Spray

PADDY REKALDE

Liburu honen salneurria: 3,54 €.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2011 Paddy Rekalde

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2011ko apirila

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

MEMORIA GARA

memoria garela dio poetak, memoria hutsa,

inoiz ixten ez den halako oroitzapen bilduma bat

hezur-haragizko maniki baten barruan

bizitza, haizea lez, gure aurretik paseatzen da

leun, zakar, busti, lehor... batzuetan,

bero, hotz, mantso, zoro besteetan,

hegotik zein iparretik datorren jakin barik

laztandu edo jo egiten dizkigu ezpainak,

atzamarrak, lepoa, bularra edo begirada,

eta batzuetan, bat-bateko labankaden antzera,

bihotzeraino heltzen da, isilik, aldarrikatu barik

min hori, plazer hori, barru-barruan itsatsi

eta zer garen zehazten digun akordu meta da,

noiz, nori, zergatik eskainiko diogun besarkada,

musua, bostekoa, baita ukabilkada eta amorrua ere

memoria, bihotzaren iparrorratza

1

ZELAN DISEKZIONATU
MUSU LUZE BAT EZPAINETAN

literaturaren gaineko lizentziatura

eta haren inguruko bestelako ikastaroak

eginda dauzkan kritikari honek

amodiozko poema zoragarri hori hartu eta

musker berezi baten aurrean balego bezala

disekzionatu egiten du odol hotzean

itsasoak hondartzara ekarritako izurde hil bati

egingo lioketen autopsia bezain hotz

eta poema hori emozioa eta desioa bada ere

erloju zahar baten antzera ireki nahi du

bitartean

            maitaleek

mihiak saman olgetan ari direla

                 elkarri

xuxurlatzen diote

                       poema hori

ASPALDIKO LAGUNEI BISITA

Ganguren aldeko gandorretatik ibiltzea gustukoa du,

halakoetan ez du etxean ezer esaten

errieta egingo diotela badakielako.

“Sasi arteko bidezidor horiek ez dira

83 urteko agure batentzat”

errepikatzen diote behin eta berriro,

“inoiz labain egingo duzu, seko jausi

eta hilda topatuko zaituzte”.

Debekua dela-eta, bestelako aitzakiak bilatzen ditu

eta, autobusez heldu ostean, tipi-tapa abiatzen da gora

pinudiak baino gorago dagoen zabalgune batera,

sasien artetik erabat ahaztuta oraindik ikus daitezkeen

Burdinazko Gerrikoaren aztarnetara.

Gerra egunetako hormigoizko plataforma batean jesarri

eta inguru hondatuetara begiratzen du:

lurpeko pasabidera doan sarrera, metrailadore habiak,

tuneletako aireztatze zuloak...

eta harri handi eta zapala, goroldio orbanez josia,

egun ikaragarri haietan batzuetan euren bazkalekua zena.

Orduan akordura etortzen zaizkio lagunak,

gandor horietan bere ondoan azken hatsa eman zutenak,

eta zerua ezin urdinago badago ere

zirimiri antzekoa igartzen du begietan.

FALLEN ANGELS

                                    Porco Dio, Stéfano ha muerto

                                    La Parca se ha llevado a Tamburini

                                                                            Nivel 30

Parkarekin ibili ziren dantzan

gerritik tinko helduta,

punk-rocker gazte azeleratu haiek

bafleak lehertzen ziren egun ez hain urrunetan

Afrodita sutsuaz mozorrotutako Parkarekin,

gaueko azken dantza balitz bezala,

txortan etengabe, bizitzaren azken sex astindua

gauzatu beharko zuten maiteminduen antzera

plazerezko pantera zuri, eder eta hilgarri harekin.

Basquiat-en Fallen Angel hura etortzen zait gogora

larruazalean fokuek eragindako izerdia

zain ubel eta zulatuetatik zetorren egarriaz nahasia,

milaka watio, pogo basatia eta laztan kimikoak,

huraxe guztia koktel ikaragarria, lehergarria,

huraxe guztia gure kultura liburu ofizialetan sekula

agertuko ez diren nire Herriko punk-rocker haien

                                                 musu desitxuratuetan

                                                      begirada erotuetan.

Reggae del vómito haren akordeak

izan litezke akordu hauen soinu banda

azkenean, irteerarik gabeko autopista gozatu ostean,

Straight to Hell clash song hura furgonetako kasetean,

erroien puta ederrari ordaindu behar izan zioten

eta Erioski bidaiak betiko eraman zituen.

Neoizko argietara begiratu beharrik gabe

aldarrikatu nahi nuke

amodioa eta gorrotoa irudi berean batzen zirela,

su ikaragarria zegoela

momentuko agintarien ondoan irribarretsu jarri barik,

argazki ofizialetarako modelo salduak bezala.

Nire bihotzeko irratiaren dialean

noizean behin bilatzen ditut

memoria erabat ugertu baino lehen

nondik gatozen jakiteak lagundu dezake-eta

nora goazen zalantza horretan

fallen angels, fallen angels!

erroien bazka bihurtuta...

IRAIL URRUNEN
OROITZAPENAK

samatik pasatu nion dutxako ur epela

eta handik bizkarrera, gerrira eta izterretara,

berriro gora eta bular aldera bideratu nion,

handik isuri zen, bular aspaldi hustuetatik,

erreka otzan baten moduan, sabel aldera

berak esku ahurrez ura hartu

eta behin eta berriro

aurpegira eraman zuen,

gozo zegoela esan zidan niri begira,

eskertu egiten zuela freskura hori,

egun hartako sargoriak eragindako izerdiaz libratzea

bainurako xaboiaz esponja busti ostean

astiro eta leun laztandu nion azala

eta horrela goitik behera luze egin ondoren

lepo bustian musukatu nuen,

berak begiak bildu eta eskua bilatzen zidan bitartean

irail urrunen oroitzapen gozoak ekarriko zituen akordura,

masusta helduak, txakolin freskoa

eta maitearen ezpainak...

dantzarako kanta zahar baten doinua hasi zuen ahapetik

esponjaz laztandu eta berriro musukatu nuen saman,

herioak eraman baino lehenago,

gure aita zenak egingo zion bezala.

HIRI PHOTOSHOP

gainezka egiten duten kontainerrak

baita erreta dagoena ere

banku batean erdi lo datzan morroi etxegabea

ondoan daukan ondasun guztia: bi poltsa eta txakurtxoa

California night club iragartzen duen neoizko errotulua

putetxeari gauez argi urdinkara ematen diona

teilatuen gainetik ikus daitezkeen tximinia zaharrak

eta hauetatik sigi-saga zerurantz isurtzen den kutsadura

presoei elkartasuna eskaintzen dien graffiti koloretsua

askotan ezabatua baina behin eta berriro berregina

horiek guztiak desagerrarazi ditu udal diseinugileak

bisturi zorrotz zehatz bihurtua duen photoshopaz

eta orduan egoki eta zuzen eta

batez ere argitaragarri iritzi dio irudiari

hiri top model horren turismo webgunean jartzeko

interneten irudi anputatuaren aurrean balizko bisitariei

hasperen luze-luzea aterako zaie aho zulotik

hiriko goi mailako ostalariei berriz

irribarre maltzurrez adurra

LKJ GOGOAN

poesia emanaldi gehienetan

bildu egiten ditut begiak

eta gogora ekartzen dut

Linton Kwesi Johnson

batzuek pentsatuko dute

loak hartutako morroi bat naizela

agure baten antzekoa

baina nire erraietan

poesiarako sua eta erritmoa

eskatzen dituen

bele zoro bat dago

ostots baten zain

60 URTEKO GAUA

Galsoro bazterretik doa, makulu batez lagunduta,

adinak ez dio-eta nahi bezala ibiltzen uzten,

are gutxiago lur zokor horien artetik,

eta olibondo bakarti baten ondoan gelditu egin da.

Aurrera jarraitzeko esan die besteei, ez itxaroteko,

poltsikotik ateratako zapiaz sikatu du bekokia,

sargoriaren laztana berun hutsa da, itogarria,

eta hala ere ekialdetik igartzen du ekaitza,

soro horitu hauetara hurbiltzen ari den zeru ubela.

