera. Elkar ezagutzen ari ginen, presarik gabe, jakin-minak gidatutako elkarrizketa batean bezala. Bukatzean, erremintak zapi batekin garbitu eta toalla batean biltzen nituen txukun-txukun.

      Bidean zizare ugari aurkitzen nituen. Gehienak bitan partituak agertzen ziren. Horiek ere trapu heze batean biltzen nituen, eta gorakoan, hozkailuan sartzen, Jonek karnatarako erabiltzen zituen-eta batzuetan. Ni hartan ari nintzenetik, tarteka arrantzara joaten zen, eta behin lupia bat ekarri zuen bokaletik; nahiz eta, gehienetan, zomorroek zaborretan amaitzen zuten.

      Edonola ere, gehien, eskuekin egitea gustatzen zitzaidan. Eskuekin zulatzea. Hasieran erreparo pixka bat ematen zidan. Baina behin hura gaindituta, eguneko unerik onenetakoa bilakatu zen: aztarrika aritu hatzetan min hartu arte. Zenbat eta denbora gehiago igaro lurpean, toki hura ulertzen ari nintzela sentitzen nuen. Bizirik zegoen eta kentzen nion eskukada bakoitzak zentzu bat zeukan.

Lurpetik ateratzen nintzen eguneko lehen argi zirrinten bila, mundua lozorroan dagoen behi erraldoi bat den une horretan, handik pixka batera denek probetxua atera nahiko diotela ez dakien abere inozo bat. Zerura begira gelditzen nintzen, gaua saretu bitartean, aske gelditutako iluntasun hari solteak desagertzen ikusten. Gero, itsasoa. Itsasoak taupadaka jarraitzen zuela ziurtatu arte zain egon, hari guztiari adi, haren guztiaren lekuko, haren guztiaren parte.

      Etxerakoan, Jon esnatzen nuen. Bera ere pozik zegoen. Egunero aipatzen eta ospatzen genuen modu batera edo bestera egiten ari ginena. Elkarrekin gosaltzen genuen. Berak esnatze txarra zuen eta batzuetan kosta egiten zitzaion egindako aurrerapenekin poztea. Nik, hala ere, esan egiten nizkion, hainbesteko ñabardurekin agian, egun batean zulora jaisteari utzi baitzion. Nik ere nahiago nuen hala.

      Egunez egiten nuen lo, bospasei ordu, nahikoa zitzaidan. Energiaz gainezka nengoen.

      Hirugarren habea aurkitzetik igo nintzen egunean, sukaldean egin genuen larrutan eta Jon gosaldu gabe joan zen lanera. Gaur ere gosaldu gabe utziko nauzu?, galdetzen zidan aurrerantzean maiz esnatzerakoan.

      Hondakinak erraz eta azkar igotzeko, poleadun mekanismo bat jarri zuen furgonetan. Lanera joan aurretik kargatzen laguntzen nion. Tirabirak izaten genituen batzuetan, bizilagunak kuxkuxean irudikatzeak larritasuna ematen ziolako uneari. Baina ez nion uzten muxu bat eta besarkada bat eman gabe joaten. Orduan bai, aldentzen ikusten nuen, bera eta hondakinak. Dena ezberdina zen lurpetik irtendakoan, ezerk ez zirudien benetakoa. Jon joandakoan, dutxa bat hartu eta lotara sartzen nintzen. Amets ugariko garaia izan zen. Sarri, loreekin egiten nuen amets, tamaina eta kolore ugaritakoak ziren, baina batez ere lore arraro haien lurrinak ziren berezi: ordura arte usainekin amets egin gabea nintzen.

      Azken habea atera nuela esan nion eguneko arratsaldean, bingora joan ginen. Lortu egin genuen eta ospatu beharra zegoen. Jonen ideia izan zen, baita Sara gonbidatzea ere. Nik, Jon ezagutu arte, ez nuen behin ere bingo bat zapaldu; haiek bai, tarteka joateko ohitura zuten. Egun hartan, ez zitzaidan axola izan. Lorpena partekatzeko bezain harro nengoen. Begira, gai izan gara esatekoa.

      Okasiorako jantzita, orraztuta eta perfumatuta joan ginen, pixka bat txantxetan eta pixka bat egiatan. Nik bizkarra agerian uzten zuen soineko bat neraman, ilea lisatuta eta solte. Hain neukan luzea gerrialdea laztantzen baitzidan. Lanak izan nituen azkazalak garbitzen, eta ez nuen guztiz lortu. Lurra barru-barruraino sartuta nuen eta, gogotik saiatuagatik, ilargi formako itzal bat gelditu zitzaidan. Jon mahuka motzeko alkandora zuri batekin eta bermudekin jantzi zen. Oinez joan ginen etxetik.

      Sara bere bikotekide berriarekin joan zen, bera baino dezentez gazteagoa zen Olaia izeneko emakume bat. Jonek ere egun hartan ezagutu zuen. Londres hoteleko bingo aretora eraman gintuzten Sarak eta Jonek. Ez zebilen jende asko. Gure aldamenean, ezkontza despedida bat ospatzen ari zen neska kuadrilla bat. Gainontzean, gizon eta andre edadetuak, ama-alaba ugari. Jokoan hasi aurretik, Sarak Zer moduz klase partikularrak? galdetu zidan. Bazekien karneta atera nahian nenbilena, eta nik ez nuen irudikatzen zein unetan eta zerk bultzatuta hitz egiten zuten Jonek eta Sarak, nork hasten zituen elkarrizketak eta zergatik, baina ez ziren zeloak, ezta antzekorik ere, sakonagoa zen.

      Eta orduan, gaia desbideratzeko, Jonek kontatu zuen tapizerietako bezerorik onenak bingoak direla, ludopatek, komunerako joan-etorriarekin jokaldirik ez galtzeko, gainean egiten dutelako txiza, lagun tapizero batek esan omen zion. Beti gauza bera kontatzen duzu, esan zion Sarak. Baina nik ez nion inoiz entzuna.

      Bi kartoiren artean, Olaia komunera joandako batean, egindako aurrerapenen berri eman genion Sarari. Jonek oso serio esan zion ezin zuela beste inork jakin. Sarak aipatu zuen zulora sartu nahi zuela, ikusi egin nahiko lukeela nola ari ginen. Jakina, erantzun zion Jonek, Nahi duzunean. Gero, zertarako erabiliko genuen galdetu zigun, ez zuela ulertzen. Uf, esan zuen Jonek, eta eginahalak egin zituen niri ez begiratzeko. Ni ere isilik gelditu nintzen hari begira eta bere aurpegia ikusi nuen zerbait estutzen duen ukabil baten modura trinkotzen.

      Zorionez, bingoan ezin zen askorik hitz egin, ezin da bista kartoitik altxatu. Nik bi lerro eta bingo bat kantatu nituen, besteek ezer ez.

      Gastatutakoa kenduta, 27 euro irabazi nituen eta ogitarteko batzuk jatera gonbidatu nituen denak Amara Zaharreko taberna batera. Terrazan eseri bezain pronto, Olaiak I Ching-a irakurtzen zuela aipatu zuen Sarak. Ez genekien zer zen, eta azaldu zigutenean, Jonek esan zidan agian ongi etorriko zitzaidala lanarekin zer gertatuko zen jakiteko. Ez nuen nahi, beldurra ematen zidan, baina itsuskeria iruditzen zitzaidan ezetz esatea. Totelka galdetu nuen. Zertan egin ote nezakeen lan. Olaiak esan zidan galdera zehatzagoa egitea komeni zela eta, batez ere, galderak sortzen zidan energiatik apartatu behar nuela. Denbora hartu nuen, plazatik paseo txiki bat emanez. Denak begira nituen. Horrek oso urduri ipini izan nau beti. Lan on bat eskuratuko al dut urtea bukatu aurretik?, galdetu nuen. Zakuto batetik txanpon batzuk atera eta mahai gainera jaurti zituen. Pentsakor gelditu zen. Jonek izterra estutu zidan eskuarekin. Nik eskua eman nion.

      Olaia begira gelditu zitzaidan lipar batez hitz egiten hasi aurretik. Nire bizitzan ordena ezartzea zela gakoa esan zidan. Gauzak emozioei jarraiki egitea akatsa izan zitekeen aurkitzen nintzen une hartan, jarraitu zuen. Eta batez ere, harreman desordenatu bati amaiera emateko beharraz mintzo omen zen argiki I Ching-a. Zure mugak eta zure gaitasunak zein diren ezagutuz gero dena ongi aterako da, bukatu zuen. Edo horrelako zerbait.

      Etxeko lan hori egina nuela esan zuen Jonek, eta gurpildun aulkien katalogoarena kontatu zuen. Sarak bazekien, baina Olaiak ez, eta barre algaraka aritu ginen denok pasadizoa entzuten genuen lehenengo aldia balitz moduan. Gaitasun hori zeukan, jendeak ongi sentiarazi nahi zuen Jon. Irriak bukatzean ordea, Olaiak esan zuen: I Ching-ak dioenaren arabera, kalte egiten dizun hori ez da emakumezkoa.

      Eta ea nor zen eta zer ikustekorik zeukan horrek lanarekin, galdetu nion. Eztia izan nahi nuen, baina ez nintzen izan. Jonek esku hartu zuen, esanez agian nire aitari buruz ari zela, eta edonola ere, ez kasurik egiteko, ea noiztik axola zitzaizkigun guri txorakeria horiek. Elkarrizketa guztiz agortu aurretik joan ginen.

      Bagoaz, esan zuen Jonek, eta denak batera altxatu ginen, eta bestearen bikotekidearekin oinez aldendu ginen tabernatik. Olaia eta biok isilik. Azkazalak hozkatu nituen. Gaziak zeuden. Gure bideak bitan banatuko ziren lekuan gelditu ginen lehor. Urrunxeago zetozen Sara eta Jon, berriketan. Jonek asko estutu zuen Sara agurtzerakoan; zurrunduta zegoen, albiste oso txar bat edo oso on bat jaso izan balu bezala. Zurruntasun hartatik esan zidan aio eskua airean mugituta. Zer iruditu zaizu bere neska?, galdetu zidan berehala. Eta nik, ez zitzaidala gustatu, ez zela erabat garbia. Sorgina, esan zidan harro. Miretsi egiten zuen jendearen barrua ikusteko neukan dohaina.

      Etxera bidean ametsaz galdetu nion. Zein zen Sarak eta zuk egin zenuten ametsa?, ez didazu behin ere kontatu. Amets hura!, erantzun zidan, Badakizu nolakoak diren ametsak, barruan egon ez bazara, zailak dira azaltzen. Ondoren, txistuka hasi zen eta hala eutsi zion etxeraino, gelditzen zitzaigun malda pauso azkarrean igoz.

      Gauerdia pasatxo iritsi ginen. Bizilagunen argiak itzalita zeuden. Gau zurixka bat zen, epela. Jasmin usaina zegoen. Beste mende batekoak ziruditen arrosa hori potoloek. Hegazti gautarrak uluka ari ziren. Hegal kolpeak hostoen kontra. Denak zuen erreal itxura.

      Jonek txistuka jarraitzen zuen. Apartamentuko atea ireki zuenean isildu zen. Hortzak garbitzen ari zela galdetu nion zer egingo genuen zuloarekin, zertarako erabiliko genuen, ez zuela erantzun. Berak ispiluari begira jarraitu zuen, gargarak egin zituen, konketan barrena isuri zuen likido urdinkara apartsua, toalla mutur batekin lehortu zuen ahoa, poliki, metodikoki.

      Zertarako erabiliko dugu ba?, esan zuen. Ezertarako ez, zulo bat da.

      Galtzontzillotan zegoen, besoko erredurari begira gelditu nintzaion. Esku handi harekin laztandu zuen niri begira. Gero, hurbildu egin zitzaidan, ilea usaindu zidan, bere gorputzaren kontra estutu ninduen. Etorri nirekin ohera, esan zidan, Denbora asko da ez dugula elkarrekin lo egiten.

      Ezetz, lana neukala oraindik esan nion.

      Soinekoa erantzi, lanerako arropak ipini eta ilea motots batean bildu nuen. Gauera irten nintzen. Isiltasuna. Isiltasun hedakor bat. Hainbestekoa, pentsamenduak ere entzun baitzitezkeen. Furgonetak distira egiten zuen ilargipean. Iratzeek ere bai. Denak zuen artifizial itxura.

Ahate bihotz

Nagia eta desioa neurri bertsuan pizten zidan hitzordu hark. Oso aurretik itxi genuen, haiek hala nahita. Afari eguna baino bi hilabete lehenago agian.

      Agenda familiarra zeraman jende bat zen: Sabinak Francken lan, entrenamendu eta ile-apaindegiko ordutegien berri zeukan, eta Franck, Sabinaren agentziako ordutegi aldakorra ezagutzeaz gain, Enekari etxeko lanekin zein egunetan lagundu beharko zitzaion aurreikusteko gai zen, hala nola biek elkarrekin egiten zituzten korrika saioak eguraldiaren arabera antolatzeko. Gainera, Parisen bizi zen alaba zaharrenaren treneko joan-etorri guztien berri ere bazuten zehazki, biek. Espanturik eta harrokeriarik gabe aipatzen zuten. Maitasun froga irmo bat iruditzen zitzaidan, sendotasunarena. Andonik eta biok ozta-ozta ezagutzen genituen Ingeren jai eta opor egunak, nahiz eta horrek ez zuen gauza handirik esan nahi.

      Behar bezalako gonbidapen bat zen. Email bat bidali ziguten, Sabinak idatzia, segur aski; “Franckek, Sabinak eta Enekak afaltzera gonbidatu nahi zaituztete…” hasten zen eta “Abeberry familia” amaitzen. Handikeria iruditu zitzaidan, baina segidan ulertu nuen ezetz, kulturala zela. Gauzak ongi egiten zituen jendea zen, munduari gauzak ongi egin zitezkeela adierazi nahi zion kultura batean hezia, zibilizazio unibertsalari ekarpen handienetako bat egin eta gero zorrak kitatu, eta munduarekin zakarrak eta ergelak izateko zilegitasuna irabazi zuena, haiek gainditutzat zeuzkaten askatasun, berdintasun eta senidetasun aferak neandertalentzat utzita. Ez zen Franck eta Sabinaren kasua, hala ere. Maitagarriak ziren, ez nuke bidegabea izan nahi. Franck dermatologoa zen, Mont-de-Marsanen jaiotakoa. Sabinak higiezinen agentzia batean egiten zuen lan eta Tolosa ondoko herri batean sortua zen. Haiei, frantsestasunak ez zien abaro ematen eta baziren hogei urte Hendaiara sustrai bila joan zirena, ikastolan eskolaratuz alabak, oporrak hipotekatuz Makeako baserri batean euskara ikasten, euskal musika entzunez eta baita kantatuz ere. “Gure alaba biak hendaiarrak dira, euskaldunak”, maiz errepikatzen zuten ideia hura. Gure sustraiekin miretsita zeuden, hala laburbiltzen zuten euskaraz hitz egiten zuten familiek eragiten zietena. Guretzat, haiena zen miresgarria eta apur bat ulertezina.

      Eskertu egin nahi ziguten Enekagatik eta beraiengatik egiten genuena. Eta hori zen: asteazkenetan, beraien alaba gurearekin batera joaten zen Irungo antzerki eskolatik jaso, etxera ekarri eta afaltzen eman.

      Egun horietan, Enekak mahaia jartzen zuen inork eskatu gabe; ontziak ez garbitzeko eskatu behar izaten genion eta barrez lehertzen zen Andoniren txiste guztiekin. Nirekin heldu baten pare hitz egiten zuen, berdin zitzaion gaia Le Pen eta Macronen arteko lehia izan edo hezkuntza sistemaren egoera penagarria. Asteazkenetan, Inge alaba perfektu hark eklipsatuta gelditzen zen, eta bere petral rola nabarmenagoa zen Enekaren pleitesiarekin kontrastean. Helduok ere gure aldetik, sisteman organismo bizidun berri bat sartzen zenean gertatu ohi zen legez, geure paperak doitzen genituen. Bederatzi eta erdiak aldera, Franck kristalezko sabaidun Teslan agertzen zen, kiroleko arropak soinean beti, etxe aurrean bozina jotzen zuen eta neskatoa korrika batean jaisten zen. Ez dakit Andoni eta Ingeri berdin gertatzen ote zitzaien, baina joan eta gero lasaitua hartzen nuen gure triada inperfektura itzulita.

      Sabinak behin baino gehiagotan esan zidan Andonik eta biok oso bikote ederra osatzen genuela, konplizitate handikoa. Egia zela esango nuke. Ordura arte, haurren urtebetetze festetara eta logistika kontuetara mugatutako harremana geneukan abeberrytarrekin, eta orain, lehenengo aldiz, haien etxera joango ginen. Gertuagotik ezagutzeko jakin-gosea nuen, nahiz eta nire egunik onena ez izan.

Afaritarako gonbidapena eta gero etorri zen Bertaren mezua. Bertak eta biok klasean ezagutu genuen elkar, Bartzelonan, Literatura Konparatua ikastera joan nintzenean. Lotarako toki bat hitz emanda nuen Raval auzoan, baina pisura iritsi nintzenean beste norbait zegoen niretzako behar zuen logelan. Gazteentzako ostatu batera joan nintzen. Han egiten nuen lo masterra hasi nuenean. Klaseko lehendabiziko egunean, Bertaren ondoan eseri, eta kafe orduan, elkarren berri ematen ari ginela, beste zerbait aurkitu arte bere etxean gelditzeko gonbidapena egin zidan. Ez zekien ezer nitaz, eta hala ere, egun hartan, bere etxeko giltzak eman zizkidan, nahi nuenean joan nendin.

