OMAR NABARRO, JOSEBA URIZAR

Gizaeuropa

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 1986 Omar Nabarro, Joseba Urizar

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 1986

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

                «Zuhaitzetan den ederrena da oihan beltzean pagoa»

                Orreagako mendi gainetan badabil euskal gogoa:

                Galernen eta gerlen artetik mendetan barna xut doa,

                Pagadoietan ixilik ontuz Europakoen geroa...

                Zoin den pizgarri mendietarik jauzika doan xirripa...

                Euskal-semeak Aiten gogoa bihotz guziaz hurrupa!

                Altxa burua, denek bat kanta: Euskal gudua gaur aipa:

                Entzunik zuen irrintzina, zutik jar dadin Europa!

                                (ORREAGA, Iratzeder)

                Desde la Alta Edad Media, hasta el mismo fin de las Cruzadas,

                los leprosarios habían multiplicado sobre toda la superficie

                de Europa sus ciudades malditas

                                (HISTOIRE DE LA FOLIE A L AGE CLASIQUE, Michel Focault )

Eskaintza:

Berari beti; aita Pako eta ama Maria Agustinari; aldendu zitzaigun Ibon maiteari; nahi gabe, horrenbeste irakatsi didan Edorta lagunari; munduan bueltan, libre nahiz preso, kaos zein kosmosean galdurik zabiltzaten adiskide guztioi; geure odolaren azken fruitutxo irrifartsu eta xarmanta dugun Amaia txikiari. Maitasunez beti.

Joseba

SARRERA

        Bazihoan edota bazetorren 1985ko uda arin baino arinago. Ekainaren amaiera izango zen eta non eta Bilbon eta zertan eta klaseak ematen. Esan beharrik ez udaberriko garunok harrezkero bihotzean majo loditurik geneuzkala; nik neuk neskak besterik ez nuen kaleetan zehar ikusten, eta Omar lagunari ez bakarrik kaleetan zehar, liburudendetan, komunetan, euskaltegian bertan, goiz, eguerdi, arratsalde edo gauetan, Anbotoko errekastoetatik inportaturiko lamiak bailiran, forma eta tamainu guztietako neskatxa zoragarriak agertu, hurbildu eta urrundu egiten zitzaizkion. Bat zen, baina, leial eta indartsuena: Arturo erregearen maiteo eta borreroa, Arturo erregeari odola eta gorputzaren gainerako likidu guztiak maitasunez surgatu zizkion anderea, Arturo erregearen alarguna: Ginebra, Britanniako erregina melankolikoa. Ginebraren inguruan arin baino arinago bazihoan edota bazetorren uda hartan, eta mamu sentzu biotan zoragarriok zerbaitetan urtzekotan zer eta, —Ginebra, Historia eta Poesia lagun—, liburu bat idaztea asmatu genuen, liburu bat eraikitzea Ekik lehortutako lur arrakalduen gainean, liburu bat elkarrekin kometitzea sargori anti-heroikoak eragindako izerditan blai.

        Ginebra, bere leinuko andereengan ohi den bezalaxe, ez zen inondik inora jeloskorra, eta besterik gabe onartu zuen berorrek lehengaia ipintzea beste bipera biok ospea eurentzat gordetzen zutelarik. Sari gisa, Ginebra eraman genuen geurekin San Ferminetara, Historia eta Poesia arreba puztuak etxean gordeta. (Gainera, badakizue, San Ferminek bere hatzamar sakratua jeitsi eta, ametsetan, zera esan zigun: Berri pozgarria dakarkizuet aurtengoan).

        Iruñeatik bueltan, Arturok herensugearen hatsean bezala zamalkatu gara Europa lainotsuan barna, Ginebraren bila ezezik adats horeil apartsudun lamien xerka eta baita sagardoz ferdetutako begidun ondinen bila. Eta bideetan urkamendiak nonahi. Bitxien distira soin biluzietan eta zoramenaren islada begietan, izenak heurak gogoratzea ere gaitza egiten den gaisotasunen berri izan genuen, Europa zaharrari mendekuzko madarikazioak legez aide guztietatik erasotzen zioten (eta dioten) gerlari basatien azkonak bailiran, hankatartean, larruzalean, galtzarbetan,...sortu eta etengabe hedatzen ziren protoizaki itsutuak Herioren oihalari eragiten dion hotza elikatzen, moldatzen eta bideratzen.

