Ezra Pound

itzulpena: LUIGI ANSELMI

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Ezra Pound

© itzulpenarena: Luigi Anselmi

© edizio honena: Susa

2018ko apirila

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Poeta gutxi dira XX. mendean Ezra Pounden garrantzia eta prestigioa eskuratu dutenak. Erreferentzia ezinbestekoa izaki, eragin handia izan du ondorengo poetengan. Gurean, esaterako, presentzia azpimarratzekoa du Bernardo Atxagaren Etiopia poema liburuan; hango “etcetera” famatuak, adibidez, Poundengandik hartuak dira.

      “Make it new!” (Egizu berri!) izan zen Pounden aldarri ezagunetako bat, modernismo anglosaxoiaren goiburu bihurtu zena denborarekin. Berritasunaren eta hausturaren poetika bultzatu zuen, Harold Rosenberg arte kritikariak, “berritasunaren tradizioa” deitu zuen horren ildoan. Izan ere, Pounden obra irakurrita, bistakoa da berritasuna eta tradizioa ez direla zertan kontzeptu kontrajarriak izan; alderantziz, biak hertsiki loturik egon daitezke, halako moldez non, berritasuna tradizioa ulertzeko modu berri bat baino ez den. Ikustea besterik ez dugu zenbat erreferentzia tradiziozko aurki daitezke Pounden poesian. Ondare poetiko greko-latindarra aldean du beti, hainbesteraino ezen ugariak baitira erabiltzen dituen latinezko esamolde eta hitzak (poemen titulu direnak sarri). Halaber, trobadoreen poesiaren (Provincia Deserta poema ederra) eta Errenazimentuko poesiaren (Dante) arrastoa ez da nolanahikoa.

      Imaginismoa deitu izan zitzaion mugimendu abangoardistako buru garrantzitsuena izan zen Pound, eta Mendebaldeko poesia iraultzea lortu zuen, tartean, Japoniako eta Txinako literatur tradiziotik edanez. Iruditeria bizi eta aratza bilatzen zuen bere poesian, hain justu literatur tradizio horietan ohikoak diren argazki poetiko sotilen uberan. Irudi horiek osatzeko, Poundek “xehetasun argitsuak” bilatzen zituela esan izan zuen inoiz.

      Estatubatuarra jaiotzez (1885ean jaio zen Idahoko herrixka batean), gazte zelarik mudatu zen Europara. Italiatik pasa ondoren, Londresera joan zen bizitzera 1908ko abuztuan, eta han geratu zen 1920 arte. Orduan hasi zen bere lehenengo lanak publikatzen eta zenbait literatur aldizkari estatubatuarren editore gisa lanean. Han ezagutu zituen, halaber, garaiko idazle anglosaxoi handienetako batzuk: W.B. Yeats, T.E. Hulme. Hildo Doolittle ezagutu eta luze gabe hasi ziren beren ideia imaginistak hedatzen. 1910eko hamarkadan Japoniako eta Txinako literatura klasikoa ikertzen jardun, eta bere lanean izugarrizko eragina izan zuten. Horren adibide behinena Cathay liburu berezia da. Berez Txinako zenbait poema klasikoren itzulpena dena, benetan Pounden errekreazioak dira, Ernest Fenollosa irakasle orientalistaren ohar batzuk oinarri (Poundek ez zekien txineraz). Urte horien bueltan hasi zuen halaber, bere bizitzako egitasmo poetiko handiena, The Cantos, 116 kantuko poema luzea, amaitu gabe utzi zuena. Horietako I. Kantua duzue kaier honetan irakurgai. 

      Parisen lau urtez bizi ondoren, Italiara, Rapallora mugitu zen 1924an. Bigarren Mundu Gerraren atarian faxismoaren alde jarri eta haren aldeko idazkiak idazten hasi zen egunkarietan. Gerraren amaierarekin atxilotu eta kartzelara sartu zuten partisanoek, harik eta, aste gutxiren buruan Estatu Batuetara bidali eta traizioagatik epaitu zuten arte. Buru-gaixotzat diagnostikaturik, St. Elizabeth ospitalean gorde zuten 1958. urtea arte. Handik atera zenean, Italiara itzuli eta han bizi izan zen. Venezian hil zen 1972an.

      Pounden unibertso poetiko erraldoi eta atxiki ezinaren sarrera duzue honakoa. Euskaraz gauza solteak argitaratuak baziren ere (Jabier Kaltzakortak, Eduardo Gil Berak), liburu hau duzue Pounden euskarazko lehena. Gozamena larderiari gailen dakiola.

BEÑAT SARASOLA

Neska bat

Zuhaitza ene eskuetan sartu da,

Sapa ene besoetarik igo,

Zuhaitza ene kolkoan hazi da—

Beherantza,

Ene baitarik adaxkak zabaltzen ari, besoak bezala.

Zuhaitza zaitut,

Goroldioa zaitut,

Gainean haizea duten brioletak zaitut.

Haurra —hain zara garaia— zaitut

Eta honi guzi honi erokeria deritzo munduak.

Aegyptotik

Neuk ere, nik neuk, ezagutu nituen zerua zeharkatzen duten bideak,

Eta horregatik nire gorputza haizea da.

Bizitzaren Andreari so egin diot

Neronek ere, enarekin hegan egiten dudan honek.

Soineko ferde urdinabarra du

Haizean igerika dabil.

Neuk ere, nik neuk, ezagutu nituen zerua zeharkatzen duten bideak,

Eta horregatik nire gorputza haizea da.

Manus animam pinxit—

Luma dago nire eskuan

Hitz egokia idazteko…

Kantu garbia abesteko, nire ahoa.

Nork ote du Kumiko loto-loreko kantua

Jasoko duen ahoa?

Neuk ere, nik neuk, ezagutu nituen zerua zeharkatzen duten bideak,

Eta horregatik nire gorputza haizea da.

Eguzkian sortzen den sugarra nauzue ni,

enarekin hegan egiten dudan hau.

Nire kopetaren gainean ilargia dago,

Haizeak nire ezpainen azpian.

Perla handi bat da ilargia zafirozko uretan,

Nire atzamarretan hotz dira dabiltzan urak.

Neuk ere, nik neuk, ezagutu nituen zerua

zeharkatzen duten bideak, eta horregatik nire gorputza haizea da.

Orein zuria

Hodei artean txilardian ikusi ditut

Horra nola gelditzen diren ez amodioak, ez minak jota,

Haien begiak, baina, neskatila batenak dira maitalearentzat

Oreinarrak ezkutuko aterpea hautsi eta

Haize zuriak egun argia urratzen duenean.

“Fama dugu orein zuri hau, eta zelatan gaude,

Entzun dezatela munduko ehiza-txakurrek adar-hotsa!”.

Guidok honela gonbidatzen zaitu

“Lappo gibelean utzi dut, baita Dante ere,

Hara, itsasoetan barna abiatuko naiz zurekin soilki!

Ez egidazu maitasun-solasik, ez azoka-saltzaileen gezurrik esan.

Nirea da ontzia, merkantziak zureak

Mundu itsu osoak ez daki zuk hel egin zenion,

Nik hel egin nion ekintzaren berri.

Hara, ametsez estekaturik ikusi zaitut,

Hara, zure bihotza eta zure bihotzaren nahia ezagutu ditut;

Bizia, bizi osoa, ene itsasoa eta gizaki guztien ur-lasterrak

Bertan elkartzen dira sugarrak aldare batean bezalaxe!

Hara, zuk ez duzu bidaiarik egin! Nirea da itsasontzia!”.

Norberaren bisaiaz ispiluan

Ispiluan hagoen aurpegi arrotz horrek,

Konpainia zantar, ostaler saindu horrek,

Nahigabetutako ene ero horrek

Zer erantzun behar duk? Hi,

Borrokan, jolasean, iragaiten,

Isekaz, erronkan, gezurretan

Ari haizen ezin konta ahala hori!

Ni? Ni? Ni?

                      Eta hi?

Begiak

Har ezazu atseden, maisu, akiturik gaudelako

eta haizearen erhiak berun urtua bezain astunak

antzemanen genituzke

ixten ari zaizkigun betazal umel hauen gainean.

Har ezazu atseden, anaia, egunsentia dugu hor kanpoan!

Gar horixka zurbildu da

eta ezkoa urtuz doa pixkanaka.

Aska gaitzazu, kanpoan koloreak ederrak baitira

Basoko lizunaren ferdea, lilien kolore anitzak

Eta zuhaitzen azpian hozkirria.