      Tristanekin bizi zen, mutil-lagunarekin. Maitemindu egin ginen, edo horrela esaten genion garai hartan. Tristanek eta biok promes egin genion elkarri ez zela deus gertatuko, Bertagatik, Andonigatik. Aitortu egin genien Bertari, Andoniri. Eutsi egin genion promesari eta ez zen deus gertatu. Eta gertatu zena gertatu ez zena baino birrintzaileagoa bilakatu zen: promesaz eta ezinezkoz kargaturiko bi gorputz gazte ebatzi gabeko grinarekin ezkutuan jolasean, haragi transakzio bat baino askoz kitzikagarriagoa eta biolentoagoa.

      Orain badakit zein arruntak diren orduan berezitzat neuzkan kontu haiek. Baina garai hartan ez nekien, sinetsi egiten nituen eta elikatu ere bai.

      Aldendu egin ginen bolada batez, denok denongandik. Konstelazio hartan, Tristan izan zen betiko desagertu zen bakarra. Andonik eta biok, eten haren ondotik, elkarrekin jarraitu genuen, Hendaiara etorri ginen bizitzera, eta Berta, munduaren beste puntara joanda ere, gertu mantendu zen, alai, ulerkor eta umil.

      Hark harreman ugari izan ditu ordutik. Azken urteetan emakumezkoekin bakarrik. Orain ez dabil inorekin. Bartzelonara itzuli da, Hego Ameriketan hamarraldi bat egin eta gero. Tristanekin gaizki bukatu zen afera. Bertak etxetik bota zuen, eta tipoak, alde egin aurretik, su eman zion bien oheari, laka pote bat eta txiskero bat su-jaurtigailu moduan erabilita. Ez zen hondamendirik gertatu. Hondamendiaren amaiera izan zen. Bertak kontatu zidanean lotsatu egin nintzen, modu batera, niri gerta zekidakeen eta.

Bertak eta Andonik erdibidean, Zaragozan, egin zuten hitzordua. “Hotel batean?”, galdetu nion Andoniri. Eta ezetz, Bertaren lagun bollera batzuen etxean, haiek arduratuko zirela logistikaz, hoztasuna kendu nahi ziola egingo zutenari.

      Hiru egun pasatuko zituzten han, “Bertaren obulazio leihoan, aukerak biderkatzeko”. Ingeri, kontzertu batengatik zihoala esango genion. Eta aitzakia bera erabiliko genuen Franck eta Sabinarekin.

      — Nola zaude? —galdetu nion Andoniri motxila prestatzen ari zen bitartean.

      — Ongi. Agian plumifero fina eramango dut, han gauez hotz egiten du eta. Eta zu?

      — Arraro. Baina ongi. Arraro. Bai.

      — Garaiz zaude oraindik.

      — Zu ere bai.

      — Garaiz gaude. Bion gauza da, badakizu.

      — Bai.

      — Bertak galdetu dit ea pornoa begiratu gabe egin dezakedan. Nahiago lukeela hazia biolentzia horretatik aparte sortuko balitz.

      — …eta?

      — Ez neukala asmorik.

      — Ezta zure fantasietan ere? Zure irudimena kapitalismoaren eta matxismoaren atzapar luze eta zikinetatik libre al dago?

      — Jakina. Zugan pentsatuko dut kanpaia jotzean…

      — Gezurtero.

      — Egia da.

      Besarkatu egin ginen gorputza zurrundu zitzaidan arte. Urte pare bat bazen Andonik pornoa ikusteari utzi ziola esan zidanetik. Masturbazioa kontsumo bilakatu zitzaiola eta bion bizitza sexuala hondatzen ari zela zentzugabeki. Aitortu zidanean, asaldura txiki bat izan nuen: egiten zuela imajinatu arren, eguneko zein ordutan, etxean edo etxetik kanpo eta zein gorputz eta ekintza motaren bila egiten ote zuen espekulatuz galdu zitzaidan arreta.

      Tren geltokira eraman nuen. Rafa Berrioren Niño futuro entzun genuen eta huskeriez aritu ginen. Bularrak laztandu zizkidan agurtzean.

      — Nire irudimenarentzat —esan zidan.

      — Zorte on.

      Alde egin orduko Bertak mezu bat bidali zidan beragatik egiten ari ginena eskertuz. Egiten ari nintzena, baita ere. Ez zen esaten zidan lehenengo aldia. Nik ez nuen beragatik ezer egiten aritzearen sentipenik, erantzuten nion. Baina hori esaten nion bakoitzean gezurretan ari nintzen, banekien eta, zera hark aurrera eginez gero, Bertaren eta Andoniren (eta baita nolabait ere Ingeren) bizitzak betiko lotuko zirela, nireaz gaindi. Eta hala ere: baimena nik ematen nuen, ni nintzen the master of ceremonies. Arraroa zen: neure buruaz harro nengoen benetan ezezkoa eman nahi nion zerbaiti baiezkoa emateagatik.

Abeberrytarrak gure etxetik urruti bizi ziren, hondartzatik gertu; autoz joan ginen, nahiz eta ez zitzaidan hartzea gustatzen Hendaian barrena ibiltzeko. Inge pozik zegoen.

      Andonirekin hitz egin berritan nintzen: bezperatik zegoen Bertarekin eta bigarren ekinaldiaren bila zihoazen. Ez zuen ekintza aipatu, baina bai gainontzekoa: bakarrik bazkaldu zuten Bertak eta berak, lagunek prestatuta utzi zizkieten ricotta eta espinakadun kaneloiak. Ondoren, bakoitza logela batera joan zen:

      — Bukatu nuenean Bertarengana joan nintzen, eman egin nion eta injekzio batekin sartu zuen. Hori berak kontatua dakit, nik ez bainuen ikusi. Gracias a la vida entzuten aritu zen buklean. Nik beste kanturen bat jarriko nukeen, baina ez dakit, ezagutzen duzu nolakoa den. Eta gauean berdin. Gero zinemara joan ginen Kaurismakirena ikustera... Nik uste elkarren ondoan egoteko modu bat izan zela, baina elkarri hitz egin beharrik izan gabe.

      Ez dakit berari zer esango zion. Zergatik bera. Niri, koherente hitza aipatu zidan gehien. Tipo koherente bat iruditzen zitzaiolako aukeratu zuela, jende koherentea ginela biok, oker al zegoen. Gero isilik geratu zen. Ni ere bai. Oker bazebilen oker hartatik atera nezan zen isiltasuna, ulertu nuen. Ezerosoa izan zen.

Ardo botila bat eta frijitutako almendrak eraman nituen. Ingek Ferrero Rocher piramide bat ere erosarazi zidan. Eneka txoratu egiten omen zen txokolate haiekin eta, abeberrytarren etxerako arruntegia iruditu zitzaidan arren, haren erreguei men egin nien. Asteazken horietariko batean Enekak kontatu zigun haienean txokolatea asteburuan bakarrik jaten zela eta neurrian. Kuriositatea nuen gure bonboien aurrean nola erantzungo zuten.

      Etxe handi eder bat zen, txuri-gorria, “Gure nahia” izenekoa, Hendaiako auzo berri batean altxatutakoa. Teslaren aurrealdea ikus nezakeen garajearen atetik muturra ateratzen. Mini berde ilun bat ere bazuten, garajetik kanpora. Etxe parean, lorategi izandakoa zolatuta zegoen, baina hiruzpalau zuhaitz hazteko moduko lur zatiak agerian utzi zituzten, eta bertatik, izendatzen nekien bi zuhaitz irteten ziren: kamelia bat eta mimosa bat.

      Sarrerako hesia zeharkatu bezain pronto, “Ongi-etorri” zioen mosaiko bat zegoen lurrean. Etxe atarian, lauburudun alfonbraren ondoan, zeramikazko euskal motibodun bi bol polit: batean ura, bestean txakur kroketak. Txirrina jo aurretik entzun nituen txakurraren zaunkak. Jo bezain pronto ireki zuen atea Enekak eta pinscher txikia inguruan hasi zitzaigun salto eta jauzi. Enekak lepokotik heldu zion eta ongi etorria egin zigun heldu baten modura, diosal oso eta guzti:

      — Zuen puskak hor utz ditzakezue —esan zuen barruan pertxero bat seinalatuz.

      Eskaileratik barrena desagertu ziren bi neskak. Espazio handi, argitsu, koloretsu eta aldi berean hotz batean gelditu nintzen bakarrik, txokolateei, almendrei eta botilari besarkatuta. Sarrera eta egongela bat ziren. Enekak esanda nekien andre nikaraguar bat joaten zitzaiela astean hirutan garbiketa egitera. Dena txukun, berri eta distiratsu zegoen, baina, paradoxikoki, apur bat anakronikoa zen, hogei urte lehenago dekoratua izan eta denbora horretan guztian inor etxe hartara sartu izan ez balitz moduan: abaloriozko gortina bat atondoan, koloretako beirazko horma egongelaren alde batean, zebrazko estanpatudun besaulki bat...

      Berehala agertu zen Sabina, irribarretsu, Desigual markakoa izan zitekeen soineko estu batekin.

      — Lastima Andoni ez dela etorri —izan zen esan zidan lehenengo gauza.

      — Zaragozan jotzeko deitu diote azken momentuan.

      — Orkestrarekin?

      — Ez, ez, bere proiektu pertsonalarekin.

      — Hara!

      — Bai… Aver Raris izena du. Musika esperimental moduko zerbait egiten dute, lo-fi estilokoa… Berari gustatu, hori gustatzen zaio.

      — Musika esperimentala... Pozten naiz beragatik, baina… guregatik pena hartzen dut. Behingoz behar den bezala juntatuko, eta...

      Franck amantal loredun bat soinean agertu zen, esku batean bandeja bat, bestean platertxoak. Zarata handia ateraz utzi zituen egongelako mahaitxoan.

      — Ikusten al duzu? Gizonen tema emakumez janzteko… Nire aitatxi anarkistak beti esaten zuen: “Ez zaitez fio gona daraman gizon batez…”. Berak apaizak zituen buruan, baina… ez dakit ba.

      — Gaur egun hori esatea extemporaneoa da, Sabina.

      — Idazlea txunditu nahi duzu hitz hori erabilita?

      Franckek muxu txiki bat eman zion Sabinari kokotean. Gero nigana etorri zen. Muxu eman zidan masailean. Ardo botila eman nion eta ume jaioberri bat bailitzan hartu zuen besoetan. Oso guapoa zen. Sabina ere bai. Biak ziren oso guapoak, akonplejagarriki guapoak, akonplejagarriki kirolariak, akonplejagarriki alegerak.

      — Ederra itxura ardo honena! Nafarra al da?

      — Arabarra.

      — Landetako batekin hasiko gara —esan zidan—. Domaine du Tariquet. Sauvignon blanc. Maitatu egingo duzu. Aperitiferako nire eskualdeko zerbait prestatu dut, baita ere. Ziur nago ez duzula inoiz dastatu. Afari tematikoa izango da. Eser zaitezte…

      Arbel koloreko larruzko sofa berri usaineko batean eseri ginen. Neskak ere bai. Haiek elearen luzapen batean, ni bestean. Sabina desenkusatu egin zen eta eskailerak igotzen entzun nuen.

      Txakurrarentzakoak bezalako bol batekin etorri zen Franck, gatza agerian zuten haragi itxurako zati ubelez betea.

      — Plazer baduzu… —esan zidan, kopa bat ardo zuri eta jangai ezezagun hartaz beteriko bandeja nire mutur aurrean jarrita, eta aldamenean eseri zitzaidan.

      — Zer da?

      — Zuk, dastatu.

      Mastekatu egin nuen. Goma-antzekoa zen. Gatzak estali eta goratzen zuen zapore ilun bat gordetzen zuen barru-barruan.

      — Erraien bat dela esango nuke…

      — Bai. Baina zein?

      — Giltzurrunak?

      — Ez!

      — Aita, esaiozu… Beti berdin.

      — Bai, apur bat sadikoa izaten ari naiz, ezta, laztana?

      — Gibelak?

      — Ezta ere!

      — Ez dakit.

      — Bihotzak —esan zuen Franckek pelutxezko ahotsa jarrita.

      — Untxiarenak?

      — Ez, ahatearenak. Ahate bihotzak dira.

      — Hara! —esan nuen nik, eta beste bat sastatu nuen gustatu ez zitzaidala suma ez zezan, jolasari jarraipena emanez.

      Franck harro zegoen. Eneka lasaituta. Ni Sabina goian zertan ote zebilen neure buruari galdezka. Takoi hotsa entzuten nuen tarteka.

      — Umetan, eskolatik bueltan, amonak ahate bihotzezko ogitartekoa egiten zidan, hura zen gozamena hura, dozena bat bihotz bokadilloan…!

      — Bikote ona egiten duzue —esan zigun Enekak kolpetik Francki eta bioi aurrez aurre begira—. Amarekin baino bikote hobea egiten duzue, aita. Izateko moduan ere bai.

      — Hala uste duzu, maitea? —esan zion Franckek bihotz pare bat mastekatzen zuen bitartean. Gero irriño batekin begiratu ninduen zeharka, merkatuan eskaini dioten legatz bati neurriak kalkulatu nahian bezala.

      — Hartara Eneka eta biok ahizpaordeak ginateke —erantsi zuen gure alabak.

      Ezustean harrapatu ninduen elkarrizketak.

      — Oso guapoa da zuen aita. Oso guapoa zara —esan nuen.

      Franck ere ezeroso ipini eta sukalderantz abiatu zen. Eskaileretan gora oihu egin zuen, Sabinari deituz.

      — Yo me follaba a tu padre —entzun nuen esaten ziola alabak Enekari.

      — Yo al tuyo no, barkatu —esan zuen Enekak ahoskera frantses xarmangarriarekin.

      — Normal, yo tampoco.

      Helduak etorri bitartean, ardoaren etiketa irakurri nuen behin eta berriz: “Vigoureux, très parfumé, élégant, fin et équilibré. Des cépages de plus de cinq générations, cultivés au-delà de la vitesse. Des racines qui poussent vers le centre de la terre, mais aussi vers les hauteurs du ciel. Un vin qui fait rêver”. Beti nahi izan dut idatzi ardoen etiketetako testua. Zenbat eta okerragoa zerbait, orduan eta beharrezkoagoa literatura.

Sofatik altxatu eta sukaldeko mahaira eseri nintzenerako, ardoa, zorionez, bere lana egiten hasia zen.

      Sukaldea erraldoia zen. Modernoa, baina ukitu tradizionalekin: Ezpeletakoak jo nituen piperrak leiho ondoan, egurrezko alazena bat, zeramikazko pitxar bat… Mahai gainean, afaria: letxuga hostoak fin moztutako tipularekin (nire hondamendia), txorizo ilun bat eta oilasko errea.

      — Dena batera atera dugu, horrela lasai aritu gaitezke berriketan, atzera eta aurrera ibili beharrik gabe —esan zuen Franckek.

      Denak niri begira sentitu nituen.

      — Hau bakarrik? —esan zuen Enekak—. Gaur egun berezi bat da, aita… Nire gurasoek ez dute oporretan buffeta duten hoteletara joan nahi ahizpak eta biok gehiegi jaten dugulako. Ez al da egia?

      Plazer txikia eragin zidan Enekaren alderdi petrala ezagutzeak, eta Ingeri ere bai, ageri zenez. Enekak kontatua zigun resort batera joan zela oporretan gurasoekin (“aitak eta amak oso urte ona izan zuten lanean”) eta karbohidrato gehiegi jaten zutelako iskanbilak izan zituztela egunero. Niri ere menu espartanoa iruditu zitzaidan nire irudimenak hitzorduaren aurretik itxuratu zuen oturuntzarekin konparatuta.

      — Lagun artean gaude, ume —esan zuen Sabinak—. Ez ditugu zertan epatatu.

      — Nire amari ez zaio tipula gustatzen —esan zuen Ingek.

      — Esan egin behar zenigun! —Sabinak.

      Dezepzioa irakurri nuen lipar batez gogortu egin zen bere aho inguruan.

      — Ez da deus gertatzen —erantzun nion, sardexkarekin deabruak moztutako uztai ezin finagoak bazterreratzen nituen bitartean—. Baina deus ere, gainera, faborez…

      — Masailean duzun orbantxo hori… —esan zidan Franckek, apur bat totelka.

      — Bai…

      — Lehen, bihozño bat mastekatzen ari zinenean ikusi dut… Ez zenuke kendu nahi?

      Begi azpira eraman nuen eskua.

      — Ez nuen inoiz pentsatu. Egia da handitu egin zaidala azkenaldian…

      — Nahi baduzu kontsultatik pasa… Astelehenean azken orduan, adibidez, eta erre egingo dizut laserrarekin.

      Sabinak mingaina klaskatu zuen:

      — Zeinen sarkina ari zaren bilakatzen, Franck... zahar desinhibitu bat dirudizu, maitea. Ez egin kasurik. Ongi gelditzen zaizu. Nortasuna ematen dizu, zeina, bestalde, ez duzun behar, dena esan behar bada, soberan duzu eta.

      Sabinak ez zuen orbanik azalean. Batzuetan aurpegian tiritatxo bat zuela ikusi izan nuen. Horregatik, ziurrenik. Maiz gurutzatzen nuen hondartzan, bera lasterka eta ni oinez. Irribarre handiarekin egiten zidan adio, baina ez zen inoiz gelditzen.

      — Bo, ikusiko.

      — Eta zer ari zara idazten? Ateratzen al duzu astirik? Benetan, ez dakit nola egiten duzun… —galdetu zidan Sabinak nire eskua aurpegitik apartaraziz.

      — Nobela batekin borrokatzen ari naiz… Eta nola egiten dudan? Etxea hankaz gora edukita eta sobreko zopa asko eta poteko garbantzu asko janda… Eta neure buruari tratu txarrak eragiten. Baita nire ingurukoei ere, dena esan behar bada —Sabinaren irribarrea imitatzen ahalegintzen nintzen, hain zen atsegina edozein esaldi, edozein eduki, irribarre harekin ixtea…

      — Nobelarekin ausartu zara azkenean? Hori beste kirol mota bat da, merezimendurik kendu gabe ipuinei… —esan zuen Franckek.