        Metal preziatuak suz moldatu geroago metal preziatuotaz sua meneratu eta bideratzeko. Suz moldatutako metal preziatuoz sua bideratu behar zuten gizatxinurriak ikusi genituen, gorputegiak bihurtuko ziren hildo erraldoiak irekitzen, Europa ederraren sorbalda aintzinatik odolduan. Trintxerak omen ziren Normandiar adoretsuen hilobialdeetan odolez gainezka ezagutu genituen ubideak.

Normandiako kostaldean plantatu ginen itsasorantza begira —harrezkero geure begiok zoramenaren marra gainditurik agertzen zutela—, laino guztien artetik vikingen untziei jarraituaz ifarraldeko esmeralda ferdeko arroka erraldoien ziluetak somatu genituen artean, eta arroken gainean iraultza industrial arrotzaren eraginez berriz ere sorterritik aldendutako geure mendebaldeko ahaideen ziluetak, besoak mugitzen,laguntza galdezka.

        Etxerako bueltan, bihotza lur jota, zeharkako bidea hartu eta Enparantza Gorriko mausoleoko harlausetarantza habiatu ginen, aholkuren bat edo besteren eske. Bertan izan nuen aluzinazioan Lenin.ek errusieraz txiste siberiar bat kontatu eta Bertrand Russell.i itsuski barre egiten zion. «Ba al dakizu zer dioen Wittgenstein.ek?», etendu ninduen bapatean Omar.ek, «Ez», erantzun nion nik, «Zer dio ba?», eta Omar.ek, «Ba zera dio, gorpu-garraioaren negozioak bost bat urtez honen ondo jarraitzen badu, inoiz izandako eta izango diren hitz guztiak ohostuko dizkiola Jainkoari», «Tira», erantzun nion nik, «Lehenago sudurreratuko du Sigmund.ek Getariarrak Sartaldeko Indietatik kontrabandoan ekarritako koka guztia!»; mementu horretan Friedrich Nietzsche eta bere arreba agertu eta arrazoia eman zidaten.

        Auñamendietan ez zen engoitik zuhaitzik geratzen, telefono posteak besterik ez, eta telefono poste bakoitzean soka atzerritar bat dindilizka. Orreaga izan zen gure bidaiaren azken etapa, bertan ikusitako oinaztar eta ganboatarren arteko gatazka odoltsua, azken tristura; Fernando VII.aren ondorengoek bidali zizkiguten gudarosteen erasoa, azken abentura epikoa... urra ezazu oraingoan zeuk geure bidea.

INOIZ

MUSEOAK

Hautsaren jauste iraunkorra

dantzut nik museotan,

neonezko argien izerdia sumatzen,

denboraren poderioz

ahulduz doazen koloreak

argitasunez blaitu nahiz.

Arratsalde bakanak ohi dira

kristaletan zehar,

errenka, eguzki izpi

miragarriren bat ekarrita

koadroa margotu

zeneko argiaren

islada mehe apurnoak

—lipar minimo batez—

ikustarazten dizkigutenak.

morezko behe gaina,

beidura erraldoiak,

brontzezko barandak,

kaobazko markoak,

ttukuntzen dihardute

egunero arteaz ezer

ez dakiten emakume

garbitzaileok.

BIDAIARIA

(Bidaiariaren gogoeta ostatuko leiho aurrean)

Ez du kristalik lausotzen haizeak,

geure hatsak baino

iragan egunek

osaturiko beidura

ilun hau.

(Bidaiariaren gogoeta ostalarisaren alboan datzala)

Bi eskukada hegal

ezinezko notak amesten

larruazaleko pentagrama hautsian.

(Bidaiariak ostalarisaren galderari erantzuna)

Gelako epeltasunak

leunki laztandu masailotan

datza

bideko haize zorrotzaren

oroitza.

Oinak oroimen,

euretako zimurduretan

du idatzia

iraganak

bideetako lumaz

oroitzapen liburua,

zure eskuok

irakur bezate

orain.

RUBENek NAFARROAko IZARREI ERRANDAKOA

Basoa da gogorra

eta handia gure erregea!

