Oscar Milosz

itzulpena: PATXI DE VICENTE ARBELOA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Oscar Milosz

© itzulpenarena: Patxi de Vicente Arbeloa

© edizio honena: Susa

2025eko maiatza

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendariak: Maialen Berasategi Catalán / Isabel Etxeberria Ramírez

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Frantsesez idazten zuen lituaniar poeta gisa aurkeztu izan da Oscar Milosz. Ertz askoko errealitate bat sinplifikatzen duen izendapena da hori, ordea, eta murrizgarria, inondik ere, bere burua geografikoki zein existentzialki nonbait kokatzeko bilaketa etengabean aritu zen pertsona batentzat.

      Oscar Vladislas de Lubicz Milosz 1877an jaio zen Carejan (gaur egungo Bielorrusian), Minsketik hurbil, XIX. mendera arte Lituaniako Dukerri Handiaren parte izan bazen ere garai hartan Errusia barruan zegoen eskualde batean. Aita, lituaniar jatorriko familia bateko semea, Errusiako Armada Inperialeko ofiziala zen, eta ama poloniar judua. Etxean polonieraz hitz egiten zuten, eta huraxe izan zuen Miloszek hizkuntza nagusia haurtzaroan, harik eta 12 urte zituela Parisera ikastera bidali zuten arte. Gaztaroa Europan eta Ipar Afrikan zehar bidaiatzen pasatu bazuen ere, Frantzia izan zuen harrezkero bizileku nagusi, eta jaioterrira boladak pasatzera baino ez zen itzuli. 1918an, baina, Poloniak eta Lituaniak beren burujabetasuna berreskuratzeko prozesuari ekin ziotenean, Milosz, zeina garai hartan oraindik ez zen lituanieraz egiteko gai —gerora ikasiko zuen—, Lituaniaren aldarrikapenarekin engaiatu zen, eta, hala, Frantziako Gobernuak Lituaniaren ordezkari izendatu zuen 1919an, independentzia gauzatu zenean. Diplomazialari, poliglota eta hizkuntzalari, hainbat hizkuntza aztertu zituen; besteak beste, euskara. Hain zuzen ere, bizitzan idatzi zuen azken poeman, “Psaume de l’étoile du matin” izenekoan, Artizarra hitza aipatu zuen: “Là-bas Artizarra déjà brille au front de notre Mère l’Ibérie”.

      Miloszena gizon tormentatu baten poesia da. Gai eternalak jorratzen ditu (denboraren joana, maitasuna, bizitzaren zentzua), ezinegon kartsu batek bultzaturik. Jaiotetxera egindako bisitek haurtzaroagatiko nostalgia mingarria pizten diote. Denboraren iragateak eragindako endekatzeak, lekuenak zein pertsonenak, arranguratu egiten dute (kurioski, norberarenak baino gehiago izutzen du besteen eta bereziki maitearen zahartzeak). Maitasuna, Miloszen poemetan, ezinezkoa eta irreala da; idealizatuki bizi du, haurtzaroko esperientziei loturik eta feminitate aingerutar eta amatiar batean sublimaturik. Desilusio lurtarrari absolutuaren bilaketaren bitartez erantzun nahi horretan, bada mugarri bat: 1914ko abenduaren 14ko gauean Miloszek esperientzia mistiko bat izan, eta “Eguzki espirituala” ikusi omen zuen. Handik aurrerako haren poesia are metafisikoagoa eta kriptikoagoa bihurtuko da: Kabalaren eta Bibliaren eragin nabarmenaren pean eta esoterismo ukituek zipriztinduta, Miloszek kosmogonia pertsonal bat garatu zuen, Danterenaren edo Goetherenaren parekoa adituen iritzian.

      Czeslaw Milosz poeta poloniarra ahaide urruna zuen. 1931ko udan ezagutu zuten elkar, Oscarren azken urteetako bizilekuan, Fontainebleaun, Oscarrek 54 urte zituela eta Czeslawk 20, eta handia izan omen zen Oscarrek iloba txikiarengan eragin zuen zirrara: “Literalki bizitza aldatu zidan”.

      Oscar Miloszen ahotsa ezezaguna zitzaigun euskaraz. Patxi de Vicenteren lanari esker irakur dezakegu orain, sen handiz eta lexiko hautaketa ezin zainduagoz prestatu duen itzulpen honetan.

ISABEL ETXEBERRIA RAMÍREZ

Itxaropena

Zure logelan, azantz orotatik hain urrun, zure logela mortuan,

Amets egiten du ispilu handietako negu batek, haren hutsa zure bizitza osoa delarik…

A! Jakinen duzu, arrats honetan, zer pobrea den zure arima;

Arrats honetan jakinen duzu,

—Zure logela mortuan, zure logelan, azantz orotatik hain urrun—

Zure Malenkoniaren ahizpa ikusezina gogoan izateko ordua iristeaz batera…

Zure logela hain nahigabetuan, non ispiluak hotz diren,

Iraganaren koloreko lanpara eztiak loratzen dira.