      — Bai, horrekin ari naiz. Hau zer da?

      — Boudin landais, Landetako odolkia. Esan dizut afari tematikoa zela. Oso biszeralak gara, honezkero konturatuko zinen…

      — Baina ez daukate odol kolorerik?

      — Txerri gibelarekin egindakoak direlako.

      — Hara. Geuretzat odolkia odolarekin egindakoa da, horregatik.

      — Hilekoarekin? —galdetu zuen Enekak.

      — Mesedez, neskak —eskatu zuen Sabinak.

      Beste ardo erronda bat zerbitzatu nuen. Sabinak oraindik erdiraino zuen lehenengo kopa eta Franck eta biona neurri egokitik gora betez hustu nuen botila.

      — Ba al dakizue Marie-Antoinette erreginari lepatu aurretik ezarri zioten azken zigorra konpresa aldatzen ez uztea izan zela? Nahiz eta gillotinara bidean irudikatzen duen koadro ezagun horretan soineko zuri makularik gabeko batekin pintatu zuten —esan nuen—. Ez dut pintorearen izena oroitzen.

      — Ez nekien —esan zuen Franckek—. Datu esanguratsua da.

      — Bai, oraindik komisaldegietan asko erabiltzen omen den zigorra da… hilekoa izanez gero ez diete konpresarik ez tanpaxik ematen emakumeei. Umiliazio modu bat da, ukituekin eta kolpeekin batera —gehitu nuen.

      Franckek odolki erdi bat ipini zidan platerean. Tipula zatitxo egosiak begiztatu nituen txerrikiarekin nahasita, baina hala ere ahoratu egin nuen eta ardoarekin bultzatu. Andonik bi-hiru saiakera eginak behar zituen ordurako.

      — Barka, baina, esaten ari zinen nobelara jauzi egin duzula, ezta… —esan zuen Sabinak—. Etxe honetan asko miresten zaitugu. Zu eta Andoni. Guretzat kulturara dedikatzea… Nola esan… Asko estimatzen zaituztegu eta luxu bat da zuekin hitz egin ahal izatea, partekatzea… Ez dauzkagu hainbeste… lagun… honetara dedikatzen direnak… Ezta, Franck?

      — Hala da.

      — Eta orduan zeri buruzkoa da nobela, jakin badaiteke?

      — Jakin daiteke, bai…

      Begira-begira nituen. Lehen aldia zen etxekoa edo editorea ez zen norbaiten aurrean idazten ari nintzenaz hitz egingo nuena, baina adoretuta nengoen.

      — Nire aitari buruzkoa da. Alkoholikoa zen.

      — Hara!

      — Nobela bat zela ulertu dut!

      — Bai. Hala da, ez fikziozko nobela bat.

      — Dolua egiten lagunduko dizu akaso, ezta?

      — Ez nuen horretan pentsatu, baina akaso bai.

      Ingeren energia eraldatzen senti nezakeen begiratu ere egin gabe. Traizio gorentzat zeukan aitonari buruzko trapu zikinak aireratzea, hainbeste miresten zuen. “Nahiko zenuke nik zuri buruzko liburu bat idaztea? Hori ez da egiten” esan zidan behin. Eskertu egin nuen mahaitik altxatu eta Ferrero Rocher piramidearen aitzakian Eneka eta biak eskaileretan gora abiatu izana. Orduan, Franckek altoa eman zien:

      — Ekarri hori —esan zien. Bonboi kaxa arrapastaka ireki, lauzpabost bonboi hartu eta mahai gainean utzi zituen pirrilaka.

      — Eneka, neurtu, bai? —begia kliskatu zion Sabinak.

      Franck zer esan pentsatzen ari zen, aurpegiko keinukeran antzematen zitzaion.

      — Ezerosoa da denontzat gaia, zaudete lasai —esan nien—. Zabalduko al dugu nik ekarritako botila?

      Bera altxatu zen. Kopa garbiak atera zituen.

      — Eta Andoniren proiektu hori... Non joko dute Zaragozan, areto txikiren batean?

      — Egia esan ez da horretara joan. Nire lagun Bertak hazitarako erabili nahi du. Haurdun gelditu nahi du, baina bollera da eta ez du sistema kapitalistak sortutako saleroste logikaren parte izan nahi eta horregatik bere lagun sarearen babesean egin nahi du, autogestionatuki. Eta gu sare horren parte gara dirudienez. Hori da Andoni etorri ez izanaren arrazoia, obulazioak agintzen du, eta oraintxe, segur aski, kanpaia jotzen ariko da. Voilà.

      (Handik egun batzuetara, gau haren errepasoa egiten ari nintzela, burura etorri zitzaidan voilà hura esan ahal izateko kontatu niela Andonirena. Efektu kolpe on batengatik edukia sakrifika nezakeen esteta bat nintzen, ezbairik gabe, ni ere).

      — Hara…

      — Bai.

      — Bon. Zure oniritziarekin egin duela ulertzen dut —esan zuen Franckek, larri.

      — Jakina. Neuk eraman nuen tren geltokira atzo.

      — Oso eskuzabala da zure aldetik —esan zuen Sabinak, urduri—. Oso laguna al da Berta hori?

      — Oso baino, aspaldikoa. Denborak, kasu hauetan, lanbrotu egiten ditu sentimenduak. Baina ez da hori kontua. Ni ez naiz nor Andoniri baimena emateko edo ez emateko, ez duzue uste? Printzipio kontu bat da.

      — Edonola ere, eskuzabala zara. Tartean Inge egonda, gainera. Oso eskuzabala —Franckek ahotsa gizendu zuen, airea gantzez zipriztinduz bezala.

      — Harropuzkeria da gehiago, ez gaitezen xaloak izan.

      Ikusi nuen Andoniren espermatozoide saldo bat Bertaren baginatik gora ziztu bizian igotzen, zerbixera iritsi ahala tentelak atzean uzten eta Falopioren tronpetarako bidean elkarri bidea ixten, isatskadaka, harik eta batek, lehiakorrenak, eskrupulurik gabekoenak, gizonenak, bulartsuenak, oilarrenak, neoliberalenak obuluaren mintza bortxatu, barrura lerratu eta bertan goxo gelditzea lortu arte, motelenak, lasaienak, apalenak, lagunkoienak atzean utziz. Argi ikusi nuen: haurdun geldituko zen. Andoni hunkitu egingo zen. Haur horrekiko zerbait sentituko zuen. Bere sudurra eta bere aitonarena eta Ingerena ikusiko zion laster Bertaren besoetan egongo zen kreatura hari eta ezinezkoa izango zitzaion arroztea. Klandestinoki ekingo zion haurrarekin harremana izateari, Inge babesteko, ni babesteko, eta hor zerbait haziko zen, gutaz aparteko zerbait, ederra, errutinaz kanpokoa, gauza onez bakarrik elikaturikoa.

      — Nik ezingo nuke —esan zuen Sabinak—. Ahizpak arazoak izan zituen haurdun gelditzeko eta uneren batean nire obuluak eskaintzearen ideia etorri zitzaidan, baina istantean ikusi nuen ezetz.

      Gauzak ongi egiten zituen jendea zen.

      — Burutik pasa zitzaizun? Ez zenidan esan... —Franckek.

      — Ez nizun esan, ez. Oso lagun onak izan behar duzue neska horrek eta zuk… nik ez daukat hain lagun onik… Edo ni ez naiz hain lagun ona… Ez dakit zein den formulazio zuzena.

      — Nire kasuan, afektiboa izateaz gain, politikoa ere bada.

      — Nik esan beharra daukat eta esan egingo dut: ama aurretik maitale izan naiz beti. Beti. Niretzat Franck alaben aurretik dago eta egon da. Eta alderantziz. Eta uste dut horrek mantendu gaituela batuta, baita familia gisa ere. Horretan kosta egin zait euskal munduan errotzea... Zuek bikotearen aurretik jartzen dituzue seme-alabak.

      Franck altxatu egin zen. Egongela zeharkatu eta arasa ireki zuen. Gakotuta zegoen eta giltza patrikan zeramala iruditu zitzaidan. Garaikur baten antzera hartuta zekarren botila batekin itzuli zen mahaira.

      — Armagnac hau Sabinaren aitatxik oparitu zigun ezkontza egunean. Sabina jaio zen urtekoa da.

      — Zaharra, beraz —esan zuen Sabinak umetuta.

      Tapoiak, kentzean, zarata festatsua atera zuen. Bi edalontzi zabal ekarri zituen Franckek, bata beretzat, bestea niretzat; Sabinak ez omen zuen nahiko. Sorta bat isuri zidan, hain urria, edandako basokada baten kondarra zirudien.

      — Dastatuta zaude inoiz?

      — Sekula ez.

      Elkarri begietara begira edan genuen. Hasieran ezpainak kristalaren kontra estututa, berehala aho-zabalik eta kolpe batez.

      — Ederra dago.

      Edalontzia luzatu nion gehiagoren eske. Begi beltzek distira egiten zioten. Pozik zegoen, ni ere bai, denok geunden pozik.

      — Botila honek, gaur egun, bostehun eurotik gora balio du —esan zuen Franckek.

      — Nola egin duzue? Pentsatzen dut zuentzat ere zaila izan behar duela erritmoari eusteak, ezta? Ez erortzeari buruz ari naiz... Moderatuki zoriontsu izateari buruz ari naiz, moderatuki zentzudun. Diruak lagundu behar du, noski, hala nola garbitzaile bat edukitzeak...

      — Uste dut diziplinaren eta borondatearen garrantzian hezitako jendea garela, ezta, maitea?

      — Eta lanarenean ere bai... Erruz egiten dugu... eta apur bat kapritxosoak ere bagara, dena esan behar bada —erantzun zuen Sabinak izozkia boletan zerbitzatu ahala.

      — Apurtxo bat kapritxosoak ere bai —esan zuen Franckek, besoa luzatuz eta airean ortzadar erdi bat marraztuz, zeinari begiradarekin juxtu-juxtu jarraitu nion, etxea zen ondasun bere ustez ikusgarriari buruz ari zela zirkuluaren amaieran ohartuz ni.

      — Eta Andonik… zein rol beteko duen erabaki al du? —Sabinak.

      — Ikuskizun dago. Biologizismoan kokatuta dago bera, ni ere bai; sozialismoan ere bai, ni baino gehiago. Baina auskalo. Zer esan dezaket. Zer esan dezaket gezurretan ari naizela sentitu gabe? Oinetakoak kendu nitzake?

      — Jakina.

      — Etxeko zapatila batzuk ekarriko dizkizut?

      — Ez, ongi nago.

      — Interesgarria —Sabinak.

      Amatasunez begiratzen zidan, nahiz eta ni baino gaztexeagoa izan.

      — Artistak zarete, e. Zuek zarete gauza hauen abangoardia. Gu ikasteko gaude —esan zuen Franckek.

      — Ikasteko, bai —esan nuen ironikoki etxe barrua seinalatuz—. Nola egiten duzue txakurraren bola eta gizakiona bereizteko? Ohartu naiz berdinak direla, horregatik… Edo ez dituzue bereizten? Niregatik ez dago arazorik, esan gabe doa…

      Neskak jaitsi ziren. Ingek nire sakelakoa zekarren.

      — Aitak deitu dizu —esan zidan mobila luzatuz—. Deika ari zaizula eta ez duzula hartzen, ahal duzunean deitzeko.

      Mobila hartu eta itzali egin nuen.

      — Inge gure etxean gelditu al daiteke lotan? —galdetu zien Enekak gurasoei.

      — Nigatik bai —hartu nien aurre—. Arazorik gabe.

      — Kotxez etorri al zarete? —galdetu zidan Franckek—. Agian hobe duzu zeu ere gurean gelditzen bazara lotan…

      — Nik ere hala uste dut —esan nuen.

      Sofan etzan nintzen, bestelako argibiderik itxaron gabe. Txukun-txukun tolestuta zuten burusi fin bat jarri nuen gainetik eta galtzak erantzi nituen haiek aurrean ez baleude bezala. Nire oinetakoak urruti ikusten nituen, galtzek eite arraro bat hartu zuten alfonbra gainean. Haien ahotsak Doppler efektuaren eraginpean entzun nituen urruntzen, abiadura sentitzen nuen nire barnean. Ontzi hotsen ondotik elurrarena bezalako isiltasun bat ezarri zen.

      Handik ez dakit zenbatera, etxea ilunpetan zegoela, oihuka entzun nituen, goiko solairuan. Ate danbateko bat gero. Haien alaba isiltasuna eskatzen, gonbidatuak zeudela argudiatuz. Pixka batera, norbait eskailerak jaisten, gorputz bat nigana hurbilduz. Masaila laztandu, burusia egokitu eta gerritik eta aldakatik pasatu zidan eskua behin edo birritan.

Goizean kafe usainarekin esnatu nintzen. Sukaldetik zetozen haien ahots bigunak. Begiak zabaldu nituen. Nire oinetakoak alfonbra ondoan zeuden lerrokatuta, galtza mahai gainean txukun tolestuta, eta gainean, bi Ferrero Rocher.

      Inge etorri zen eta, kontu handiz, nire oinetara eseri, gaixo bat banintz bezala. Andoniren sudurra eta kopeta zeuzkan.

      — Zu izan zara? —galdetu nion alabari.

      Ingek ez zekien zertaz ari nintzen. Nik ere ez. Ez nekien zertaz ari nintzen.

Urpekariak

Hanka moztu didate eta anestesiatik esnatzen ari naiz, pentsatu zuen. Gero oinak mugitu zituen, behatzak lehendabizi, belaunak tolestu zituen: han zeuden, bere aginduei adi; amets bat izan zen. Gutxika-gutxika bere onera etortzen hasi zen: zulatutako moskitera batez inguratuta zegoen, bakarrik. Ez zegoen ospitalean, bungalowan baizik. Ohe txikian Zuhaitzen pelutxea, mesanotxe gainean botila bat ur, xiringa bat, botika kutxak, Gaizkaren ferula, belarritakoak.

      Apurtu zenean hezurrak ateratako hotsa gogoratu zuen. Bungalowra bidean Gaizkarekin eztabaidan ari zen, giltza joko bakarrarekin desagertu zelako Zuhaitz eta bera kalean utzita, gaizki zapaldu eta lurra jo zuenean. Biak ari ziren sesioan, bientzat zen txorakeria, baina orkatila haustearen sakrifizioa egin zuena Elena izan zen, ez Gaizka. Berriz ere, pentsatu zuen. Ondoren, ospitale lanak egiten zituen leku hura, orkatilaren erradiografia kontraluzean, medikua hatza tentetuta Gaizkari jarraibideak ematen: Zure emaztearen orkatila apurtuta dago. Bost milimetro. Ebakuntza bat egin behar zaio. Bihar bertan Koh Phanganera joan behar duzue barkuz. Eta erotu egin zela, negar zotinka hasi zela, ez zuela joan nahi, ez zuela Gaizka gabe joan nahi, ez zuela Gaizkarekin joan nahi Zuhaitz lehorrean utzita, eta hanka onarekin ostikoak banatu zituela airean erizainek irribarretsu begiratzen zioten bitartean eta medikuak begiratu ere egiten ez zion bitartean. Eta Gaizka, bi aste barru itzuliko zirela haien herrialdera, agian ordura arte itxaron litekeela. Eta medikua, gogaituta: zuek ikusi, emaztea zorionekoa bada agian ordurako hezurra berez... ukabilak bata bestearen kontra itsatsi zituen, ingelesez falta zitzaion aditza adierazteko: soldatu. Eta Gaizka gorputza aurrera eta atzera kulunkatuz, begiradarekin Elenari Elenak bakarrik antzemateko moduko errietatxoa eginez. Eta ondoren, bi gizonak bostekoa emanez tratu bat itxiz bezala. Beraz, etxera itzuli arte ez zuen jakingo zorionekoa ote zen. Denboraren kontrako borroka bilakatu zitzaion gorputza, inoiz baino gehiago.

      Sakelakoa piztu zuen, baina ez zen seinalerik iristen.

      Logelatik alde egin aurretik Gaizkak eta Zuhaitzek muxuak eman zizkiotela akordatu zen iheskorki, itzulera orduren bat ere aipatu ziotela, baina ez zuen gehiago oroitzen. Ohe ertzean eseri zen, igeltsatutako hanka airean. Bikiniarekin lo egin zuela ohartu zen. Oraindik ez ziren hamarrak eta egun osoa zuen aurretik. Sabelean haragi zimiko bat hartu eta heparina injektatu zuen. Gero, makuluak bilatu zituen bistarekin. Ate ondoan zeuden. Vietnamgo beterano batenak ziruditen. Oin baten gainean saltoka zeharkatu beharko zuen gela. Ez zen ez txantxangorri bat: jauzi bakoitzarekin haragiak mugitzen zitzaizkion, eta dardarka jartzen zituen logelako objektuak. Erizainak hamabost bat zentimetro luzatu behar izan zizkion makuluak bere neurrira ekartzeko eta eskutokietan esparatrapua jarri irrist egin ez ziezaioten. Besapeetan egokitu behar zituen traste haiek, ez zekien ongi nola. Bungalowtik ateratzeko maila bat zegoen. Makuluak lurrean iltzatu zituen, besoek eutsi beharko zioten gorputzaren pisuari. Goizean goizetik izerditan, amorratu egin zen sasoiko ez egoteagatik.