IKUSTEN DUZU GOIZEAN

Ahoan irribarrea

Adats isladak urrea

Begiak ikatz errea

Ilargipean Aker Beltzari

Lamiak gorazaharrea

Hats telurikoz larrea

Lizun ororen dorrea

Hastera doa akelarrea

Gizon gazte gorputz lerden

Aurrekoarentzat ezten

Atzekoak aldiz buzten

Giza katea sendo lotuta

Nork irudi hori eten

Sasi legeak hausten

Bizigarri ala eden

Edabe ero hau edaten

Zuhaitz arteko ilargiak

Laztantzen ditu ipurdiak

Aluak hankak ditiak

Larruketa dantza amaitezinaz

Izerditan bekokiak

Plazere irrio eztiak

Ardo zuridun mahastiak

Denak desioz bustiak

BORREROAREN AURREAN PENTSAKETA

Haizeak

airea moztean

eragindako zistua eta

nire azken hatsa,

biak bilduko

ditu haizeak,

eta eramango...

Ez da hil

egingo beraren alde

nik bizia

ematen dudan egia

haizeari ere

lepoa mozten

ez dioten

bitartean.

HORRATZULOA

Begira ezazu horratzuloan zehar

eguzki printzetan zamalkatuz

gameluak zeruko ateetan sartzen.

Horratz muturreko zuloan, ostera,

zoriona horiki barruratzen

zainetan, Berenice, zainetan.

TNT, bai, TNT.

Ez da halere siglen kontua,

usapalen hegalkera armoniotsuak

betetzen ditu goiz

ak eta aldeago eragiten arrats

aldeak, espazioa falta bait dute.

Sinagoga bait luketeen ai

rea errepara iezaiezu buruskako

txanotxo antzeko koroiei eta

esaidazu ez ote duzun rabin

o bat ikusten, beha horratzuloan zehar,

usapal guztietan rabino bat. Ele

fanteak zeruko ateetan ateoki

sartzen eta muturreko zuloan ler

dea-deus-horiki-horiki zainetara

isurtzen flash hormak gorri

tuz odolak. Tenploan sakrifizioa prest;

barran arnoa, Bertenice, eztarrietara.

LEGENDUNA, GANAUA ETA ELEIZ DORREA

Dilin, dolon, dalan

dindandolera

dilin, dolon, dalan

dindandolera.

Dalan, dalan, dalan:

Eleiz dorreko kanpai hotsak

lodiagotu egiten itzala

basoetarako bidean.

Dolon, dilin, dalan:

Izua dator han.

Dilin, dolon, dalan

dindandolera

dilin, dolon, dalan

dindandolera.

Dolon, dolon, dolon:

Ganauen zintzarri hotsak

hurbilago egiten gaua

mendi eta maldeton.

Dilin, dalan, dolon,

Ondo izkuta berton.

Dilin, dolon, dalan

dindandolera

dilin, dolon, dalan

dindandolera.

Dilin, dilin, dilin:

Legendunaren txilin hotsak

izuagotu egiten hauzoa

bideetatik, urrin.

Dilin, dilin, dilin:

Joan bedi arin.

HEROIAK

Ulisesek uztaia tenkatu

eta etsaiak

banan banan hil.

Arturok ezpata atera

eta Bretaina Handia

berreskuratu.

Alexandro Magnok marapiloa moztu

eta Asia harrapaladan irentsi.

Eta geuk: Zein froga

gainditu beharko ote

historiaren lainoak

behin betirako urratzeko?

AINTZINA

Poema honetan agertzen diren izenak Herri Kelten borrokaldietan ibilitako heroiei dagozkie. Berau eta hurrengo hiru poemok, ahaidetzat ditugun keltoi eskeinirikoak.

ALDENDUAK

Beti izan gara atzera aldenduak:

(atzera Gruffydd.ekin

  Wales.eko bizkarretan,

  atzera O'Neil.ekin

  Erein.eko zelaietan,

  atzera Bruce.ekin

  Scottia.ko Highland.etan )

Aldenduak gaur ere, ifarraldeko

esmeralda ferdean barna, iraultza

industrial arrotzaren eraginez

                      aldenduak.

Argineta Elorrion datzan aintzinako hilobialdea izan behar gogoan poema hau irakurtzean.

HILOBIETAKO GIZONAK

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Urrundik dira etorri

oinez eta zalditan,

oinez eta zalditan...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Harri haundiak ekarriz

egin dituzte hilobiak,

egin dituzte hilobiak...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Dauzkate begi ferdeak

eta ile urrezkoak,

eta ile urrezkoak...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Zahagiz lortzen dute

mozkorra eta musika,

mozkorra eta musika...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Amalurrik ez daukatela,

behin diotez gauzak,

behin diotez gauzak...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

Eurak omen dira

eraiki dutenak Argineta,

eraiki dutenak Argineta...