Aska gaitzazu, arren, hiltzen ari baikara

Inprimatzeko marka itsusien

Monotoniaren isuri eternalean,

Beltza pergamu zurien gainean.

Aska gaitzazu, zeren eta bada norbait

Zeinen irriak zure liburuetako jakintza

guztiak baino gehiago balio duen

eta hari begira paratu nahi genuke

Francesca

Gauetik heldu zinen

eta liliak zenituen eskuetan,

orain giza nahaste batetik helduko zara,

zuri buruzko berriketa zurrunbilo batetik.

Gauzarik behinenen artean ikusi zaitudanez,

Suminduegi nintzen zure izena

leku trauskiletan aipatu zutenean.

Nahi nuke olatu hotzek nire gogoa estaliko balute eta mundua lehortuko balitz orbel baten pare

edo txikori belarraren leka bat bezala haizeak eramango banindu,

zu berriro aurkitu ahal izateko

bakarrik.

Erat Hora

“Eskerrik asko, datorrena datorrela”. Eta gero bizkarra eman zidan

eta haizeak alde batera makurtzen dituenean,

zintzilik dauden loreen gainean eguzki izpia aienatzen den bezala,

urrundu zen nigandik fite. Hala ere, datorrena datorrela,

eguzki ordu bat egon zen eta jainko gorenek ere

ez lukete harro egoteko deus hoberik izango

ordu hori igarotzen ikusi izana baino.

Mr. Housman-en mezua

Oi, ai, ai,

 jendea sortu eta hil egiten da,

geu ere hilko gara berehala

beraz honezkero hilik gaudelako

           itxurak egin ditzagun.

Txoria elorrian pausatzen da,

baina bera ere hilko da luze gabe.

Batzuk urkamendian hiltzen dira, bestetzuk tiro batez,

Gizakien patua tamalgarria da oso.

          Ai, ai, ai, eta abar…

Londres leku deitoragarria dugu,

Askoz hobea dugu Shropshire.

Hortaz irri egin dezagun une batez

Natura maitagarriaren grazia gaixoberaren gainean.

          Oi, ai, ai, ai eta abar…

Aldarea

Eraiki dezagun hemen adiskidantza eder bat.

Su-lamak, udagoienak eta amodioaren arrosa ferdeak

Euren gudua borrokatu zuten hemen, harrigarrizko leku honetan;

Egon zireneko, elkartu zireneko toki hura lur sakratua dugu.

In Exitum Cuiusdam

Norbait aldentzean

“Denbora uholde garratza da!”. Oi, hori guztia oso ondo dago

Baina non ote dago banandu ez zen lagun zahar hura,

Eta ospea lehenengoz besarkatu zenuenean, bostekoa ematean eskua laxatu zuena?

Zure zirkulua ezagutzen dut eta esan dezaket okertzeko beldurrik gabe

Zer gorde duzun eta zer utzi duzun atzean

Nik neure zirkulua ezagutzen dut eta badakit, ederki jakin ere

Zenbat aurpegi lekoratu dudan nire oroimenetik.

N.Y.

Ene hiria, ene maitea, ene zuria! Ai, mehe hori,

Entzun! Entzun niri, eta arima bat ufatuko dut zure baitan.

Eztiki xaramelaren gainean, beha niri!

Orain badakit eroturik nagoela,

Milioi bat lagun baitaude trafikoarekin ernegaturik;

Hiri hau ez da birjina.

Eta nik ez nuke xaramela jotzerik izanen, halakorik banu ere.

Ene hiria, ene maitea,

Bularrik gabeko dontzeila zara zu,

Mehea zara zilarrezko xaramela bat bezain.

Entzun, beha nazazu!

Eta arima bat ufatuko dut zure baitan

Eta betiko biziko zara.

Soin-gaina

Gordetzen al duzu zure arrosa-hostoa

arrosaren denbora iraungi artean?

Uste al duzu Heriok musukatuko zaituela?

Uste al duzu Etxe Goibelak

Bilatuko dizula nilako

Maitalerik? Zure hutsa sentituko dute arrosa berriek?

Hobetsi nire soin-gaina hautsezko soin-gaina baino;

Haren azpian azken urtea datza,

Ezen gehiago mesfida zintezke denboraz

Nire begiez baino.

Orratza

Etor zaitez, bestela izarretako marea isilean joango da.

Saihets ezazu ekialderantz gainbeheraren orena,

Orain! Orain orratza dardarka ari baita nire bihotzean!

Hemen abantaila handia izan dugu, ordu ona, ordu egokia.

Hemen izan dugu gure eguna, zurea eta nirea.

Etor zaitez orain, biok garamatzan botere hau

Polo aldera biratu baino lehen.

Ez egin barrerik izarretako korronteei, zera gertatuko da.

Oi maitea, etorri orain, lur hau zitalduz doa pixkanaka.

Uhinak heldu ziren eta luze gabe alde egingo dute.

Gurea da altxorra, lehorrera dezagun lehenbailehen.

Mugi gaitezen eta balia dezagun itsasaldia bere hurrengo mesedearekin.

Bizi gaitezen

Indar neutroren baten azpian

Bide hau alde batera biratu arte.

Sub Mare

Bada eta ez da, zuhur samarra naiz,

Heldu zarenetik leku hau ziraldoka ari da nire inguruan,

Udazkeneko arrosez eraikitako ameskeria hau

Gero badago urrezko kolore bat, ezberdina.

Eta haztamuka darabiltzagu gauza hauek

Zolako uhinen itsas belar hauskorrak

Gora eta behera dabiltzalarik,

Itsaspeko ur ferde argi moteletan,

Beraien izena baino are zaharragoak diren gauza hauen artean,

Jainkoaren ezagun diren gauzok, alegia.

Urperatzea

Harriduran bainatuko nintzateke:

Nire gainean metatutako erosotasun hauek itotzen naute!

Gauza berrien irrikak erretzen nau, kiskaltzen,

Adiskide berriak, aurpegi berriak,

Lekuak!

Oi honetatik at egotea,

Irrikatzen nuen guztia zen honetatik

          —Berria izan ezik.

Eta zu,

Maite hori, nahiena, desiratuena!

Ez ote ditut harresiak, karrikak, harriak oro hastio,

Lokatz, langar, behelainoak oro

Trafiko bide eta erak oro?

Nahi nuke nire gainean isuriko bazina uraren pare

Oi, baina honetatik urrun!

Belarra eta pentzeak eta alorrak eta muinoak

Eta eguzkia.

Behar adina eguzki!

Kanpoan eta bakarrik,

Jende arrotzen artean!

Post Mortem Conspectu

Haur beltzaran eder eta gizena, loto-lorean eserita

Eta zu pozik eta barrez

Mundu honetako ez zen barre batekin.

Uretan plisti-plasta ibiltzea ona da

Eta gauza guztien bukaeran barrea.

Eta egunak ez dira aski beterik

Eta gauak ez dira aski beterik

Eta bizitza isilean doa landa-sagu bat bezala,

Belarra inarrosi gabe.

Tenzone

Onartuko ditu jendeak?

     (kanta hauek, esan nahi dut)

Zentauro batek izututako neskato batzuen antzera

     (edo zenturioi batek, auskalo),

Ihesi abiatu dira beldur-ikaraz garrasika.

Egiantzekotasunek hunkituko ote ditu?

     Ez dago haien ergelkeria birjinala tentatzerik.

Otoi, arren ene kritikari lagun horiek

Ez ibili inguruan niretzako entzuleak bildu nahian.

Nire kideekin batera bizi naiz goiko haitzetan;

     Hormetako zulo ezkutuek

nire oinotsen oihartzuna entzun dute.

     Argi hotza dugu

     Ilunpean.

Dolumina

A mis soledades voy.

De mis soledades vengo.

Porque por andar conmigo

Me bastan mis pensamientos.

LOPE DE VEGA

Oi, ene sufrikario-kideak, ene gaztaroko abestiak.

Asto talde batek goresten zaituzte “adoretsuak” zaretelako,

Gu, zuek, ni! Kementsuak gara, “odol gorrikoak”!

Imajina ezazue, ene sufrikario-kideok—

Gure gizontasunak urruntzen gaitu tropeletik

          Nork aurreikusiko zuen?

Oi ene sufrikario-kide maiteok, zuhaizpean gorde ginen,

Gizontasunezko ergelkeriaz nazka-nazka eginda geunden.