Holaxe gogoratzen du haurtzaroko gau hura,

sargoritsua, ubela, berunezkoa...

aita zelan sartzen zuten kamioi barrura,

fusilak, oihuak, motorraren zarata,

zelan hasi zen kamioiaren atzetik arineketan

gaur bezala bihotza lehertzear

gaur bezala arnasa ezin ailegatuz

kamioia urrunean galtzen zen bitartean

eta gau ilunean aita...

Olibondotik ehun bat metro egin ondoren

harri zapal batean eseri da

ordu batzuk lehenago egindako lubaki batean

ageri diren hezurrei begira,

izerdi tantak malko batzuekin

nahasi zaizkio ezpainen inguruan,

eta orduan, hezurrei begiratzen utzi gabe,

esan du: padre, qué noche más larga...

INFERNUA

Antzokiaren aurrealdea eder egoki apainduta dago

Hiria ospatzen ari den Beldurrezko Zinemaldirako,

eta terrorea eta izua iradokitzen dituzten irudiei begira

ilara batean sarrerak erosteko zain dago jendea

garrasi ilun eta urratuak adi daitezke noizbehinka,

Antzokiaren kanpo alde horretan jarritako bafleetatik

sartzeko zain daudenen bihotzak dardaraz jarri nahian,

eta, zinemaldirako aurreikusita ez bazegoen ere,

arrats ilun eta lainotsu honetan faroletako argiak

zeharo erakargarri suertatzen dira

eta une horretan, plano ezberdinetako filmetan bezala,

hiri bereko beste eraikin ofizial eta uniformatu batean

pistola baten kanoiak igurtzi egiten ditu, hotz eta astiro,

eskuak atzean lotuta, begiak eta ahoa zintaz estalita

eta biluzik dagoen neska baten alu ezpainak

ahora vas a probar una buena polla durísima, putita,

aditzen du neskak inguru ikusezin horretatik,

malkoak eta oihuak batera nahasten zaizkion bitartean,

una polla que nunca olvidarás

McDAID’S

McDaid’s pub, guinnessa eta zigarro isiotu berria,

zurrutaden artean turisten irudiak zetozkidan gogora,

Ulysses erosi berria poltsatik atera, bularrean pausatu

eta argazki kamerari irribarretsu begira jartzen ziren

Joycek Dublinen kokatutako pasarteen plaken inguruan

“Ulysses Tour” gogoangarria Dublinen,

Stephen Dedalus, Leopold Bloom... eta zu zeu!

zigarroaren keak ezin hobeto adierazten zidan

turista irribarretsuen irudia:

mamuen atzetik dabiltzan ehiztariak

baina mamuen bila aritzea lan antzua izaten da,

denborak gupidagabe deuseztatzen du dena,

eta lekuen izenak besterik ez dira geratzen,

toponimia huts eta hotz baten antzera,

maite dituzun idazleen lan eder haietatik

alferrik bilatuko duzue Joyce Dublinen,

Pessoa Lisboan, Bukowski L.A.n, Hemingway Parisen,

basamortuan ur jauzi bat topatzeko zori berbera,

zoazte Aresti biltzen zen La Concordia kafetegira

eta auzo lotsa eragingo dizuen bingo-kasino bat

agertuko da zuen begi literaturzaleen aurrean

idazle haiek hil egin ziren,

euren maitaleak, lagunak zein putak bezala,

eta eurekin batera,

halakoxea da bizitzaren patua,

liburuetan aipatzen zuten mapa sentimental guztia:

klub, taberna, hotel, errepide eta enparauak

zigarroaren kea astiro bota nuen ezpainen artetik

zeharkako begiradaz McDaid’s hartako bazter batera,

Brendan Behan, zurrutadak lagun,

idaztera jesartzen zen orduko bazterrera,

keak Brendan Behanen irudia sortuko zuelakoan

eta berak, ahots etilikoaz,

nire barrenetik zera esan zidan:

baina oraindik sinesten duk mamuetan?

FREE SELF SERVICE

                           a lot of people won’t get no supper tonight

                           a lot of people won’t get no justice tonight

                                                               Armaggideon Time

Urdaiazpiko egosia, magdalena paketeak, okela xerrak,

tomateak, laranjak, esne tetrabrikak, solomoa, batidoak,

donuts kajatxoak, sardinak, madariak, pizzarako orea...

Hori guztia eta gehiago eskuratu dute

halako free self service berri batez

supermerkatu ondoko kontainerretatik,

saiak ardi hilen inguruan bezala, hara bildu direnek.

Bertolt Brechten poema bat izan zitekeen

29ko Depresio Handiari buruzkoa,

New York Cityko auzune txiro batean kokatua,

baina ez, hiri honetako paisaia da, ordu jakinekoa.

Iraungipen data pasatua daukan janaria

sakabanatu egiten da miseriaren bazterretarantz

iluntzeko ordu isil eta iraingarri horretan,

zabor biltzaileen kamioiaren bisitaren aurretik,

eta zubipean, bankuko kutxazain edo elizako aterpean

zabaldu eta banatu egingo da.

Beraz, nork esan du poesia sozialak

dagoeneko ez daukala lekurik?,

iraungipen data agortu zaiola?

Seguruenik, halako kontainerretara

hurbildu beharrik ez daukanak,

edo are okerragoa oraindik,

bihotzetik burura doan konexioa

aspaldi iraungi zaionak.

Zure begiradak ere

free self service une horretan

saihestu egiten du kontainerra?

BLACK & WHITE
BUT REALLY REDS

       The hillsides ring with “Free the People”

       or can I hear the echo from the days of 39?

       With trenches full of poets

       The ragged army fixin’ bayonets to fight the other line

       Spanish songs in Andalucia

                                                                   Spanish Bombs

Salaria eta Pat maiteminez lotuak

Espainiako eguzkipean

inguruan bonbak zartatzen ziren

37ko egun ikaragarri haietan

Salaria Kea, ikatza bezain beltza

USAko esklabotza makilatuan hazia,

Pat O’Reilly, esnea bezain zuria

Eireko miseria umeletik matxinatua

black & white... but really reds

Guthrie edo Seeger-en baladaren batean bezala

borrokan zein amodioan batera,

gerra-fronteko gauak argitzen zituen sua

zabaltzen zen euren begietan, euren ezpainetan

Salaria eta Pat, Pat eta Salaria

fallen in love tiro eta leherketen artean,

lurralde askean erabat maiteminduta

orduko Mediterraneo eder hari begira

laranja eta bolbora zaporeko honeymoon batean

Dantzatu egin al zenuten gerritik estu-estu

Paul Robeson-ek, beltz libre eta internazionalista,

Errepublikako ospitaletan abesten zuenetan?

Bonbardaketak iragartzen zituzten sirenen tarteetan?

Ardo freskoaren zaporea zuten zuen musuek?

black & white faxismoaren kontrako lubakietan

black & white zeharo maiteminduta

black & white... but really reds

MINAREN PLAZERA

muturreko gogor pare bat jo ondoren

atzera bota eta indarrez oratu dio samatik

atzamar sendoak eztarrian iltzatu nahi balizkio bezala

oihu mutu eta luzea irten da haren ahotik

gizonaren beste eskua gonapetik sartu

eta kuleroak bilatu dizkio,

munstroaren hatsa eta usaina zabaldu dira

auto barruan, gas hilgarria bezala,

orduan, kuleroen elastikoa apurtzeaz batera,

atzamar lakarrak igarri ditu aluaren ezpainetan,

kristal zorrotz puskatuen antzera,

datorren labankadaren berri emanez

hiru bulkada behar izan ditu munstroak zakila sartzeko,

hiru bulkada eta hamar bat emankada gogor mingarri

atzetik, piztiek egingo balute bezala...

hori guztia agertzen duen telebistatik metro pare batera

gizon baten zakilburutik hazi parrastada jausi da sofara

eta plazerak eragindako orroaren ostean malko batzuk,

negar isil eta luzea bihurtuko diren malkoak

bera ere piztia dela salatuko dutenak

POETAK ETA BANDERAK

                                                                My pen is a weapon

                                                                 Peadar O’Donnell

Mahmud Darwish poetaren hileta argazkiari begira nago.

Hilkutxaren gainean bandera palestinarra ipinita daroa

eta dozenaka esku hura ukitu nahian dabiltza:

Hil ezina zara, Darwish, hil ezina gure bihotzetan!