«Zaude ixilik, haurtxo,

    goian dabiltza eta,

    goian dabiltza eta!»

METALA ETA HARRIA

Eremubako gizaseme,

Bitxi astunez sama,

eskutur eta orkatila

estalirikoa,

Eremubako gizaseme,

harlandu sortez hilotza,

gogo eta arima

estalirikoa.

(habil)

gorputza eta gorpua

nonbait finkatzeko nahiean.

MENDEBALDEKO AHAIDEEI

Urruntasunean galduta maite zaituet.

Sakonki maite zaituet

bedartzaren joritasunean

eta zekorren baurretan.

Garagardotan blai maite zaituet.

(7)

«Izurria» bere izena.

larru iletsu grisduna,

zorrotzak, buztan luzea...

hankatxo, betortz txiki-

zuon etorkizuna: Lau

Bertan dabil bizirik

zoazte garaile mendebalderantz.

zuon itsasontziok eta

(7)

hilgarria. Har itzazue

aldiz, arina bezain

geurea izanen duzue,

zuon erasoa. Mendeku

eta banderak... astuna

zuon ezpatak, kotak

aurkituko. Astunak ziren

(7)

Clementek Aladinorengan parkamenik

Bainan ez du

birrintzera Donetasunaren izenean.

etxola eta artzaldeak

onerranik jaukitera; familia,

gurutzatu eta blasfemarioi

honantz bidai-asesinatze

(7)

bidali omen zintuzten

Gizontto urdin horrek

zuon erregeena gorteotan.

morroi jendetzaren aurrean

bat bizi, Jainkoaren

bertan gizontto bekaizti

ba omen da

(7)

hiri eternal bat,

eremu suntsietan barna

omen dago zuon

eta heriotza. Ba

ginenoi joditzera bizia

argitan pakean bizi

ginenoi izorratzera, eguzki-

(7)

Jainkoarengandik hurbil bizi

hona etorri behar

zeneukaten nahiko eta

zeneukaten nahiko; ez

zeneukaten aski, ez

zeneukaten guraina, ez

Mendi izoztuetan ez

PALESTINAKO MADARIKAZIOA

Palestina aldetik itzalitako kruzadoek ekarri ei zuten izarria Europa aldera itsasuntzietan baimenik bako marinel legez etorritako arratoiak izan ei zirelarik bide edo medio.

VENEZIAko ISPILU-EGILEARENAK

Hasieran eskua izan zen.

Eskuak moldatu zuen ispilua:

Ispiluak sorrarazi zuen izua:

Izuak erditu zuen mozorroa.

Ordutik mozorropean bizi gara,

izutik ihes,

eskuak lotuta,

ispilua hautsi ezinik.

GEROAGO

AHALTSUEN PRIMANTZA

Oinaaztarrek

oinazea

eman

ziguten

Ganboatarrek

ganboea

eman

ziguten

Oinaztar eta Ganboatar

ok:

Borbonok

borboea

emanen

dizue

te.

APIRILEKO EGUERDI

Apirileko eguerdi eguzkitsuan

kulturaren sorterria den

Mediterraneoko portu honetako

kai nagusian atrakatu du

goleta airosoak.

Ameriketako lurrralde ezagutu

berrietatik

dator

gure eskazia

betirako deuseztatuko

duten hazi

oraintsu arte ezezagunez

gainezka zamatuta:

Artoa,

lursagarra,

espezie usaintsuak

eta beste fruitu.

(Marinelen hankatartean,

zorne izurtze estrainoa:

Aro oparo baten hasiera ).

Apirileko eguerdi - Ameriketako lurralde ezagutu berrietatik ekarri ziguten sifilisa Europara mendeku gisa edo, itsasoaz bestaldeko indiarrak, aldiz, milaka hiltzen zirelarik, europarrek kutsatutako hainbat gaitzek, jota.

GETARIARRA ETA BESTEAK

Hondorik gabeko ozeanotan,

zerumuga ez duten itsaso haun-

dietan

errakor ibili diren

marinelen begi galduek

zoramenaren harunzko marra

gainditu eta ezabaturik

agertzen dute

galeratik jaistean

Lisboako portu koloretsuan.