Zure gogoeten lazeria ezagutuko duzu arrats honetan,

Eta, damurik!, ispilu izoztuen zure logelan, zure logela nahigabetuan

Hainbestetan laztandutako irudiaren ironia,

Eta inongo zure emaztegaiarena…

Zure logelan non lanpara gogaituen hilzoria urdintzen ari den,

Urrezko pozoia dago armairu zahar askoaren hondoan…

—Altxa zure edontzia, egizu barre algaraka! Ezagutuko dituzu, arrats honetan,

Ziurtasun bakarra eta betiereko bakea!

Zure logelan, non lanpara gogaituen hilzoria urdintzen ari den,

Musukatuko dituzu zure Emaztegai Beltzaren begi odolduak!

Zure logelan, azantz orotatik hain urrun, zure logela mortuan,

Arrats honetan...

Ardoaren kanta

Hustu ditzagun kopak, hiru aldiz, Vesperren jaiotza omentzeko,

Tristezia oro hobea baita Gogaitasuna baino.

Gauak, jada, itsasoaren gainean hedatzen ditu hegalak,

Sarraski, sute, eromenaren koloreko itsasoaren gainean!

Hustu ditzagun kopak, hiru aldiz, Bakoren heriotza omentzeko

Eta aingeruena, existitu bide baitira.

Ikusi dugu ur gainean jitoan, ilargiaren argitan,

Ardoaren jainkoaren sabel zaharra Leteko ur ustelduan.

Hustu ditzagun kopak, hiru aldiz, eriak omentzeko,

Mende orotatik higuingarrienekoak,

Busti ditzagun gure etsipen pisudun askoak baso bete ardo astunez,

Baso maitatuez, ardoari esker ahaztu baititut haien izenak!

Hustu ditzagun odol orotatik, hiru ezpata-kolpez, gure bihotzak,

Eta Gaua etzan dadila gure hilotz duinen gainean

Eta bihotzen ardoak bat egin dezala mahastien odolaz,

Bizitzeko lotsa izugarria baita gure bihotzetan!

Udazkeneko kanta

Entzun ezazue haizearen hotsa gauean,

Haizearen hots zaharra, haizearen hots goibela,

Hildakoen madarikazioa, bizidunen sehaska-kanta...

Entzun haizearen hotsa.

Jada ez dago hostorik, ez fruiturik

Ortu suntsituetan.

Oroitzapenak ezdeusa baino gutxiago dira, lekutan daude itxaropenak.

Entzun haizearen hotsa.

Zure tristeziak oro, o ene Samindua, hutsalak dira.

Ahanztura bihozgabeak elurra ari du maltzurki

Adiskide eta maitaleen hilobien gainean…

Entzun haizearen hotsa.

Uda-puskak ordekaren haizeari darraizkio;

Zuen oroitzapenak oro, nahigabeak oro

Sakabanatuko dira Denboraren ekaitz isilean.

Entzun haizearen hotsa.

Sonatina bat da aldi batez zuretzat,

Egun zenduena, antzinako gauena...

Ahantz ezazu, bizi izan baita, lekutan baita.

Entzun haizearen hotsa.

Amets egitera joanen gara bihar, Egungoaren

Hondakinen gainean, presta ditzagun samintasunezko eleak,

Egunero gezurra dioen damuarenak.

Entzun haizearen hotsa.

Lanbroak

Azaroko lorategi handia nauzue, lorategi negartsua

Non aldiri zaharretako abandonatuek dir-dir egiten duten;

Non lanbroetako kolore errukarriak Beti! dioen

Non iturrien taupada-hotsa Sekula ez hitza den…

—Gogoeta darabilen busto barregarri baten inguruan,

(Marie, lo zaude, zure errota azkarregi dabil),

Biraka ari da aldiri zaharretako etsituen erronda.

Aditzen al duzue erronda negarrez lanbro itsuek hartutako lorategian, aldiri zaharren gibelean?

Lagun zendu gaixoak, burlazko maitasun ahantziak,

O zuek arrats bateko gezurrak, o zuek egun bateko ilusioak,

Biraka gogoeta darabilen busto barregarri baten inguruan,

(Marie, lo zaude, zure errota azkarregi dabil),

Zatozte aldiri zaharretako erronda beltza dantzatzera.

Lanbroak dena jan du, ezer ez da alai, ezer ez sumindura,

Ametsa hutsa da, errealitatea bezain.