Ez dakit zeinek esan zuen

banderak poeten hilkutxen gainean jartzeko direla,

Herriaren poeta hilak janzteko,

Herri osoaren besarkada, laztana,

maitasuna adierazteko direla.

Eta nik ere halaxe uste dut:

banderak oihal margotu hutsak dira

ez badaukate herri oso bat atzean,

borroka duina alboan.

Argazkiari begira nago, begiak bahituta,

eta photoshoparen beharrik gabe esan liteke

Mahmud Darwish poetaren hilkutxa hegan doala

laztandu nahi duten eskuen itsaso horren gainetik.

Eta begiratu horretan zera etorri zait gogora:

badira beharrezkoak diren banderak

eta are gehiago

badira Herriaren bandera merezi duten poetak,

poesia arma ikaragarria izan daitekeela

erakutsi duten poetak.

LAZUNEN POZA

korronteek ekarritako dortoka ilun bat

edo portuko ur koipetsuetan katea apurtu eta

itsasadarrean gora errari doan buia izan liteke,

baita portutik uretara jausitako fardel bat ere,

edo Guggenheimek itsasadarrean jarritako artelan bat,

modernoa, nonbait, edo postmodernoa, nahi baduzue;

ur gainean dagoen jostailua ere izan litekeela

pentsa dezake jendeak, barandatik begira

argazki kamerak zein telefono mugikorretakoak

di-da batean jarriko lirateke lanean

salbamendurako zodiaka hurbiltzean

lazun saldo bat ikusiko dute haren inguruan,

saltoka eta itzulinguruka, marrazo txikiak bezala,

eta kako luze batez ontzira gerturatzean

ninirik gabeko begizuloak topatuko dituzte,

musu desitxuratua, ezpainak eta mihia janda

giza gorpu beratua

lazunen bazka

handik bost minutura, zodiaka oraindik desagertu barik,

surf taula baten gainean marka ospetsu baten iragarkiak

argazki kamera guztiak bereganatu ditu, ezin agudoago

lazunen poztasun berberaz

VOYEUR

Urrundik ikusten zenuen zelan ibiltzen ziren olgetan,

txatartegietan metatzen ziren auto hondatuen artean,

F1eko gidari trebeak edo banku-lapurrak ihesean bezala,

edo itsasadarreko bazterretan pirata ausarten antzera

betiko atrakatutako itsasontzi abandonatu eta ugertuetan

urrundik ikusten zenuen, urte batzuk geroago, axolagabe

gauaren iluntasunez hormetan salatzen zuen spraya,

speedak eragindako matrailen abiadura, garitoetan pogoa,

puten barreak eta marinelen berba zailak topa egitean,

alkoholak zekarren adurra eta komunetako graffitiak

urrundik, beti, desorduetan urgentziazko batzarrak,

ijitoen txaloak, trenbideen ondoko begirada zoroak,

lokal zahar okupatuetan kartelak eta anplifikadoreak,

ordu gutxiko eremu txiki baina libreak zehazten zituen

kontainerretako sua, sexuaren izerdia eta fanzine merkeak

dena urrundik ikusi duzu, dena hotz, aseptiko, antzu,

konturatu orduko bizitzak tren isilak lez alde egin dizu,

ez ekaitzik, ez sargoririk, ez negurik, ezta udarik ere,

damututa ere, dagoeneko ez daukazu atzera bueltarik,

eta begiradan bertan ondo markatuta geratu zaizu

bizitza osoan izan zaren voyeur hori

SATURRARAN

udazkeneko arratsaldeetan

hondartzan ibiltzea maite du

ortozik eta bakarrik

ur bazterretik gertu

olatu apartsuak bere oinetan

zelan hiltzen diren gozatuz

haizearen hotsa nahastu egiten da

inguruan dabiltzan kaioen karrankekin

eta remix horretatik bestelakoa entzun uste du:

ziega haietatik ateratako umeen negarra

negarra eta batez ere

ume haien hil aurretiko isilunea

2

SPRAY

astindu egizu spray hori, astindu

eta ekarri poema horiek kale hustu hauetara

raparen erritmoaz, punkaren amorruaz

edota rumbak ekartzen duen swing gozoaz

astindu egizu spray hori eta idatzi

haiku eder eta lehergarriak kantoietako hormetan

olatuen moduko lerro luze-luzeak bankuko kristaletan

borobil itxurakoak langabezi bulegoko leihoetan

tren, metro edota bus horien gaineko iragarkietan,

labankada, tiro zein musuen antzerako poemak

astindu egizu spray hori eta idatzi kaleotan

preso batek ziegako horman idatziko lukeen bezain libre,

edozein instituzioren subentzio eta baimen barik,

ez Heineken ez FNAC ez Arantzazu ez Coca-Cola,

unibertsitateetan lizuntzen diren

literatur irakasleen babes beharrik gabe,

kanonei begira fikzioa eta ez-fikzioa eztabaida antzuetan

masturbatzen diren kritikarien oniritzi behar barik

astindu egizu spray hori eta idatzi

inoiz abandonatu behar izan ez genituen kale hauetan,

kultura cool-ture edota cold-ture bilakatu den egunotan,

izeberg erraldoi eta dotore bihurtu diguten hiri honetan,

quieres actuar en el FNAC?

quieres colgar tus cuadros en el mcdonalds?

quieres leer tus poemas en la sala multiusos de la BBK?

bosteko horiek amua gordetzen dute ezkutuan

astindu spray hori eta poema liburu bihurtu hiri osoa

black baudelaire irratikasetean hil ezazu aita,

idatzi behar ez dena idatz ezazu

bazooka baten erritmopean

eta alde egizu, MTVtik at kantan lez, kultura otzanetik,

mass media erraldoiak inoiz larrutuko ez dituen eredutik,

Boterea laztantzen duen zirkulu sasi intelektualetik

ez al duzu oraindik ikusten

stablishment otsoak Bambiz mozorrotzen direla

7 euroko billeteak baino

faltsuagoak diren kultur partyetan

euren soldata ederra errazten dieten medioentzat?

matxinoak baztertu eta otzanak goraipatuak direla?

jostailu apaingarri estetiko hutsak saritzen dituztela

kultura makillatuaren garaiotan?

astindu egizu spray hori eta idatzi

kale hustuotan, gau honetan

munduaren azken gaua balitz bezala,

ez duzu hotz ikaragarri hau igartzen?

basamortu honetako gauak inoizko hotzenak dira

DALIREN MARGOLANEN AURREAN

                                         Garcia Lorca is dead & gone

                                         Bullet holes on the cemetery wall

                                         The black cars of the guardia civil

                                                                     Spanish Bombs

Ezin dut ukatu Daliren lan batzuek liluratu egiten nautela

tripi erdia eta 11 zerbeza hartuta banengo bezala.

Irudiek dantza egiten didate burmuineko bazterretan

eta halako plazer zoro bat jabetzen da nitaz.

Ezin dut ukatu, gezurra esango nuke bestela, lagunok.

Baina dantza zoragarri horren musika gelditu egiten da

Garcia Lorcaren aurpegi atsegina gogoratzean,

Garcia Lorcaren begirada horretan

beldur ikaragarria imajinatzean,

fusilen ahoak aurrez aurre ikusiko zituenean:

burdinaren hotza, hiltzaileen barreak, tiroen sua.

Inoiz izandako uda sargori, krudel, odoltsuenean,

T.S. Eliotek neutraltasun orria sinatu zuen udan,

W.H. Audenek fronte antifaxistara eramango zuen

motxila prestatu zuen uda hartan,

Francoren aldeko blueshirt irlandarrentzat

ereserkia idatzi zuen W.B. Yeatsek.

Bai, Daliren margolanen aurrean

Garcia Lorcarekin akordatzen naiz,

ezin diot Arteari bihotz barik begiratu,

kultur komisarioak begiratuko lukeen hoztasunez,

Garcia Lorcaren ipurtzuloan sartu zuten

pistolaren ahoa bezain hotz.

Baina benetako begiak ez ote daude bihotzean?