      Ondoz ondoko bungalowtan ipini zituzten bi familiak. Maia eta Txominen bungalowko leihotik begiratu zuen badaezpada ere, baina han ere ez zegoen inor. Ostatua malkar batean zegoen, eta lur birjina eta otzandu gabearen gainetik ibili behar zen harrerara iristeko. Asko kostatuko zitzaion. Nonahi hazten zen landaredia, orritsu eta sendo. Frangipaniak, hibiskoak, orkideak... zabal-zabal irekita, beldurra eta arriskua eta zahartzea eta bizitza zer den ez dakienak bakarrik egin dezakeen moduan. Iraingarria zen.

      Arnasestuka iritsi zen. Egurrez eta lastoz egindako palapa batean zegoen harrera. Gainean, ostatuaren izena, “Wild Summer”, surf taula baten gainean idatzita. Kuxinak, hamakak eta koloretako aulkiak han-hemen barreiatuta, jendea bertan harrapatzeko moduan jarriak bezala. Chadek, harreraz arduratzen zen mutil thailandiarrak, kafe pitxarra altxatu zuen Elena gerturatzen ikusi orduko. Makulua goratuz erantzun zion honek eta pareoa hartu ez izana damutu zitzaion tatuajez estalitako Chaden haragi estuekin akordatu zenean. Segidan agertu zen Maëlle, Koh Taora hiru asterako oporretara joan, Chadekin maitemindu eta hiru hilabete bertan zeramatzan paristarra. Elenari igotzen lagundu zioten beso banatik oratuta, hain ederrak eta gazteak biak, pena ematen baitzioten.

      — Ez naiz konturatu ere egin nire familia noiz joan den. Pilulek lerdotuta utziko ninduten.

      — Bila etorri zaien pickup-aren bozina entzun dut, oso goiz; gosaldu gabe alde egin dute denek —esan zuen Chadek.

      Errukiz begiratzen zioten, eta maitasunez, baita ere. Azukre gehiegi zuen katilukada bat kafe eskaini zion Chadek, eta Maëllek galleta bigun batzuk hurbildu zizkion mostradore gaineko pote batetik.

      — Berririk bai? —galdetu zien Elenak, kokotsarekin itzalita zegoen telebista seinalatuz.

      — Telebista ez dabil eta sarea ere ez, bart gaueko ekaitzagatik. Gero etorriko da teknikaria.

      — Baina bart gauean mutikoen lehenengo irudiak eman zituzten —esan zuen Chadek—. Kobazulora telefono bat sartzea lortu dute eta onik daude guztiak.

      — Uste dut oso goiz lokartu nintzela, botikek ziplo uzten naute. Ekaitza bota zuen?

      Elenari bularra zabaldu zitzaion une batez. Irla hartara iritsi ziren egunean jakin zuten Thailandia iparraldean desagertuta zegoen gaztetxoen futbol talde bat eta beraien entrenatzailea aurkitu zituztela kobazulo batean irten ezinda. Denak zeuden gertakariari adi, baina batez ere Elena: angustia eragiten zion Zuhaitz baino zaharxeago ziren mutiko haiek egoera hartan harrapaturik irudikatzeak, eta etengabe eskatzen zion Chadi albiste thailandiarrek ziotena itzultzeko.

      — Eta zu zer moduz zaude? —galdetu zion Maëllek.

      — Oraindik ez dakit zer moduz nagoen —erantzun zuen Elenak igeltsuak estalitako hankari begira.

      — Zure senarrak esan digu gutxigatik libratu zarela ebakuntzatik. Eskerrak!

      Beti egiten zitzaion arraroa besteren ahotik entzutea Gaizka berari buruz hizketan, gustatzen zitzaion; han, besteen ispiluan, Gaizkak bera adoratzen zuen umore oneko gizon goxo eta arduratsua zirudien. Baina aspaldi zen hura guztia besteren errelatoan baino ez zela existitzen. Oroitzapenek elikatzen zuten harremana, leialtasunak eusten zion, eta tratu txar arinak (gaur hartu bihar eman) ziren aurrera jarraitzeko erregaia. Elenak bazekien. Ez zekiena zen nola zen posible kanpotik ez ikustea. Bitartean, besteen testuak antzezlan kolektibo hartan haria ez galtzen laguntzen zion.

      — Koh Phanganekoa oso ospitale ona da, hala ere —esan zuen Maëllek, hala ere hartan Elenari buruz gauza gehiegi intuitzen zituela aditzera emanez.

      Elena ohartu zen ez zuela presarik sentitzen ezpain ertzetatik behera bidea egiten ari zen kafe eta galleta papurrezko nahastea gelditzeko. Diferente sentitzen hasia zen diferente bilakatua zen bere gorputzean.

      — Minik ba al duzu? —hitz egiterakoan kulunka hasten zitzaion sudurreko uztaitxoa Chadi.

      — Ez gehiegi. Eta birmaniarrak non daude?

      — Merkatura joan dira barazki eta fruta bila, oraintxe datoz —esan zuen Maëllek.

      Bost egun ziren Wild Summer ostatura iritsi zirela, baina thailandiarrek, paristarrak, birmaniarrek eta euskaldunek sistema bat osatu zuten, beren lingua franca-rekin, beren ohitura, ordutegi eta txantxa pribatuekin, beren elkargune zen palaparekin, eta bertara hurbiltzen ziren turistak trinkotuta zegoen ekosistema haren ingurutik igarotzen ziren mamuak bailiran.

      Birmaniarrak, ama bat eta bi haur, errefuxiatuak ziren, eta ostatuaren truke langileentzako jatekoa prestatzen zuten. Mama esaten zioten andreak orduak ematen zituen motrailu bati eragiten, hitzik egin gabe, sabela puztua zuten seme-alabei oin puntarekin emanez hara edo hona joateko, hura edo bestea ekartzeko aginduak. Arratsero mototsak egin zizkien Mamak haurrei, baita Zuhaitz eta Liliri ere, eta hauts horizta batekin borobilak pintatu masailetan. Bitartean, gainontzeko helduak orain telebistari begira egoten ziren, orain mobilari, garagardo botilez inguratuta, galleta zaharrak eta zigarroak tartekatuz, eguzkiak eta itsasoak nekaturik, hizketa gutxi eginez eta agian horregatik pozik.

      — Zer ordutan da etortzekoa teknikaria? —galdetu zion Elenak Chadi—. Albisteak ikusi nahi nituzke mutiko horiekin zer gertatu den jakiteko.

      — Goizean zehar. Sentitzen dut baina sarea ere erori da... Gu bainu bat hartzera joango gara eguna ongi hasteko. Hemendik ibiliko al zara?

      — Nire hankak bahituta nago, Chad, nire hanka propioak.

      — Agian gelditu egin behar zenuen baina ez zinen gai, stop. Gorputza oso azkarra da —esan zuen Maëllek.

      — Zain nengoen horrelako zerbait zeinek botako —erantzun zion Elenak. Zakarra izan nahi zuen, baina neskaren edertasunak sordina eragiten zion.

      Bere ikasleak baino bizpahiru urte zaharragoak ziren Chad eta Maëlle, eta hala ere, hain zen ezberdina haiekiko harremana. Haiek ez ziren mehatxu bat.

      — Amore eman. Noiz eman zenuen amore azkeneko aldiz? —esan zion Maëllek Elenari sorbaldetan masajea ematen zion bitartean.

      Chadek presa sartu zion neskari.

      — Norbait etorriz gero esan berehala izango naizela bueltan. Zure etxea da hau.

      — Nora zoazte?

      — Tanote Bay-ra —erantzun zuen mutilak.

      Besarkatu egin zuten. Lehenengo Chadek eta ondoren Maëllek. Azken honek larruzko lepokoa erantzi eta Elenari ipini zion: amatista bat zen.

      — Nekearen kontra eta buru-argitasunaren alde lan egiten du, zure borondateaz gaindi. Ez duzu ezertxo ere egin behar. Konfiantza bakarrik.

      Motor zahar batean urrundu ziren, azala azalaren kontra, kaskoek moteldutako barre eta txiliotxoen artean. Paisaiak irentsi zituenean, bide bazterretan hazten ziren landareak dardarka gelditu ziren. Gero, intsektuek eta txoriek eten zuten isiltasun hezea. Bakarrik zegoen paradisuan. Edertasun hura xurgatu nahi zuen, baina ez zekien nola. Mostradore gaineko txarrotik azken kafe pixarrak hartu eta, kuxinen artean gorputza egokituta, inguruari begira gelditu zen. Haize pixka bat zebilen eta, sargoria gorabehera, ongi egoten zen. Harreraren buelta osoan, hibisko gorri erraldoiak, eztenak zerurantz. Arrano zuri bat ikusi zuen planeatzen, eder eta dotore. Itsasoa, hain gertu, begiak txilotuz eta eskua luzatuz ukitu egin zezakeen kasik. Bere kautan perfekzio hura dastatzen amaitu orduko gogaituta zegoen. Hori zen, asperdura. Asperdura zahar bat. Eguna luze zetorren alabaina.

      Bere gorputzean harrapatuta gelditu behar izan zuen konturatzeko hiraz beteta zegoela. Azpian zer zegoen begiratzera ausartu beharko zen. Ez zekien horrelakoa zenik. Bihotz taupadak sentitzen zituen gorputz osoan. Lan dezenterekin, palapatik jaitsi eta herrirantz zihoan bidexka hartu zuen. Lur, sustrai eta harrizko kilometro bat zegoen maldan behera irlako kale nagusira. Ez zekien oso ongi zertara zihoan, baina joateko gai zela frogatu nahi zion bere buruari, leziatu. Ibilian-ibilian ohitu egingo zela, teknika kontu bat zela pentsatu nahi zuen. Hogeita hamar metro egin orduko, ordea, damutu egin zen. Ez zuen bere gorputza errekonozitzen. Ez zuen ulertzen non bizi izan zen ordura arte: haragi maskaldu haiek, amore emandako giharrak, gizentasun hura. Beste nonbaitera begira zegoen bitartean gertatu zen.

      Hamar minuturen buruan izerdi patsetan zegoen eta babak egin zitzaizkion esku ahurretan. Estropezu egin zuen eta ia erori zen. Onartu beste erremediorik ez zuen: ez zen malda jaisteko gai, ez zen gorputzari eusteko gai, ez zen bere ahuldadea jasateko gai. Auto bat ikusi zuen igotzen, Jeep bat.

      — Wild Summer? —galdetu zion Elenak gidariari.

      Gidariak igotzeko keinua egin zion. Ezin zuen. Gizona ibilgailutik jaitsi zen eta Jeeparen kajerara igotzen lagundu zion, ipurditik kuidadorik gabe eusten. Teknikaria zen. Minutu baten buruan bueltan ziren ostatuan. Gizonak potetik galleta batzuk hartu eta berehala konpondu zuen telebista. Piztu orduko azaldu ziren: ilunpetan, urez inguratutako arroka batean tente hamalau mutiko, futbolerako elastikoekin eta irribarre handi banarekin. Ez zituzten hamabi urte baino gehiago. Izkina batean, entrenatzailea behar zuena, bera ere irriz. Jarraian, kobazulotik irteten, irudi haiek grabatu zituen urpekaria. Buklean jarri zituzten irudiak aurkezleak azalpenak ematen zituen bitartean. Erreskate operazioaren berri ematen ariko zen militar thailandiar batekin egin zuten konexioa ondoren. Ulertu ez arren, Elena adi-adi gelditu zen albistegiari begira.

      Astebetetik gora zen taldea desagertu zela, baina haiek Koh Taora iritsi ziren egunean jakin zen kobazulo hartan zeudela, bizikletak aurkitu baitzituzten sarreran. Sentsore termikoek han barruan bizia zegoela zioten. Segur aski, montzoitik ihesi kobazuloan sartuko ziren babes bila, esaten zen. Baina atertu ez eta kobazuloa urez betetzen hasi zen. Futbol taldea geroz eta barrurago sartu zen, bihotzeraino, kobazulo barruko irla inprobisatu batean zokoratuta gelditu arte. Egun asko ziren jan gabe, eta hala ere, irudi haietan, pozik ziruditen. Kobazuloaren grafikoa erakutsi zuten: Elenak ulertu zuenaren arabera, sarreratik lau kilometrora zeuden. Tartean, galeria ugari, horietako batzuk luzeak, estuak eta ureztatuak. Animazio bat ere erakutsi zuten: urpekari baten silueta, arroka arteko galeria estu haietatik igarotzeko egin beharreko maniobra bihurri eta zehatzak deskribatuz.

      Telebistari begira zegoela iritsi zen familia birmaniarra janariz kargatuta. Elenak telebista itzali zuen. Triku gorri baten itxura zuen fruitua eskaini zion Mamak eta nola jan erakutsi zion: eskuekin oskola puskatu behar zuen, mahats moduko hari hortzekin tira egin, mastekatu. Mamak zarata egiten zuen jaterakoan. Elenak berdin egin zuen. Inoiz dastatu gabeko zaporea zen, gozoa eta leuna. Bospasei jan zituen. Mamaren haurrek ziruditena baino bizpahiru urte gehiago zituzten, baina ziruditen adinetik oso beherako jolasekin entretenituta eman zitzaketen orduak.

      Mamak motrailua atera zuen harrerako mostradore gainera: haziak eta hostoak sartu zituen bertan eta xehatze lanari ekin zion, mantra moduko bat kantaxkatzen zuen bitartean auskalo nongo behe-lainotan. Emakume moztaka eta gotorra zen, apenas izango zituen hogeita hamar urte, baina hagin ugari falta zitzaizkion. Uztai urrekarak zeramatzan belarrietan, ile bel-beltza motots altu batean jasota, eta berari soineko lanak egiten zizkion Reebok kamiseta zahar bat soinean.

      Hari begira egoteaz aspertu zenean, bungalowra jo zuen Elenak Mamaren seme-alabak albo banatan zituela. Bizpahiru etapatan egin behar izan zuen igoera. Haurrak gelditu egiten ziren berarekin batera, ez adore, ez epai, ez erruki, konpainia hutsa baizik. Bungalow atarira iristea lortu zuenean, lasterka alde egin zuten. Ohean etzan zen arnasestuka eta moskitera itxi zuen. Buruki azpitik liburua atera eta irakurtzen ahalegindu zen, alferrik. Ordu asko ziren familiak alde egin zuenetik, edozer gerta zekiekeen itsasoan eta beste hainbeste ordu pasa zitezkeen berak abisua jaso arte.

      Min mota zehazten ez zuenez, pain eskuz idatzita zeukan kutxatik bi pilula hartu eta irentsi egin zituen.

Zuhaitzek eta Lilik esnatu zuten. Semeak, karakola handi bat erakustearekin batera, itsas pepinoen berri eman zion:

      — Itsas pepinoz beteta dago itsasoa! Bi zulo dituzte: bata jateko eta bestea kaka egiteko. Hori bakarrik dira. Ez dira mugitzen.

      — Eta beraien barruan beste animalia batzuk bizi dira —jarraitu zuen Lilik.

      — Baina norbaitek erasotzen baditu tripak eta bihotza botatzen dituzte, erasotzailea entretenitzeko.

      — Eta gero berriak jaiotzen zaizkie.

      — Ez da posible! —egin zuen espantu Elenak.

      — Kapitainak esan digu!

      — Ze ederra!

      — Ez da ederra —zuzendu zuen Zuhaitzek.

      — Itsas pepinoena ez al da polita?

      — Nazkagarria da.

      — Arrazoi duzu, nazkagarria da.

      — Lagunengana joan gaitezke? —galdetu zion Zuhaitzek.

      Lagunak Chad, Maëlle, Mama eta Mamaren seme-alaba Koko eta Lola ziren. Handik kanpora Zuhaitzek eta Lilik inoiz laguntzat hartuko ez lukeen jende multzoa, eta alderantziz.

      Haurrak joan eta berehala etorri ziren Gaizka, Maia eta Txomin, garagardo botila banarekin.

      — Eta niretzat? —eskatu zuen Elenak.

      — Botikekin ez gara ausartu —desenkusatu zen Maia, eta ondoan eseri zitzaion—. Ikusi ditugu: bi dortoka, bost edo sei manta-arrain… itsas izar bat. Eskuan hartu dugu. Eta marrazo itxura zuten arrain luze batzuk, dortoken aldamenetan, izugarria izan da.

      — Nik hartu dut itsas izarra —esan zuen Gaizkak—. Hauek ez ziren ausartzen.

      — Ez da ez garela ausartzen, debekatuta dagoela baizik —Maiak.

      — Oporrak izorratu dizkizuet —esan zuen Elenak.

      — Isilik egon, faborez —erantzun zion Gaizkak.

      — Ikusten baietz? Oporrak izorratu dizkizuet, ez naiz ergela.

      Negarrez hasi zen. Inbidia sentitzen zuen hura guztia ikusi ezin izateagatik eta lotsa inbidia sentitzeagatik.

      Tragoxka bat kendu zion Gaizkari:

      — Ez dut nabaritzen hezurra soldatzen ari zaidanik, ez dut nabaritzen. Eta uste dut nabaritu egin behar nukeela, azken finean nire gorputza da eta bertan ari da gertatzen. Nola soldatuko zait ba hamabost egunetan eta hezetasun honekin? Nola? Gaur lau triku baino ez ditut jan, kaltzioa hartu beharko nuke. Jogurtak, esnea, gazta. Horrela ez dut lortuko.

      — Hezetasunak ez du zerikusirik —esan zuen Txominek—. Eta ez dizkiguzu oporrak izorratu. Ederki konponduko gara. Zure senarrak motor bat alokatu du oraintxe zu paseatzeko, e, Gaizka?

      — Motor bat alokatu al duzu? —galdetu zuen Elenak hunkituta.

      Gaizkak ez zuen erantzun. Isiltasuna borroka molde ezkutu haren parte zen.

      — Peronea soldatu edo ez, horrek ez dauka zure borondatearekin zerikusirik, zaude lasai —esan zuen Maiak—. Jantzi eta herrira jaitsiko gara afaltzera. Zuek motorrean eta gu haurrekin oinez. Ordu erdi barru harreran, ongi?