MATALAZEN ITZALA

Hegabera geldoak pausatzen

—Matalazen itzala—

ondo lastimoski oroimenean.

Zuberotarrak atzerri bidean,

etsaiak urkamendia prestatzen.

Karlomagno ote mendekua bil-

tzen

galduriko historiaren gibelean?

Hodei beltz lodiak ortzean

azken euri erauntsia ekartzen.

(Bilbaoko Nervion itsasadarra,

galdurik gaur aintzinako aparra,

aurpegirik gabeko geure ispilua:

Hondatuta akaso betirako oro?

Haurrok, Matalaz, —dei nazaten zoro—

zeure odolarentzat katilua. )

Hegabera geldoak pausatzen

—Matalazen itzala—

ondo lastimoski oroimenean.

zuberotarrak atzerri bidean,

etsaiak urkamendia prestatzen.

ORAINTSU

Hurrengo portuetan agertzen den Ulianov hori, Lenin duzu.

ZUZENBIDE AZTERKETAK

Ulianov?:

Pasa dituk

azterketak,

ondo pasa

ere,

bainan ez di

agu hire

moduko ze

rri gorririk

behar harres

idun uniberts

itate beltz

ean.

SIBERIARRA

Enparantza Gorrian zehar giza-

sugeak

ese geldoak

marrazten ditu.

Badago agure bat,

besteak baino baxuago

eta begi zehiarduna.

Nekez pairatzen du,

zaharrak.

Denbora pasa eta,

halako batean, epelki

diotso belarrira:

«Etorriko zinela

banekien», marmorezko

mausoleo gorrairetik

ihesitako ispirituak.

Nik neuk, Vladimir Ilich Ulianov,

goizaldeko bost'erdietan termometroko

merkurioak zeropeko hamalaugarren

marra inguruan balalaika jotzen

ari delarik, zera adierazten dut:

Primeran nagoela hemen, zaindariokin

solasean, oso gustora, urrundik ere

ez naizela partidu sozialdemokrataren

partaide, bai zera, ez dudala nik

langileen artean propagandarik hedatu,

beste zeregiterik ez daukat eta,

etxean ageritako panfletoak egibitartekoak

biltzeko baino ez ditudala erabili.

Bota zaizkidan beste galderetaz, zera,

nik ez dakidala nor kristo den Zaparotetz

famatu hori, eta nahiago nukeela oro har

asuntu ilun hau ahantzea, eta hor konpon,

Mari Anton. Baita ni ez naizela ni

naizena ere, bera dena baino, eta etxe

bedeinkatu honetan, Jaungoikoak gorde

beza, inork ez didala eskua gorputz

gainean jarri, alafedea.

ULIANOVen DEKLARAZIOA

Polizia zaristak atxilotua izan zelarik, Leninek egin izan zezakeen deklarazio xelebrea.

IN MEMORIAM

(Lenin )

Mausoleoen

edertasun miresgarriak

ahantzi arazi

egiten dizkigu

bertan lurperatukoen

izenak eta,

sarritan,

baita izanak ere.

IN MEMORIAM

(K. Marx)

Kanposantuko

harlauzetako izenak

ez dituzte

hilek idatzi:

Ez dira, beraz,

hilentzat,

bizidunontzat

baizik.

Michel Foucault frantziar historiagile hil berriari buruz ari gara poema honetan. Histoire de la folie a l'âge clasique liburuko lehen kapituloan agertzen den Stultifera Navis duzue hemen aipatzen dena. Holandar erakorra, aldiz, hainbat itsas ipuinetan agertzen den itsasuntzi misteriotsua duzue.

MICHEL FOCAULTi

Michel Focaulti idatzi behar diot.

Stultifera Navis

eta Holandar Errakorra,

elkarren

beldurrez,

alkoholperatu

egin

dira

nire

zazpigarren

ametsaldeko

ez

dakit

zein

itsasotan.

Michel Focaulti idatzi behar diot.

Engoitik

nork

itsasoratuko

ote

Rhin

lodian

behera

Germaniako

hainbeste

zoro?

Michel Focaulti idatzi behar diot

Honez

gero,

zeren

mehatxuz

ikaratuko

ote

marinel

zaharrek

mutil

untziratu

berriak?

Michel Focaulti idatzi behar diot.