DANBADA

bizarra egitean danbada itzela aditu dut kale aldetik

eta, zer izan den nondik etorri den ez badakit ere,

arnasestuaz eskuak pausatu ditut konketan,

aparrez zikindutako labana txorrota azpira jausi zaidala

flash antzeko batek aurpegia ezabatu dit ispilutik

eta, gauez halako beste danbada baten ondorioz,

betiko joan zitzaigun lagunaren begirada agertu zait

gazte, irri apala, zigarro bat ezpainetan

segundo batzuk pasa ostean haren irudia deuseztatu

eta, diapositiba pase baten aurrean banengo bezala,

beste begirada batzuk hasi dira agertzen,

bestelako zoritxarrek eragindako heriotzaren segadak

albotik lapurtu zizkidan lagunenak,

eta, haize leuna lez, ispilutik berriro desagertzen...

telefono hots batek denak lausoarazi ditu

neure begitartea ispiluan berriro agertu arte:

hor daude nire zimurrak, nire betzuloak, zain ubelak,

ile urdinak, soiluneak eta nire begirada...

lagun horiek guztiak hil eta hogei urte zaharragoa

oroitzapen hutsa besterik ez badira ere

betirako gazte gorde dituen nire begirada...

bihotzeko nire begirada

ZAZPI URTEKO AITA

                                    Un gélido silencio en la Diagonal

                                    anuncia la llegada del frente nacional,

                                    Barcelona ciudad abierta

                                    ya no tiene quien la defienda...

                                                                          Viva Durruti

Kanta horrek zuri-beltzeko argazki bilduma batera narama

eta orrialdeak ibiltzen ditut astiro esku artean,

kea, beldurra, samina... gerra giroa islatzen da haietan,

eta jende mordoa agertzen den batean gelditzen naiz begira.

Gure aita, orduko zazpi urteko ume bat, ezagutu uste dut

Areatzaraino ekarritako arrain karga banaketaren aurrean.

Argazkiak dakarren une haren ostean, agian, sirenotsak,

hirian bonbardaketak iragartzen zituzten garrasi luzeak,

eta, izuak jota, nora ezean sakabanatuko zen jende artetik

aita, beldurrez, arineketan irudikatzen dut aterpe bila

leherketetatik ahalik eta babestuen egoteko,

zerutik, euria barik, oinazea zetorren egun haietan.

Robert Caparen argazkiak dira Bilbon 37ko udaberrikoak,

Artxandako frontean erresistentzia oro jausi baino lehen.

Udaberri hura amaitu aurretik negu eternala berriro,

hiria irekia izendatu zuten, ciudad abierta, defentsagabea.

eta zazpi urteko gure aita kale desolatu haietara begira

ekain odoltsu hartan isiltasuna hautsiko zuten otsoen zain.

Kantaren amaieran begiradak argazkitik alde egiten dit,

aitaren ume begi haiei darien etsipen gordin eta isiletik,

gure seme-alabak olgetan dauden txokora joateko.

Euren ahotsak, barreak eta algarak eta entzuten ditut

bihotzean sirenotsak ari zaizkidan bitartean.

PANTERA EMEA
(REVISITED)

pantera emeak ez du musurik ematen,

haginka eta miazka laztanduko zaitu

hasperen eta marru isilez,

ez dizu eztarri ondoko zaina ebakiko,

belarri ondora zeozer xuxurlatu

eta haren ezpainak igarriko dituzu saman,

baita haren usaina, haren adatsen ukitua ere,

orduan K.O. utziko zaitu, babesik gabe,

baina zertarako babesa, diotsozu zeure buruari,

gainean daukazu miazka eta haginka

eta horixe da nahi zenuen guztia

TONGO

mahai gainean zerbeza lata bat eta musika aldizkaria,

biak zabalik, artelan postmoderno baten antzera,

eta zerbeza ezpainetara hurbiltzean,

aldizkarira ihes egin dit begiradak, nahi barik,

azken urteotan errepikatzen den argazki batera

inoiz aretoak bete zituen musika taldea

berriro elkartua

ospea eta dirua ezagutu ondoren

gatxa izan behar da

arrakasta aurretiko egunerokotasunera itzultzea,

osperik zein kolorerik gabeko egunetara,

etxeko atean jo, zabaldu eta,

groupie sutsua izan beharrean,

noizbehinkako postari grisa topatzera,

beste barik,

kontu korrontea, ura basamortuan bezala,

zelan urritzen den ikusten ohitzera,

zeure autografoak, argazkiak, portadak

iragan eder baten bazka izatera

inoiz aretoak bete zituen musika taldea

kamerari begira poseak antzezten,

zimurrak, ile urdinak eta soilguneak nagusi

armairuko uniforme erreskatatuekin batera,

eta txarrena

begirada horiek ez dutela

inoiz izan zuten sua...

zerbeza latatik zurrutada jo eta berehala

komunetik bota behar izan dut,

bart zabaldutakoa zen,

ez aparrik ez gasik ez zaporerik ere,

aldizkariko musika iruzur horien antzekoa,

indar guztia galduta

tongo on stage

tongo lata barruan

aldizkaria eta lata zakarrontzira bota ditut

mirariak doazen plastikozko zeru horretara

eta hozkailura noa ondoren

zerbeza hotz baten bila

FACTOTUM SONG

Bildu egiten ditut begiak Slow day entzutean,

Kristin Asbjørnsen ederraren ahots urratu baina gozoak

Factotum filmerako Bukowskiren poema hori abesten duela.

L.A.ko idazlea bezala beste “madarikatu” asko,

literatura stablishment, aldizkari eta foro ofizialetatik

urtetan eta urtetan baztertuak, ezabatuak izan ondoren,

etengabe oroituak izan dira filmetan, abestietan

zein hainbat alkoholzulotako ate gaineko neoizko izenetan.

Ez diete esker on makalik eman.

Bildu egiten ditut begiak Slow day entzutean,

eta Bukowski zaharra irudikatzen dut ene gogoan,

Rhin aldeko botila bat ardo zuri eta idazmakina ondoan,

sigi-saga gorantz doan zigarroaren ke artetik

Kristin Asbjørnsen ederrari begiratzen diola,

honen ezpainetatik poema hura zelan datorren berriro

suzko laztan luze baten kadentziaz

zaldiak trostan baina kamera motelean baletoz bezala

it’s just a slowwww day moving into a slowwww night...

hau ikustea merezi zian, diost,

eta zurrutada mantso batez hustu du basoa.

MISIL BATEN ESPEROAN

ahalik eta goren eraiki zituzten katedralak

ahalik eta gertuen zerutik,

balizko jaungoikoaren hatsaren bila bezala,

baina arkitektura arrazoi guztien gainetik

boterea benetan zeinek zeukan

erakusteko modurik ukaezinena ei zen

eta hiri honetako katedraletik alde egiten dit begiradak

zerua ukitu nahi duten azken eraikinetara

BBVA, Isozaki dorreak, Iberdrola...

Botereak bere presentzia aldarrikatzen du lotsarik gabe,

hiria dotoretzen duten aitzakiaz,

baina benetan zeinek agintzen duen ezin argiago utziz

ez duzu ikasketa handirik ez sen berezirik behar

beltxarga harro eta ezin handiago horien mozorropean

hego ilunak eta atzapar zorrotzak dituen saia ikusteko,

mendeetan behar izandako makillaje guztiak erabilita ere,

sasimodernitateaz jantzitako Boterearen saia ezagutzeko

poesia, mailua izan daitekeela onartuta,

lehergailu erabatekoa ere izan liteke,

hala nola, ahalik eta etorkizunik humanoena

erraztuko lukeen misil eder bat

JIRAFA TIROKATUA

pubeko jabeak mesede egiten diola esan digu,

bere ohiko tximino harro ahotsaz,

Kolonbia epeletik etorritako halako neska batek

putetxe batean amaituko zuela bestela,

beraz, hobe bere negozioan, kale gorrian baino

ondoren, ron botilen alboan daukan argazkiari heldu

eta begirada distiratsuaz erakutsi digu

hauxe da, diosku, Fanny, 27 urte

hortxe dago Fanny, tximinoaren besoen artean,

honek behartutako “uniformea” jantzita:

errape ederrak tenkatzen dituen top horia,

short urdinkara eta takoi luzeko zapatak

bazterrotan, aizue, benetako mesedea egin diot,

diosku, kolonizatzailearen irribarre kristauaz,

besterik egiten ez dakitelako

denok dakigu soldata miserablea ordaintzen diola,

eta, itxi aurreko ordu txikietan, pattarrak harrotuta,

harroxko aitortzen du larrua jotzen diola

nahi adina aldiz atzeko biltegian

barra gainean utzitako argazkiari berriro erreparatuta

Afrikako oihan ederretara joan zait gogoa,

halako beste irudi bat sortu da nire begien aurrean:

jirafa tirokatua ehiztari zuriaren bota azpian

KARABANA

Kostaldeko errepide ondoko zuhaitzen artean topatu zuen

dibortziatu ostean merke saldu behar izan zuen karabana.

