Alejandra Pizarnik

itzulpena: ASIER SARASOLA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Alejandra Pizarnik

© itzulpenarena: Asier Sarasola

© edizio honena: Susa

2017ko urria

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

1936an Avellanedan (Argentina) jaio zen Alejandra Pizarnik naziengandik ihes egin zuen familia judutar baten abaroan. Errusiatik mudatu berriak ziren bere gurasoak, eta izan zituzten bi alabak —Alejandra zen txikiena— Argentinan jaio baziren ere, Pizarniken poesian aski presente da arroztasun sentipena, inon errotzeko zailtasuna, nonahi atzerritar sentitzearena. Sentimendu hori, baina, geografikoa bainoago existentziala izatera iristen dela esan liteke, ni-aren eta munduaren artean arrakala gaindiezina egongo balitz bezala. Hala, Pizarniken poesia, nitasun indartsu baten aldarrikapena da, lehen pertsonako izenordaina enfasiz adieraztetik hasita (Kaiola poeman, adibidez).

Hain justu kaiola nitasun indartsu horren mugatzaile agertzen da maiz bere poesian, tartean Esnaera poema durduzagarrian, non guri Artzeren oihartzunak etortzen zaizkigun ezinbestez: “Kaiola txori bihurtu da / eta hegan joan da”. Pizarniken irudi topikoa bere izaera moldakaitzak eta heriotzak markatu izan dute, eta halaxe sartu da bere buruaz beste egin zuten idazle emakumezkoen klubean. Urrutira joan gabe, gure bilduman bertan hortxe ditugu Anne Sexton eta Alfonsina Storni. Idazkuntza guda-eremu azaltzen da sarri poeta horiengan, gizarteak emakume arau-hausle bati eragiten dion bortxaren isla gisa nolabait, eta Pizarnikengan ere horren zantzuak topatzen ahal ditugu. Ez alferrik dira “absentzia” eta “beldurra” bere kontzeptu markatuenetako bi, eta ez alferrik irakurri dute haren poesia mundu zabaleko emakume ugarik beren errealitatearen irudi izango balitz bezala. Idaztea, hala, buru egitea da halaber: “Beldurraren aurka idazten dut”.

Arestian esan bezala, Pizarniken poesiaren ezaugarri nabarmenetakoa da subjektibitatearen analisia. Barne munduarekiko eta inkontzientearekiko kezka, neurri batean bederen, surrealismotik eta Leon Ostrov psikoanalistarengandik zetozkion. Ostrovekin terapia egin zuen urte luzez eta hari dedikatua da lehen aipaturiko Esnaera. Ni-aren bilaketa horrekin lotzen dira, orobat, haren poesian topa litezkeen ahots zabalduak: dena, izan zena, izatea amets zuena, oro agertzen zaizkigu txirikordaturik. Eta horrek guztiak eragiten duen erredura, irakurleak ere sentituko duena maiz: “pertsona zauritua naiz / singularreko lehen pertsona”.

1960an Parisera joan zen bizitzera. Lau urtez luzatu zuen egonaldia, eta han bizitakoak mugarriak izan zitzaizkion bere ibilbidean. Hainbat literatura lanetan jardun zuen (edizio lanak, itzulpenak), eta zenbait idazle espainiar eta latinoamerikar handiren adiskide egin zen: Rosa Chacel, Julio Cortazar, Octavio Paz. Parisen egindako itzulpenen artean Antonin Artaud, Aime Cesaire eta Marguerite Duras aipa litezke besteak beste. 1972an suizidatu zen, hogeita hamasei urte besterik ez zituela, baina ordurako poeta aski entzutetsua zen Argentinan. Gerora, eremu hispaniarretik at ere aintzatetsi da XX. mendeko poeta behinenen artean.

Honakoa aukera bikaina dugu Pizarniken lana autoreari buruzko ideia topikoez —depresioa, histeria, arazo psikiatrikoak, suizidioa— erauzirik irakurtzekoa. Obra bizitzaren bidez azaltzea bide errazegia izan ohi bada, emakume idazleen kasuan are gutxiesgarriagoa izaten da, haien balizko bizitza tormentuzkoetan jartzen dugulako arreta —eta juzgu morala—, beren obren balioan bainoago. Bada, hitz egin beza, bere ahotik, Pizarniken poesiak.

BEÑAT SARASOLA

Soilik maitasun bat

Nire maitasuna zabaldu da.

Paraxut perfektua da.

Arnasa botatzearekin klik egiten du

      eta bularra neurririk gabe handitzen zaio.

Nire maitasunak ez du orro egiten

                        ez deiadar

                        ez erregu

                        ez barre.

Haren gorputza begi bat da.

Haren azala, mapamundi bat.

Nire hitzek haren izenaren

      azken aztarna zulatzen dute.

Nire musuak aingirak dira

      eta labain daitezen tematzen da hura.

Nire laztanak, musika jario halako bat

      Erromako iturrien gainera.

Inork ezin izan du ihes egin

      haren gogo-eremutik.

Ez dago biderik ez tolesik ez intsekturik.

Nire malkoak matxinatu egiten dira,

      hain da leuna guztia.

Nire sorkuntza jainkojate bat da,

      zurezko gurdi eta guzti.

Une honetan bertan, tintontzia hegaldatu eta

      amodioa egiten ari diren eltxo ilara amaigaberantz bideratu da.

Zorigaiztoko soinua entzun da. Jada ez nago hegan.

      Nire maitasuna da zabaldu dena.

Begiak zabalik dituena

sekula izan ez nintzenarekin

ari da jolasean plazan bizitza

eta hemen nago

pentsamendu, egin ezazu

sokasaltoan nire irribarrearekin

eta denek diote hau gertatu da eta hala da

igaro egiten da

igaro egiten da

nire bihotzak

leihoa ireki du

bizitza

hemen nago

nire bizitzak

nire odol bakar eta hotzak minduak

munduarekin egiten du talka

baina bizi naizen nahi dut jakin

baina ez dut hitz egin nahi

heriotzaz

ezta bere esku estrainioez ere

Jatorria

Haizea salbatu beharra dago

Txoriek haizea kiskaltzen dute

naturatik itzuli

eta oinazeak ehuntzen dituen

emakume bakartiaren adatsean

Haizea salbatu beharra dago

Enamoratua

bizi behar goibel honek

bizi beharraren jukutria ezkutu honek

arrastaka harama, alejandra, ez ezan ukatu

gaur ispiluari so egon haiz

eta tristea izan da bakarrik hengoen

argiak orro aireak oles

baina hire maitea ez dun itzuli

bidaliko ditun mezuak egingo dun irri

dardarka hasiko zaizkin eskuak

hire maite hain maitea itzul dadin

ebatsi hinduen sirena zoroa aditzen dun

aparrezko bizarren barkua

non barreak hil ziren

akorduan dun azken besarkada

oi! lainezarik ez

egin barre malko-zapian egin negar karkaila betean

baina itxi itzan aurpegiko ateak

ez dezaten esan gero

heu izan hintzela emakume enamoratu hura

damu zaizkin egunak

erruak datozkin gauez

min ematen din bizitzak hainbeste hainbeste

etsiak hartuta, nora hoa?

etsiak hartuta, besterik ez!