      — Ez dut nahi ebakuntza bat egiterik, inor nire barruan sartzerik ni lo nagoen bitartean, ezin dut ideia hori jasan.

      — Dena ongi aterako da, emakume osasuntsu bat zara —azkendu zuen Maiak—. Ala, guapa jarri, mokadu bat hartzera goaz —esan eta bikotea irten egin zen bungalowtik.

      Elena negar zotinka ari zen Gaizka azalean eltxoak uxatzekoa zabaltzen ari zen bitartean.

      — Ez al duzu entzuten negarrez ari naizela?

      — Bai, zergatik?

      — Gizon normal bat, maite nauen gizon normal bat bazina nire aldamenean egongo zinateke malkoak xukatzen eta zergatik ari ote naizen negarrez galdezka.

      — Eta zer gehiago jartzen du zure gidoian? Zein da hurrengo eszena?

      Elena ohetik altxatu zen eta hanka baten gainean saltoka joan zen komuneraino. Patetiko agertu nahi zuen Gaizkaren aurrean, baina berandu ibili zen: Gaizka hondartzakoak kanpoko barandan zabaltzera joana zen.

      Komunean itxi zen. Bere burua ispiluan ikustean ikara sentitu zuen. Gaizka ate joka ari zen. Urpekaritzako maskarak garbitu nahi zituen. Hasi zirenean bera zen ederra eta Gaizka zorionekoa. Orain alderantziz zen.

      — Egon zaitez ahalik eta ongien, mesedez, ez ahalik eta okerren —esan zion maskarak dutxa azpian pasatuz—. Ez al daukazu nahikoa perone hautsi batekin? Hortik gora egon behar duzu... dugu...

      Elena konketa gainean apoiatu zen, hanka airean. Gaizkak igeltsutik libratutako belauna musukatu zion.

      — Begira zer nolako izterrak dituzun. Begira zein boteretsuak diren. Begira. Bi izurde dirudite. Nahi duzun tokira eramango zaituzte. Lasaitu egin behar duzu, maitea.

      Elenak beherantz begiratu zuen. Nasaituta eta ongi beteta zeuzkan behinola Xarapovarenak izan zitezkeen zangoak.

      — Hegazkinean ez zenidan eskutik heldu —esan zion Elenak.

      Gaizkak izter barruak musukatzen jarraitu zuen. Elenak burutik heldu eta begietara begiratzera behartu zuen:

      — Lehen aldia da egiten ez duzuna.

      — Eta lepoko hori? —galdetu zion Gaizkak, hoztuta eta tente jarrita.

      — Maëllerena da, baina niri ez dit berari bezain ongi ematen, badakit... nik hippie zahar bat ematen dut.

      Gaizkak makuluak hurbildu zizkion.

      — Harreran itxarongo zaitut.

Gaizkak erdi irekita utzitako atea makulu puntarekin zabaldu eta nekez joan zen harreraraino. Besapeak ere urratuta zituen.

      Motor gainean zegoen. Elena ez zen motorrean ibili nobio garaitik. Hasieran gerritik heldu zion, baina ostatutik urrutiratu ahala, bere gainean erortzen utzi zen, makuluei ahal bezala eutsita, besarkada osoraino:

      — Emango al dugu itzuli bat irlatik? Hauek denbora pixka bat beharko dute oraindik tabernara iristeko —proposatu zion Gaizkak.

      Koh Taoko muinoetan gora eta behera ibili ziren, norabiderik gabe. Landaredia aldarri bat zen, zerua itogarri bezain zabala. Mendi artean esmeralda koloreko itsasoa.

      Gaizkak motorra gelditu zuen. Elena bere bizkar zabal eta gihartsuaren gainean etzan zen. Maite zuela esan nahi zion, baina ezin zuen.

      — Hor behera joateko plana egin dugu bihar, Shark Bayra. Esan digute ez dela hain zaila marrazoak ikustea —esan zuen Gaizkak—. Baina ongi iruditzen bazaizu. Bestela zurekin gera naiteke eta Zuhaitz Txomin eta Maiarekin bidali.

      — Ongi iruditzen zait.

      — Seguru zaude?

      — Seguru nago. Zuek ongi pasa, aprobetxatu.

      — Ez zaitut bakarrik utzi nahi.

      — Bakarrik! Nahiago nuke bakarrik banengo, neure buruarekin geldituko naiz, askoz okerragoa da hori.

      Elena bere kontra estutu zen bularretan min hartzeraino. Gaizkak hanka onaren izterra laztandu zion herrirantz jarraitu aurretik.

Urpekaritza guneak, arropa eta oroigarri dendak, paperezko lanparak, plastikozko zamau eta koloretako bonbilladun jatetxe eta ostatuak… irla hartan guztiak zirudien behin-behineko eta arin, hain diferentea haien herriko harrizko haraindikotasun beharraren aldean. Iritsi zirenerako Maia, Txomin eta haurrak pizza jaten ari ziren turistaz beteriko taberna batean. Urte asko pasatu ziren arren, Elenak ezin zuen ebitatu bikote haren egile sentitzea. Maia Elenaren lagunik onena zen eta Txomin Gaizkarena. Elenak aurkeztu zituen eta ispilu joko batean bezala, paraleloki eraiki zituzten beren harremanak, Maia eta Txomin ateratzen hasi zirenerako haiek urtebete zeramaten arren elkarrekin. Elenari batzuetan iruditzen zitzaion, denbora erretagoardia hari esker, Maia eta Txominen bikoteak zuzendu egin zitzakeela Elenak eta Gaizkak osatutako bikoteak egiten zituen akatsak, eta saihestu hartzen zituen arriskuak.

      Gaizkak garagardo gehiago eskatu zuen. Zerbitzariak aulki bat eskaini zion Elenari hanka altxatuta mantentzeko. Aztoramen txiki bat sortu zen tabernan, bezero batzuek mahaiak mugitu behar izan baitzituzten hanka luzatuta kabi zekion. Ingurukoen begirada sentitu zuen, eta ez zuen jakin horrekin zer egin.

      — Begira! —esan zuen Zuhaitzek telebista seinalatuta.

      Haur futbolarien berri ematen ari ziren. Elena atezuan jarri zen. Kobazulo atarian, gizon bat adierazpenak egiten, begitarte ilunarekin. Tartekatuta, anbulantziak eta militarrak lasterka, eta gizonezko baten argazkia izkina batean.

      — Zer gertatu den ba al dakizue? —galdetu zien Elenak aldameneko mahaikoei.

      Ezetz erantzun zuten, jaramon handirik egin gabe.

      — Zerbait txarra gertatu da —esan zuen Zuhaitzek.

      — Zer gertatu den ba al dakizu? —galdetu zion Elenak zerbitzariari.

      — Urpekari bat hil da, militar bat. Futbol ekipoarentzat jatekoa sartzea lortu du, baina ez du lortu misiotik onik irtetea.

      — Nola, baina? —estutu zuen.

      Azaldu zien jatekoa eramatea lortu eta gero, bueltan, galerian trabatuta gelditu zela, ez aurrera ez atzera, oxigenoa agortu eta hil arte.

      Elenak oihutxo bat estali behar izan zuen eskuarekin eta jaten ari zen pizza zatia erdizka utzi zuen mahai gainean.

      — Ez da hain erraza izango hortik ateratzea —esan zuen Maiak—. Itxura txarra dauka.

      — Janari nahikoa sartuko ahal zieten! —erantsi zuen Txominek Elenak utzitako pizza zatia hartuz.

      — Gaixotu ez direnean...

      — Entrenatzailea monje budista ohi bat da, bazenekiten? —esan zuen Gaizkak.

      Elena Zuhaitz eta Liliri begira gelditu zen, kobazuloko haurren adinekoak izango ziren laster.

      — Fraide budista. Ni han barruan banengo ez nuke beste ezer izan nahi —esan zuen Maiak benetako miresmenez—. Begira bere irribarrea.

      — Hamalau ordain-sari dituen eta hiru hilabeteko oporraldia duen irakasle bat ere ez? —galdetu zion Txominek.

      — Ez zaitez matraka horrekin hasi.

      — Ez da irla honetan zu eta zu baino hobeto bizi den jende asko egongo —egin zien pario Txominek botila muturrarekin Elena eta Maiari.

      — Zuek bai bizi! Guri esker koartada perfektua daukazue —erantzun zion Maiak.

      Elenak jakin-minez begiratu zien. Maia eta Txominen eztabaidak ez ziren inoiz mingosten.

      — Ondoezik sentitzen naiz. Ez dakit injekzioa den edo kobazulo hori. Baina bungalowra joan nahi dut. Axola ez badizue.

      Iskanbila pixka batekin jarri zen zutik. Gaizkari kosta egin zitzaion mahaitik altxatzea. Trago luze bat eman zion botilari altxatu aurretik:

      — Berehala itzuliko naiz —esan zien.

      Motorrera igo ziren. Isilik eta oraingoan elkar ukitu gabe egin zuten bungalowrako bidea.

Ate hotsak esnatu zuen. Goiza zen, ordu asko eman zituen lotan. Gaizka ez zegoen ohean. Zuhaitz zen:

      — Aitak esaten du gurekin etorriko zarela hondartzara, esnatzeko.

      — A bai?

      — Etorri gosaltzera, han gaude denok.

      — Esan aitari etortzeko —eskatu zion Elenak, jakinda Gaizka ez zela etorriko.

      Zain egon zen, hala ere. Gaizkaren aurrean jarri nahi zuen injekzioa, ikus zezan zeinen ausarki egiten zuen. Ziztada bakoitzak urdinduta uzten zion zilbor aldea, eta ubeldura bakoitza horitu egiten zen orduak pasatu ahala. Tronbosiak eragozteko zen, hausturek eta hegazkin bidaiek arriskua biderkatzen zuten eta. Soineko txuri bat ipini zuen, azal beltzarana nabarmentzen ziona. Ispiluan bere karikatura ikusi uste izan zuen.

      Bungalowtik irten zenean saiatu zen makuluak gobernatzen, pauso luze eta dotoreak ematen, hegan egiten. Izerdituta eta arnasestuka iritsi zen harrerara, baina inork ez zion begiratu. Gaizka Maëllerekin ari zen hizketan mostradore ondoan eta adierazteko erabiltzen ari zen gorputz tonuagatik baieztatu zuen zenbat gustatzen zitzaion neska hura. Ez zen harritzekoa, bestalde. Bitartean, Zuhaitz, Lili, Koko eta Lola lurrean eserita zeuden sakelako bati begira galletak murtxikatzen. Mamak egindako orrazkerak zeramatzaten laurek, motots bana buru gainean.

      — Pentsatu dugu nola egin —esan zion Maiak—, ez zaitugu hemen utziko. Gaizka eta Txominen artean jaitsiko zaituzte hondartzaraino. Tabernatxo bat omen dago han. Aldamenean jarriko ditugu toallak, gu urpekaritza egiten ari garen bitartean freskatzera joateko aukera izan dezazun.

      — Eskerrik asko.

      — Faborez.

      — Ikusi duzu nola jartzen den tipa horrekin?

      Maiak mostradorera begiratu zuen:

      — Atzo marrazoak ikusi omen zituen Maëllek orain goazen hondartzan. Horri buruz ariko zaio galdekatzen, gosaritan kontatu digute.

      Chadek katilukada bat kafe ekarri zion Elenari, eta plastikoan bildutako opiltxo industrial bat:

      — Gizon zahar hori zure neska-laguna nardatzen ari dela uste dut —esan zion Elenak.

      Istant batez linboan gelditu zitzaion begirada Chadi, baina berehala egin zuen barre:

      — Zure senarra ongi erortzen zait. Atzo ere berandura arte aritu ginen berriketan zu lo gozoan zeunden bitartean. Atzeko ateka ere konpondu zuen. Arotz ona da. Jende dibertigarria zarete euskaldunak.

      — Ez al da zoragarria tipo hau? —esan zion Elenak Maiari euskaraz, lizuna nahi zuen baina amatiarra gelditu zitzaion tonuan.

Hondartzara jaisteko bidea malkartsua zen. Mendiari badaezpadako erdi hondar, erdi lurrezko eskailera batzuk atera zizkioten. Maia izan zen abiatzen lehena, Zuhaitz eta Lili atzetik zituela, hirurak trastez kargatuta. Elenak Txominen eta Gaizkaren lepo gainetik pasatu zituen besoak, eta hauek andre-sillan hartu zuten. Elena besotan jaso orduko kexatu zen Txomin, min hartu zuela, eta lurrean utzi zuen atzera. Pareoa gerrian lotu zuen giltzurrun-aldea babesteko. Lehenengo ordekan egingo zutela geldialdia. Elena airean zihoan, makuluak zapi batekin lotuta bizkarrean. Zerua ulergaitza iruditu zitzaion kolpetik. Alboetara, landaredia zentimetroka basotzen eta iluntzen, maleziarekin. Txomin eta Gaizka izerdi patsetan ari ziren.

      Ordekara iristeko falta zitzaizkien metroak aieneka egin zituzten. Lurrean utzi zutenean, Elenak lotsa sentitu zuen.

      Txominek kantinploratik edaten zuen bitartean, Gaizkak palmondo hosto handi bat erauzi zion landare bati eta Elenari luzatu zion:

      — Sonbrilla falta zaizu palankinean behar den bezala joateko.

      Elenak barre txiki bat egitea lortu zuen. Gaizkarekin haserre zegoen oraindik, baina ez zuen oroitzen zergatik.

      Hosto haren azpian egin zuen hondartzarainoko bidea. Hondarretatik ibiltzea are zailagoa zitzaien Txomin eta Gaizkari.

      Maia tabernatik gertu ari zen antolatzen pareozko basea, haurrak kokoekin petankara jolasean zebiltzan bitartean. Goitik turkesa ikusten zen ura behetik berde ugerra zen.

      Maiak urpekaritzako trepetak banatu zituen. Bakoitzak bere maskara ipini zuen, aurpegira doitzeko keinuak eginez. Maia bera jarri zen gida, arrantzale batek esana baitzion non ikus zitzaketen marrazoak. Misio batean parte hartuko zutenen seriotasunarekin abiatu ziren guztiak arreziferantz. Bera gabe ere bazen talde hari begira gelditu zitzaion:

      — Ongi pasa ni gabe! —egin zien oihu Elenak ura gerri parean zeukatenean. Inor jiratu ez zenez, berriro egin zuen oihu—. Ongi pasatzeko ni gabe!

      Bi haurrek eta hiru helduek giza sarda bat osatu zuten, urrutiratu ahala gezi mutur itxura hartu zuena. Haiei begira gelditu zen ikusezin bilakatu ziren arte.

      Elenak hondartzarako uzten zituen beti klasikoak, agian uda bilaka zitekeen hedonismo gehiegizkoa sufrikario amiñi batekin orekatzeko. Hamlet-en azken ekinaldia falta zitzaion liburua amaitzeko. Gustatu egiten zitzaizkion errege intrigak. Ezpatak denon eskura zeuden garaiak zituen ments. Maite zuen turuta hotsen artean ahots goran munduari norberaren zoritxarrak deklamatu ahal izatea:

      Zaurisantuak!, erakustak.

      Za.

      Zaurisantuak!, erakust.

      Zauris.

      Zaurisantuak!, erakustak zer egiteko prest hagoen.

      Zaurisantuak!, erakustak zer egit.

      Zaurisantuak!, erakustak zer egiteko prest hagoen.

      Zau.

      Zaurisantuak!, erakustak zer egiteko prest hagoen. Negarrez hasi? Borrokatu? Barau egin? Heure burua urratu? Ozpina edango duk, ausaz; krokodilo bat jan?

      Ezin zuen liburuaren amaierak eskatzen zuen adina arreta bildu. Amorrazioa zuen. Gorputz bat sentitzen zen inoiz baino gehiago. Bi perone zatien arteko hutsunea zen bere kilo guztiak bezainbeste.

      Amatista laztandu zuen. Soldatze haren baitan zegoen bere familiaren bizirautea.

      Ezinezkoa zitzaion bere gorputzaz gaindiko ezeren inguruan mantentzea arreta. Kobazuloa zen salbuespena. Han gertatzen ari zen borroka bere sentitzen zuen zergatik jakin gabe.

      Wifi seinalearen usainean joan zen tabernara azken berrien jarraipena egitera. Neska thailandiar adingabeekin zeuden bi ingelesek lagundu zioten tabernako eskaileretako azken koskak igotzen. Ez zuen nahi, baina menpekoegi zegoen mizkinkeriatan hasteko. Esku ahurrek min ematen zioten eta kosta egiten zitzaion makuluak indarrez atxikitzea. Garagardo bat ekarri bitartean eguneratu zen: erreskate taldeko arduradunen dilema zen, kobazulo barrenera norbait bidali eta haurrei oxigeno botilarekin buzeatzen irakastea edota montzoi garaia amaitu eta urak atzera egin arte itxarotea. Ingeles bat Thailandiako diktadorea kritikatzen ari zen neskatiletako baten adatsekin jostatzen zen bitartean. Elenak argi zuen: ezin zuten gehiago itxaron, arriskatu beharra zegoen.

Koral arrezifeek egindako ebakiz beteta itzuli ziren, urpeko mundutik etorritakoen patxadarekin. Odola zerien zauri txikiz josita zeuden.

      — Marrazo bat ikusi dugu! —esan zuen Gaizkak besoak zabal-zabal eginda. Masailezur batetik behera malko formako odol tanta bat erortzen zitzaion.

      Elenak ez entzunarena egin zuen:

      — Ongi garbitu behar dituzue. Gaiztotu egingo zaizkizue bestela.

      Txominek toalla muturrarekin zanpatu zuen Maiak sorbaldan zuen harramazka. Oraindik elkar zaintzen eta miresten zuten.