Presaka bazebilen ere, kotxea bazter batean gelditu

eta zigarro bat isiotu zuen hari begira.

Oraindik han zeuzkan bidaia ezberdinetako pegatak

atzealdeko leihatila luzangaren inguruan

eta akordura ekarri zizkioten une eta leku ederrak,

porrotaren aurretik gozatutakoak,

eguneroko liskar eta irainekin hasi baino lehenagokoak.

Zigarroa amatatu eta kotxea martxan jartzean

oroitzapen gozo haiekin geratzea erabaki zuen,

karabanak iraganeko zoriontasun habia izaten segi zezan.

Baina, berriro ere, patuak tu egin zion aurpegira.

Karabanatik emakume katxarro bat irten eta,

niki estuaren gainetik titiak laztantzen zituela,

irribarre batez kotxera hurreratu eta

bere ezpainetatik gertu-gertura makurtu zen:

“30 euros servicio completo, guapo!”.

URREA ETA UGERRA

Abrako eskuma aldean, itsasbazterretik gertu,

lerratu egiten dira jauntxoen txaletak eta jauregiak,

eta eguzkiak, itsasoaz bestaldean gorde aurretik,

postaletarako argazki bihurtzen ditu paraje horiek,

pasealeku dotoreak euri gabeko asteburuetan,

jendeak miresten omen dituen arkitektura dotoreak

baina edertasun horrek giza zimendua dauka oinarri,

eta eragin zituen gosea, miseria eta heriotzak

ez dira turismo bulegoko liburuxketan azaltzen,

badirudi ez garela oroitzen

txalet-jauregi horiek zelan eraiki ziren,

ez dakigula edertasun horrek behar izan zituela

meatzetako heriotza ilunak

labe garaietako izerdi beltzak

auzo langileen amaraunak

haurtzarorik gabeko ume kedarrez beteak

biriki eta bihotz gazte ugertuak...

Bertolt Brechtek idatzitako poema hura,

“Langile baten galderak liburu baten aurrean”,

behin eta berriro etorri zait gogora, mailukadaz

oinazearen gaineko edertasuna

eta euririk gabeko asteburuetan

pasealeku dotore horien aurrean

albumerako argazkiak egiten dituzte

infernu haietako ondorengoek

memoria, antza, zimenduetan ere gelditu zen

ERLETXETA FUCKTORY

9 prostituta eguzkipean errepide bazterretik ilaran,

lertxun lerdenak errekara bidean bezala,

autopista azpiko tunel ilun eta zikinetik

legearen txakur uniformatuek bota ostean

9 prostituta sex-karabana baten antzerakoan

hurrengo negozio bazter berri batera,

plazer ordainduaren sex businessa

sasi arteko sasiparking baten bila

9 prostituta sex country trip batean,

adatsak eta minigonak ortzadarraren pareko,

ondoko baserriko txakurrak zaunka

eta zelaietako behiak begira dituztela

9 prostituta belar eta asfaltoaren artetik

sujetadore dotore eta tanga estuak agerian,

eta momentuko soinu banda merke baten moduan,

autoen bozinak eta kamioien sirena zalapartatsuak

Euskadi estimula dio ondoko karteltzarrak,

haren kanpainaren barruan ote daude?

kresala usaina daukate euren besapeek?

sagardo zaporea euren hankartean?

Erletxeta Fucktory (Sex in the Basque Country)

halakoa izan ote zen Arantzazuko aparizioa?

hainbatek marketing izugarria iritziko zion kontuari

takoi luzeen gainean zebilen giza lurrikara ikusi barik

KANTU ZAHARREN  SEGADA

Voll Damm honen erdia edan ostean

zigarrotxo bat isiotu eta,

barra atzeko botilen artera doan ke urdinari begira,

ohartu barik hausnartzen hasi naiz

zelan gerturatzen garen oroitzapenetara,

zelan argazkiak eskuratzen ditugun noizean behin

akordu horiek gure bizitzan presente segitzeko.

Ez dago txarto, pentsatu dut bigarren zerbeza ahoratuz,

baina badira iraganari heltzeko bestelako bideak,

bizi izandako emozio-parajeetara eramaten gaituztenak,

hala nola gure memoriaren dialean

ezkutuan dabiltzan doinuak, melodiak, abestiak...

Eta horregatik sartu naiz taberna honetara:

Ulises itsaslamiek nola, halaxe erakarri nau

bat-batean taberna honen barrura,

bihotza iraganean olgetan hasi zaidala,

bafleetatik zetorren kantu zahar eta ezagun horrek.

Begiak bildu, zigarroa ezpainetaratu eta,

abestiak zirauen bitartean,

gozatu egin dut bat-bateko plazer hori,

edozein argazkik ekarriko lidakeena

baino indartsuagoa, zoragarriagoa...

Eta eskertu egiten dut jukebox propio hori,

dardara batean jar nazakeen jukebox horren lilura,

memoriaren eremu gero eta ugertuagoetan

halako segada epel eta gozoak eragiten dituena,

bizitzaren soinu banda apal

baina ikaragarria osatzen didana.

JOE STRUMMER

                                                        Emancipate yourselves

                                                        from mental slavery

                                                               Redemption Song

Etorkizuna idatzi barik dagoela dio Joe Strummerrek

mikrofonoaren atzean telekasterra besarkatuz,

eta Woody Guthriek gitarran idatzita zeukan bezala,

This Machine Kills Fascists,

musikaren indarra aldarrikatzen du,

Pantera Beltz berrien rap eta hip-hopa

Boterea borrokatzeko punk-rocka

baztertuen kaleetan dabilen Dub Poetry lehergarri hori...

Joe Strummer izerditan, begiak bilduta,

Garcia Lorcari galdezka non ote dauden

gerra zibileko lubakietan bandera gorriaz jantzirik

hil ziren poeta internazionalistak,

Spanish Bombs eder haren erritmopean

Joe Strummer, irribarretsu baina sutan,

ghettoak matxina daitezen deika,

rebels calling! rebels calling! know your rights!

bafleek eztanda egiten duten bitartean,

This Is Radio Clash, Intxorta 37 Irratia

Joe Strummer, malkotan, telebistari begira

Rock The Casbah idatzita daramaten megabonbek

Ekialdeko hiri urrunetan triskantza ikaragarria

gupida barik zelan eragiten duten,

mass media nagusien prime time horren bazkarako,

Death is a Star

Joe Strummer, Public Enemy no.1,

matxinadarako poemak eta makien swing hori,

arrakasta errazaren zirkura joateko

eskatzen diote kritikariek etengabe,

borrokaren frontline horri bazter emateko

multinazionalen kaiolan jaguar distiratsu bihurturik

Baina Joek, sasipeko irratien uhinetatik

aldarri egiten du behin eta berriro

etorkizuna idatzi barik dagoela

ZENBAKIAK ETA HIZKIAK

                      They call it the law,

                      we call it apartheid internment

                      conscription partition and silence,

                      it’s a law that they made to keep you and me

                      where they think we belong...

                                                             No Time For Love

Begi kolpe batez

zerrenda hotz eta luzea egunkarian,

RJL 35

KEL 28

MMA 42

JSP 29...

berriaren izenburua irakurri aurretik

ariketa zoro baten dantzan hasi zait burmuina,

SAG 24

POD 51

JED 29...

azken labekadaren ordenagailu berrien markak

izan litezke

JUA 28

FJA 47

IME 33...

edo, zergatik ez, irratian topa ditzakegun emisorak

HER 39

SAF 41

TOE 37...

mp3, jpg, avi edota azken teknologiak emandako

antzeko berrikuntzak direlakoan

izenburura abiatu dira ene begiok

FMO, 33 urteko gizonezkoa,

urkatuta agertu da ziegan, Langraizko espetxean,

bortxatua eta jipoitua ere

(eta umiliatua, gehitzen dut nik, behar ez bada ere)

izan zela hainbatetan salatu zuen berak.