Iluntasunaren esperoan

Ahazten ez den istant hori

hain hutsik, itzalek itzuli ostean

hain hutsik, erlojuek baztertu ostean

Nire samurtasunak adoptatu duen istant gajo hori

biluzik odolik hegalik gabe

behinolako larriminak oroitzeko begirik gabe

kanpandorre izoztuen kantan

galdu ziren biolentzien zukuak biltzeko ezpainik gabe

Eman iezaiozu babes, arima gabeko neskatila

Ipini iezaiozu zure ilaje suz zipriztindua

Besarka ezazu, beldurrezko estatua ttipi

Erakuts iezaiozu mundu asaldatua, zeure oinetara

Zeure oinetara hiltzen dira enarak

geroaren aurrean beldurrez dardarka

Esan iezaiozu itsasoaren hasperenek

hezetzen dituzten hitzengatik bakarrik

merezi duela bizitzak

Baina istant izerbera ezdeus hori

patuaren leizean kikilduta

Eskurik gabe, ezin esan sekula ezetz

Eskurik gabe, ezin haur hilei

tximeletak eman oparitan

Emily Dickinsonentzako poema

Gauaren beste aldean

bere izena dauka zain,

bere amarruzko bizi nahia,

gauaren beste aldean!

Negar zotin bat dakar haizeak,

hotsek marrazten dute egunsentia.

Berak eternitateaz pentsatzen du.

Kaiola

Kanpoan eguzkia da.

Ez da eguzki bat baizik

baina gizonak hari begiratu ahala

hasten dira kantuan.

Nik ez dakit eguzkiaz.

Nik aingeruaren doinua dakit,

eta azken haizearen

sermoi beroa.

Badakit oihu egiten egunsentira arte

heriotza biluzik nire itzalean

pausatzen denean.

Nik egiten dut negar nire izenaren pean.

Nik astintzen ditut zapiak gauean

eta, errealitate egarriz, barkuek

nirekin dantzatzen dute.

Nik gordetzen ditut iltzeak

nire amets eriei eskarnio egiteko.

Kanpoan eguzkia da.

Ni errautsez janzten naiz.

Festa ezerezean

Nire begietan itxitako haize hegorik gabea bezalakoa da

heriotzaren deia.

Aingeru bat beste loturarik ez dut izango eguzkiarekin.

Non da aingerua,

non bere hitza.

Oi, ardoarekin zulatzea izatearen premia leuna.

Dantza geldia

Gauez, mezulariek zuten jakinarazi entzuten ez dugun hura.

Aritu ziren argiaren uluaren azpian bila.

Gerarazi nahi izan zuten xalotasuna

itotzen ari ziren eskularrudun eskuen aurrerabidea.

Eta, nire odolaren baitan ezkutatu baziren,

nolatan ez noa arrastaka nire samurtasunaren atzean

hiltzen ari den nire maitearengana?

Zergatik ez noa ihesi

eta nire atzetik ibili labanak hartuta

eta nire burua galdu?

Herio da une ororen bilbea.

Neuk irensten dut sumina aingeru idiota batek legez,

ezin oroi dezakeena zeruaren kolorea

sasiek hartuta duenez barrua.

Baina haiek eta neuk badakigu

zerua haurtzaro hilaren kolorekoa dela.

Denbora

Olga Orozcori

Nik ez dakit haurtzaroaz

beldur argiz bete bat eta

nire beste hegirantz arrastaka naraman

esku bat baizik.

Nire haurtzaroa,

txori laztanduaren lurrin hura.

Haizearen alaba

Etorri dira.

Inbaditu dute odola.

Luma usaina dute,

gabeziarena,

negarrarena.

Baina zerorrek elikatzen dituzu beldurra

eta bakardadea

desertuan galdutako

bi aberekume balira bezala.

Etorri dira

ametsen sasoiari su ematera.

Adio egitea da zure bizitza.

Estu heltzen duzu ordea

zoroki bihurritzen den sugeak bezala,

soilik bere burua topatzen du

beste inor ez dagoelako.

Zu ari zara negarrez zure negarraren pean,

zuk irekitzen duzu gurarien kutxa

eta aberatsago zara gaua baino.

Baina hainbesteko bakardadea dago

hitzek bere buruaz beste egiten baitute.

Zauri bakarra

Zein piztia sorgortu

dabilkit odolean arrastaka

eta salbu egon nahi luke?

Hona hemen zailena:

kalerik kale ibiltzea

eta zerura edo zorura seinalatzea.

Erbestea

Raul Gustavo Aguirreri

Aingeru naizen jakin behar hau,

ez izateko adinik,

ez biziko naizen heriotzarik,

ez errukirik nire izenarekin,

ezta negar betean alderrai dabiltzan nire hezurrekin ere.

Nork ez du amodio bat?

Nor ez da laketzen amapola artean?

Nork ez du su bat, heriotza bat,

beldur bat, zer edo zer izugarria,

lumaduna izan arren,

irri artean izan arren?

Eldarnio gaiztoa da itzal bat maitatzea.

Itzala ez da hiltzen.

Eta nire maitasunak

infernuko laba bezala jariatzen dena

bakarrik hartzen du besartean:

logia isil bat,

mamuak erekzio gozoan,

aparrezko gotzainak

eta batez ere aingeruak,

aiztoak bezain ederrak diren aingeruak;

gauez hegaldatu eta

itxaropena suntsitzen dute.

Arte ikusezinak

Zu, kantatzen dituzuna nire heriotza guztiak.

Zu, kantatzen dituzuna

denboraren loari esaten ez dizkiozunak,

esan nolakoa den ezerezaren etxea,

mintzatu hilkutxaz jantzitako hitzez,

nire xaloan bizi diren horiez.

Nire heriotza guztiekin

eskaintzen diot nire burua heriotzari

haurtzaro zatiz

eta eguzkitan inoiz ibili ez diren desio hordiz eskuak beteta,

eta ez dago garaiz baino goizagoko hitzik

heriotzari arrazoia emango dionik,

eta ez dago aurpegi onez hiltzeko moduko jainkorik.

Errautsak

Esanda gaude hitzak,

hitzak, hilak esnatzeko,

hitzak, sua pizteko,

hitzak, horietan eseri

eta irribarre egiteko.