Garbiro

azal

diezadan

nola

legena

desagertutakoan

zoramena

agertu

bazen,

ea

Stultifera Navis

eta Holandar Errakorra

alkoholperatu

diren

honetan

zer

sortuko

ote

den

gizakion

ametsalde

honetako

lainoak

urratuz.

Michel Focaulti idatzi behar diot.

FRIEDRIADA. Filosofia eta filologia egitearen kontzeptua bortizki aldarazi zuen filosofo eta filologo germaniar handi baten bizitzaren historia poetikoa.

FRIEDRIADA, I. KANTUA:
URBEGIA - ERREKASTOA

(Doinu alai batetan )

Hemen zaitut,

bapatean zaitut,

txiki eta gris

hasieran,

inguruarekiko

mimetismoan serio - serio

murgildurik.

Hemen nauzue,

germaniarron

semeok,

harro nauzue

kunte polnisch

noble baten

ondorengo

garbi.

«Ixilean urtetzeko ziguten

erran, eta ni ixilean urten»

Artalde honetara

zara etorria

desoreka

ereiten,

anabasa ereikitzen

eta jainkoen

arteko

borroka

berpiztera.

Etorria naiz

ehunmilagarren

birarekin bat

indibidualtasunetik —indibidualtasun

etik, bai—

artalzaleei

ikasgaia ematera.

«Ni ez naiz, ama, artzain

joango, desartzain baino»

FREDERIADa, II. KANTUA:
SEXO - TRAGEDIA

(Doinu goibelean )

Protestanteen

piano jotze

aratza zizutela

birlandatu,

gauzak oro jotze

agatik

eta besterik

txertatu.

Izan nintzen gazte,

maisu,

leinurua

nire karrera,

inork

ez bazidan

(ere )

ezer ulertu.

«Fabrika dezagun orain poesiaren sotil

tasuna, goazen egizko filosofian barrena».

Zaldiak ez

zintuen maita

tu, ezta

klasekideok

( ere ),

are gutxiago

konpetentziak edota

uniformeak.

Hasi zitzaizkidan,

hortaz,

buru eta

bihotzeko

minak,

baina handiagoak

egin nituen, egin,

beste zenbaitenak.

«Paisajerik gabeko pertsona

naiz, bibotedun eta bakartia».

FRIEDERADA, III KANTUA.
ZORAMENA? - AMAIERA

(musikarik ez, arren )

Antikristoa,

Horrela Hitz Egin

Zuen Zaratustrak,

itzultze

eternala...

dena zaizu

pilatu

azken simulakroan.

Ai, zenbat

oroimen

eta zenbat lasterketa!

Baina utz

diezaidan

azken minutoa

gozatzen

ustekabe gozoan...

«Nire hiltzileekin inola ez hurbil

tasuna, ni neu nauzue gurtzatua!»

Dionisios nauzu, laztana,

—Apolo

zeure senarra—

eta ardoa

bezain gartsu,

maitaide

zaitut

Nor zara

azkenean,

Friederich?

Zer zara?

Munduaren

arnasa

eta kosmos

zabala?

» Eta laga nazazue orain bakean

hurrengo Ecce Homoa idaztera bait noa».

KOKA KOKATUZ. Poema honetan Sigmund Freud kokazalea izan zela garai batetan eta, droga eta psikoanalisaren artekoaz ari da. Freudek kokari buruz idatzitakoa eta drogarekiko izan zituen erlazioen inguruan, Escritos sobre la Cocaína liburua, Editorial Anagraman, gazteleraz.

KOKA - KOKATUZ

Sigmund Fredek koka sudurrera-

tzen duela

geografia psikikoaren hastapenak

ezartzen

hipotalamotik hurbil kokatu

nahiz azpikonztientea

nongo laberintoetan bizi bait dira

—aunitz bider berreraikitako

Erroma—

haurtzarako piztiz

mozorratutako protoaitak

ludeatik etorri apostoluak pekatuz

ezartzera superego historikoa

Erosen aurka

Thanatos teologikoa

    arrazoi urkamaendiaren egile

eta baita Espartakus heroia ere

Sigmund Freud divanaren ertzean

Mediterraneo berri baten aurrean

Ediporen begi erauzietan bilatzen

Tabua hautsi

duenaren indar telurikoa

koka sudurreratzen du Viennan

gizabanakoaren azpikontzientetik

gizatalde haundien

kontzientzarako bidean

Hitlerrek gerrabidea prestatzen

duen bitartean.