Preso politikoa ala soziala zen?, galdetu du batek.

Eta ze axola du horrek?, erantzun dio besteak,

sokaren bilurrak besarkada erabatekoaz

etengabeko oinazea amaitzen dionean.

Hizkiak eta zenbakiak, horixe zerrenda hotz eta luzea,

ez giza izenik, eta are gutxiago giza duintasunik...

Hilkutxan ere 3 letra eta 2 zenbaki besterik ez da izango?

Izenburuari begira begiok bildu

eta amorruak segida eman dio zerrendari:

AK 47

BELUSEZKO SUGEA

Rock Rebel Fashion

holaxe idatzita dauka nikiaren aurrealdean

iragarki batean agertu den gazte batek,

eta txiklea mastekatzen duen bitartean

Sid Viciousek erabili ohi zuen nazka keinu artifizialaz

ez isiltzeko esan dizu telebistaren pantailatik,

esateko daukazun gauza mordoa

lau haizetara zabaltzeko aukera ematen dizula

marka ospetsu horrek,

hala nola, zu zeu benetan izateko aukera paregabea.

Baina, lagunok, iruzurra belusezko suge ederra da,

kokotetik zulatu eta burmuina astiro xurgatuko dizuna.

Giza manikiak izen handiko markek jantzita,

non Che Guevararen irudia, haren jokabidea ezabatuta,

Mickey Mouserenarekin pareka dezaketen

(a!, pop artea zoragarrrria zara...)

eta Bob Marley Marilyn Monroerekin

(biei gogotik emanda, aurretik eta atzetik)

eta Lenin, sobietei berbetan mitin sutsu hartan,

oihuka dabiltzan tarzan birekin haren alboetan,

edota Malcom X bongoak jotzen Disneylanden...

Halako batean, basque fashion izenpeko amarruaz,

lasai asko jarriko digute Argala edo Zumalakarregi

Madonna erotiko zerutiar baten bizkartzain modura.

Baina be cool, lagunok, be cool,

pop art ondo koloretsua, su itzaliaren cold-ture,

Botereak nahi bezala, iraultza sodomizatua,

be cool, lagunok, be cool-ture, be happy

don’t worry ezertaz eta be happy.

Lau egunetarako munduratu ei gara

eta pastel erraldoi honetatik striper bat

agertuko zaizula diotsu belusezko suge eder horrek.

Beraz, musukatu egingo duzu sugearen ahoa?

MENDE OSO BAT ATZERA

zuri-beltzeko paisaia lausotua agertzen da

aurrean daukadan argazki handitu honetan,

mende oso bat atzera naraman irudi zaharra

lausotuak mendi malkartsu horretako txabolak,

txapazko horma lotu gabeak eta egur makurrak

orduko giza miseria hura betikotu zigun irudi honetan

lausotuak argazkiko umeen begiradak ere

lupetza eta zarama artean ortozik eta olgetan batzuk,

argazki kamerari beldurrez begira geldi-geldi besteak

txakur pare bat eta asto gainkargatu bat igar daitezke,

txatar metak, putzuak eta arropa soka batzuetan zabalduta

zeru goibelean ikusten ez den eguzki baten beroaren zain

Ameriketako favelak, dio atzean daukadan gizonak,

argazki handituaren behean idatzia irakurri barik

Chabolismo en Bilbao

memoria ere lausotua daukagu, hil hurren,

eta gure ahanzturaren miseria nagusi ibiltzen da

dena-ondo-dena-dotore hiriotatik

OINAZEA

kristala hormaren kontra txikituko litzatekeen moduan

halaxe apurtu dira burdin hesira jaurtitako loreontziak,

eta horren ostean garrasiak, gero eta ozenagoak,

elefante zahar hil hurren baten orroen antzekoak

gizon bat belauniko jarri da hesiaren atzealdean,

bere eskuak lorontzi puskatuen artetik gelditu ezinik,

eta adurra darien ezpainetatik garrasika hasi da berriro

film bateko berba batzuk etorri zaizkit orduan gogora:

ez dakit oinaze ikaragarria dutelako zoro ote dauden

ala zoro daudelako oinaze ikaragarria duten

belauniko, garrasika eta negarrez segitzen du

bere arimaren ispilu bihurtu diren puska txikituei begira,

beharbada bihotza holaxe daukalako,

hamaika zatitan birrinduta

CHERRY STREET

De Guernica a Nueva York

pasando por Berlín liburuan

Agirre lehendakariak dio

New Yorken Cherry Street

euskaldunen kalea dela:

Gerezien Kalea.

Patu barregarria, edo mingarria, euskaldunona,

belaunaldiz belaunaldi gerezien zain

gereziak noiz helduko zain

noiz amaituko negu eternal hau

hain desiratua dugun udaberri hori gozatzeko.

Baina badaiteke udaberririk gurean?

3

URBANO LUGRIS GOGOAN (O MAR, O MAR!)

Galiziako itsasbazter hauetatik

zerua garbi dagoenean

Irlandako zelai beti berdeak ikus ditzaket,

dio Ulyses Fingal-ek

Eta lainoa dagoenean?

Lainoa dagoenean

begiak bildu besterik ez dut egin behar...

NON LURPERATU BAINO, ZELAN HIL

gure gorpuak, gure hilotzak non lurperatu

edota erraustu ondoren non zabaldu

batzuetan hizpide izaten dugu, amets

musikan, literaturan zein afaloste hordituetan

eta leku zerrenda luzeak aipatzen ditugu

hala nola, erabat zoratuta utzi gintuen pagadia

itsasora begira gozatu genituen belardi malkartsuak

idazle gogoangarri haren hilobitik gertu

mendi tontor haren ondoko amildegian

harrespila edo trikuharri baten erdiko zuloan

lehorretik milia pare batera, olatuen altzoan...

denok nahi omen dugu

halako amaiera erromantiko bat,

baina azken arnasaren osteko minutuetan,

gure larruazalean zehar hotza nagusi dela,

usteltzeko bidean diren haragi kilo batzuk

eta hezur bilduma bat baino ez gara

beraz, aitortzen dut,

haragi-hezurrezko soineko hori

nirea ez den momentu horretan

non lurperatu non erraustu

edo Mugarrako putreen bazkarako

erabiliko ote duten

bost axola didala

benetan ardura didana zera da:

azken arnasaren une ikaragarri horietan

nor izango dudan ondoan,

maite nautenek

maite ditudanek

eskutik heldu, musukatu,

eta laztanduko ote nauten

horrela bada

lasai bilduko ditut begiak,

maite nauten horiek

maite ditudan horiek

betazalen barruko ilunpean inprimatuta

geldituko zaizkidalako

momentu zoriontsuen argazkiak bezala

eta orduan joango naiz

MERKATALONTZIEKIN AMETS

alanbre-hesiaren atzetik gizon irakiar bat

lur mortuan belauniko, umiliatua,

erabat itsu utzi duen txano luzea buruan jantzarazia

iluna begien aurrean, are ilunagoa patua,

eta iluntasun horretatik zuzentzen dituen bere eskuek

semea izan litekeen ume bat babesten dute altzoan,

eta honen aurpegian, malko eta hautsaren artean,

beldurrak desitxuratutako begirada jausia

halako giza lokatz bat egungo G.I. Joe berrien aurrean

oinaze eta beldurraren begirada sarriegi errepikatzen da

mundu osoko bazter guztietako argazkietan

noiznahi eta nonahiko gernika berrien irudietan

eta, gura barik, gogoan dantzan dabilzkit

gerra zibileko umeen zuri-beltzezko irudi ikaragarriak,

panpina altzoan eta maletatxoa eskuan, atzera begira

atzean izua, atzean familia, atzean laztanak...

nora zihoazen jakin barik

ontziratzen ari ziren bitartean

baina zenbat gernika berri margotu diren

margotzen ari diren gu arduratu barik,

Bagdadeko horma txikituetan

Gazako harresi lotsagabean

nonahiko gerra guneko bazterretan

Seven Seas Spray, Habana eta halakoak

historia datu huts bihurtu ote dira?

hala ere,

kirol portuez gainezka dagoen kostalde honetan,

iragana oroitzeak argitalpenetan besterik

eragiten ez duen kostalde honetan,

merkatalontziek utzitako uberari begira

hainbat bihotz zahar orduko umeen begiradaz

ikaratzen dira oraindik ere

eta amets egiten dutelakoan nago,

ubera berbera horretatik

gernika berri horien umeak dakartzaten

merkatalontziekin amets

IZOTZA ETA SUA

              Hey Jack Kerouac,

              you chose your words

              from mouths of babes got lost in the wood.