Sortu ditugu sermoiak,

txoriarena eta itsasoarena,

uraren sermoia,

amodioaren sermoia.

Belauniko jarrita

gurtu ditugu esaldi luzeak,

izarraren hasperena adinakoak,

olatuak bezalako esaldiak,

hegodun esaldiak.

Asmatu dizkiegu izen berriak

ardoari eta irriari,

begiradei

eta beren bide izugarriei.

Ni orain bakarrik nago

—diruzale zoroa legez

bere urre piloaren gainean—

eta hitzak jaurtitzen ditut zerurantz,

baina ni bakarrik nago

eta ezin dizkiot maiteari esan

bizigai ditudan hitzak.

Gaua

Ezer gutxi dakit gauari buruz,

hark, ordea, bai omen daki nitaz,

are gehiago, maitekiro antzean laguntzen dit,

bere izarrez babesten kontzientzia.

Agian gaua da bizitza, eta eguzkia heriotza.

Agian gaua da deus ez

eta hari buruzko susmoak, hutsa

eta hura bizi duten izakiak, ezer ez.

Agian, hitzak, hori da guztia

mendetako hutsune mugagabe honetan,

horren oroigarri, arimako zauriak.

Baina gauak ezagutu behar du miseria,

gure odoletik edaten duena, eta gure ideietatik.

Gorrotoa bota behar du gure begietan,

interesatuak eta elkar ez ulertzez beteak direla jabetuta.

Alabaina, gaua entzuten dut negarrez nire hezurretan.

Alimaleko malkoz eta onetik irtenda,

zer edo zer betiko joan dela garrasika.

Iritsiko da eguna berriz ere izango garena.

Deus ez

Haizea azkentzen da nire zaurian.

Nire odola nork emango, gaua eskean dabil.

Sorburua

Handiegia zen argia

izan nintzen haurrarentzat.

Baina, nork eman behar dit inoiz erabili ez den erantzuna?

Hitzen bat, haizeaz babes nazan,

egia txikiren bat, zertan bermatu izan dezadan

neronen bizitzari ekiteko,

esaldiren bat, nirea bakarrik,

gauero besarka dezadan,

nire burua ikusiko dudana,

nire bizitza biziko dudana.

Baina ez. Nire haurtzaroak,

kanpai hilek nindutenean

iragarri,

hotzera haizatu ninduen

haize hezigaitza bakarrik uler dezake.

Doinu zahar bat soilik,

urrezko haurrak dituen zer edo zer, larru berdezko hegoak dituena,

beroa, itsasoak hainbeste dakiena,

dardarka ari dena nire odolean,

berritzen didana beste sasoi batzuetako nekea.

Negarrean ere jainko izateko erabakia soilik.

Gabezia

Nik ez dakit txoriez,

ez zait ezaguna suaren historia.

Baina nago nire bakardadeak hegoak izan beharko lituzkeela.

Esnaera

Leon Ostrovi

Jauna

Kaiola txori bihurtu da

eta hegan joan da

eta bihotza zoratu zait

uluka ari zaio heriotzari

eta haizearen atzean irri egiten die

nire eldarnioei

Zer egin behar dut beldurrarekin

Zer egin behar dut beldurrarekin

Ez du jada argiak dantzatzen nire irrian

ezta urtaroek usorik erretzen ere nire ideietan

Eskuak soildu egin zaizkit

eta alde egin dute heriotzak

hilei bizitzen irakasten dien lekura

Jauna

Aireak naizenari erasaten dio

Airearen atzean munstroak daude

nire odoletik edaten ari dira

Hondamena da

Hutsik ez dagoen ezerezaren orena da

Ezpainetan giltzarrapoa jartzeko unea

kondenatuak garrasika aditzekoa

nire izenetako bakoitza

ezerezean urkatuta mirestekoa

Jauna

hogei urte ditut

Nire begiek ere hogei urte dute

eta halere ez diote ezer

Jauna

Bizitza osotu dut istant batean

Azkenburuko inozentziak lehertu zuen

Orain da sekula ez edo inoiz ez gehiago

edo behinola bazen baino ez

Zer dela eta ez dut neure buruaz beste egiten mirailaren aurrean

desagertu eta ostera azaldu itsasoan

barku handi bat argiak piztuta

dudala zain?

Zer dela eta ez ditut zainak erauzi

eta haiekin eskailera bat egin

gauaren beste aldera ihesi joateko?

Hasiera erditu da amaiaz

Bere horretan iraungo du denak

Irribarre higatuak

Interes interesatua

Galderak harriz harri

Amodioa antzeratzen duten keinuak

Bere horretan iraungo du denak

Baina besoak mundua besarkatzearekin tematu zaizkit

oraindik ez die inork esan

jada beranduegi dela

Jauna

bota itzazu nire odolaren hilkutxak

Haurtzaroa gogoan dut

agurea nintzenean

Loreak hiltzen ziren nire eskuetan

poz beteko dantza basatiak

bihotza hondatzen zielako

Gogoan ditut eguzki goiz beltzak

artean haurra nintzen

alegia atzo

alegia mendeak dira

Jauna

Kaiola txori bihurtu da

eta esperantzak irentsi dizkit

Jauna

Kaiola txori bihurtu da

Zer egin behar dut beldurrarekin

Dianaren arbola

1.

Jauzia egina naiz nigandik egunsentira.

Gorputza utzia naiz argiaren alboan.

Eta kantatua naiz jaio denaren tristezia.

2.

Hauek dira proposatzen dizkigun bertsioak:

zulo bat, horma bat dardarka…

3.

egarria beste ezer ez

isiltasuna

inor ez inguruan

begiz ibili nirekin, maitea

begiz ibili emakume isilarekin desertuan

edalontzi hutsa daraman bidaiariarekin

eta haren gerizpeko itzalarekin

4

HORI BAI:

Nork ez du gehiago eskua hondoraino murgilduko neska ahaztuarentzako ordain bila. Hotzak ordainduko du. Ordainduko du haizeak. Euriak ordainduko du. Ordainduko du trumoiak.

Aurorari eta Julio Cortazarri

5.

minutu batez bizi labur

bakar batean begiak zabaltzearren

minutu batez lore txikiak

mutuaren ahoan hitzak legez

garunean dantzan ikustearren

6.

bera biluzi da

bere oroimeneko paradisuan

berak ez daki zer patu beltz datorkien

bere irudipenei

beldur da jakingo ote duen izendatzen

izan ere ez dena

7.

Alkandora sutan egingo du jauzi

izarrik izar

itzalik itzal.

Urruneko herioz hilko da

haizea maite duen emakumea.

8.

Argipeko memoria, espero dudanaren itzala noraezean dabilen galeria.

Ez da egia etortzekoa denik. Ez da egia etorriko ez denik.

9.