Aurrera segitu genuen gogoeta samurrak biltzen.

Gure “fantastikoenak” gure zerbitzaria izatea maite zuen.

Emakumeek ez gintuzten geure onetik ateratzen,

          Emaztea aldaerraz eta mudakorra baita.

Eta orain entzun dezakezu zer esaten duten gutaz:

Konparatu egiten gaituzte euren sexuaz

Harrotzen diren lagun horiekin

Oraintsu deskubritu balute bezala.

Baina utz ditzagun kontu hauek alde batera, ene abestiok.

          Eta itzul gaitezen gure ardurak jasotzen dituen horretara.

Txapitela

Tira, urrikal gakizkien gu baino aberatsago direnei.

Tira, adiskide, eta ez ahaztu

          dirudunek etxezainak dituztela, ez adiskiderik,

eta guk, berriz, etxezainak barik, adiskideak ditugula.

Tira, urrikal gakizkien ezkondu zein ezkongabeei.

Goizargia behatz puntetan sartu da

          urrezko Paulova bat irudi,

eta hurbil daukat neure nahia.

Bizitzak ere ez du bere baitan

argitasun oren hozkirri hau,

elkarren ondoan atzartzen gareneko une hau,

          baino gauza hoberik.

Ortus

Nola egin dut lan?

Nola ez ote dut lan egin

Bere arimari bizia emateko,

Elementu hauei izena eta tokia emateko!

Eguzki argia bezain ederra da, bezain isurkorra.

Ez du ez izenik ez lekurik ere.

Nola lan egin behar izan dut haren arima bereizteko,

Izena eta izana emateko.

Loturik zaude, ziur aski, eta kiribildurik,

Jaiogabeko elementuekin nahasturik zaude;

Erreka maite izan dut eta itzala.

Otoi, arren, sar zaitez zure biziaren baitan.

Otoi, arren, ikas ezazu “ni” esaten

Galdetzen dizudanean,

Zu ez baitzara zati bat, osotasuna baizik,

Ez atal bat, baina izaki osoa.

Salutazionea

Oi, erabat handiusteen eta arras

          konformagaitzen belaunaldi hori,

arrantzaleak ikusi ditut eguzkipean picnic-ak egiten,

haien familia zarpail eta narrasekin ditut ikusi,

haien hortzez betetako irribarreak ditut ikusi,

          haien irri karkail baldarrak entzun.

Eta zuek baino zoriontsuagoa naiz

Eta haiek ni baino zoriontsuagoak ziren;

Eta arrainak aintziran igerian ari

Eta jantzirik ere ez dute!

Bigarren salutazionea

Goraipatuak izan zineten, ene liburuok,

          Landatik etorri berria nintzelako;

Hogei urte berandu heldu nintzen,

          Hortaz, audientzia prest topatu zenuten.

Nik ez zaituztet arbuiatzen

          Ez ukatu, beraz, zuen jatorria.

Hementxe ditugu, amarru xelebrerik gabe

Hementxe ditugu, deus ez arkaikorik haien inguruan.

Ikus ezazue amorrua oro har:

“Hau al da —diote— olerkariengandik

          Espero dugun zentzugabekeria?”.

“Non daude xelebrekeriak eta gauza ikusgarriak?”.

          “Non da zirraren zorabioa?”.

“Ez, haren lehen lana izan zen onena”.

          “Gizagaixoari ametsak zapuztu zaizkio”.

“Zoazte, abestitxo biluz, lotsagabe horiek,

Zoazte urrats arinean!

(edo bi urrats arinetan, hala nahiago baduzue)

Zoazte lotsarik gabe dantza egitera!

Zoazte ozar eta ahalkerik gabe jolastera!”.

Agurtu sasi-jakintsu harroak eta serio goibelak

Salutatu haiek guztiak erpurua sudur gainean jarriz.

Hementxe dituzue zuen ezkilak eta konfetia.

Zoazte! Gaztetu itzazue gauzak!

Are “The Spectator” ere gaztetu dezakezue!

          Zoazte eta hasi zaitezte miauka!

Egizue dantza eta lotsagorritu jendea.

Egizue faloaren dantza

          Eta konta itzazue Zibeleri buruzko pasadizoak!

Esamesaka ibili jaungoikoen jokabideaz

                    (Esaiozue Strachey jaunari)

Altxa itzazue neska lotsatien gonen magalak,

          Hitz egin ezazue haien belaun eta orkatilei buruz.

Baina, batez ere, jo ezazue jende praktikoarengana—

          Jo itzazue haien ateetako txirrinak!

Esan ez duzuela lanik egiten

          Eta betiko biziko zaretela.

Causa

Ele hok laur lagunendako bildu ditut.

Bertze zumaitek entzun ditzake halabeharrez;

Urrikaltzen natzaik, oi mundu horri,

Laur lagun horiek ezpaitituk ezagun.

Agindua

Zoazte, ene kantuok, bakartiengana, pozik ezin egon daitezkeenengana,

Zoazte halaber nerbioetatik jota daudenengana, konbentzioen esklaboengana,

Eraman iezaiezue ene erdeinua euren zapaltzaileekiko,

Joan zaitezte ur hotzezko uhin handi bat legez,

Eraman ene erdeinua zapaltzaileekiko.

Hitz egin ezazue oharkabeko zapalkuntzaren kontra,

Hitz egin ezazue irudimenik gabeko tiraniaren kontra,

Hitz egin ezazue esteken kontra.

Jo ezazue eneaduraz hiltzen ari den burgesarengana,

Auzo pobreetako emakumeengana,

Deitoragarriki ezkonduengana,

Jo ezazue euren porrota ezkutatzen dutenengana,

Dohakabeki parekatuengana,

Erositako emaztearengana,

Behartutako emakumearengana.

Jo ezazue lizun samurrak direnengana,

Euren desira samurrak zapuztuak izan zituztenengana,

Abia zaitezte izurrite baten moduan munduko ergelkeriaren gainean;

Abia zaitezte nabalaren ahoa bezala honen kontra,

Gogortu itzazue hari meheak,

Ekar iezaiezue konfiantza arimako gorbel eta garroei

Zoazte adiskideki,

Argi mintzo zaitezte,

Bila itzazue irrikaz gaizki eta ongi berriak,

Egon zaitezte zapalkuntza mota guztien aurka,

Zoazte, adinean aitzinatu ahala, zaildu direnengana,

Edozerekiko interesa galdu dutenengana.

Zoazte familian itotzen diren nerabeengana—

Izugarria benetan eta gaitzesgarria

Hiru belaunaldi etxe berean elkarrekin metaturik ikustea!

Kimuak dituen zuhaitz zahar bat dirudi,

Aldi berean zenbait adar ustel erortzen zaizkiola.

Zoazte kanpora eta aurre egin besteen iritziei,

Zoazte odolaren landare-esklabotzaren aurka,

Egon zaitezte beti herentzia-legeen aurka.

Hitzarmena

Zurekin hitzarmen bat egitera nator, Walt Whitman—

Luzaroan gaitzetsi zaitut eta aski da!

Ume handi bat bezala natorkizu

Aita kaskagogorra izan zuena;

Adiskidetzeko bezain zaharra naizela uste dut.

Zeu izan zinen baso berrian egurretan sartutako lehena.

Orain enborrak lantzeko tenorea heldu da.

Izerdi bat daukagu biok, sustrai bat—

Egin dezagun tratu bat elkarrekin.

Apirila

Nympharum membra disjecta

Hiru mamu etorri zitzaizkidan

Eta eraman ninduten beste leku batera,

Olibondo-adaxka erauziak

Lur gainean zeutzan tokira.

Sarraski zurbila laino distiratsuaren azpian.

Gentildonna

Igaro egin zen eta ez zuen utzi dardar-ikararik zainetan;

Zuhaitzen artean zebilen, soinarekin

                                           mozten zuen aireari atxikirik,

Orduan zapaltzen zuen belarra haizatuz, badirau oraindik.

Oliba-hosto urdinarreak zeru hotz euritsu baten azpian.

Gainerakoa

Oi, ene aberriko babesgabe bakan horiek!

Oi, giza hondakin esklabotuak!

Haren mugen aurrean hautsitako artistak,

Isolatuak, herrixketan galduak,

Mesfidatuak, hitz-gaizkatuak.

Edertasun maitaleak, goseak hilak,

Sistemek zapuztuak,

Babesgabeak kontrolen aurka;

Arrakastaren xerka tematzeagatik,

Zeuen burua ezin jasan duzuen horiek.