      — Begiek inpaktatu naute gehien... Horrelako piztia bat —oihukatu zuen Txominek Lili airean hartuta—, ikaragarria.

      — Guk marrazoa bistaratu, ikusi dugula esan ahal izateko pare bat segundo begira egon eta ospa! —esan zuen Maiak—. Gero bi dortoka ikusi ditugu eta haien atzetik ibili gara igerian. Izugarria izan da. Negar egin dut.

      Lilik besarkatu egin zuen Maia.

      Iruditzen zitzaion haiek baino hobeto funtzionatzen zutela. Maia bera baino hobea zela. Bi lagunen artetik hoberena aukeratu zuela. Txomin Gaizka baino hobea zela. Lili Zuhaitz baino hobea zela. Haien familia berea baino hobea zela. Eta are, Gaizka Elena baino hobea zela. Finean, bere familia hobea litzatekeela bera gabe.

      — Ni aitarekin joan naiz marrazoaren atzetik —esan zuen Zuhaitzek eskumuturreko odola miazkatzen zuen bitartean.

      — Futbol ekipoari buruzko albisterik ba al da? —galdetu zuen Txominek garagardoari tragoa eman eta gero.

      — Ataka batean daude, haurrei buzeatzen irakatsi edota montzoi garaia pasa arte itxaron —erantzun zuen Elenak—. Nik argi daukat egokiena buzeatzen irakastea litzatekeela. Euri jasak iragarri dituzte hurrengo asterako eta horrek egoera okertuko luke, auskalo noiz arte atzeratuko lukeen erreskatea...

      Ez zioten dilemari heldu. Maia eta Gaizka haurren arroza not spicy izan zedin azalpenak ematen ari zitzaizkion zerbitzariari. Ordurako ingelesak mozkortuta zeuden, eta haiekin zeuden neskatilek koktel koloretsu bat partekatzen zuten elkarri begietara begira lasto banatik hurrupaka.

Amorruaren azpian beste zerbait zegoen. Egunak behar izan zituen azaleratzen uzteko, baina atera zenean gorputz osotik hedatu zitzaion. Tristura fosilizatu bat, orotariko estratuz itotako harrizko tristura, ezpalez ezpal bere barrutik irteteko eginahalak egiten. Berrogeita bi urterekin deskubritu zuen barruan zeukana, beste horrenbeste gelditzen zitzaizkion agian iturria aurkitzeko. Edo horrelako zerbait. Agian zen hutsik sentitzen zela, baina horrek ez zuen gauza handirik esan nahi bere hizkuntzan, esaldia aztertu orduko errai, hezur, fasziak eta odola irudikatu baitzituen. Lan egonkor xamar ongi ordaindutako bat, urtean behin oporraldi inbidiagarri bat egiteko lain ematen ziona, etxe txukun polit eta garbitzen erraz bat, injustiziez konturatzeko besteko sentiberatasun zeukan semea eta hala ere mundurako funtzionala zena, puzker gehiegi botatzen ez zuen eta gaztetan baino guapoagoa zen senar indartsu barregarri bat eta lagun sorta anitz eta prestu bat han-hemen inoiz kafe bat edo aterpea behar izanez gero. Dena nahiko ongi egin zuen, eta hala ere. Erretzeari ere utzia zion aspaldi eta uda ostean irin zuria eta azukrea uztekotan zen. Materia baino zerbait gehiago izan behar zuen; aldiz, seme, senar, lagun, lanetik urrun zegoen, pozoituta. Ez zekien non hasten zen eta non amaitzen natura. Inertziari esker iritsi zen haraino, haur denboran eskolako patioan norbaitek emandako bultzada bati esker akaso, eta ez zekien zeukan ezer benetan desio zuen. Zeukan ezer.

      Irlatxoan lauzpabost egun gelditzen zitzaizkien oraindik. Familiarekin gosaltzen zuen, eta haiek hondartza berrien bila joaten zirenean, Elena bungalowra itzuli, heparina injektatu eta negar egiten zuen. Ohean etzan, eta etorri egiten zen lantua, nondik ez zekiela. Gero, harrerara joaten zen, oso kostata. Esku ahurrak lehertu egin zitzaizkion eta bendatu egin behar izan zituen makuluei heltzeko.

      Lortu zuen errutinatxoak ematen zion bake pixka bat: Maëllek edo Chadek, hanka goian manten zezan, kuxinak gerturatzen zizkioten palapara goizero. Gero, Mamak barazki baldekada bat jartzen zion aldamenean, zuritu zezan, eta beste bat hutsik, azalak bertara bota zitzan.

      Chadek eskuetako babak sendatzen zizkion. Iodotan bustitako gasa mutur batekin ukitu arin eta zehatzak egiten zizkion zaurian Gaizkak inoiz ipini ez zion ardurarekin. Bukatzen zuenean “maite zaitut” esaten zion Elenak.

      Goizean zehar, Chadek eta Maëllek inguratzen ziren turistei ongietorria egiten zieten eta, maindire eta toalla garbiak eskuetan, esleitutako bungalowraino laguntzen zituzten. Berriz ere palapara itzultzean, talde erritmoa berreskuratzen zuten guztiek: Maëlle eta Chad orain maitakeriatan, orain harrerako mostradore gainean ping-pongean aritzen ziren; Mamak motrailuari eragiten zion tai gabe, eta Maëllek jarritako musika tristeegia iruditzen zitzaionean, fruitu hezur bat jaurtitzen zion alda zezan; Koko eta Lola lurrean jolasten ziren barruko arropatan eta Elenak labana kamuts batekin zuritzen zituen barazki kiloak kafe txarra edan bitartean.

      Tarteka, Elenak telebista piztu arazten zion Chadi. Egunsenti hartan erreskate operazioarekin hasiak ziren, sartzera zihoazen. Mutilaren laguntzaz, Elenak planaren nondik norakoak ezagutzea lortu zuen: mendiaren barreneraino zabaltzen ziren korridore gehienak urak itota zeuden. Mutikoengana iritsi ahal izateko, korronte gogorrak egon zitezkeen eta ezer ikusten ez zen tarte meharretatik igaro beharko zuten. Esaten zutenez, urpekari eskarmentatuenek orduak beharko zituzten joan-etorri bat egiteko. Bi buzo joango ziren haur bakoitzeko, bata aurretik eta bestea atzetik. Gauera arte luzatuko zen operazioa.

      — Ez genizun ezer esan nahi, baina bihar zuen azken eguna denez gaur iluntzean festa txiki bat antolatuko dugu —esan zion Maëllek.

Elena ohartu zen familiaren etorrera ordua hurbildu ahala urduri jartzen hasten zela. Iristear zeuden. Tristura gozo hura eten eta atezuan jarri zen. Orkatilan zerbait sentitu nahi zuen, hezurra osatze bidean zegoela adierazten zion aztarnaren bat. Gaztetan ikasi zuen bisualizazioen teknika probatu zuen. Begiak itxi eta arnasen bidez orkatilara eraman zuen arreta, azala zeharkatuz, zainak, arteriak, giharrak. Kristalezko hezurrak edo osteoporosi aurreratua zituela etorri zitzaion orduan, hezur guztiak puskatuko zitzaizkiola gutxika-gutxika. Arnasketa indartsuekin uxatu zituen ideia maltzur haiek. Pickup baten motorra entzun zuen. Haiek ziren.

      Iritsi zirenerako, paperezko apaingarriek eta kandela txikiek edertzen zuten palapa. Stromaeren musika jarri zuten. Maëllek hibisko lore bat zeraman belarri gainean, Chadek alkandora zabalik eta egur bolatxoz egindako lepokoa. Kolore eta forma askotariko fruituak zeuden harrerako mostradorean. Mamak zopa egin zuen, Maëllek fruta brotxetak eta Chadek baldekada bat pontxe gorri.

      — Merezi bezala agurtu nahi zintuztegun —esan zien Chadek.

      Mamak ilea aske zeraman. Beste norbait zirudien. Pontxea partitu zuen, baita inguratu ziren ostaler batzuei ere. Gaizka izan zen dantzara atera zen lehena. Kantua baleki bezala mugitzen zituen ezpainak, eta Elenak indar handia egin behar izan zuen iseka ez egiteko. Agian horrelako sedimentuz zegoen osatuta barruan garraiatzen zuen ondoez hura. Berehala batu zitzaion Maëlle. Gutxika-gutxika heldu guztiak dantzan hasi ziren, guztiak Mama ez beste: Elenaren aldamenean eseri zen, garagardoa eskuan eta gorputza atzera eta aurrera kulunkatuz konpas orotik kanpo. Maiak lepotik heltzen zion Txomini, eta honek ipurditik Maiari, muxu ematen zioten elkarri barre egiten zuten bitartean, nahiz eta Txominek Maiak gorroto zuen Realaren kamixeta zeraman soinean. Chad eta Maëlleri hizketan ari zen Gaizka, hauek algaraka jarriz. Ez nau behin ere begiratu, idatzi zuen Elenak bere alegiazko erreklamazio-orrian. Haurrak sakelako baten inguruan zeuden, Karate Kid ikusten, palapako izkina batean.

      Elenak ere mobila hartu zuen. Azken ordukoa zen egunkari eta sare sozialetan: denak onik ziren, haurrak, entrenatzailea, erreskatean parte hartutako urpekari taldea, den-denak. Haietariko batzuk kobazulotik irteteko momentuan ikusi zituen, zilar koloreko estalkietan bilduta, irribarretsu, xalo.

      — Eiii! —egin zuen oihu mobila goratuz.

      Get lucky ari ziren dantzatzen eta ez zioten entzun.

      — Eiiiiii!

      Makuluez lagunduta zutik jarri eta taldearengana joan zen. Mamak lagundu zion azken metroetan.

      — Lortu dute! Salbatu egin dituztela! Den-denak!

      Maiak eta Maëllek bakarrik egin zioten jaramon pixka bat, gainontzekoek berean jarraitu zuten. Ez zitzaien ezer inporta. Elenak bungalowrako bidea hartu zuen desengainu sentipen harekin beldurtuta.

      Logelara iristeko azken metroak falta zitzaizkionean Gaizka agertu zen maldan gora:

      — Nora zoaz?

      Makulu bat hartu zion eta gerritik heldu igotzen laguntzeko.

      — Ohera, ez naiz ongi sentitzen.

      — Festan gaude, ez zaitez joan. Zerbait gertatu al da?

      — Badirudi ez zaizuela axola… Salbatu egin dituzte. Denak. Onik daude guztiak. Guztiak.

      — Eta orduan zergatik zaude horrela, hankagatik al da?

      — Nahiago nuke.

      — Itzuli festara, mesedez, zure aldamenean eserita egongo naiz mugitu gabe.

      Reggae musika iristen zen. Elenak aurpegia ukitu zion Gaizkari.

      — Aspaldi zen ez zenidala aurpegia ukitzen.

      Masaileko urradura orbainduta zeukan. Haragi onekoa zen, Zuhaitz bezala.

      — Galdera bat egin nahi dizut —esan zion Elenak.

      — Esan...

      — Beste norbait izan naitekeela uste duzu?

      — Beste norbait? Mozkortuta zaude...?

      — Erantzun.

      — Ez nuke nahi zu beste inor izaterik. Ba al zatoz festara?

      — Ez, nekatuta nago.

      Beste behin gehiago eskatu izan balio joango zen eta ongi pasatzea lortuko zuen agian. Biek zekiten.

      Baina. Hortzak garbitu gabe sartu zen ohera. Moskiteran bilduta, benetan egin nahi zion galdera beste bat zela ohartu zen Elena: beste norbaitekin beste norbait izan ote zitekeen. Eltxoak entzun zituen gerturatzen. Oihalean pausatzen zirenean bakarrik isiltzen ziren.

Kraterra

— Ez dut pijaman hil nahi —esan zion Fanik.

      Ohe ertzean eserita, Nekane pulpa ateratzen ari zitzaion aloe hosto bati labanaz lagunduta. Egun batzuk ziren Faniri kontsonanteak ahoskatzea kosta egiten zitzaiona eta oso erne egon beharra zegoen ulertzeko. Zera likatsu hura ezpainetan igurtzi zion Nekanek, kanpotik eta barrutik, azken asteetan ugaritu zitzaizkion zauriei orbaintzen laguntzeko. Fanik apartatu egin zuen aurpegia. Nekanek, bizitza osoa zikiratzen ahalegindu zen eta beraien arteko haserrealdi bortitzenen abiapuntu izandako egoskorkeria traza hura ikustean, “hau da nire neska” bezalako zerbait sentitu zuen, eta berrogei urtez horren kontra borrokatu izanaren absurdoa bistaratu zitzaion. “Alemana” esaten zioten lagunartean Faniri, seriotasunagatik, zurruntasunagatik, harik eta egun batean, serio eta zurrun, horrela gehiago ez deitzeko eskatu zien arte. Ez zuten gehiago egin, ez bere aurrean.

      — Ez dut pijaman hil nahi.

      — Eta zer jarriko dugu? —singularrean pentsatzen hastearekin batera hasia zen pluralean mintzatzen.

      — Ez dakit.

      Kokotsa garbitu zion mukizapi batekin. Gero, eskugainarekin masaila laztandu zion, nahiz ordura arte ez zuen inoiz inor horrela laztandu. Azken egunetan ordea hala egitea ateratzen zitzaion, ez zekien zergatik. Ez ziren, bestalde, sekula bereziki amultsuak izan. Fanik lepoa luzatu zuen, Nekaneren eskuaren bila. Gustatu egiten zitzaion. Azken asteotan ezkerreko begia apur bat okertu zitzaion tumorearen eraginez, eta, ohetik ateratzen ez zenetik, ezpain gaineko orin ordura arte tentea maskaldu, minbizia hartaz ere jabetu izan balitz bezala. Hain azkar gertatu zen dena, Nekanek hura guztia ulermenaren koordenadetan kokatzeko indarrak egiten zituenean bururatzen baitzitzaion orin hura zela Faniren inframundura sarbidea, eta handik sartu zitzaiola gaitza, medikuak oker zeudela eta ez zela pankrean hasi.

      Edonola ere, bidean aurkitutako dena jan zuen. Ohean zetzana Faniren oskola zen.

      Nekanek armairua zabaldu zuen parez pare. Ikeako altzari bakarra zen. Oso zorrotzak ziren horrekin, batez ere Fani, eta dena erosten zuten Errenterian edo bailaran; aldiz, logelako armairua aldatu nahi izan zutenean, altzari dendetan begiratu eta gero, aroztegietako aurrekontu dardara-emangarriak baztertu ondoren, amore eman zuten, ez kontraesanez libre.

      Fani sabaira begira zegoen, gaixotu aurretik umore txarreko zegoenean azaleratzen zitzaion eta bere amaren antza ematen zion desaire keinu iraunkor bilakatuarekin. Arnasestua zuen.

      Mao lepodun alkandora atera zuen Nekanek, Fanik ilobaren karrera amaierako piano kontzerturako erosi baina jartzera iritsi ez zena. Bungalowarekin zer egin ere pentsatu beharko zen, ez zuen eta bere burua irudikatzen asteburuetan Fani gabe joaten, Fani gabe atariko hondarra garbitzen, Fani gabe Vieux-Boucauko merkatuan, Fani gabe brokanteetan kuxkuxean, Fani gabe bizikletan, Fani gabe pinuen usaina ospatzen, Fani gabe portxean ardo goxoa edaten, Fani gabe beste batzuekin.

Han hasi zen amesgaiztoa, Vieux-Boucauko hondartzan, apenas zazpi hilabete lehenago.

      Bazkalostean joatea gustatzen zitzaien, siesta egitera. Egun hartan haizea zebilen eta zalantza egin zuten, baina negu beltz baten ondorengo lehen eguzkiak ziren, ezin ziren alferrik galdu, eta trasteak hartu eta abiatu egin ziren.

      Surflariez gain, hondartzan ez zebilen inor. Iritsi bezain pronto, enbata altxatzen ari zela iruditu zitzaien, eta ibiltzera joan ziren. Orduan Nekanek zerbait ikusi zuen. Hasieran, arrain handi bat iruditu zitzaion, baina arrain bat izateko itsasertzetik urrunegi zegoela pentsatu zuen. Gerturatu zirenean, obus bat zela ikusi zuten, herdoil eta kresalezko zarakarretan bilduta, hondarrak erdizka estalita.

      — Ezin dugu hemen utzi. Norbaitek hartu edo zapaldu lezake.

      — Eta hondarrarekin estaliko bagenu?

      Herrian bazen mutikotan gerra garaiko granada bat lehertu eta itsu gelditutako bat, bazekiten ez zela txantxetako kontua.

      Poliziari deitzeko adina frantses ez zekitenez, obusa zaintzen Fani geldituko zela ebatzi zuten, pattal sentitzen zen esnatu zenetik eta ez zeukan atzera-aurrera ibiltzeko gogorik. Hala egin zuten. Nekanek sakelakoarekin ateratako argazkia erakutsiko zion hondartzatik herrira bidean topatzea espero zuen poliziaren bati. Ordu erdi inguru kostatu zitzaion bat aurkitzea: parabrisetan isunak jartzen ari zen mutil bat zen. Argazkia erakutsi eta hondartzako norabidea seinalatu zion. Dei bat egin eta handik pixka batera polizia bikote bat iritsi zen. Nekanek gidatuta, obusa zegoen lekura joan ziren. Eta han, irudi hura: Fani obusaren aldamenean belauniko, zurbil, keinua uzkurtuta, haizeak ilea nahastuta. Nekanek pentsatu zuen enbatagatik zegoela horrela, hondar aleek azkura eragiten baitzuten azalaren kontra jotzean; hurbildu zitzaionean ordea aurpegia desitxuratuta zeukala ikusi zuen.

      — Zer duzu?

      Haizeak eta itsasoak ez zioten berarekin hitz egiten uzten.