Gauez distira egiten duten hezur hauexek,

hitz hauexek, harrizko txori baten eztarri bizian

harribitxiak balira bezala,

kolore berde oso maite hauxe,

lila epel hauxe,

bihotz soilik misteriotsu hauxe.

10.

haize ahul bat

aurpegi tolestuz betea

maitatu beharreko objektuak itxuratuz ebakitzen dut

11.

orain

        oren errugabe honetan

neroni eta izan nintzena eseri gara

nire begietako atalasean

12.

zetazko neska txikiaren metamorfosi gehiagorik ez

somnanbulu dabil behelainoaren ertzetik

arnasten duen eskua bezala itzarriko da

haizeari begiratzen dion lorea bezala

13.

azaldu mundu honetako hitzekin

nigandik abiatu zen barkuak eraman ninduela

14.

Esaten ez dudan poema,

merezi ez dudana.

Bi izateko beldurra

ispilura bidean:

nigan lo denak

jan eta edaten nau.

15.

Jaio nintzen orduari

uko egitea ments dut.

Etorri berriaren lanbidean

gehiago ez aritzea ments dut.

16.

zerorren etxea egina zara

zerorren txoriak lumaz jantzitakoa zara

haize joka ibilia zara

zerorren hezurrez

bakarrik amaitu duzu

inork hasi ez zuena

17.

Egun batzuetan, urruneko hitz bat nitaz jabetzen da. Horrelako egunetan somnanbulu eta garden antzera ibiltzen naiz. Automata ederrak zenbat kantu, zenbat lilura, zenbat kontu eta auzi bere buruari. Hari zurruneko habia horretan, nire hileta ugarietan dantza eta negar egiten dut niregatik. (Bera, su eman zaion ispilua da, su-meta hotzetan itxarotea, elementu mistiko bat, bakarrik hazten ari diren izenen larru-jotzea gau zurbilean).

18.

Gauzen isiltasunaz

badakien poemaren antzera

ni ez ikusteko hitz egiten duzu

19.

nireetan tatuatuta dauzkadan

begiak ikusten ditudanean

20.

dioenez, ez du ezagutzen amodioaren heriotzaren beldurra

dioenez, amodioaren heriotzaren beldur da

dioenez, amodioa heriotza da beldurra da

dioenez, heriotza beldurra da amodioa da

ez dakiela dio

Laure Batailloni

21.

asko jaiotakoa naiz

eta bi halako sufritutakoa

hango eta hemengo oroimenean

22.

gauez

ispilu bat neska hilarentzat

errautsezko ispilu bat

23.

estoldatik begiratzea

mundua ikusteko modua dateke

iraultza da arrosari so egotea

harik eta begiak haustu arte

24.

(Wolsen marrazki bat)

hari hauek dauzkate lotuta itzalak

eta isiltasunaren kontu ematera behartzen dituzte

hari hauek begirada negarrera lotzen dute

25.

(Goyaren erakusketa)

zulo bat gauean

aingeru batek supituan betea

26.

(Kleeren marrazki bat)

gaueko jauregia

eder galant pizten denean

                                        ispiluak haztatuko ditugu

harik eta gure aurpegiek idoloen antzera kantatu arte

27.

goizalbak loreak jo eta bat

abandonatu nau ezerezaz eta argi lila batez hordi

gelditasunez eta ziurtasunez hordi

28.

gauzen isiltasuna hariltzen duten izenez

ari zara urruntzen

29.

Hemen, esku bat eztarrian bizi gara. Ezer egin ezin daitekeela bazekiten euriak asmatu eta absentziaren oinazearekin hitzak ehuntzen zituztenek. Horrexek ematen zien beren erreguei lainoarekin maitemindutako eskuen doinu halako bat.

Andre Pieyre de Mandiarguesi

30.

negu miresgarrian

euripeko hegoen eresia

lainozko hatzak uraren oroimenean

31.

Begiak itxi eta ez irekitzea egiten duzu zin. Kanpoan erlojuz eta maltzurkerian ernatutako lorez elikatzen diren bitartean. Baina begiak itxita eta sufrimendu egiatan handiegiaz haztatzen ditugu ispiluak, harik eta hitz ahantziak magiaz bezala entzun arte

32.

Izurri-eremua, lo dagoena

bere gauerdiko bihotza

                             astiro

jaten ari dena

33.

noizbait

              noizbait agian

geratu gabe joango naiz

              badoanaren antzera joango naiz

Ester Singerri

34.

neskato bidaiaria

bere heriotza esplikatzen hil zen

animalia jakintsu nostalgikoek

gorpu beroa bisitatzen zuten

35.

Bizia, nire bizi, utzi zure buruari erortzen, utzi min ematen, nire bizi, utzi suz lotzen, isiltasun xaloz, harri berdez gauaren etxean, utzi zure buruari erortzen eta min ematen, nire bizi.

36.

denboraren kaiolan

lo dagoena bere begi soilei so dago

haizeak ekartzen dio

hostoen erantzun ahula

Alain Glassi

37.

edozer eremu debekatu eta harago

ispilu bat du gure gardentasun tamalak

38.

Oles damutu hau, zelatan, nire poemen bila:

oles honek ukatzen nau, isiltzen nau.

[naufragoek itzalaren atzean]

naufragoek itzalaren atzean

besarkatu zuten bere odolaren isiltasunarekin

buruaz beste egin zuena

gauak ardoa edan zuen

eta dantza egin biluzik lainoaren hezurren artean

[gero]

gero

hiltzen direnean

dantza egingo dut nik

ardoaren argitan

eta gauerdiko amorantean galduta

[hegazti beltzezko bihotza dun bidaiari]

hegazti beltzezko bihotza dun bidaiari

hirea dun gauerdiko bakardadea

hireak ditun hire loan bizi diren animalia jakintsuak

antigoaleko hitzaren zain zeudenan

hireak ditun amodioa eta bere haize-hautsi hotsa

Caroline de Gunderode

En nostalgique je vagabondais

par l'infini

C. DE G.

Haizearekin enamoratuaren eskua

aurrean ez duenaren aurpegia ari da laztantzen.

Haluzinatua, “hegazti-larruzko maleta” hartuta,

bere buruarengandik ihesi doa oroimenean aizto bat duela.

Ispiluak irentsi zuena

errautsen kutxa batean sartzen da

eta ahanzturaren piztiak otzanduko ditu.

Enrique Molinari

Poema

Zuk aukeratzen duzu non egin

gure isiltasuna esaten dugun zauria.

Zuk bihurtzen duzu nire bizia

purutasun gehiegiko zeremonia.

Zeure egunean

Hartzazu nire aurpegi mutu, eskeko hau.

Hartzazu eskatzen dizudan maitasun hau.

Hartzazu nire baitatik zu zarena.