Hitz egin besterik ezin duzuen horiek,

Errepikapenetan ezin zaretenak gogortu burdina bezala.

Zentzu ederragoa duzuen horiek,

Sasi jakintzaren kontra hautsia

Gauzak lehen eskutik jakin ditzakezuen horiek,

Gorrotatuak, giltzapetuak, mesfidatuak:

Aintzat hartu hau:

Ni onik atera nintzen ekaitzetik.

Ene erbestea garaitu nuen.

Itê

Abiatu, ene abesti horiek, bildu itzazue laudorioak gazte eta intoleranteen aldetik,

Ibil zaitezte perfekzioa maite dutenen artean soilik.

Ahalegindu zaitezte beti zutunik egoten Sofoklesen argi zailaren azpian

Eta onar itzazue pozik horrek eragindako zauriak.

Dum Capitolium Scandet

Zenbat etorriko dira nire atzetik

          Ni bezain ondo abesten, ez hobeto;

Euren bihotzaren egia esaten

          Nik erakutsi diedan bezala esaten;

Ene igaliaren hazia,

          Oi, ene haur izengabeak,

Jakin ezazue maite zintuztedala denboraren hastapenetik

Hizlari argiak, eguzkipean biluzik, mugarik gabeak.

Xaboi-pastilla berria

Horra haren distira, haren leinurua eguzkipean,

Chesterton baten masaila dirudi.

Hilartitza

Leucis-ek, grina handiarekin hasi zenak,

Azkenik atsegin ematea beste xederik ez zuen izan.

Arides

Arides herabea

Emazte itsusi batekin ezkondu da,

Aspertuta zegoen bere bizimoduarekin,

Axolagabe eta adorea galdurik, uste izan zuen

Egintza hau beste edozein bezain ona zitekeela.

Bere baitan zioelarik: “Ene buruarendako ez naiz baliagarri,

Har nazala berak, nahi badu”.

Hondamendira eraman zuen.

Bainuontzia

Ur beroak gainezka egin edota epelduz doanean,

Portzelana zuriaz apaindutako bainuontzi bat nola,

Eta horrela hozten da astiro gure zaldungo maite-sua,

Oi ene andre biziki laudatua baina ez guztiz egokia.

Izaerak

Bederatzi adulterio, 12 afera, 64 larruketa eta bortxaketa antzeko zerbait

Metatu dira gauez Florialis, gure lagun gozo eta samurraren arimaren gainean

Eta hala ere gizonaren jokaera hain da isil eta barea

Non denek odolbako eta sexugabetzat hartzen baitute.

Bastidides, aitzitik, kopulatu eta larrua jotzeaz baizik idazten eta hitz egiten ez duenak,

Bikiak izan ditu berriki.

Garesti ordaindu behar izan du, ordea, balentria:

Lau bider bilakatu behar izan du adardun!

Amities

Lagun zaharrak batik bat. — W.B.Y.

                    I

                    Norbaiti,
                    zenbait urteren buruan
                    itzultzean

Jantzi berberak zeneramatzan aldean, txukun samarrak,

Nire arrakastak ez zizun inolako atseginik eman,

Besteen aurrean amore ematen duenaren aire zahar

berbera zenuen

Eta horrekin guztiarekin nik neuk gozatuko ote nuen beldur zinen gainera, nolabait.

Te voilà, mon Bourrienne, zeu ere izango zara hilezkorra.

                    II

                    Beste bati

Zeuri ere esaten dizugu adio

Ematen baitu sekula ez duzula ulertu

Zure harremana arras bizkarroia dela;

Nahiz eta gure festetara ez zenuen ekarri

Ez buru argirik, ez umore onik, ezta dizipuluaren

Jokabide xalorik ere.

                    III

Baina zu, Bos amic, gordetzen zaitugu,

Zurekin benetako zorra dugulako:

Zure ageriko akatsak gorabehera,

Behin aurkitu baitzenuen jatetxe bat merke samarra.

                    IV

Iste fait vir incultus,

Deo laus, quod est sepultus,

Vermes habent eius vultum

                            A-a-a-a—A-men.

Ego autem jovialis

Gaudebo contubernalis

Cum jocunda femina.

Meditatio

Arretaz behatzen diedanean txakurren ohitura bitxiei,

Deliberatu beharra daukat

Gizakia nagusitzen zaiela beste animaliei.

Gizakiaren ohitura bitxiei behatzen diedanean

Aitortu behar dut, adiskide, txunditurik nagoela erabat.

Dives-i

Nor naiz ni, oi Dives, zu gaitzesteko,

Pobreziarekin

Zu alferreko aberastasunarekin

Bezain ozpindurik baldin banago?

Andreak

                    AGATHAS

Berrogeita lau maitale zituen Agathas-ek antzinako egunetan,

Denak, baina, arbuiatu zituen;

Orain nigana da bihurtu amodio xerka:

Haren ilea ere beste kolore bateko ari da bihurtzen.

                    ANDRE GAZTEA

Zure sutondoa mitxoletaz elikatu dut

Eta lau urte osoz gurtu zaitut;

Orain purrustaka ari zara soinekoak ongi ematen ez dizulako

Eta hori esatea otu zaidalako.

                    LESBIA ILLA

Memnon, Memnon, andre hura,

Gure artean ibili ohi zena

Lirain eta zalantza antzean

Orain ezkonduta dago

Britainiar etxejaun batekin

Lugete, veneres! Lugete, Cupidinesque!

                    IRAGAITEN

Afrodita bezain orbangabea,

Ezin ederragoa,

Burugabea,

Zure patxuliaren usain arinak

—Arina, zure kokotsaren zimur krudelak bezain—

Erasaten dit baina ez nau berak ere sobera kezkatzen.

Phyllidula

Phyllidula iharra da eta maitekorra

Ohore hau eskaini diote jainkoek,

Gozamenetan eman dezakeen baino gehiago jaso dezala;

Hau ez badu zorion eta bedeinkapentzat hartzen,

Alda dadila erlijioz behingoz!

Ereduak

Erinna guraso eredugarria da,

Umeek sekula ez dute haren adulterioen berri jakin.

Lalage ere ama eredugarria da,

Haren seme-alabak gizen eta zoriontsuak dira.

Coda

Oi, ene abestiok,

Zergatik begiratzen duzue halako jakinminaz eta irrikaz jendearen aurpegietara?

Nahi ote dituzue zuen hildako galduak haien artean aurkitu?

Ikusteko begia

Txakur txikiek zakur handiei so egiten diete;

Haien neurri ikaragarriak ikusten dituzte,

Baita usainaren akats bitxiak ere.

Hemen badago ohiko ar talde bat:

Gizaseme gazteek zaharrei begiratzen diete,

Haien buru helduak aintzat hartzen dituzte

Eta haien arteko harreman ulertezinei behatzen diete.

Tsin-Tsuk zera esan zuen:

Txakur txikietan eta gazteetan soilik

Aurki dezakegu behaketa zehatz eta xehea.

Ancora

Ene jainko maitea, risqué zarela diote

Oi canzonetti!

Alboradak konposatzera

Munduaren goizeko lauretan jalgi ginenok,

Untxiekin gure ihintza inarrosi genuenok,

Artemisa ere sandaliak lotzen ikusi ditugunok,

Entzun al dugu inoiz halakorik?

Oi Heladeko mendiak!!

Ingura nazazue, musak!

Eguzkiaren argi zarpailez jantzita,

Helikoneko granitozko ertzean eseri ginenean,

Oi bernezur eztiko musak,

Oi belaunburu gozoko musak,

Castaliako lantzurda garbia

Zipriztindu genuenean, gintuenean,

Ba ote ziguten inoiz halako epitetorik bota??

Gerraren etorrera: Aktaeon

Leteoren irudi bat

          eta landak

Argi motelez beterik

          urre kolore baina,

Labar urdinabarrak,

          eta haien azpian

Itsaso bat

Hartoka baino lakarragoa,

          egongaitz, nekaezina;

Jainkoen higidura duten

           Gorako formak,

Eite lanjerosa;

          Eta norbaitek esan zuen orduan:

“Hau de Aktaeon”

          Urrezko zango-babesak daramatzan Aktaeon bera!

Larre ederren gainean,

Zelai horren begitarte hotzaren gainean,

egongaitz, nekaezina

antzinako herri bateko jende samalda handiak,

segitalde isila.