      — Fani!

      Joanda bezala zegoen, besoak sabel gainean antxumatuta.

      Eremua zigilatu behar zutela eta handik aldentzeko eskatu zieten poliziek errieta eginez, zinta zuri-gorria zabaltzen zuten bitartean. Nekanek besoak askatu zizkion eta altxatzen ahalegindu zen, baina Fani Nekane baino puskaz handiagoa zen eta ez zuen lortzen zutik jarraraztea. Poliziek, adeitasun administratiboz, anbulantzia bat eskatzeko eskaintza egin zieten, baina haiek nahiago zutela campingera eramaten bazituzten. Polizia autotik irtetean, uzkurtuta, etxera itzuli aurretik bungalowa txukundu behar zela esateko beste indar bildu zuen Fanik.

      — Ezin da horrela utzi.

      Fani hamakan jesarri zen, besoekin belaunburuei helduz, alde baterantz okertuta. Nekanek hozkailuko jaki apurrak jaso, eskegita zituzten arropak bildu eta kotxean sartu zituen. Fani atzeko eserlekuan etzanda jarri zen. Pinudi eta zeru etengabe haiek inoiz ez amaitzea desiratu zuen Nekanek autoa martxan jarri orduko.

Elastiko pilari begira gelditu zen lilura suerte batekin. Azpikoak milimetrikoki txukun zeuden. Flysch batean bezala, erraz ikusten zen non amaitzen zen Fani haiek tolesteaz arduratu zen aroa eta non hasten Nekanerena. Mahuka motzeko alkandora berde bat atera zuen Nekanek, Coronel Tapioca markakoa, baina Fanik ez zuen muzin keinua erretiratu. Elastiko pila osoa hartu eta ohe gainera eraman zion Faniri: hogei urte pasa zituzten askok.

      — Hori —esan zuen Fanik.

      “Inor ez da ilegala” ipintzen zuen.

      Infusorea kendu eta pijamaren goiko partea askatu zion. Aurpegia ez ezik, gorputza ere zorroztu egin zitzaion, eta bularrak aldeetara isurtzen zitzaizkion bi alforja bilakatuak zeuden. Lekutan zegoen Tracy Chapman entzun bitartean etxe hartako leihoak kendu, lixatu, zuriz pintatu eta berriro ipintzeko egongelako lurra maindire zaharrekin estali eta bi astorekin aroztegia atondu zuen gorputza. Ez zen hainbeste denbora. Erretiratu eta kioskoaren traspasoa egin berritan, urteetan lanerako erabilitako mantala jantzita.

      Elastikoaren lepoa zabal-zabal egin zuen, sartzean aurpegia urra ez ziezaion.

      Pijama galtza urdin-argia zeukan jantzita.

      — Galtza ere aldatuko dugu? Kulerotan egon nahi duzu?

      Fanik baietz egin zuen buruaz. Begira-begira gelditu zitzaion eta Nekane beldurtu egin zen erantzuten jakingo ez zuen zerbait galdetuko ote zion.

      — Polita zaude —esan zion Nekanek.

      Fanik begira jarraitu zuen eta halako batean mingaina atera zion, sudurra eta begiak kizkurtuta. Maiz egiten zuen: neskekin terraza bateko mahai-bueltan, adibidez, biak elkarrizketatik kanpo gelditu eta begiradak gurutzatzen zituztenean, mingaina ateratzen zion beste inork ez ikusteko moduan, eta gero bere begitarte seriora itzultzen zen, unibertsoan arrakala txiki misteriotsu bat sortuz.

      — Polita zara —esan zion Nekanek.

      Ongi zegoenean hori esan balio, Fanik erotzat joko zukeen, begiak gorantz jiratuta, betileak azkar astinduz, buruarekin ezetz eginez. Orain aldiz, eskertuta zirudien. Nekanek bazekien Fani esaldi horrek gordetzen zuen zentzu sakon infinitua ulertzen ari zela, eta gehiagotan esan ez izanaz damutu zen.

      Txirrina jo zuten.

      — Neskak dira —esan zuen Nekanek.

      Nekanek eskertuko zukeen Fani eta bere artean beste inor egotea, baina Fanik ezetz esana zion, ez zuela nahi, ez neskak, ez ahizpa, ez iloba, inor ez; biak bakarrik egotea nahi zuen, zaratarik gabe.

      Faniren ideia izan zen etxean hiltzea. Nekane ezustean harrapatu zuen hasieran, bera ez bezala, Fani ez baitzen apetatsua, eta berekiko maitasun keinu bat zela ulertu zuen berehala, aitortza bat: bere aurrean hil nahi zuen. Gertukoei jakinarazi zienean desfilea hasi zen: militantziako kideak, egunero joatearen poderioz ia lagun bilakatu ziren kioskoko bezeroak, elkarteko lagunak... Inoiz ez zen hainbeste jende pasatu haienetik, maiz lagunartean zebiltzan arren etxea haien eremu pribatua baitzen, Fanirena batez ere. Azken egunotan ordea ez zuen inor ikusi nahi.

      — Bakarren bat igotzea nahi? Alicia eta Oihana edo?

      Ez zuen erantzun. Saiheska zegoen ohean, eskuak sabelaldean lotuta, minak gainez hartuta. Nekanek ordulariari begiratu zion: medikuak aspaldi behar zuen etxean.

      Interfonotik hitz egin zien neskei:

      — Oso nekatuta dago. Logelako leihoa zabalduko dut. Eskerrik asko. Ongi gaude. Eskerrik asko.

      Txirrina jo zuten berriro. Medikua eta erizaina ziren, eta orduan ohartu zen zenbateraino irrikatzen zuen haien etorrera. Beren ekipoko sentitzen zen modu irrazional batean, onena zer zen zekitenen ekipoko, geldituko zirenen ekipoko.

      Gutxika atera hurbiltzen entzun zuen egurrezko eskaileren karranka eta deitu aurretik ireki zien. Berrogei urte inguruko bi emakume ziren, uniformeak —polo urdin-argia, praka urdin-ilunak— berdindutakoak, bisitaz bisita eta elkarrizketaz elkarrizketa ñabartuz joan zirenak Nekaneren begietara.

      — Berandutu egin zaigu, barkatu. Ikusi dugu kontzertua daukazuela —esan zuen medikuak egoera hartan gustu txarrekoa izan zitekeen baina Nekaneri lasaigarria iruditu zitzaion irribarre zabalarekin.

      — Etxean egin nahi zuten, baina... ez dago umoreko.

      — Normala da. Berak agintzen du. Zer moduz?

      — Atzotik pixa egin gabe. Jan ere gutxi. Ez du gosaldu nahi izan eta eguerdian salda katilukada erdi bat hartu du kostata, gero gonbitolarria etorri zaio. Orain arte lo egon da, baina minez esnatu da. Atzo ere lo eman zuen ia egun osoa...

      — Nekatuta dago. Nahikoa egin du.

      Baziren egun batzuk mediku eta erizainarekin etxeko atalasean ahapeka hitz egiten zuena eta horrek ezinegona sortzen zion, bazekien-eta minutu bakar batzuk baino ez zuela iraungo saldukeriatik ere bazuen aliantza hark, ondoren bakarrik geldituko zela.

      Logelara bidean Faniri behar baino ozenago hitz eginez puskatzen zuen sorginkeria:

      — Medikua eta erizaina etorri dira!

      — Kaixo! —esan zuten biek.

      Bazegoen nolabait normaltasuna antzezteko ahalegin bat giroan. Bainilla kolorez zeukaten pintatuta logela, ateak eta zokaloak zuriz. Hankadun ispilu bat izkina batean labanda xorta idor bat zuena, Fani gaixotu zenean neskek oparitu zieten besaulki etzangarria ohearen ondoan, aloe mutilatu bat balkoitik gertu, zumezko aulkia eta haritzezko lurra. Apalategian, Sue Graftonen, Patricia Highsmithen eta Henning Mankellen liburu ugari, Salvat etxearen Colección Grandes Éxitos, Saforen eta Gioconda Belliren olerki liburu bana, ikerketa kazetaritzako ale batzuk eta National Geographic-en bilduma eder bat. Landareak nonahi. Nekane haiek zaintzeko erreleboa hartuta zegoen eta adi jarraitzen zien Fanik ohetik ematen zizkion aholkuei: “Horrek ur gutxi behar du, gogoratuko al zara?”. Monstera erraldoi bat zen bere kuttuna, zeinaren hostoetako nerbioak ikus zitezkeen kontraluzean, zeinaren zainek loreontzitik kanpora luzatzen jarraitzen zuten sugegorrien antzera. “Hori udan leihotik urrundu”. Udan Fani ez baitzen egongo eta biharamunean ere ez.

      — Arratsalde on —esan zuen medikuak—. Zer moduz dago etxeko erregina?

      Higuinarekin nahas zitekeen irribarrea egin zuen Fanik.

      Eguzkia erretiratu aurreko azken momentuak ziren. Ondoren, zapi batez estalitako lanparatxoa baizik ez zen piztuko gela hartan, gaixotuz geroztik Faniri traba egiten zioten-eta argi artifizialek, zaratek, usainek. Medikuak eskua beso gainean jarri zion Faniri erizainak morfina dosia prestatu bitartean:

      — Oraintxe arinduko dizugu sabeleko min hori. Lasai egon, Fani. Utzi zaitez, goxo-goxo egongo zara —esan zion medikuak ilea laztantzen zion bitartean—. Bukatu da mina. Bukatu da.

      — Eskerrik asko —erantzun zuen Fanik.

      Fanik erizainaren eskua bilatu zuen eta hatz erakusletik tinko heldu zion. Oraindik indarra zuela erakutsi nahi zuen. Kosta egiten zitzaion enfokatzea, baziren egun batzuk doble ikusten zuena, eta hala ere nabarmena zen medikuarekin eta erizainarekin adeitsu azaltzeko ardura.

      Infusorea aldatzen zioten bitartean, nola ezagutu ziren galdetu zien medikuak, lehenengo Faniri begira, baina honek Nekaneri errebotatu zion begirada. Bertan zihoan heriotzara bidea arinduko zuen azken dosia.

      — Fabrikan, orain... —Nekanek eragiketa matematikoa egitearen keinua egin zuen begiekin— 42 urte, pentsa.

      Karisma handikoa zen, horrek erakarri zuen gehien. Horrek eta ile kizkur luzeko beltzaran eder bat zela, eta erotzen zuen orin sentsual hura aho gainean. Gerora jakingo zuen jendea erakartzeko gaitasuna eta barne bakardadea ezin hobeto ezkontzen zirela. Igeri egiten erakutsi zion Fanik, Hondarribiko hondartzan, elkarrekin hasi aurretik. Gauzak irakasteko afizioa zuen —Nekanek ez, Nekane metxa motzekoa zen— eta irakasle sartu beharko lukeela esaten zion sarri Nekanek, egonarria, diziplina eta eskuzabaltasuna baitzituen. Fanik igerilekuan ikasi zuen, baina Nekaneren etxean ez zuten horretarako aukerarik izan. Orduan esmalte fabrikan egiten zuten biek lan. Udan, txanda amaitzerakoan, autobusez joaten ziren hondartzara. Fanik Nekaneri eskuetatik heldu eta hankei eragiteko esaten zion. Nekanek burua tenteegi jartzen zuen eta hankak hondoratu egiten zitzaizkion horregatik.

      — Ez gogortu, utzi zaitez... —biek ala biek zekiten ez zirela igeriketaz bakarrik ari.

      Hondoratzen zenean gorantz egiten zion bultza Fanik, Nekane itsas izar baten moduan zabaldu eta ur azalean eusten ikasi zuen arte.

      Fanik 23 urte zituen, Nekanek 22. Arroketan egin zuten larrutan lehen aldiz. Ezin zuten sinetsi, ezin zuten gelditu.

      — Lasai bizi izan gara elkarrekin, badakizu? —medikuari eta erizainari begira esaten zuen—. Elkar zaindu dugu, aldamenekoak ere zaindu ditugu...

      — Eta borroka —gaineratu zuen Fanik bokalak arnas hari batekin josiz.

      — Borroka, borroka ere egin dugu, uf! —itzulpena egin zien Nekanek medikuari eta erizainari. Pozik jarri zen bat-batean, poz triste bat. Eskutik heldu zion Faniri—. Emakumeen alde, ongi ikusia ez zegoenean gainera... Baina ez hori bakarrik: mila saltsatan ibili gara!

      Fanik begietara begiratzen zion Nekaneri, kolpetik guztiak zentzua hartu izan balu bezala.

      — Zoriontsu izan gara —esan zuen Nekanek Faniri begira—. Ezta?

      — Oso —Fanik irmo bezain serio erantzun zuen, galdera beste bat izan balitz bezala. Gero begiak itxi zitzaizkion.

      — Ba horixe zen kontua —esan zuen medikuak.

      — Zoriontsu izan gara, bai —errepikatu zuen Nekanek, apur bat aztoratuta, eta zein nekatuta zegoen ohartu zen.

      Erizainak oheko oihal xurgatzailea aldatzen zuen bitartean, logelako balkoiko leihora irten zen. Haize pixka bat behar zuen.

      Han behean zeuden neskak, hirurogei urteak paseak zituzten Nekane eta Faniren betiko lagunak, emakume taldean ezagutu zituztenak lau hamarraldi lehenago, han zeuden gora begira, haren biografiaren epilogora arte ohearen aldamenean berriketan egondakoak Faniren bizitzaren errelatoa osatuz, beraiena ere bazen errelatoa argituz, zuzenduz, berrituz, pasarteak azpimarratuz. Teklatuan, Faniren iloba Oihana. Ilea motots batean jasota, belarri gainak rapatuta. Aldamenean bere ama, Faniren ahizpa Alicia, krabelin sorta bat eskuetan, txirrindulari estiloko betaurrekoak. Eta herriko jende gehiago, hogeita hamar lagun inguru guztira. Oihanak markatu zuen konpasa eta guztiek segitu zioten kriskitinekin. Mari Triniren Amores se van marchando zen, txolindu eta bere zurruntasuna galtzen zuenean Fanik hutsik egin gabe abestu ohi zuen kantua, ehunka aldiz entzunagatik Nekanek inoiz osorik ikasi gabekoa, eta berdin lagunek, letraren kopia bana baitzuten eskuetan. Ezinegona sortzen zion omenaldiak, Fani eta bera ez baitziren nabarmendu zaleak, baina onartu beharra tokatzen zitzaien.

      — Aditzen? —galdetu zion Nekanek logelako loditasunera jiratuta gorputz erdia—. Zure iloba ari da teklatuan, entzuten al duzu zure kantua? Zure ahizpa ere hor dago, denak daude hor... Lourdes, Dori, Mertxe, Maripi, Karmela... Soziedadekoak... Paki, Mikela, Altxu, Bittor eta Iñaki... Euskaltegikoak... Fatima, Brais... Guztiak etorri dira. Konturatzen...? —“...zenbat maite zaituen jendeak” galderaren laburdura zen.

      Quién a los quince años

      No dejó su cuerpo abrazar

      Y quién cuando la vida se apaga

      Y las manos tiemblan ya

      Quién no buscó ese recuerdo

      De una barca naufragar.

      Medikua eta erizaina balkoira irten ziren.

      — Lo dago —esan zuen medikuak.

      Nekanek logela bitan partitzen zuen eguzki izpiko hauts malutei erreparatu zien. Hegazti batzuek bizitzaren % 99 hegan ematen dutela esan zion behin Fanik balkoi hartantxe, txilioka pasatu zen kurrilo saldo bat ikustera irten zirenean. Ez zen hainbeste denbora.

      Amores los tienen todos

      ¿Pero quién los sabe cuidar?

      Zenbat aldiz ez ote zuen barregarri utzi nesken aurrean errietaren bat tarteko, bera alai eta txolinarena jokatuz eta Fani astun eta mikatz izatera behartuz? Jakingo al zuten egia? Zenbatetan ez ote zuen argudioekin setiatu eta hitzik gabe utzi arte ahuldu, hitza eta arrazoia norenak ziren erakusteko plazeragatik? Zenbatetan ez ote zuen mugaraino eraman itsuskeria bat esatera ia derrigortu arte, gero itsuskeria hori besarkatuz eta ez askatuz, Fanik barkamena eskatuta ere? Jakingo al zuten egia?

      — Fani! Estefania! Entzuten ari al zara? —bazekien ez ziola inoiz gehiago horrela deituko, gauza guztien azken aldia eta ondorioz lehena izaten ari zela.

      Amores se vuelven viejos

      Antes de empezar a amar

      Porque el amor es un niño

      Que hay que enseñar a andar

      Behar bezala maitatu ote zuen galdera zebilkion bueltaka Nekaneri azkenaldian, gaixotuz geroztik eskaintzen zion arta ez ote zen hainbeste urtetan egin ez zuena estaltzeko modua, hunkitzen zuena ez ote zen bere burua zaintza lanetan ikusteak eta ez hainbeste zetorrenak. Erraza zen hilzorian zegoen norbait zaintzea, bizi nahi duen norbait zaintzea arrunt zailagoa da. Fanik inoiz aurpegiratu izan zion nartzisismoa hori ote zen bururatu zitzaion. Ezetz egin zuen buruaz. Gero akordatu zen, lanean arratsaldez zegoenean, eguerdiro joaten zitzaiola bisitan kioskora kafesnearekin eta pintxoren batekin eta enkarguak egiten zizkiola, bankura txanpon bila joanez edo postara. Fanik bolumena kentzen zion irratiari bera iritsi bezain pronto eta agur esan orduko igotzen zuen, min ematen zioten albisteekin trantzean sartu arte. Akordatu zen, baita ere, kioskoan lan egiteko josi zizkion dozena erdi mitoiez eta ordenagailu eramangarria oparitu eta hura erabiltzeko sukaldean emandako ofimatika ikastaroaz. Edo nola desarmatzen zizkion hark ere bete nahi ez zituen plangintza zurrunak —autoaren gurpilak aldatzera eraman, pentsiodunen asanbladara joan, hozkailua garbitu—, benetan egin nahi zutena zer zen deskubritu eta egin ahal izateko —bailarako neska gazte batzuen kontzertua gaztetxean, Ken Loachen azken filma ikusi—. Sofan jarrita loak hartu arte oinetan ematen zizkion masajeak. Motiborik gabe umore txartuta zegoenean zulo hartatik ateratzeko egindako pailazokeriak. Ohean, gertatutako zerbaitekin gogoratuta egiten zituzten barre transferiezinak.