Suntsipenak

…en besos, no en razones

QUEVEDO

Gorde nazazu hitzen aurkako borrokalditik

eta itzal ezazu nire gorputz elementalaren sumindura

Amoranteak

lore bat

            gauetik urrun ez

            nire gorputz mutua

ihintzaren premia delikatuari

      ireki zaio

Argigilea

Begiratzen nauzunean

nire begiak giltzak dira,

murruak sekretuak dauzka,

nire beldurrak hitzak, poemak.

Zuk bakarrik bihurtzen duzu nire memoria

bidaiari liluratu,

azkengabeko su.

Aitortza

Zuk isiltzen dituzu nire bihotzeko haizearen tragedian

hegaka ari diren lilak.

Zuk bihurtu zenuen nire bizitza haurrentzako ipuin,

hondoratzeak eta heriotzak

zeremonia maitagarrien aitzakia direna.

Presentzia

zure ahotsa

gauzak nire begiradatik irten ezinik dauden honetan

haiek ahalgabetzen naute

harrizko ibai batean doan barku bihurtzen

ez bada zure ahotsa

euria bakarrik nire sukarraldi isiletan

zuk askatzen dizkidazu begiak

eta faborez

hitz egin ahal didazu

beti

Ahanztura

gauaren beste hegian

maitasuna posible da

—har nazazu—

eraman nazazu egunero zure oroimenean

hiltzen diren substantzia gozoen artean

Zeu izendatzea

Ez zeure absentziaren poema,

soilik marrazki bat, arrakala bat paretan,

zerbait haizean, zapore mingots bat.

Lanak eta gauak

ene armarria egarrian aitortzeko

amets bakarra aditzera emateko

maitasunean sekula berriz ez bermatzeko

eskaintza izan naiz ni guztiz

nora gabeko ibili bat

gorputzen gauean

otsemea basoan bezala

orbangabeko hitza esateko

Haurtzaroa

Zaldiaren oroimenean

belarra hazten den tenorea.

Haizeak diskurtso xalo bat eman du

lilen omenez,

eta norbait heriotzan sartu da

begiak zabalik

Alice lehenago ikusitakoen lurraldean bezala.

Lehen

Eva Durrelli

baso musikala

txoriek nire begietan

kaiola ttipiak marrazten zituzten

Errautsezko eraztunak

Cristina Campori

Nire ahotsak ari dira kantuan

beraiek kanta ez dezaten,

egunsentian mozal grisa jarri zaienek,

euripeko txori tristez jantzitakoek.

Itxaroan,

lila hautsiaren murmurio halako bat dago.

Eta eguna etortzen denean,

eguzkia eguzki beltz txikitan puskatzen da.

Eta gaua denean, beti,

gabetutako hitz aldra bat

ostatu bila datorkit eztarrira,

beraiek kanta ez dezaten,

zorigaiztokoek, isiltasunaren jabeek.

Goizaldea

Biluzia eguzki gau batekin ametsetan.

Egun basatiak eman ditut etzanda.

Haizeak eta euriak ezabatu ninduten

su bat bezala, horma batean idatzitako poema bat bezala

Erlojua

Dama ttipi-ttipia

txori bihotz baten barruan bizi da

egunsentiarekin irten da silaba bakarra esatera

                             EZ

Alferreko mugak

leku bat

ez diot espazio bat

mintzo naiz

                   zer batez

mintzo naiz ez denaz

mintzo naiz dakidanaz

ez denbora

baizik eta une guztiak

ez amodioa

ez

           bai

ez

absentziazko leku bat

elkarren arteko hari miserable bat

Festa

Neure zurztasuna zabaldu dut

mahai gainean, mapa bat balitz legez.

Haizeari begira dudan lekura

joateko bidea marraztu dut.

Iristen direnek ez naute topatzen.

Espero ditudanak ez dira existitzen.

Eta edan ditut likore amorratuak

aurpegiak bihur zitezen

aingeru, edalontzi huts.

Gela bakarrik

Pareta zahar honen egia

agertzera ausartzen bazara,

eta bere artesiak, urradurak,

marrazten dituzten aurpegiak, esfingeak,

eskuak, klepsidrak,

ziur etorriko dela

zure egarriarentzako presentzia bat,

agian abian jarriko da

edaten zaituen absentzia.

Otoitzak

Estutu besarkada,

biziagotu zure amorrua,

sortu ezazu irainen eremua

ispilua eta bion artean,

sortu ezazu legendunaren kanta

uste naizenaren eta nire artean.

Desmemoria

Nahiz eta ahotsa (harekin ahaztuz gero,

gainera iraultzen dizkit neroni diren naufragoak)

harri bihurtutako lorategi batean mintzo den

nire bizitza guztiekin oroitzen dut

zergatik ahaztu

Abandonua

Bertan behera utzitako abandonua.

Inor ez da ikusgarri lur gainean.

Odolaren musikak soilik

bermatzen du ostatua

hain leku zabalean.

Formak

ez dakit txoria den edo kaiola

esku hiltzailea

edo neska gazte hila kandela artean

edo amazona arroila ilun handian arnasestuka

edo isila

baina agian iturri baten besteko etorrikoa

agian juglarea

edo dorre garaieneko printzesa

Komunikazioak

Haizeak jaten hasita neuzkan

aurpegia eta eskuak.

Esaten zidaten aingeru zarpaila.

Ni zain nengoen.

Memoria

Jorge Gaitan Durani

Beldurrak habia duen

isiltasunezko harpa.

Gauzen ilargizko intziriak

absentzia esan nahi du.

Itxiaren koloreko espazioa.

Norbait, kolpeka, muntatzen ari da

ordua denerako hilkutxa bat,

argia denerako, beste bat.

Etorriko diren egunen itzala

Ivonne A. Bordeloisi

Bihar,

egunsentiarekin jantziko naute errautsez,

beteko didate ahoa lorez.

Ikasiko dut lo egiten

horma baten memorian,

amets egiten duen

animalia baten arnasan.

Bizilekuak

Theodore Fraenkeli

Zenduaren esku zurrunean,

zoroaren oroimenean,

haurraren atsekabean,

godalet bila ari den eskuan,

godalet eskuraezinean,

betiko egarrian.

Gaueko kantaria

Joe, macht die Musik von damals nacht…

Bere soineko urdinaz hil zena ari da kantari. Kantari, herioz beteta, bere hordiaren eguzkitan. Bere kantaren barnean soineko urdin bat dago, zaldi zuri bat dago, bihotz berde bat dago, bere bihotz hilaren taupadak tatuatuta dauzkana. Galbide guztiak aurrean dituela, kantari ari da galdu den neskato bat alboan, eta neskatoa bera da: zorte onaren idunekoa. Eta ezpainetako laino berdea eta begietako hotz grisa gorabehera, bere ahotsak egarriaren eta godaletaren bila ari den eskuarean arteko distantzia higatzen du. Bera kantari ari da.