Ch’u Yuan-en arabera

Basoan sartuko naiz

Jainkoak glizinaz apaindurik dabiltzan tokian,

Zilar urdineko errekastoaren ondoan

Igarotzen dira beste zenbait, bolizko gurdietan.

Hainbat neskatxa heldu dira

Lehoinabarrentzako mahats bila, adiskide,

ezen orgak lehoinabarrek bultzatzen dituzte.

Argiunean ibiliko naiz

Sastraka berritik irtengo naiz

Eta neskatxen ilarari oldartuko natzaio.

Liu Ch’e

Zetaren far-fara eten da supituki,

Patioan hautsa altxatu da,

Oin-hotsik ez eta hostoak

Zirimoletan korrika ari dira geldi etzan aurretik,

Eta bihotza alaitzen duena atzean geratzen da:

Atalarriari atxikitako hosto umela.

Haizemaile zatia,
gorentasun inperialarentzat

Zeta zurizko haizemaile hori,

          belar-hosto gaineko antzigarra bezain zuria,

zeu ere bazter utzi zaituzte.

Ts’Ai Chi’H

Lore-hostoak iturrian jausi dira,

Arrosa-hostoak, laranja kolore,

Haien okrea harriei atxiki zaie.

Metroko geltoki batean

Aurpegi horiek jendetzaren artean agertzea:

Petaloak adaxka beltz, heze batean.

Goiz-alba

Ezkongai-loreen hosto zurbil

          hezeen gisara

nire ondoan etzan zen egunsentian.

Txilarra

Pantera beltza nire albotik igaro da

Eta nire erhien gainean

Su-lamen antzeko lore-hostoak igeri daude.

Esnea bezain zuriak neskatxak

Zutundu egiten dira gorostietatik

Eta elur zuriko haien lehoinabarra

Beha dago gure oinatzei jarraitzeko prest.

Faunoa

Jaun hori! Nire loreen artean ikusi zaitut

          usnan eta lo-kuluxkan.

Eta zer dakizu zuk baratzezaintzaz,

          aker-oinak dauzkazun horrek?

Zatoz, Austro! Erdu, Apeliota!

Horra faunoa gure baratzean.

Baina mugitzen edo mintzatzen bazarete

Gauza tarrapataka oldartuko zaizue

Eta espasmoetaraino ikaratuko.

Coitus

Safran urrezko zakilek

          printzatu dute udaberriko airea.

Hemen ez dago jainko hilik

Eta bai, ordea, festako prozesio bat,

Prozesio bat, Oi Giulio Romano,

Zeure izpiritua bertan bizitzeko egokia.

Dione, zure gauak gure gainean daude.

Ihintza hostoaren gainean datza.

Inguratzen gaituen gauak ez du atsedenik hartzen.

Elkartzea

Moralitate berriari buruz hizketan aritu ziren tarte osoan

haren begiek ikuskatu ninduten.

Eta joateko jaiki nintzenean

Haren erhiak japoniar musu-zapi

Baten ehuna bezalakoak ziren.

Tempora

Io, Io, Tamuz!

Driada nire patioan zutik

Kexu, deiadarka eta negarrez

(Tamuz. Io! Tamuz!)

Oi, ez, neskak ez du “Tamuz” oihukatzen.

Neskak dio: “Inprimatu ahal izango dituzte nire poemak aste honetan?

Pan jainkoa zuri galdetzeko beldur da.

Inprimatu ahal izango dituzte nire poemak aste honetan?”.

Zapatila beltzak, Bellotti

Gurearen ondoko mahaian

Antezko zapatila txikiak kenduta,

Oinak galtzerdi zurietan bilduta

Eta zorutik musu-zapi batez zuhurki bananduta

Solasean ari da neska:

          “Connaissez vous Ostende?”.

Jatetxeko beste puntan dagoen italiar andre zizakariak

Nolabaiteko hauteur batekin erantzuten dio,

Baina ni eroapenez geratzen naiz aiduru

Ikusteko Celestinek nola janzten dituen berriro zapatilak,

Auhen batekin janzten ditu berriro.

Gizartea

Familiaren egoera gainbehera zihoan.

Eta hau dela-eta Aurelia tipiak,

Hamazortzi udaraz etenik gabe barre egin zuenak,

Orain Fidiporen ukipen idorra jasan behar du.

D’Orleans-en irudia

Gizon gazteak zaldiz ibilki karrikan

Sasoi berri distiratsuan

Arrazoirik gabe ezproiak sartzen dizkiete

Zaldiei eta saltoak eragiten.

Eta urratsari eutsiz

Zaldien oin ferratuak txinpartak

Ateratzen dituzte galtzada-harrietatik

Sasoi berri distiratsuan.

Papiroa

Primadera…

Sobera luze…

Gongula…

Ione, urte bete luzea hilik

Bideak hutsik daude,

Lur honetako bideak hutsik daude

Eta loreak

                   Amiltzen dira buru pisuekin;

Alferrik amildu ere.

Lur honetako bideak hutsik daude.

                                            Bertatik Ione ibili zen

Behin eta orain, ordea, ez dabil

Eta badirudi joan berri den norbait

´

Ιμέρρω

Hire arima

Samurbera hazi dun asetasunez,

Atthis.

              Oi Atthis,

Hire ezpainen irrika nagon

Hire bular ttipien irrika nagon

Hi, artega eta urduri, ezin-bilduzkoa.

Dendaria

Une batez nire kontra bermatu zen

Haizeak hormari aitzi kasik jaurtiki enara baten gisa,

Eta haiek Swinburneren emakumeei buruz ari ziren,

Eta Artzaintsa eta Guidoren arteko topaketaz

Eta Baudelaireren emagalduez.

Formianus-en neska-lagun gazteari

Valerius Catullus-en arabera

Agur! Andre gazte hori, sudur

                    ttipiegirik inolaz ere ez duzuna,

Oin bat ez duzu ederra

                  eta zure begiak ez dira beltzak;

Erhiak ez dituzu luzeak ezta lehorra ahoa,

Mihia ere ez duzu sobera dotore,

zeu zara Formianus, kosmetiko saltzailearen laguna,

eta probintzian eder deitzen zaituzte denek,

eta Lesbiarekin ere gonbaratzen zaituzte.

Hau aro zorigaiztokoa!

Katu otzana

Emakume ederren artean egoteak atseden ematen dit.

(Zergatik esan behar ote dugu gezurra beti gai hauei buruz?)

Berriro diot:

Emakume ederrekin solasean egoteak atseden ematen dit.

Nahiz eta gure solasgaiak zentzugabekeria besterik ez izan.

Antena ikusezinen xurrunga

Bizkortzailea da eta xarmangarri.

L’art, 1910

Artseniko ferdea arrautzaren zuringoa bezalako oihal batean hedatua,

Lehertutako marrubiak! Hator hona, hau besta ederra gure begientzat!

Simulacra

Zergatik dabil, bada, zaldi-aurpegiko emakume hori,

 —Debeku haren adina aipatzea— Longacre-tik behera Swinburne ezin

                                 entzunezko ahotsez bere baitarako errezitatzen?

Zergatik dabil lau hanketan narras, larru imitaziozko beroki zuri iluna

                                                          jantzirik daraman haur ttipi hori

 errepide-ertzeko erreten beltzean, mahatsetako saltokiaren azpian?

Zergatik hurbildu zait Sackville Street-en emazte zinez ederra,

Nire jantzi nabarmenki zaharkituek gibelarazi gaberik.

Emakumeak denda baten aurrean

Sasi anbar eta sasi turkesaz eginiko imitaziozko bitxiek erakartzen

                                                                                            dituzte.

“Batzuk nolako, besteak halako” beilegi aglutinatu horiek!

Gibel solasa

Oi, gure aitzineko kantuak,

Zazpi eguneko miraria izan zineten

Aldizkarietan agertu zinetenean

Chicagon zirrara piztu zenuten.

Eta orain zahartu, higatu eta usteldu egin zarete,

Modaz kanpo zaudete erabat,

Mirinake bat, kapota bat,

Zaharkin arrunt eta galkor bat.

Zirrara eta emozioek baino ez dute irauten.

Zuen zirrara eta emozioak?

                                            Maître-de-café batenak dira.