Ludwig Wittgenstein austriar filosofoaren bizitzako pasarte bat, —Mundu Lehen Gerratean soldadu ibili zela Europako trintxeretan—, eta beraren lehen liburu ospetsuaren pasarte bat, —eskailerak aipatzen dituenekoa—, Nobedade barik frontean filmak gahalbatu ondoren sortu zen.

HITZ LETALAK

«Kaiserraren hitz letalak

bizirik diraugunoi barre eragiten

diguten gasak baino ez dira.

Gure alboan hilik dautzatenei

ezin areagotu

(gas letalez )

Heriok ezpainetan

ezarritako irribarrea»

Wittgenstein Europako edozein

trintxeretan

zaurituak zein gorpuak garraia-

tzen,

hitzezko eskailerak eraikitzen.

Wittgensteinek kendu egiten dizkio

                                                          e

                                                            s

                                                              k

                                                                a

                                                                  i

                                                                    l

                                                                      e

                                                                          r

                                                                          o

                                                                            k

Jainkoari,

eta Europako trintxeretako gasak

intsentsu,

bonben zistuak eta zaurituen ka-

rraxiak hileta eresi,

desolamenduaren katedrala ordu-

rarteko filosofia

behin betirako hilobiratzen du

Historiako kanposantuan.

PEMBROKE LODGE

Haurgintzan andereak urduri,

—gardenean jaunok alai—

eztia etxauntzan hapinessa.

          Walseeko gaitari:

          Jo iezaiok gaita

          Pembroke Lodgeko

          Russell sorberriari,

          bera izanen bait da

          lur jendetuetako

          bizkunte t'aintzindari.

Bertrand Russell filosofo eta matematikari britainarra jaio zeneko jauregiaren izena, Pembroke Lodge, Wales.

Mundu Gerrateak sozialismoruntz bere burua eramaten duela, badoa Bertrand Iraultza Sobietarraren egindakoak pertsonalki behatzera 1920.eko urtean. Kremlinen aurrez aurrekoa izanen du Leninekin, zeinek adarra joko dion gustora. Russiako errealitatearen kontra topo eginaz, bertan bera geratuko dira Russellen amets erromantikoak.

BIDAI HOTZA TO RUSSIA,
1920

Birjinfilogorri joan zen,

gorri-gorri masailak eginda,

pozik,

irla baporez utzi eta

«Zer esango ote zuen

Amberleyreko zaharrak?»

Baina, kontxo, The Main

Bolshevikeak barre

egin zion, itsuski egin ere.

Ondo konpreniturik, beraz, That

Britannia

doesn't rule any more, poesiak

ez du jada errimatzen, itsasotik

beste aldera

monster erraldoi baten

esnatze zaratatsuak ohizko filoso-

fia hortzikatu

eta metalikoago bat
duzu sortzen aria.

Bertrand: Lodge moduko gaztelu

enkantaturik ez dagoela hemen,

ezin direla gosetan

golfa eta matematikarik gozatu.

Errealitatea, Russiako eremu izoz-

tuetan;

What I Believe eta The ABC Of re-

lativity,

Cambridgeko ikastetxe victoria-

rretan.

Albert, poemotan, Albert Einstein dugu. Sail honetako IV. poema zerari dagokio: McCarthy senatoreak «Azti Ehizea» eratzen duelarik, Einstein auzipean jarria izango da, bere ideologia ezkertiarra dela eta.

ALBERTi GALDEZKA, I

Berezko lekualdatze sistema ani

matu

                        —eta iraunkor—

baten azken txinpartetatik,

Albertek mihia erakusten dit.

Lorentzen ekuazioak, bitartean,

paper horixkaren gainean biziga-

be dautza...

Horixka dut argia nire espazioan

ere,

nire denboran, noizbehinka soilik

zuri-zuria, azkarra

eta erabat autonomoa

nire burmuin horixka zulatzean...

Edo agian ez hain autonomoa, Al-

bert?

ALBERTI GALDEZKA, II

Bernako unibertsitateko

campusaren udaberrian,

neskatxa ilegorri politak

      —lehen mailakoa—

privat dozent berriari

keinu bat egin dio.