Olga Orozcori

Bertigoak edo amaitzen ari den zerbaiten kontenplazioa

Lila hau hostogabetzen ari da.

Dagoen horretan jausi

eta bere antigoaleko itzala ezkutatzen du.

Horrelakoez hilko naiz.

Linterna isila

Ez daudenek putz egiten dute eta gau lodia dago. Gauak zenduaren betazalen kolorea du.

Gau osoan egiten dut gaua. Gau osoa ematen dut idazten. Hitzez hitz idazten dut gaua nik.

Nuit de coeur

Udazkena, murru urdinkaran: izan zaitez ttipi hilen babes.

Gauero, garrasi baten iraunaldian, itzal berri bat dator. Bakarka ari da dantzan bere kasako neska misteriotsua. Bera eta biok beldurrak gaude, animalia oso gaztea lehen ehiza gauean bezala.

Neguko ipuina

Haizearen argia pinudian barrena, ulertzen al ditut tristezia goriko zeinu horiek?

Urkatua zintzilika dago gurutze lila batez markatutako zuhaitzetik.

Harik eta nire ametsetik irtetea eta nire etxean sartzea lortu zuen arte, leihotik, gauerdiko haizea gaizkide.

Isiltasuna menderatzeko zatiak

I

Atsekabez kantatzen dute lengoaiaren ahalek, dama bakarti horiek, urrutian entzuten dudan nire ahotsaren bidez. Eta urrun, harea beltzean, neska ttipi bat antigoaleko musikaz beteta datza. Non da benetako heriotza? Goiargia bilatu dut nire argitasun gabeziaren argitan. Lore sortak memorian azkentzen dira. Etzanda dagoen hark nigan du habia eta otseme maskara bat darama. Gehiago ezin eta garrak arren eskatu zituenak, eta suak hartu gintuen.

II

Lengoaiaren etxeko teilatua airean ateratzean eta hitzek babesik ematen ez dutenean, orduan hitz egiten dut nik.

Gorrizko damak maskaren barruan galdu ziren, baina itzuliko dira lore artean negar egitera.

Heriotza ez da mutua. Aditzen dut lutozkoen kantua isiltasunaren zirrikituak zigilatzen. Aditzen dut zure lantu gozoa nire isiltasun grisa loratzen.

III

Heriotzak itzuli dio isiltasunari lehengo ospe liluragarria. Eta nik ez dut nire poema esango eta nik esan behar dut. Baita poemak (orain, hemen) zentzurik ez badu ere, xederik ez badu ere.

Isiltasuna urrezkoa den ametsa

Neguko zakurra hozka ari zait irribarrean. Zubian gertatu zen. Biluzik nengoen eta loredun kapela nuen eta nire zerraldo halaber biluzia arrastaka neraman eta lore zimeldun kapela zuen.

Amodio asko izandakoa naiz —esan nuen—, baina amodioetan ederrena ispiluekiko amodioa izan nuen.

Erreskatea

Beti ibaiaren beste hegiko lorategi bera. Arimak urrun dagoen galdetuz gero, honela erantzungo zaio: ibaiaren beste hegian, honetan ez, beste horretan.

Octavio Pazi

Egotea

Zelatan ari zara gela honetatik

bertako itzaletan beldurgarriena zurea den arren

Hemen ez dago isiltasunik

entzungor egiten diezun esaldiak baizik

Zeinuak hormetan

urruntasun ederraren kontakizun

(Egin ahalegina ez nadin hil

zu berriro ikusi gabe)

Musikaren promesak

Murru zuri baten ostean ortzadarraren aniztasuna. Panpina bere kaiolan dago, udazkena egiten ari da. Eskaintzen piztuera da. Lorategi sortu berri bat, negar-hots bat musikaren ostean. Eta entzuten ahal da beti, hartara, ez du inork adituko jaiotzaren mugimendua, eskaintzen mimika, neroni naizen horren hitzaldia, ni ere banaizen isilari lotuta dagoen horrena. Eta niretik ez dadila geratu sartzea eskatu eta baimena jaso zuenaren bozkarioa baizik. Musika da, heriotza da, horixe esan nahi nuen basoaren koloreak beste ziren denetariko gauetan.

Berehala behar du

Eta moila grisa eta etxe gorriak Eta hala ere ez da bakardadea Eta begiek lauki beltz bat ikusten dute, erdian lila koloreko musikazko zirkulu bat duena Eta delizien lorategia lorategietatik kanpora baino ez da posible Eta bakardadea berau esan ezin izatea da Eta moila grisa eta etxe gorriak.

Jarraitasuna

Ez izendatu gauzak bere izenez. Gauzek horzdun ertzak dituzte. Baina nork egin dezake hitz begiz beteriko logela batean. Nork hozka, paperezko aho batez. Etorri datozen izenak, itzal maskaradunak. Senda nazazu hutsuneaz —esan nuen. (Argiak bere burua maitatzen zuen nire iluntasunean. Ez zegoela jakin nuen, nire buruari aditu nionean: ni naiz). Senda nazazu —esan nuen.

Ura harriari bezala

aspaldiko bilaka aritze horren bila itzuli denari

gainera datorkio gaua ura harriari bezala

airea txoriari bezala

maitatzean gorputzak elkarri bezala

Ispiluaren bideak

I

Eta oroz gain, inozentziaz begiratzea. Ezer gertatuko ez balitz bezala, hala baita benetan.

II

Baina zuri begira nahi dut egon zure aurpegia nire beldurretik urruntzen den arte, txoria gauaren hegi zorrotzetik nola.

III

Euriak supituan ezabatutako murru oso zaharreko klarion arrosazko neskatila bezala.

IV

Lore bat irekitzen denean bezala, ez daukan bihotza argitara ekarrita.

V

Nire gorputzaren eta ahotsaren keinu guztiak, neroni izan nadin oparia, haizeak atarian abandonatu duen lore sorta.

VI

Estali ezazu zure aurpegiaren oroitza izango zarenaren mozorroaz, eta ikaratu izan zinen neskatila.

VII

Bion gaua desegin da lainoarekin. Jaki hotzen sasoia da.

VIII

Eta egarria, nire oroimena egarriarena da, behean ni, hondoan, putzuan, edaten ari nintzen, akordatzen naiz.

IX

Erori animalia zauritua bezala errebelazioena behar zuen lekuan.

X

Garrantzirik ez balu bezala. Ezerk ere ez. Ahoa josita. Betazalak josita. Ahaztu zait. Barruan, haizea. Dena itxita eta haizea barruan.

XI

Isiltasunaren eguzki beltzera ziren urreztatzen hitzak.