Gizarte-ordena

                     I

Emaztea bera baino zenbait urte zaharragoa den

Gobernuko funtzionario honek

Lausengari aire handia du

Andre gazteei eskua ematen dielarik

                     II

                     (Pompes Funebres)

Sei kandelak eta gurutzefika batek

Inguratzen dute orain

“Hain zaharra izaki, ateoa

zen” emakume zahar hau;

Bizkitartean iloba baten bigarren emazteak

Etxeko ondasunak xahutzen ditu,

Atsoaren bi katuak

Bera baino lehenago heldu dira su-leizera,

Kloroformoz buruturiko autoinmolazio mota bat,

Eta espero denez haien izpirituak

buztanak tente ibiliko omen dira

Marru gozo negartiak lagun;

Zeren eta, zalantzarik gabe, atsoak mundu honetan

Utzi duen soinu bakarra

Ahaide emeen liskarra izan da.

Te-aretoa

Te-aretoko neska

                           ez da jadanik izan ohi zen bezain ederra.

Abuztuak haren azala higatu du,

Dagoeneko ez ditu eskailerak lehen bezain gogotsu igotzen;

Bai, bera ere erdi adineko bilakatuko da

Eta ez du honezkero zabalduko,

Opilak zekartzalarik,

Gure inguruan zabaldu ohi zuen gaztetasun distira.

                        Bera ere erdi adineko bilakatuko da.

Aintzirako irla

Oi Jainkoa, Oi Venus, Oi Merkurio, lapurren

             Zaindaria,

Emadazue otoi, arren, tabako-denda ttipi bat,

Kutxa ttipi distirantak

            artoski pilaturik apalategian

Eta mastekatzeko tableta solte usaingozoak

            eta tabako xehatua,

Eta Virginiako gorri distiranta

            solte beirazko estalki distiratsuen azpian,

Eta pare bat haztakin, ez sobera koipetsuak,

Eta emagalduak, aitzinetik pasatzean, sar-jalgika

            ele gose,

Ele goxo irrigarri baten xerka edo ilearen

            amiñi bat apaintzerat.

Oi Jainkoa, Oi Venus, Oi Merkurio, lapurren

            Zaindaria,

Emadazue tabako-denda ttipi bat, edo bestela

            ezar nazazue edozein lanbidetan,

Idazle lanbide malapartatu honetan salbu,

            non eta burmuinak erabili behar baitira tai

            gabean.

Hilartitza

Fu I

Fu I-k hedoi gorak eta mendixka

zituen maite,

Helas, alkoholak erhan zuen!

Li Po

Eta Li Po ere hil zen horditurik.

Ilargia besarkatzera entseatu zen

Ibai Horian.

Gure garaikideak

Tahitiar printzesak gizonak

Bere erabakia hartua zuela entzun zuenean

Arineketan irten zen eguzkitara eta palmondo batera igo.

Gizona, ordea, bere irlara itzuli zen

Eta laurogeita hamar soneto idatzi zuen Petrarcaren erara.

Antzinako jakituria, kosmikoa agian

So-Shuk amets egin zuen,

Eta txoria, erlea eta tximeleta zela amestu ondoren,

Duda-mudan hasi zen zergatik behar ote zuen beste zerbait sentitzen

                                                                                                      saiatu.

Hortik haren bozkarioa.

Hiru poetak

Candidiak maitale berria hartu du

Eta hiru poeta penatzen hasi dira.

Lehenengoak elegia luze bat idatzi dio “Chloris”i,

“Chloris aratz eta hotzari”, haren “Chloris bakarra”.

Bigarrenak emakumeen aldakortasunari

                                              buruzko hamalaukun bat.

Eta hirugarrenak, berriz, epigrama bat idatzi dio Candidiari.

Ijitoa

“est-ce que vous avez vu des autres —des

Camarades— avez des singes ou des ours?”

Ibilaldia burutua zen, eta orduan esan zuen:

“Ikusi al duzu gutako beste inor,

Bere tximu eta hartzekin?”.

          —Itzelezko lagun beltzaran bat zen,

Xarneguak ez bezalakoa,

          errege bide bustian Clermont-etik hurbil.

Haizea heldu zen eta euria,

Eta lainoa gatzatu zen haraneko zuhaitzen inguruan.

Bide luzeak utziak nituen gibelean

Arles arrea eta Biaucaire.

Eta berak esan zuen orduan: “Ikusi al duzu gutako beste inor?”.

Haietako asko ikusia nengoen…

          Rodez-etik hara

Denak ilaran Done Joaneko

          feriatik zetozela

karabanetan, baina tximu eta hartzik gabe.

Xake jokoa

Xake jokoari buruzko jakinarazpen dogmatikoa:

Margo sail baterako gaia.

Zaldizko gorriak, alfil beltzak, erregina argiak,

Taulan ozenki oldartuz, kolorezko L ahaltsuetan eroriz,

Helduz eta erasoka angeluetan,

          kolore bakarreko lerroak osatuz.

Taula hau bizirik dago argiarekin:

          pieza hauek forma bizidunak dira;

haien mugimenduek diseinua hausten dute eta berregiten:

          Dorreetatik ferde argiak,

Erreginen “X”ekin talkan

Zaldizkoen jauzien gerizan.

“Y” higikerako peoiak, atxikiz, hesiak eraikiz!

Jirabira!, zentripetua! Mate! Errege jausi da zurrunbiloan,

Liskarra, ertzen gainean jauzi, kolore biziko oihal eta bandera hedatuak,

Argi etenak jardunean oraindik. Ihesaldiak. Norgehiagoka berriz hasi da.

Provincia deserta

Rochecoart-en,

non eta muinoak

                             hiru norabidetan

abiatzen baitira

eta xendra bihurriz zeharkaturiko hiru bailara

bide-sarde batean hego eta iparralderantz banatzen diren,

badago zuhaitz baso bat… likenez urdindurik.

Oinez ibili naiz han barna

                                               egun zaharrak gogoan.

Chalais-en

                                       elkarlotutako adarrez osatu estalpe bat dago;

pentsiodun zaharrak eta andere zahar babestuek

han egoteko eskubidea dute—

                                             karitatea da.

Narras ibili naiz gapirio zaharren artean

                                            behera begira,

Dronne aldera,

                           Lili xuriz beteriko xirripa baten gainean.

Ekialdean bidea hedatzen da,

                                              Aubeterre ekialdean dugu,

Hango ostatuan agure berritsu bat.

Bertako bideak ezagutzen ditut:

Ipar-ekialdean Mareuil,

                            la Tour,

Badira hiru dorre Mareuil-etik gertu,

Eta andere zahar bat Arnaut-i entzutearekin pozik,

Pozik jantzi lehorrak guri eskaini ahal izatearekin.

Perigord-en

sartu naiz oinez,

lastargietako sugarrak haizean kulunkan ikusi ditut goian.

Elizako aitzinaldea margotzen;

Ilunpean barre algararen zirimola entzun dut.

Ur lasterrean berriro so egitera bihurtu naiz

                                                    eta eraikin handia ikusi,

minaret luzeak ikusi, zutabe zuriak.

Ribeyrac-en izan naiz

                                    baita Sarlat-en ere,

andeatutako eskailerak igo ditut, Croy-z mintzatzen entzun,

En Bertran-en lursail zaharretan sartu naiz,

Narbonne ikusi dut, eta Cahors eta Chalus,

Excideuil ikusi dut, arretaz landu eta moldatua.

Hauxe esan dut:

                                 “Hemen honakoa ibili zen.

Hemen Coeur de Lion hil zuten.

                            Hemen ondo kantatzen zen.

Hemen gizon batek urratsa azkartu zuen.

                                        Hemen norbait etzan zen hatsanturik”.

Hautefort-etik hegoalderantz so egin dut,

                                        Montagnac gogoan, Hegoaldean.

Rocafixadan etzan naiz

                                        ekisartzearekin berdinduta,

kobrea ikusi dut goitik behera

                                        mendiak tindatzen.

Landak eta soroak ikusi ditut zurbil, esmeralda bat bezain garbiak,

gailur zorrotzak, mendi-bular gorak, urrutiko gazteluak.

Hauxe esan dut: “Bide zaharrak hemen egon dira.

Gizakiak bailara honetan eta horretan barna ibili dira,

bertan areto ederrak elkarretarik hurbilago zeudelarik”.

Foix ikusi dut bere harkaitz gainean, Tolosa ikusi, bai eta

                                   Arles ere, handizki aldaturik.

“Dorata” suntsitua ikusi dut

                                 eta esan:

“Riquier, Guido!”.

                               Bigarren Troiari buruz pentsatu dut,

Auvernian sobera preziatzen ez duten leku batean.

Bi gizon txanpon bat airera botatzen ari, bata gazteluaz jabeturik,

Bestea errege bidean barna kantatzera abiatu behar.