              The hip flask slinging madman, steaming cafe flirts,

              nights in Chinatown howling at night.

                                                                 Hey Jack Kerouac

demagun Jack Kerouac hizpide zutela udal igloo hartan

eta instituzioen diru laguntzaz gauzatzen zela hitzaldia

(hauteskundeak gertu ziren, lagunok)

Beat idazle hark hain maite zituen alkohol barik

tabako barik, bebop erritmo barik,

Mardou Fox haren antzeko aingeru eme beltz eder barik...

demagun zzzuzzzen antolatuta zegoela guztia,

Jack Kerouacen lan eta bidaiez jardun nahi zutela,

New Yorketik San Franciscora merkantzia-trenez

eta San Franciscotik Mexico Cityra alderrai bueltaka,

pasioaren eta zoramenaren atzaparrek ukitu barik,

Viajes El Corte Ingles-ek prestatu izan balu bezala

demagun zubiaz bestaldeko San Franciscora bidean,

egun eta inguru hauetako beste Jack Kerouac bat zegoela,

amorruaz eta suaz beteriko literatura baten jabea,

zubitik gora igotzen diren kale estu eta ilunei begira

idatzi barik zegoen liburuaren orriak irakurtzen ari zela,

hiriak berez eskaintzen duen soinu-banda tarteko

demagun, itsurik itsuenak ere ederto ikusiko luke,

izotza eta sua nahastu nahi dituen koktela ezina dela,

eta literatur igloo hartan hotza ikaragarria bazen ere

Jack Kerouac berri haren begiradapean

sutan zeudela kaleak

TATUAJEA

tatuatu aurretik jadanik hor zegoela diost,

larruazalaren azpian, momentu egokiaren zain,

eta azkenean Barnako halako zapatu arratsalde batean

rumba erritmopean eta kosto usainez jaio zen

hori aitortu ostean harro erakutsi dit tatuajea,

ubarroi bat hegan olatuen gainetik,

eta hari begira geratu da une batez, isilik,

gerrian lotuta daukan pintore-buzo zikinaren gainean

zigarroaren errautsa jausi zaiola ohartu barik

ordutik, bere ubarroiaren itsasoak enbata asko nozitu ditu

eta enbata horietatik hainbat hondoratze lekuko,

itsasotik urrun zeuden ziegetan porturatuta,

lau urte eta hogeita bi egun,

badakik zenbat sexu galduta?, diost,

eta irribarreak agerian utzi dizkio

nikotinaz zikindutako hagin eskasak,

halakoxea duk bizitza, mareak bezalakoa,

itsasora irten eta zer topatuko jakin barik ibiliko haiz,

tatuajeak berriro harrapatu dio begirada

ubarroia izan gura nian, dio zigarroa ezpainetan,

olatuen gainetik libre, inolako muga barik,

han eta hemengo kalatxotan etzanda,

baina begira bizitza benetan zer den,

begira zer bihurtu garen...

moila zikineko ahate gatibu eta zaborjaleak

BILDOTS HARROTUAK

                               They say immigrants steal the hubcaps

                               Of the respected gentlemen

                               They say it would be wine an’ roses

                               If England were for Englishmen again

                                                  Something about England

badira Boterearen oinetara makurtzen direnak,

Jauntxoen graziarik gabeko grazien aurrean

barre faltsu eta patetikoak antzezten dituztenak,

Poliziaren edozelango kontroletan

bildotsen kortesiaz erantzuten dutenak,

inkisidore berrien eskuak musukatzen dituztenak,

lankideen gainetik eskrupulurik gabe pasatzen direnak

halako horiek guztiak,

burua hutsik, bihotza harri,

harrotu eta oldartu egiten dira gehienetan

eurek baino maila txikiagoa dutenen kontra,

katu batek sagutxoa akabatzen duen balentria berberaz

halaxe ikusiko dituzu kalean, tabernetan,

CD piratak saltzen dituen etorkinarekin tratuan,

miseria negoziatzen,

duintasunari popatik ematen,

larruazal beltzeko mutilari

euren giza miseriak ordainarazten

AMAREN AMETSA

                           When it’s summer in Siam

                           and the moon is full of rainbows

                           when it’s summer in Siam

                           and we go through many changes

                                                      Summer in Siam

—Berarekin amets egiten dut —esan zidan

ezpainetan irribarre batez.

—Ez dizu tristurarik ematen?

—Tristurarik? —erantzun zuen—,

inondik inora ez. Zergatik?

—Badira urte batzuk hil zela —esan nion—.

Faltan igarriko duzu agian.

—Bai, baina ezkondu ginenean

bezain guapo agertzen zait:

orduko ezpainak eta begirada hura...

—Ondo, ama, baina esnatzean?

zelan zaude esnatzean?

negargurarik izaten duzu?

—Ez. Amets horietan ondoan izaten dut,

autoan gaude, auskalo nora bidean,

zerua urdin eta zabala izaten da,

eta ni ondo-ondoan jartzen natzaio,

badakizu, maitemindu berriak bezala,

laztandu egiten diot ile bihurria

eta saman musukatzen dut luze-luze...

ikaragarri ondo esnatzen naiz.

AZKEN JAUZIA

Trenaren zarata aditu du urrunean

eta azken hogei urteotan bizi izandakoaz

damu izateko momenturik ez orain,

dagoeneko berandu da, dio bere artean,

trenaren zarata handitzen ari den une honetan,

zaurituta erasoan datorren errinozero bat bezala.

Damurik ez, dio trenbideari begira,

hala ere oroitzapenak metatu egiten zaizkio

trenbidea lausotzen dioten begi urdurietan.

Oroitzapenak zirimola zoro bihurtuak:

bafore ugertuen artetik bizar bako piratak olgetan

kale erdian futbolean ardura barik

uda amaierako piku lapurtuen zapore gozoa

txatarren artetik lehenengo zigarroen ke urdina

lehenengo zurrutaden beroa eta musu inozenteak

itsaso aldetik egunez zetozen kaioei begira batzuetan,

eta besteetan, gauez, anguleroen kriseilu itzali ezinei.

Oroitzapenak arrapaladan, tren horren abiadura berberaz,

damurik ez eta zubitik behera salto egiteko une honetan,

zerua eta infernua bizi izan dituen urte luzeen ondoren.

LITTLE ARRATIA KLUBEAN

Literatura irakaslea harrituta geratu da txokora begira.

Eskatu duen kafesnea eta aldean daramatzan karpetak

bazter iluneko mahai baten gainean utzirik

horman jarritako idazleen argazkiei erreparatu die.

Europako hainbat hiritan ikusitakoa gogoratu zaio:

literaturaren halako aldare gogoangarria, estimatua.

Aurpegi guztiak erabat ezagunak bazaizkio ere

izenez izen irakurri ditu argazki bakoitzaren oinak:

Dylan Thomas, Truman Capote, Carson McCullers,

Ernest Hemingway, Charles Bukowski, Brendan Behan,

John O’Brien, Malcolm Lowry, Jack Kerouac eta gehiago.

Jesarri barik eta kafesnea zurrupadatxoetan edanez,

haien lan esanguratsuenak errepasatu ditu banan-banan

bere buruari azterketa antzeko bat eginez bezala.

Eta amaitu ostean barrara bueltatu eta tabernariari diotso:

—Eskertzekoa da literaturari halako gorazarrea egitea.

Irakurtzea sustatu guran ala?

—Literaturari gorazarrea? Ez lagun, literaturari ez.

Alkoholari egiten zioten ohoreagatik daude hor

morroi horiek —soraio erantzun dio

garbitzen ari den basotik begirada jaso barik.