XII

Baina isiltasuna benetakoa da. Horregatik idazten dut. Bakarrik nago eta idatzi egiten dut. Ez, ez nago bakarrik. Bada hemen norbait dardarka.

XIII

Eguzkia nahiz ilargia eta izarra esanda ere, gertatzen zaizkidan kontuez ari naiz.

Eta zer zen nahi nuena?

Nahi nuen isiltasun perfektu bat.

Horregatik hitz egiten dut.

XIV

Gaua otso marruaren formakoa da.

XV

Gozamena da aurrez sumatutako irudian galtzea. Ni jaiki nintzen nire hilotzetik, ni joan nintzen naizen honen bila. Arlotea ni, joana naiz haizean den herrian lo dagoen harengana.

XVI

Azkenik gabe erortzera erortzen naiz azkenik gabe inor zain izan ez nuen lekuan itxaroten neukanari begiratzean nire burua beste ezer ez bainuen ikusi.

XVII

Zer edo zer isildu egin zen. Nire azken hitza ni izan zen baina egunsenti argiz beteaz ari nintzen.

XVIII

Lore horiz zipriztindutako lur urdinezko zirkulu bat. Ura dardarka ari da haizez betea.

XIX

Egunsenti itsugarria, txori horiak goizean. Esku batek ilunpea askatzen du, esku batek iletik arrastaka darama ispilua behin eta berriz zeharkatzen duen emakume itoa. Itzuli behar naiz gorputzaren oroimenera, itzuli beharra daukat nire doluzko hezurretara, ulertu beharra nire ahotsak dioena.

Cold in Hand Blues

eta zer da esan behar duzuna

zer edo zer beste ezer ez dut esango

eta zer da egin behar duzuna

lengoaia erabiliko dut ezkutatzeko

eta zergatik

beldurrak nago

Jatorrizko begiak

Beldurrak ipuinik eta poemarik esaten ez duen lekuan, ez du sortzen beldurrezko zein loriazko irudirik.

Gris hutsa da nire izena, nire izenordaina.

Ezagun dut beldurren sorta eta naizen ezezagunera, nire burutik arroztura daraman haitzartean astiro abesteko era hori.

Beldurraren aurka idazten dut. Nire arnasan bizi den erpedun  haizearen aurka.

Eta goizez zure burua hilik topatzeko (eta irudi gehiagorik ez egoteko) beldurrak zaudenean: isilik ulertzen duzu, isilik zaude egonean, horrela doaz urteak, horrela joan zen alaitasun basa eder hura.

Infernu musikala

Eguzkiekin jotzen dute

Ezerk ere ez du egiten bat bertan ezerekin

Eta hainbeste animalia hil dago nire memoriaren hezur zorrotzen hilerrian

Eta hainbeste bele gisako moja dator arrapaladan nire hankartea miatzera

Hainbeste zati, urratua egiten baitzait

Hizketaldi lizuna

Hitzen ekaia bere onetik airean ateratzea

Bere baitara aske

Bere baitan, hondora

Hitza desio

Gaua, gaua berriz ere, ilunaren jakintza bikaina, herioren ukitu epela, estasi une bat niretzat, lorategi debekatu ororen oinordeko naizen honentzat.

Urratsak eta hotsak lorategiaren ainubean. Barreak hormen barnean. Ez ezazula pentsa bizirik ez daudenik. Halako batean pitzatuko da horma eta arrapaladan irtengo dira izan nintzen haurrak.

Koloretako paperezko ume jasa bat da. Hitz egiten al dute koloreek? Hitz egiten paperezko irudiek? Urre kolorekoek soilik hitz egiten dute eta horietako bat ere ez dago berton.

Elkarrengana datozen, batzen diren murruen artean nabil. Gau osoan, egunsentira arte, salmodia bera kantatzen: Etorri ez bazen, etorri ez zelako da. Galdera egiten dut. Nori? Galdetu egin duela dio, nori galdetu dion jakin nahi duela. Zuk jada ez duzu inorekin hitz egiten. Besterritarra hiltzearen hiltzez hil beharrean da. Hilurren daudenak bestela mintzo dira.

Debekatuak itxuraldatzeko dohaina xahutu dut (hormen barnean arnasa hartzen sentitzen ditut). Ezin daiteke kontatu nire eguna, nire bidea. Baina bakar-bakarrik horma hauen biluztasuna begiesten du. Ez da lorerik hazten ez haziko miraritik. Ogia eta ura bizi osorako.

Alegrantziaren gorenean deklaratu dut sekula entzun gabeko musika batez. Eta zer? Estasian soilik bizi ahalko banintz, eta poemaren gorputza nire gorputzarekin egin, esaldi bakoitza nire egunekin eta asteekin erreskatatu, esaldi bakoitzeko letra bakoitza biziaren zeremoniatan sakrifikatu ahala poemari nire hatsa eman.

Desioa hitz

Iluntasunaren testura espektral hau, melodia hau hezurretan, askotariko isiltasunen hats hau, behetik behera joate hau, galeria ilun hau, bai iluna, hondoratu gabeko hondoratze hau.

Zer ari naiz esaten? Ilun dago eta sartu asmo dut. Ez dakit zer gehiago esan. (Esatea ez da nahi dudana, sartzea baizik). Hezurretako oinazea, palakadaz hautsitako hizkuntza, gutxinaka berreraikitzea irrealtasunaren diagrama.

Ondasunik ez dut (hori ziur; ziurtasun bat azkenean). Beraz, melodia bat, melodia minduria da, argi lila bat, hartzaile gabeko mehatxu bat. Melodia ikusten ari naiz. Argi laranjakara bat da. Zure begiradarik gabe ez dut jakingo bizitzen, hori ere ziurra da. Piztu eta berpiztu egiten zaitut. Eta esan zidan haizera irten nendila, atez ate galde nezala bertan ote zegoen.

Biluzik noa kandela bat eskuan; gaztelu hotz, delizien lorategi. Bakardadea ez da moilan eseri eta itsasoari nahikeriaz begiratzea. Bakardadea berau esan ezin izatea da paisaia baten sinonimo bihurtzeko ezintasunagatik eta, aurpegirik jarri ezin zaionez, inguratu ezin daitekeelako. Bakardadea nire esaldien melodia hautsi hau litzateke.

Izenak eta irudiak

Haurtzaro goibelaren ederra, panpina arteko tristezia barkaezina, estatuak, objektu mutuak, nire zoko lizunaren eta bion arteko bakarrizketa bikoitzaren alde daudenak, nire lehen pertsona singularrean hobiratutako piraten altxorra.

Ez da musika besterik espero, eta utzi, utzi traizio era ederregietan dardara egiten duen sufrimenduari hondoa baino hondorago iristen.