Baina uda ezagutu duzuen lorategian

Erronda, erronda erraldoia biraka dabil, biraka beti,

Aldatzen doazen lagunak, abandonatzen diren maitaleak…

(Marie, lo zaude, zure errota azkarregi dabil…)

Azaroko lorategi handia nauzue, aldiri zaharren gibelean.

Bidaia

Fanny, ene malenkoniatsu zeru koloreko begiduna

Hildakoak! Abia gaitezen Antzinara, zalgurdian…

O sentimenduzko bidea!, eta eguzki zaharren isiltasuna,

Eta anabasa hori zure biloetan.

Ene adiskide makala, liho-lore koloreko begiduna!

Postilioi alaiak bizkortzen ditu muinoak

Ihesean kontrako noranzkoan, eta haize amultsuek

Asaldatu egiten dituzte zure Jocelynen hostotxoak.

Aintzira hori, aintzira urrun hori, lorea bezain mendrea!

A! bidaia maitagarri hau sekula amaituko ez balitz!

Zure begiak ekaitz aurreko lasaiune geldiak dira;

Dardarka ari da, beroagatik, bideetako gogaitasun zuria.

Ibilgailua erritmo gozoan doa aurrera

Ebasle eta museoen herrialde zaharrerantz.

Oihana bedeinka ari zaizue bere adar jostagarriez,

Zure eztulaz harro zauden haur malenkoniatsu hori…

Kanta zaharra da, melodia garratz eta dardartia,

Antzinatasunik gabeko lorategian

Txit apal negar egitera datorrena, o ene maitea,

Itzuliko ez den garai zahar zintzo txiro hura gogoan...

Egun zaharra

Egun zaharrak, xederik ezean, bizi dezagun nahi du

Negar egin diezaiogun, eta kexu dago euriaz eta haizeaz.

Zergatik ez du gauen abaroan beti lo egin nahi

Bere arlote-makilaren orduentzat mehatxu den egunak?

Epela da argia bizitzaren ospitaleko logeletan;

Maitasun-gogoetek osatzen dute hormen zuritasun eramankorra.

Eta errukiak, zoriona gogaiturik ikusita,

Zeru hutsa elurtzen du txori zauritu errukarrien gainean.

Ez lanpara iratzarri, lagun dugu ilunabarra,

Ez da sekula etortzen garai zahar ederren amiñirik gabe.

Gelatik uxatuko bazenu, trufa eginen liokete

Euriak eta haizeak haren beroki hits nabarrari.

A! egiatan, goxorik bada hemen behean,

Hilerri zahar eta gogoangarrietan behar du izan,

Non ahuldadeak ez baitu jada baietz esaten, ezta harrotasunak ezetz,

Non itxaropenak ez baititu gizon unatuak oinazetzen.

A! egiatan, han gurutzeen azpian, iragandako antzina baino

Gogoan ez duen itsaso ezaxolatik hurbil,

Edirenen dituzte azkenik bilari guztiek beren arima itxarote-irri leratsudunak

Eta gau hoberenen segurtasun-kontsolamenduak.

Jaurti alkohola sutan, atea ongi zerratu,

Baztertuak dardarka ari baitira ene bihotzean.

Balirudike musika osorik zinez hil dela

Eta orduak hain dira luzeak!

Ez, ez dut zugan laguna ikusi nahi, ez engoitik:

Goxo-goxoa izan, ez besterik, sinestadazu,

Arratsean, etxola bateko tximinia batetik gora egiten duen kea nola,

Bizitzako egun ederraren bisaia baituzu.

Ezarri udazken-burua nire belaunen gainean, kontadazu

Badela ontzi erraldoi bat, bakar-bakarrik, itsasoan;

Ez utzi esan gabe haren argiak hotzak daudela

Eta haren oihalezko mastek irria eragiten diotela neguari.

Egidazu hitz aspaldi hildako lagunei buruz.

Etzan dautza sekula ikusiko ez ditugun hilobietan,

Han, aski urrun, isiltasun eta denbora koloreko herrialde batean.

Itzuliko balira, nola jakinen genukeen maitatzen!

Ibai ondoko tabernan kantari daude umezurtz zaharrak

Beldur diotelako beren arimen isiltasunari.

Zutik, orduen etxeko atari urreztatuan

Itzalak aitaren egiten du ogi eta ardoaren gainean.

Hildakoak oro, horditurik

Hildako guztiak horditurik daude euri zaharrez eta lohiaz

Lofotengo hilerri arrotzean.

Urtzaldiko erlojua tik-tak ari da urrunean

Lofotengo zerraldo txiroen bihotzean.