                               Emakume bati abestu zion.

Auvergne altxatu zen kantu harekin.

                              Daufinak aldeztu zuen:

“Gaztelua Austors-entzat!”.

                               “Pieire-k jarraitu zuen abesten—

Gizon jatorra zen eta atsegina”.

                               Anderea berak irabazi zuen,

Lapurtu egin zuen, eta atxiki

                              indar armatuaren kontra:

Honela amaitzen da istorioa.

Garai hura iragana da dagoeneko;

iragana, halaber, Pieire de Maensac-en bizia.

Bide hauetan barrena ibili naiz oinez;

gogoan erabili ditut, artean bizirik zirelarik.

Pagani-n, azaroak 8

Bat-batean Normandiako

           cocotte ezin ederragoaren begietan

Museo Britainiarreko laguntzaile jakitunaren begiak ediren ditut.

Quintus Septimius Florentis Christianus-i omenaldia

(ex libris Graecae)

                     I

Nire heriotzak Theodorus poztuko du,

Eta beste norbait poztuko du Theodorusen heriotzak,

Eta, hala ere, denak ari dira gaizki esaka heriotzaz.

                     II

Leku hau Cipris-ena da, berak maite izan baitu beti

itsaso argiari so paratzea.

Hortaz, marinelak alai eta adoretsu dira, eta uhin ttipiak,

begirunez, ez dira hazten, haren irudiari beha daudela.

                                                                                     ANYTE

                     III

Gaizki handi eta goibela dugu heriotzari itxaron beharra—

Eta badira, gainera, hiletaren gastu alferrikakoak;

Beraz ez ditzagun gaur gero hildakoak gupida

heriotzaren ostean ez baitator beste zorigaitzik.

                                                                                     PALLADAS

                     IV

                     Troia

Non dira, hiri hori, zure irabazi eta mozkinak, zure urrezko aldareak,

Zure idi erraldoi haien barbakoa handiak,

Eta zure karriketan gaindi zebiltzan emakume garaiak, jantzi

                                                                                 liluragarriak soinean,

lurrina alabastrozko kutxa ttipietan gorderik zeramatenak?

Non dira bertan jaiotako zuen eskultoreen lanak?

Denborak bere hortz-hagin zorrotzak sartu ditu zure leinuaren etxean, eta bai, halaber, gerrak eta patuak.

Bekaitzak den-dena ebatsi dizu

Zure iraungitzea eta zure kondaira izan ezik.

                                                                                     AGATHIAS SCHOLASTICUS

                     V

Emakumea? Ene! Emakumea erabateko furfuria da,

          baina hilik edo loak hartuta, atsegin ematen du.

Eraman ezazu, baditu-eta bi sasoi eder!

                                                                                     PALLADAS

                     VI

                     Nicharcus-ek

                     Phidon bere doktoreaz

Phidon-ek ez ninduen purgatu, ezta ukitu ere,

Baina haren sukarraren kontrako erremedioaren izena gogora

                                                                                  ekarri nuen

                                                 eta hil egin nintzen.

Arraina eta itzala

Izokin-amuarraina jitoan dabil errekastoan,

Errekastoaren gainean izokin-amuarrainaren arima kulunkan

                                    argi-ostia mehe bat iduri.

Itsasoetako izokina eguzkiak piztutako ur apal argietan ibili ohi da …

Uretan pulunpatzen den arrainaren itzala

                                                                     bezain arin,

heldu zen bera areto handira eskaileretan zehar,

Aharrausika heldu zen, loa oraindik aldetik kentzerik izan ez balu bezala.

“Ohetik jaiki berria naiz. Loa oraindik dago nire begietan

Etorri. Amets luze bat izan dut”.

Eta nik: “Oihan hura?

Eta bi iturburu haiek igaro ziren gure ondotik”.

“Ez hain urrun, ez hain urrun orain.

Badago leku bat —baina beste inork ez du ezagutzen—

Belaze bat ibar batean…

                                              Qu’ieu sui avinen,

Ñeu lo sai”.

Andreak denboraz mintzatu behar du,

Arnaut de Mareuil, pentsatu nuen nik, “qu’ieu sui avinen”,

Ur ferde hitsean pulunpatzen den

Arrainaren itzala bezain arin.

Cantico del sole

                (Akuilatzeetatik)

Klasikoek zabalkunde handia izan balute

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

                      galarazten dit loa,

Klasikoek zabalkunde handia izan balute

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

                      galarazten dit loa,

Nunc dimittis, emaiozu orain baimena zure zerbitzaileari

                      bakean joateko

Klasikoek zabalkunde handia izan balute

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

Amerika nolakoa litzatekeen pentsatzeak

                    Hara!

                    loa galarazten dit.

Abu Salammamm

Inperioko kanta bat

Honelako poema bat idatziko nuke George V.a erregeak
Buckingham Jauregiren aurreko iturriari katigaturik izan banindu
eta eman izan balit nahi beste janari eta emakume.

Handia da George bosgarrena erregea,

                                 Iturri honi katigatu bainau;

Idi-hezurrekin eta ardoarekin elikatzen nau.

Handia da George bosgarrena erregea—

Haren jauregia marmol bezain zuria da,

Haren jauregiak laurogeita hamazortzi leiho ditu,

Haren jauregia herenetan ebakitako kubo bat bezalakoa da.

Berak hil du herensugea

                                         eta Andromeda izeneko dontzeila askatu.

Handia da George bosgarrena erregea;

Zeren haren armadako soldaduak andana baitira,

Haren armada mila eta berrogeita zortzi soldaduk osatua da,

                                    Denak jaka gorriekin ipurmasailen inguruan,

Eta aurpegi gorriak dituzte, adreiluak bezain.

Handia da Ingalaterrako erregea eta beldur handia diote denek,

Zeren katigatu bainau iturri honi;

Emakumez eta edariz hornitzen nau,

Handia da George bosgarrena erregea

                                        Eta dirdiratsua haren iturri hau.

Izurdeen gainean dabiltzan jainko gazteekin apaindurik dago

Eta haren ura zeta bezain zuria da,

Handia eta harroa haren iturria;

Eta haren gainean, eserita, Victoria erregina zena dugu,

Errege handiaren ama, uztaiko gona bat jantzita,

           Haurdun dagoen emakume bat balitz bezala.

Bizi bedi betikoz erregea!

Bizi bedi mila urtez erregea!

Printze ttipia ergela baita eta burugogorra;

Zirikatu eta izorratzen nau bere trufa eta makilekin,

Eta aginpidera heltzen denean

Beste norbait katigatuko du iturri honetan.

Eta orduan akabo nire loria

Akabo nire bozkarioa!

Gerra bertsoak (1914)

Oi, bi xoxeko olerkariok, egon lasai

Ezen hamar urtetarik bederatzi dituzue

Loriaren bila tiroka ibiltzeko—

                                              jostailuzko armekin;

Egon lasai, emaiezu soldaduei euren aukera

Eta ez saiatu zuen bi xoxeko loria erauzten

Lovainako hondakinetarik

Edota arras kiskalitako Liejatik,

Leman eta Brialmont-etik.

1915: Otsaila

Larruzko jaka, larruzko zangozorroak jantzirik, ingeniari satsua

Bere makina mekanikoaren aurrean dabil

Sagetatik jalgitako irudi baten gisara,

Grettir edo Skarpheddin balitz bezala,

Errege baten ibilera harroarekin.

Eta makinak atzetik segitzen dio nekez eta astiro

Piztia mitologiko baten antzera.

Sorgindu eta katigaturiko Grendelek bezala,

Baina haren zorte txarrak ez dit sagarik idatzaraziko

Eta zuek ere ez diozue burezur misteriotsua hautsiko,

Oi, zuek, literaturgile sobera ikasi, sobera zorrotz eta dotore horiek!

Ezta zuek ere, latatik jaten duzuen errealistok,

Zuek, eleberrien biderkatzaileok!

Bera badabil eta ni banabil,

Bera gelditzen da eta ni gelditzen naiz.

Bera gizajendea da eta ni arteak.

Gu legez kanpokoak gara.