Hamabost urte geroago

Viennatik bidaliko dion kartan,

Albertek Juditheri:

«Maite: dena dugu erlatiboa,

Ameriketara banoa».

Zure astiak iharduten duelarik,

berenak egin du 39 madarikatu

honetan...

Entzun ditzakezu, Albert, Califor-

niako

laranjen pean,

jaioterriko alkondara-arreon si-

renak?

ALBERTi GALDEZKA, III

Softwarez blaitutako

tekniko gazte ilehoriokin

zenbat goiz,

zenbat arratsalde,

zenbat arrats bakarti eta more?

Nekaezinak, The White Gost

diotsute, Albert, barrezka,

begi handi ferde unatuek

bungalowari so direla tarteka...

Hara zahar:

Torizu ohea

Torizu amets gordea

Torizu jainko lainotsuen eresi gar-

dena.

ALBERTI GALDEZKA, IV

McCarthyren oihu histerikoen dardara,

—haren zutabe berdetsak zir-

kinka—

infernuko kanpatorre erikorren

algara?

( Dimagio, NBCko kazetari ekial-

detarrak

—hauts txuritan galdurik nirvana—

nekez diezaioke solasari korda

amarra )

Agureak, lasai, erantzun aparta,

—hilduran barna gogoa hegalka—

Pragan zuen laga Goebbels baita!

ALBERTI GALDEZKA, V

Amodioa hilzorian, lagun,

amodioa hilzorian;

eta xaribela ere

ohantz txikiegi bihurtu zaizu,

metalikoegia lehioko bornua,

eta hain hotza porlana everywhe-

re!

Coca-colazko pote baten parean

horman zintzilik, argazki,

mundu berriari iseka,

aintzinako bakardadea irrikan?

Irrikan, bai, aintzinako bakarda-

de,

itsasorik bestaldeko Europa

prebasatiaren goizalde zorrotz,

irrikan klase aurreko paseo antsi-

gartsu

hura eta beste.

Amodioa hilzorian, lagun,

amodioa hilzorian.

BETI

HIDRA

Hidra izugarri horrek

ehun buru baditu,

zertan ez zuzenki

bihotzera jo eta

betirako hil?

EZTANDAK BESTERIK

Bekiko zimur bakoitza,

trintxera bat.

Guztietan hil naiz

inoiz.

Aurpegia guda-zelai,

begietara tirokatu

ohi naute inoren begiradek,

piztienak bailitzan

dardararaziz neure sudurtzuloak

amorruzko odol beltzaren usainketan.

Hara ezpain ertzetako zimurdurok

lats aunitzen ubide lehor,

zeintzuetan

lerde eta adur jarioak

isuri izan bait dira

malko gezaltsuetan

nahasiak.

Eztandak

besterik ez dantzute

ene belarriok.

EUROPAR KATEDRALOK

Europar katedraletako dorren orratzok.

Zelako lerde pozointsua

zaineratu diguten zeutan zehar

mendeetan eta mendeetan...

Europar katedraletako arkupetok

Zenbat izu lazgarrik

izan duen aterpe

zeuetan mendeetan eta mendeetan...

Europar katedraletako plazok.

Zenbat suk kiskalkorrek

suntsitu ote dituen gure erraiak

mendeetan eta mendeetan...

Europar katedralok.

Zeuek erorita ere

geuregan iraunen

per sekula sekulorum

(zeuen jainkoaren

izenean eragindako)

gorrotoak

eta mendekuminak.

        Amen.

EUROPA

Europa, puta larru zaharra,

hara gerraren zatailuak

zure eremu zabalak

basatiki zauritzen luebanez;

eta soldaduok,

(zelan gogoak

hankatarte zolduan

hala eurak

zartailuetan)

odololdeetan globulo gorri batzu,

—globulo zuri beste asko—

eta antigorputz gainerakoak,

gaixotasunak jotako

odol gorri bakarrean

zoramenaren pean

elkar akabatzen.

Europa, puta larru zaharra,

nork eragiten ote zartailuari

nork eraiki ote urkamendi bat

                                                muino bakoitzean

nork eraman ote sutzarra

                                          auzo bazter bakoitzera

nork erakarri ote izurria

                                        etxola orotara

nork erauzi ote bestelakoak

                                            kaleetatik

nork erabaki ote bestelakoa

                                              nor bai eta nor ez

nork erasotzen hainbestetan

                                              nork erantzuten galderoi?