Saiatu gara egin ez duguna, irain fantastikoak, erru mamuak, elkarri barkarazten. Lanbroarengatik, ezerengatik ez, itzalengatik pekatu dugu.

Nire itzalaren jabea ohoratu nahi dut: ezerezetik ateratzen ditu izenak eta irudiak.

“Les Chants de Maldoror”en ale batean

Nire soinekoaren azpian sutan zegoen gauerdiko umeak bezalako lore alaiko zelai bat.

Argi ufada bat nire hezurretan, “lur” hitza idazten dudanean. Hitza edo presentzia, eta animalia lurrinduak haren segidan; beste inor ez bezain tristea bera, suizidioa bezain ederra; eta gainean hegan dabilkit, eguzki dinastia bat bezala.

Zeinuak

Guztiak amodioa egiten du isiltasunarekin.

Su bat bezalako isiltasun bat hitzeman zidaten, isiltasunezko etxe bat.

Bat-batean, tenplua zirku bihurtzen da, eta argia, danbor.

Ihesa lilan

Zertarako gabe, nori gabe idatzi beharra zegoen.

Gorputza lanpara piztea bezalako amodio batekin akordatzen da.

Isiltasuna tentazio eta promesa baldin bada.

Beste aldean

Harea erlojuan bezala erortzen da musika musikara.

Triste nago otso haginen gauean.

Musika erortzen da musikara nire ahotsa nire ahotsetara bezala.

Hitz osagilea

Hizkuntzak mundu bat lurpetik noiz aterako zain, isiltasuna eratzen den lekua kantuz ematen ari da baten bat. Geroago ohartuko da haserre egonagatik ez dela itsasoa itsaso. Horregatik hitz bakoitzak esaten duena esaten du, eta gehiago, baita beste zerbait ere.

Ezkutukoak

Hitzak aski ez izateko, heriotzaren bat izan behar da bihotzean.

Hizkuntzaren argiak estaltzen nau musika batek legez, atsekabearen zakurrek haginka egindako irudia, eta negua nigan gora dator, enamoratua horman nola.

Esperoan gehiago ez egotea espero dudanean, nire baitara jausten zara. Orduan, ez naiz barnea baino.

L’Obscurité des eaux

Nire ametsera jausten den uraren hotsa aditzen dut. Ura bezala jausten dira hitzak, ni. Nire begietan nire begien irudia marrazten dut, nire uretan egiten dut igerian, nire esanetan isiltzen naiz. Gau osoa ematen dut esperoan, hizkuntzak nor egingo. Eta nigana datorren haizeaz pentsatzen dut, nigan dirauenaz. Gau osoan ibilia naiz euri ezezagun baten pean. Niri, formaz eta irudipenez betetako isiltasuna eman didate (diozunez). Eta bihozminez korrika zoaz, haizean txori bakarra bezala.

Kanta txikiak

I.

ez nau inork ezagutzen nik hitz egiten dut gaua

ez nau inork ezagutzen nik hitz egiten dut nire gorputza

ez nau inork ezagutzen nik hitz egiten dut euria

ez nau inork ezagutzen nik hitz egiten ditut hilak

II.

hitzak soilik

haurtzaroarenak

heriotzarenak

gorputzen gauarenak

III.

erdigunea

poema batean

            beste poema bat da

erdigunearen erdigunea

            absentzia da

absentziaren erdigunean

nire itzala da poemaren

erdigunearen erdigunea

IV.

txori hezurrezko panpina batek

bueltan datozkidan nire hitzen

zakur lurrinduak gidatzen ditu

V.

Jeani

udazkenaren

igarleen

agonia

VI.

pitzadurak murruetan

arao beltzak

esaldi larrutuak

zoritxarreko poemak

XIII.

ideia finko bat

haurrentzako ipuin bat

arrakala bat

eguzkia

animalia ilun izugarria da

ez dago ni baino

ez dago zer esan

XIV.

zer da garen espazio hauxe

ideia finko bat

haurrentzako ipuin bat

agindu berrira arte

ez dugu amodioa kantatuko

ordena berrira arte

XV.

neska ttipi, zain egon zinen, haize grisak

haize berdeak noiz ekarriko

XVIII.

bakarka esaten diren bere kasako hitzak

etorri ez datozen poematan hondora noa

nigan, guztia esaten da itzalarekin

eta itzalak, zein bere doblearekin

Gau honetan, mundu honetan

Martha Isabel Moiari

gau honetan mundu honetan

ametsaren haurtzaroaren heriotzaren hitzak

sekula ez da hori norberak esan nahi duena

ama hizkuntzak antzutzen du

mintzoa ezagutzarako organoa da

ama hizkuntzak antzututako

poema ororen porrotarena

eta birsorkuntzarako organoa ere bada

berrezagutzarako den bezala

baina ez da berpiztearena

ezetzaren gisako zer edo zerena

maldoror eta bere txakurra dauden nire horizontearena

eta ezer ere ez da promes

esan daitekeenaren barnean

gezurra esatea bezala delako

(esan daitekeen guztia gezurra da)

gainerakoan, isiltasuna

baina isiltasuna ez da existitzen

ez

hitzek

ez dute amodioa egiten

absentzia egiten dute

ura esan, eta edan egingo dut?

ogia esan, eta jan egingo dut?

gau honetan mundu honetan

aparteko isiltasuna gau honetakoa

arimarekin gertatzen dena da ez dela ikusten

gogoarekin gertatzen dena da ez dela ikusten

izpirituarekin gertatzen dena da ez dela ikusten

nondik dator ikusi ezinaren jukutria hori?

ez dago hitzik ikuskizun

itzalak

biziozko eremu horietan gordetzen da

eromenaren harria

korridore beltzak

guztiak ibili ditut

oi, gera zaitez puska bat gehiago gurekin!

pertsona zauritua naiz

singularreko lehen pertsona

idazten dut iluntasunean aiztoa jasota duena bezala

idazten dut esaten dudana bezala

erabateko zintzotasunak jarraituko luke izaten

ezinezkoa

oi, gera zaitez puska bat gehiago gurekin!

hitzen hondatuek

hizkuntzaren jauregia deshabitatzen dute

ezagutza iztartean

zer egin zenuen sexuaren dohainaz?

oi, nire hilak

jan egin nituen eztarrian trabatu zitzaizkidan

ezin dut gehiago gehiago ezin izateaz

mozorrotutako hitzak

guztia labaintzen da

likidotze beltzera

eta maldororren txakurra

gau honetan mundu honetan

guztia posible denean

salbu eta

poema

hitz egiten dut

jakinda hori ez dela kontua

beti da hori ez dela kontua

oi, lagun nazazu ezinbestekoa ez den poema idazten

balioko ez duena

alferrekoa izateko ere

lagun nazazu hitzak idazten

gau honetan mundu honetan