ZERUTIK IZUA

euria gogotik ari badu ere

larru iluneko ume bi zerura begira jarri dira,

teilatuek mugatzen duten laino beltzetara,

zaparrada honek bustitzen dizkien eskutxoetatik

oraindik are estuago heldu diote elkarri,

eta horretan gelditu dira

ekialde hurbil baina orain urrun hartatik etorritako

larru zein patu iluneko ume biak

inguruko jendea hara eta hona dabil,

nor bere beharretara, bere zereginetara

eguneroko bizimodu gor eta itsuaz,

ume biek espaloi erdian sortu duten traba saihestuz

umeek zerurantz begira jasotzen dute euriaren kolpea,

bustitzen ari direla axola gabe,

uholde bihurtu diren lainoen gainetik

helikoptero baten zaratak erabat geldiaraziak

espaloiaz bestaldeko atari batean babestuta

agure batek bere burua ikusten du

ume horien begirada beldurtuetan,

sua eta izua darizkien begi txiki horietan,

eta, atzera biltzen diren filmetan bezala,

umea zeneko garaietara joan zaio bihotza,

zerutik bonbak etengabe jausi

eta inguruan lehertzen ziren egunetara

kalea gurutzatzen ari dela

aspaldian ez bezala hasi zaizkio atzamarrak dardarka,

poltsikoan mendazko karameluen bila dabiltzan

atzamar zimurtuak

RAQUEIROS

enbata itzeleko gau beldurgarrietan

zezen-behiei adarretan suzko zuziak jarri

eta itsaslabarren gaineko zelaietatik

xaxatu egiten zituzten garrasika eta joka

hondoratuak ez izateko borrokan

olatu zakarren artean zebiltzan ontziek

porturen bateko argiak ikusi uste zituzten,

infernu ilun hartatik bizirik ateratzeko aukera

argien amarru aldera zuzenduko zen lema,

eta harkaitzen kontra txikituko zen guztia:

gila, kabinak, belak, arraunak, masta...

eta goizean, karga sakabanatua lehorrekoentzat

raqueiros izeneko lapur haiek datozkit gogora

mass mediaren marrazo mozorrotuen aurrean

DILDO

                                                     ni ez naiz poeta sport bat

                                                                     C. E. Ferreiro

Poesia mailu bat dela esan ziguten,

etorkizunez kargaturiko arma ikaragarria

eta horixe izan beharko litzateke, zalantza barik:

injustiziaren hormatzarrak zulatuko lituzkeena,

ahanzturaren aurrean ispilu lotsabakoa,

oinazearen aurrean laztan luze bat,

eguneroko miseriak, faltsukeriak edo egia aitorrezinak

agerian utziko lituzkeen erreminta zehatza,

eta zergatik ez,

bihotzera doazen estolderiak libratuko lituzkeena,

buruaren ziega estankoak arrakalatuko lituzkeen mailua.

Poesia mailu bat dela esan ziguten, idatzizko lehergailua,

horixe izan beharko litzatekeela zalantzarik ez daukat,

baina bizi garen mendebaldeko

merkatalgune itzel honetan

sarritan pentsatzen dut

masturbazio propiorako

bibradore bihurtu dugula poesia

dildo dildo dildo...

ZOROA ZORROZAURREN

—Marrazoak sartu dozak! —oihukatu dit Luisitok

itsasadarrak eta kanalak bat egiten duten

Zorrozaurreko lurmutur honetan.

—Marrazorik etxaok ur hauetan —diotsat.

Kotxea itxi eta berarengana jo dut, zigarroa ezpainetan,

uretan lasai igerian dabiltzan lazunei begira.

—Marrazoak zuazan, hiru, batelak bezain handiak!

—Marrazo bakarrak udaletxean jauzek, eta bankuetan,

marrazo hankabikoak eta irribarre faltsukoak

—diotsat zigarro bat eta sua eskainiz.

—Ordu hauetan agertzen dozak —diost sua hartu ostean,

gertu, sekretu bat balitz bezala, ahotik kea dariola—.

Aurrena zilarrezko putre saldoa izaten dok, zarataka,

zerua goibeltzen jabiek, galarrenetan bezala;

horren ondoren marrazoak, hagin handiko marrazoak...

Tabakoaren hats ustela dauka hagin horiztatuen artean;

ezpainetan adur sikua, betidanik itsatsia balego bezala;

begiradan, berriz, errealitate aspaldi galduaren distira.

Isilik geratu gara biok itsasadarrari begira.

Abra aldetik datorren haize leuna gozatzearren

eskumara bueltatu dut aurpegia, begiak apur bat bilduta,

eta orduan malko pare bat ikusi diot,

marrazo handiak eta zilarrezko putre ikaragarriak

islatzen dituzten bere begi mindu horietatik,

pistolaren ahoaren musu zaratatsua eskertuko luketen

begi aspaldi hil horietatik.

ERREKA MAMUEN ANTZERA

badira hiri honen azpitik doazen errekak,

euri tanta, eguzki izpi, haize laztan barik zigortuak,

etxe multzo berriek zein kale eta etorbideen luzapenek

estolderia bihurtu zituztenak,

ez haltzik ez sasirik ez zozorik ez igelik

ilunpe eternalean dauden erreka mamu horietan barrena

no man’s land

no man’s water

no man’s sky

eta gure begiradetatik ezabatuak badira ere

egon badaude

horrelakoak dira zainak

horrelakoak ere egiak

GAUZAK ABANDONATZEA

—Oroitzapenen biltegiak gainezka egiten zidak —dio

eta halako puzzle desordenatu batekin parekatzen du.

—Zenbat eta gehiago metatu

gero eta ikasiago, ezta? —galdetu diot.

—Ikastea ez duk gehitzea —diost—,

ikastea gauzak abandonatzea duk,

beste barik, abandonatzen jakitea.

MAGGIE BERRIRO

atzetik hurbildu natzaio, astiro,

ene eskuok bere gerrian,

eta sujetadorea askatzeko eskatu dit,

atzera begiratu barik

eskuok abandonatu dituzte bere mokorrak

eta gora egin dute, astiro,

bizkar biluzian gora,

urduri, aurreneko aldia balitz bezala,

edo azken aldia, nork daki

eta sujetadorea askatu diot,

tiranteak jausi dira besoetara,

begiak bildu ditut, itsu,

adatsetara joan zaizkio ene ezpainak

Klimten koadroetan bezala,

eta ikara batean abiatu dira eskuok,

astiro, haren besapeetatik bularretara,

haragizko duna eder horien gainean

loratzen diren marrubi gogor ilunetara

basamortu honetan bera da ene oasia

ikara batean sentitzen ditut atzamarrok

ikara batean ene arnasa bere adatsetan,

sumendia lehertzeko puntuan dago

eta aspaldian izan nintzen nerabe haren moduan

urduri nago berriz ere

THE PARTING GLASS

Kai ondoko aldapan gora joan ginen, langarrak laztan,

eta pubera sartu aurretik atzera egin zidan begiradak,

urrun ikusi nuen Toraigh irla bisitatu berria, oso urrun,

itsasoa eta zeruaren arteko mugan balea baten antzera.

Olatuak gero eta zakarrago zebiltzan olgetan,

bazirudien gupida barik irentsiko zutela lur zati hura,

edo itsasoak azken kolpe batez ekarriko zuela betirako

lehorra hasten zeneko kanposantu abandonatura.

Pub zaharrean, ohiturak lege, edan eta abestu egin genuen,

sutondotik zohikatz errearen usaina giroan itsatsia zela,

barreak eta isiluneak tartekatu egiten ziren doinuetan,

poesia debekatua, iragan ukatua, borrokaren akorduak,

amodioak, derrotak, tristurak, oinazeak eta garaipenak,

haiek guztiak batu zituzten musika koktel hartan,

gaua ahanzturaren kontrako botika ederra bihurtuz.

Mendetako enbaten erdian Toraigheko itsasargia bezala,

halaxe etorri ziren euren ahotsak gau hartan, harro,

belaunaldi guztien bihotzeko apaletan gordetakoaren berri

guk izan genezan eta hurrengoek izan dezaten,

agurraren orduan The Parting Glass abesten hasi ginen:

So fill to me the parting glass

good night and joy be with you all