      Agian ez zuten hain gaizki egin. Agian ez zuen hain gaizki egin. Agian beldurra zen sentitzen zuena.

      — Goxo-goxo joango da —esan zion medikuak ahapeka—. Gogorrak izan dira azken egunak.

      — Bai, horretan bakarrik pentsatu behar dut. Gaur izango dela uste duzu?

      “Maite zaitugu!” eta “Gora Fani” oihukatu zuten neskek kalean. Gero ardo botila batzuk zabaldu zituzten.

      Nekanek eskerrak eman zizkien balkoitik eta muxuak jaurti zizkien esku biekin. Leihoa ixteko imintzioa egitean, Oihanak oihu egin zion:

      — Nekane! Igo al gaitezke ama eta biok izebari loreak ematera?

      Berari ez zion sekula izeba deitu, nahiz eta Oihana nerabezarotik talde feminista batean sartuta zegoen, nahiz eta jaio zen eguneko argazkietan Fani eta bera Alicia eta Oihana txikiaren ondoan eserita agertu ospitaleko gelan, nahiz eta urtebetetze oro joan zitzaizkion Fani eta bera eskulangintza azokan erositako opari bat ematera —egurrezko buru-hausgarria, eskuz jositako jertsea, larruzko kartera—. Oihana izan zen urte haietan guztietan gertuen jaio zitzaien umea. Leialtasun hermetiko batek lotzen zituen alabaina familia hartako emakumeak, hain zen horrela, belaunaldiz belaunaldi eta ideologiaz gaindi transmititzen baitzen idatzi gabeko legea. Faniren ama Doña Rosariorentzat, Fani eta bera “lagunak” izan ziren beti. Hasieratik.

      Hasiera laurogeiko hamarraldiko arratsalde lainotsu bat izan zen. Rosariok emakume saldo bat lurrean eserita ikusi zuen, Errenteriako etorbide nagusia mozten, oihuka, hatzekin triangelu bat osatuz, tartean bere alaba Estefania, Nekane magalean eserita zuela. Rosario ONCEren kabina baten atzean gelditu zen adi, abortu hitza ulertu arte. Gero, buelta erdia hartu eta etxera itzuli zen.

      Disgustuak ohean etzanarazi eta hala aurkitu zuen Aliciak etxeratzean, takoidun zapata marroiak ohearen ondoan botata, haragi koloreko pantien puntek itxura beldurgarria ematen zietela etengabe uzkurtzen ari ziren Rosarioren oinei:

      — Hau da korajea eman didana —esaten zuen andreak behin eta berriz.

      Fani bezala, emakume garai, tente eta ezpainestua zen Rosario. Baserri onekoa, afanean aritzen zirenak mespretxatzen zituen, trapu zikinak ez ezik garbiak ere etxerako ziren harentzat.

      — Hau korajea —jarraitu zuen esaten.

      Tarteka, beti mahukan zeraman mukizapia ateratzen zuen, zintz egiteko. Aliciak poleo-menda egin zion eta aitaren ohean eseri zen. Infusioa osorik edan arte ez zuen txintik atera amak, eta alaba gazteenak txintxo-txintxo itxaron zuen ohean eserita, artean jakin gabe familiaren barne historian koska txiki bat utziko zuen atal baten erdian zegoela.

      — Estefania ikusi dut orain beti berarekin dabilen... kalamastra berritsu horrekin —katilua bi oheak bereizten zituen mesanotxean utzi zuen, kristalean behar baino kolpe handiagoa emanez. Eztarria garbitu zuen—. Lesbianak al dira?

      Aliciak kristal azpiko tapetearen bilbe bihurriari erreparatu zion erantzun aurretik. Berak ere susmo bera zuen.

      — Ez.

      — Eta orduan?

      — Lagunak dira.

      — Seguru al zaude?

      — Bai.

      — Pozten naiz. Zuen aita zulora bidali behar zuen bestela.

      Rosariok arindua hartu zuen, benetakoa, eta ez zuen gaia berriro aipatu, nahiz eta handik gutxira Nekane familia ospakizun guztietara joaten hasiko zen, nahiz eta Nekane Estefaniaren gurasoena zen logela bakarreko pisura bizitzera joango zen, nahiz eta Nekanek Faniren aita Migueli ipurdia garbituko zion tronbosia emanez geroztik. Hark ere laguntasunaren teorian sinetsi zuen hil arte.

      Aliciaren ahotik zekien pasadizoa Fanik. Eta Faniren ahotik, erositako prezioan, Nekanek.

      — Aliciak damututa kontatu zizun? —galdetu zion behin Nekanek.

      — Ni babesteko egin zuen, nola egongo zen ba damututa, neska!

      Arrangura txiki hura gorabehera, Nekanek harreman ona zuen Faniren familiarekin. Beti izan zuen aulki bat etxe hartan, eta ama hil zitzaionean, El Diario Vasco-ko eskela pagatzeko 20.000 pezetak Rosariok ipini zituen. Esmalte fabrika itxi zutenez geroztik, Nekane eta Fani langabezian zeuden. Handik gutxira, Fanik kioskoa hartu eta Nekane entxufe fabrikan hasi zenean, dirua bueltatu nahi izan zion, baina Rosariok ez zuen onartu. Nekanek ulertu beharrekoa ulertu zuen.

      Nekanek susmoa zuen beren egoera legeztatu ez izanak armistizio familiarra ez zartatzearekin zerikusia zeukala, nahiz Fanik ez zuen halakorik behin ere onartu. Nekanek paperak egiteaz —hala esaten zuen, eta ez “izatezko bikote egin” edo “ezkondu”, “paperak egin” baizik— hitz egiten zionean, Fanik argi zuen: “Soldaduska egin ahal izango bagenu ere ez nuke egingo” edota “Ez dut inoren aurrean ezer sinatzeko beharrik”.

      Rosario hil arte ordea ez zen Nekane Faniren etxean erroldatu, eta tarte laburregia zeraman hala, gaixotasunarena jakin eta Fanik berak proposatu zionean paperak egin zitzaten.

      Krabelin gorri sorta batekin igo ziren Alicia eta Oihana. Ziklista betaurrekoak erantzi gabe sartu zen Alicia, eta negar zotinka hasi zen atalasea igaro bezain pronto. Besarkatu egin zuen Nekanek, bizitzan lehenengo aldiz akaso.

      — Ez dugu traba egin nahi.

      — Faborez, pasa zaitezte —esan zien Nekanek, ez aurrera ez atzera egiten ez zutela ikusita.

      Logelatik irten zen medikuaren inguruan bildu ziren denak, iman batek eraginda bezala:

      — Agur esateko momentua da... Agur esan eta askatu, joaten utzi... Lasai joaten uztea, eutsi gabe, hori, asko maitatzea da...

      Ama-alabak logelara sartu ziren. Nekane kanpoan gelditu zen. Ikusi zuen Alicia krabelinak mesanotxe gainean uzten, bi emakumeak ohearen ertz banatan esertzen Fani kristalezkoa balitz bezala, Faniren eskuak hartzen eta musukatzen eta bere lo zaratatsua zelatatzen.

      — Utzi joaten —esan zien medikuak denei—. Erregalo bat egiten ari zarete.

      Nekanek ez zuen bakarrik gelditu nahi, baina konturatzerako, denek alde egin zuten etxetik. Biak bakarrik zeuden, beste hainbatetan bezala, baina azkeneko aldiz. Giltzarekin itxi zuen sarrerako atea. Faniren giltzaria zen, baina atezain batena zirudien, hain zegoen gainezka.

      Sukaldeko mahaira eseri zen. Erizainak zaborretarako eman zion poltsa zabaldu eta mahai gainera bota zuen edukia. Erabili zituzten botiken eta trasteen zorroak ziren. Beste egoera batean, errefusera botako zituzkeen guztiak. Aldiz, Fanik egingo lukeena egin zuen: paperak plastikotik bereizi eta paper eta plastikozko pilatxo bana egin. Gero, esku ahurrekin lisatu zituen edukiontzian leku gutxiago har zezaten. Hain zen arrunta guztia.

      Ez zuen logelara sartu nahi. Gauez itsasertz batera joatea bezalakoa zen: ez zekien zer aurkituko zuen zehazki, baina usaina sarkorra zen eta hondartutako animalia bat zegoen zakatzak astintzen. Olatuak ere entzuten zituen Faniren estertoreetan. Besaulkia ohera arrimatu eta eskua hartu zion, zabaldu eta lanparatxora hurbildu zuen, argi kontra. Han zeuden oraindik norbaitenak ziren hatz marken gailurrak eta ibarrak. Esna zegoela ez zuela agurtu akordatu zen. Lo gelditu zenean balkoian zegoela berriketan, kurriloak buruan.

      Bere maitalea zen. Sorbaldetan muxu eman zion, aurpegian muxu eman zion.

      Bere maitalea zen, bere ahizpa zen, bere ama zen, bere aita zen, bere alaba zen, bere burkidea zen. Bere laguna zen. Bere laguna zen.

      Bere ondoan eserita egon zen erremediorik gabe gaua egin zen arte, agoniari begira, sorginduta. Gauza handiak esan nahi zizkion. Gauza handiak sentitzen zituen berarekiko. Baina eskutik heldu, ilea laztandu eta behin eta berriz lasai egoteko esateaz gain ez zitzaion beste ezer bururatzen. Behingoz hiltzea nahi zuen, eta lotsatu egin zen hori desio izateagatik, nahiz eta ez zen gertatzen zitzaion lehenengo aldia. Denborarekin ikasi zuen: ez zekien gauza handirik desioaz, baina desioak dena zekien berari buruz.

      — Norekin haserretuko naiz orain?

      Galdetu zion.

      — Nola tolestuko ditut maindireak beso motz hauekin?

      Sukaldera joan zen.

      Eguerdiko salda berotu eta kanpaiaren argitan edan zuen katilukada bat. Gosaldu ere hala egiten zuen eta Fani bere atzetik ibiltzen zen argiak pizten, “pisu franko batean bizi garela ematen du” esanez. Azken hiruzpalau egunetan garbitutako katilu, edalontzi eta lapikoak harraskaren ondoan zeuden oraindik; ondoan ur putzutxo bat, bide berriak zabaltzen enzimeran barrena. Fanik baietarekin lehortuko zukeen, mingaina klaskatu eta gero.

      Nekanek hortzak garbitu eta erabakitakoa egin zuen: Fanirekin ohera sartu. Infusoretik azalpera zihoan kabletik lerratu zituen hatzak. Bizitzatik heriotzarako pausoa sentituko ote zuen, zalantza eta beldur hori zeukan. Faniren kontra itsatsi zen, hozten hasita zegoen. Arnasestua geroz eta lakarragoa, eskutik heldu zion, baina ez zuen erantzuten:

      — Bihotza...

      Ez zuen nahi, ez zuen bere gorpuaren ondoan esnatu nahi, baina hiltzen zen unean bere aldamenean egon nahi zuen, besterik ez.

      Lo-sumatik beilara joan-etorrian agortu zitzaion gaua Nekaneri.

      Egunsentian, sakonegi lo egin izanaren erruak astinduta esnatu zen.

      Zarata bat entzun eta ohea haztatu zuen. Hutsik zegoen. Nekane izutu egin zen. Besoa gehiago luzatu zuen. Ezer ez. Ilun zegoen. Beste zarata bat. Argitxoa piztean Fani zutik ikusi zuen logelaren erdian.

      — Nora zoaz? —leunagoa izaten saiatu zen Nekane—. Nora joan nahi duzu?

      Fani begira-begira gelditu zitzaion. Gero, eskumuturra ahora eraman zuen.

      — Muxu bat?

      Keinua errepikatu zuen.

      — Gosea? Kafesnea egingo dizut?

      Bat-batean han balego bezala begiratu zion, lipar batez presente. Kafesnea nahi zuen.

      — Ez al zara hobeto egongo ohean?

      Ez zuen erantzun, besaulkiari begira zegoen.

      Nekanek gerritik hartu eta bertan eseri zuen. Infusoreari kolpetxo batzuk eman zizkion gelditu egin ote zen ziurtatzeko, baina martxan behar zuen, hutsik zegoen eta. Medikuari deitzekotan egon zen, baina zer esateko, ez zela hil?

      Korrika batean joan zen sukaldera eta esnea berotu zuen. Kafe disolbagarri koilarakada bat ipini zuen katilu hutsean. Dardarka ari zela konturatu zen. Akordatu zen ez zegoela madalenarik, astelehenean erosketa egin zuenean ez zituela propio erosi, Fanik bakarrik jaten baitzituen, horretan ere metodikoa zenez, goizero bi, baina azken egunetan apetitua galduta zuenez apalera itzuli zuela zorroa. Miserable sentitu zen heriotzarekin deskontuetan ibili izanagatik.

      Ahora hurbildu zion kafesnea:

      — Poliki edan, erre gabe, maitea.

      Fanik ezpainak kizkurtu zituen hurrupa txiki bat egiteko. Gero zerbait esaten ahalegindu zen, hala moduz ahoskatu zituen bokalak, Nekanek ordea segidan ulertu zion:

      — Madalenak.

      Logelatik irten eta sukaldean bilatzen ari zelako itxurak egiteko tentazioari eutsi zion. Etxetik gertu zegoen vending makinara joan zitekeen korrika batean, bestela tren geltokira, han ere bazeuden eta halako makinak. Bere burua irudikatu zuen joan-etorria egiten, hamabost minutuan egin zezakeen, baina arriskatuegia zen, auskalo zenbat iraungo zuen Fanik.

      — Ez dago madalenarik, Fani. Ez ditut erosi, badakizu zein ganoragabekoa naizen.

      Nekanek masaila laztandu zion eskugainarekin eta Fanik bultzada txiki batekin erantzun zion, abere batek bezala. Berehala hil zen. Nekanek ere begiak itxi zituen.

      Eguna osatu arte egon zen horrela, Faniren kafesneari hurrupa ñimiñoak emanez.

      Hotzak irabazi zionean, Fani zetzan besaulkia posizio horizontalean jarri zuen. Gero, medikuari hots egin zion, hatz puntekin Faniren kizkurrekin jolasean jardun zuen bitartean. Ezpain gaineko orina, tumulu bilakatua.

      Egun hartan, bultzada txiki hartara bueltatuko zen, eta aurrerantzean ere hala egingo zuen behin eta berriz, edonork zer moduz zegoen galdetu eta nahi baino solemneago Fanik zein bihotz ona zuen hizpidera ekartzean, neskekin elkartean norbaitek esandakoari txispa atera eta denak barrez jartzean —Fani erraustuz geroztik barrea zilegi balitz bezala—, Oihana eta Alicia azkenean haien bungalowa ezagutzera eraman eta atariko hondarra erratzarekin garbitzean, haizeak infinituki berritzen zuen Landetako hondartza zapaltzean, manifestazio baten erdian lehenengo oihuak entzutean, kurriloak pasatzen ikustean, landare bati txiki gelditutako potea aldatzean, ardo bat hartzetik etxera bakarrik itzultzean, sofan pelikula erridikulu bat ipintzean, eta lagun ez ezik bikotekide ere izan zirela frogatu eta zegokion alargun pentsioa borrokatzeko biltzen ari zen paperetako batekin hatz mamia ebakitzean, bultzada txiki hartaz akordatuko zen.

ESKERRIK ASKO:

Saioa Eskamendiri, lurpeko ezagutza nirekin konpartitzeagatik. Oihana Ibargureni, bizitzaren edertasun keinukaria heriotzari zor zaiola erakusteagatik. Iñaki Aldekoari, kafe txar baten erdian bihotza zabaltzeagatik. Fran Mariseri, geldotasunagatik, ur basoarengatik, miniaturetan sinisteagatik. Arrate Rodriguezi, haragi puska hau azalez babesteagatik. Mikele Garrori, bere behatxulotik mundua ikusten uzteagatik. Ander Izagirreri, ispilatze eskuzabalagatik, elkarrizketengatik. Ana Arsuagari, zuloaren inguruan kantatzeagatik. Peru Garrori, naretasunagatik. Susako jendeari, ia inori ardura ez zaizkion gauzez arduratzeagatik. Bernat Fioli, lan zikina eder bilakatzeagatik. Albert Puigduetari, zorroztasunagatik, leuntasunagatik. Nicolas G. Boterori, gonbidapenagatik. Anari Alberdiri, urrunago pentsatzera behartzeagatik. Andrea Genovarti, oinez eta ahoz idazten laguntzeagatik. Maialen Sarasuari, xix. mendetik zuzenean aire kutsatu gabea ekartzeagatik. Valerie Milesi, kimatze finagatik. Maialen Lujanbiori, zarataren barruan isiluneak sortzeagatik. Nire lagun zahar eta berriei, sua bizirik eta sagardoa fresko mantentzeagatik. Umetan ezagutu baina handitan ulertu nuen Oreretako emakume asanbladari, min indibidual hauei kontestua emateko lanean ari diren elkarte eta mugimendu orori, garen holobiontea sentigarriagoa egiteagatik, eskerrik asko.

Liburu honen puska bat Finestres literatur erresidentziaren babesean idatzi nuen, Sanià Etxean. Gainontzekoa, Irun eta Hendaia artean.