Gerra hau ez da gure gerra,

Bi aldeetarik ezein da gure aldea:

Mediebalismo petral bat,

Merkataritza sabel lodi, tripa-handia,

Gure aldean ez dago inor:

Emagalduak, tximuak, erretorikoak,

Buru-zigortzaileak! Dies irae bezain

Beltza izaten ari den urte batean,

Ezkutuko bazter-bidea baino ez dugu inguruan,

Ezkutuko adaxkak eta haien kimuak lore-begietan lehertzen dira

I. Kantua

Eta orduan itsasontzira jaitsi ginen

Gila urautsietara bidean genuen jarri, itsaso jainkotiarren aldera

Masta eta haize-oihala gora jaso genituen ontzi goibelean,

Ardiak igoarazi genituen, baita, negarraren negarrez,

astun eta goibel geratuak zitzaizkigun soinak ere, eta txopatik zetozen haizeek

aitzina bultzatu gintuzten belak puzturik,

Itsasontzi hau Zirtzerena zen, ilea dotore orraztua daraman jainkosarena, alegia.

Orduan ontziaren erdian eseri ginen, haizeak lemazurruna zapart eginarazten zuen,

Horrela, belak hedaturik, itsasoan gaindi ibili ginen eguna finitu artio.

Eguzkia lotara, itzalak ozeano osoaren gainean,

Orduan heldu ginen itsas hondar gaberaren hegiraino,

Zimerioen lurretara, eta populatutako hirietara,

Laino lodian ongi bilduta, eguzki printzarik zorrotzenek ere

Ezin zula zezaketenak beren leinuruarekin

Ez hedatutako izarrek ere, eta gaurik beltzenak

atzera so egiten zien han ziren gizaki dohakabeei.

Ozeanoko urak gibelera zihoazela, heldu ginen Zirtzek

Aurresandako tokira.

Hemen Perimedes eta Eurylokok beren errituak egin zituzten

Eta aldakatik ene ezpata meharra atereaz

Kana-erdi koadroko zulotxoa zabaldu nuen;

Gure libazioak isuri genituen hildako bakoitzeko

Lehendabizi ezti-ura eta gero ardo goxoa, ura irin zuriarekin nahasia.

Orduan otoitz ugari otoiztu nizkien herio erigarriaren buruei;

Itakan erabaki bezala, zezen antzu onenetarik

Sakrifiziorako, egurketan ondasunak pilaturik,

Tiresiasendako bakarrik ardi bat, ardi beltza, ezkiladuna.

Odol iluna isuri zen hobian,

Ereboko mamuak, emaztegaien, gazteen

eta asko pairatutako zaharren gorputz hilotzak;

Malko isuri berriek orbandutako arimak, neska samurrak,

Gizon aunitz, brontzezko lantza-buruek zulatuak

Gudu harrapakinak, arma goibel akigarriak oraino jantzita,

Hauek guztiek inguratu ninduten; garrasika;

Zurbil; ene gizonei abere gehiago eskatu nien;

Pizti saldoak sarraskitu nituen, brontzez akabatu nituen ardiak;

Ukendua isuri nuen, jainkoei deiadar egin nien eskean,

Pluton ahaltsuari, eta Proserpina goretsi nuen;

Ezpata mehea furrebotik atera nuen,

Eseri egin nintzen, herio antzu eta oldar handikoa aldentzeko.

Harik eta Tiresias entzungo nuen arte.

Lehenik, baina, Elpenor heldu zen, gure lagun Elpenor,

Ehortzi gabea, lur zabalean egotzia

Haren gorputz-adarrak Zirtzeren etxean utzi genituen,

Harengatik malkorik isuri gabe, gorpua beztitu barik hilobian, beste lehentasun batzuk genituen.

Izpiritu deitoragarria. Eta deiadar egin nion hitz-jario arinean

 “Elpenor, nola iritsi zara kostalde goibel honetara?

 ”Oinez heldu zinen, marinelak baino bizkorrago?”.

              Eta berak ahots lodiz:

 “Patu gaiztoak eta ardo ugaria. Zirtzeren izterrondoan egin nuen lo.

 ”zurubi luzea ardurarik gabe jaisten ari nintzela,

 ”horma-bularraren kontra jausi nintzen,

 ”garondoa hautsi nuen eta arima Avernoko leizearen bila abiatu zen.

 ”Baina zuk, errege horrek, gogora nazazu, otoi, besteen malkorik gabe, ehortzi gabe geratu nintzen hau,

 ”Meta itzazu nire armak, itsasertza izan dadila nire hilobia, eta hilartitza honakoa:

 ”Zorigaiztoko gizona, ospe eta izena etorkizun zituen.

 ”Eta jarri nire ondoan beste itsasturiekin batera eragin nuen arraun hura zutunik”.

Eta heldu zen Antiklea, baina gibelarazi nuen kolpe batez, eta gero Tiresias Tebaskoa

Eskuan bere urrezko makila zuelarik, eta mintzo zen lehenik:

 “Bigarren aldiz? Zergatik? izar gaiztoko gizona,

Eguzkirik gabeko herioari eta beraren aurkintza goibelari aurre eginez,

 ”Jalgi hadi hobitik, utzidak edabe odoltsu hau

 ”nire iragarpenetarako”.

               Eta urrats bat egin zuen atzera,

Eta odolak bizkorturik, esan zuen orduan: “Odiseo

 ”Neptuno mendekarian barrena, Itsaso ilunen gainean itzuliko zara

 ”Kide guztiak galduko dituzu”. Eta orduan Antiklea etorri zen.

Divus geldi geratu zen. Andres Divus, esan nahi dut

In oficina Wechelli, 1538, Homerotik jasorik.

Eta itsasoratu zen, Sirenen ondotik eta handik urrun

Zirtzerenganaino

              Venerandam,

Kretakoaren esanetan, urrezko koroa jantzirik, Afrodita,

Cypri munimenta sortita est, bozkariaturik, orichalchi, urrezko

Gerrikoarekin eta bandak bularretan, betile ilunak dituen hori,

Argos-hiltzailearen urrezko adaxka. Hortaz:

XLV. Kantua

Lukurreriaz

Lukurreriaz inork ez du izanen harri oneko etxerik,

Koskor bakoitza leun mozturik eta ongi egokiturik,

haren diseinu ederrak aurpegia estaltzen diolarik.

lukurreriaz

Ez da izango bere elizako horman paradisua margoturik daukan gizonik

harpes et lutes

Eta ama birjinak ez du izanen mezua non jaso

Eta argi-koroa ez da ebakidura batetik jalgiko;

lukurreriaz inork ikusi ez Gonzaga edota haren ohaideak,

Ez da margorik eginen gure artean bizirik iraun dezan

Baina eginez gero, saltzeko eginen dute, baita fite saltzeko ere

lukurreriaz, naturaren aurkako bekatu hori,

zure ogia pilda ustelez egina izanen da,

papera bezain lehorra izanen da zure ogia,

gari metarik ez, ezta irin tinkorik ere,

lukurreriaz ez dago muga zehatzik

eta inork ez du bere bizilekua aurkitzerik izanen.

Hargina bere harritik aldentzen du lukurreriak,

ehulea bere ehundegitik

Lukurreriaz

Artilea ez da azokara heltzen

Ardiei ez diete etekinik ateratzen,

Lukurreria izurritea da, lukurreriak

Sehiari eskuan duen orratza kamusten dio

eta iruleari trebantza eragozten.

Pietro Lombardo ez zen lukurreriaz heldu gure artera

Duccio ez zen lukurreriaz jin

Ezta Piero della Francesca ere;

lukurreriaz ez zen Zuan Bellin-ik izanen.

“La Calumnia” ez zuen lukurreriak margotu.

Fra Angelico ez zen lukurreriaz etorri, eta ez Ambrogio Praedis ere

Adamo me fecit.

Sinaturiko harlanduzko elizarik

ez zen izanen lukurreriaz.

Lukurreriaz Saint Trophime-rik ez,

lukurreriaz Saint Hilaire-rik ez.

Lukurreriak zizela herdoiltzen du

artisaua eta artisau-lana herdoiltzen ditu

haria eta ehundegia hortzikatu eta karraskatzen.

Inork ez zuen urrea ehotzen ikasi

bere txantiloian;

Lapislazuliak xangrea du lukurreriagatik;

gorrimina ehundu barik legoke

Esmeraldak ez luke Memling kausituko;

Lukurreriak haurra akabatzen du umetokian

Gizon gazteari gorteatzea galarazten dio

ohera elbarritasuna dakar

eta emaztegai gaztearen eta senargaiaren artean

etzan ohi da

                      CONTRA NATURAM

Eleusis-era emagalduak ekarri dituzte,

Oturuntzarako prest daude hilotzak

lukurreriaren manuz.