Eta bedatse beltzak barrendutako zuloei esker,

Beleak gizen dira gizakien okela hotzez;

Eta haur-ahotseko haize meharrari esker

Lo goxoan dira Lofotengo hildakoak.

Ez ditut, ziur asko, sekula ikusiko

Ez itsasoa ez Lofotengo hilobiak

Eta, alabaina, sentitzen naiz lurreko bazter urrun hori

Eta haren nahigabea oro maiteko banitu bezala.

Zuek aienatuak, zuek suizidak, zuek uxatutakoak

Lofotengo hilerri arrotzean

—Izenak belarrian jotzen nau, arrotz eta goxo—,

Esadazue, egiazki lo al zaudete, lo al zaudete?

Zoroagorik kontatzen ahal zenidake,

Ene kopa zilarreztatua betetzen duen klarete eder horrek,

Istorio xarmantagoak edo ez hain eroak;

Utzi ni bakean zure Lofotenekin.

Eguraldia ederra da. Sutondoan goxoki luzatzen da

Hilabete malenkoniatsuenaren ahotsa.

—A hildakoak, Lofotengoak barne!—

Hildakoak, hildakoak, finean, ni baino biziagoak dira.

Musikaren soinupean…

Musika sorgor eta beratz baten pean,

Ilargiko paduretako gur-gurrean,

Odol udatiarreko haurra, okaran onduko ahoaz;

Zure hitz dardartien ezti-soinuen pean,

Hemen, horma zaharreko gerizpe heze eta beroan,

Non lozorroan baita Zoritxar kabala nagia.

Harpa ugertsuaren zure kantaren soinupean,

Neska epel sagar bustia bezain distiratsu horrek

(Nire burua hain dago astun hutsezko eternitateaz,

Urrezko euliek hain azantz goxo eta ergela egiten dute,

Ezen leihotzat hartzen baitituzte zure behi-begi handiak)

Udako zure ahots geldi eta gorrikararen soinupean

Amets eginaraz iezadazu izan zitekeenaz

Eta izan ez denaz.

Zer begi eder dituzun, animalia batenak berdin dio zeinenak,

Ekaineko alaba zuria, loti handia!

Ene arima, ene arima euritsu dago,

Akitua nago, guztiz, izateaz eta ez izateaz.

Zure urezko ahotsa hondarra bezala isurtzen den bitartean,

Lokartu nadila orotik urrun, nigandik urrun

Mahai azpiko hiru botila hutsen artean.

Zure ahotsaren ibaian itotako atsegalea…

Eta batez ere…

Eta batez ere Biharrek ez dezala jakin non nagoen

—Basoak, basoak mukuru daude baia beltzez—.

Zure ahotsa ilargi-soinua lakoa da osin zaharrean,

Non oihartzuna ekaineko oihartzuna edatera datorren.

Eta inork ez dezala han, ametsetan, nire izena aipa

—Garaiak, garaiak biziki beteak dira—.

Lehen izerdiaren irrikan dagoen zuhaitz ttipi oro nola

Halakoa da zure zuritasuna tolesik gabeko jantzian.

Eta sasiak itxi daitezela berriz gure gibelean,

Beldur bainaiz, beldur, itzuliaz.

Lili zuri handiek ferekatzen dituzte zure belaun goxoak

Eta itzala, itzala zurbil dago maitasunaz.

Eta ez esan basoko urari nor naizen;

Ene izena, ene izena hain da zendua!

Zure begiek euri gazteen kolore zoriontsua dute,

Euri gazteak, lo dagoen urmaelean.

Eta ez kontatu ezer hilerri zaharreko haizeari.

Hari jarraitzeko agindu liezadake.

Zure adatsari udaren usaina dario, ilargiarena, lurrarena.

Bizi behar da, bizi baino ez…

Hura datorrenean…

Hura datorrenean —grisa edo berdea izanen da haren begietan,

Berde edo grisa ibaian?—

Ordua berria izanen da hain etorkizun zahar honetan,

Berria, baina berritik hain gutxikoa…

Ordu zaharrak, non dena esan baita, dena ikusi, dena amestu!

Erruki zaituztet, badakizue…

Izanen dira gaurko eguna eta hiriko azantzak,

Dena gaur eta beti bezala —proba latzak!—

Eta urrinak, —sasoiaren arabera— irailekoak edo apirilekoak

Eta zeru aizuna eta hodeiak ibaian;

Eta hitzak —unearen arabera—, alaiak edo zinkurinak

Alai diren edo euria ari duten zeruen pean,

Hainbeste bizi izan baitugu eta hainbestetan itxurak egin,

Hura datorrenean euri-begiez ibaiaren gainetik.

Izanen da (gogait-ahotsa, ezintasun-irria)

Egungo une zaharra, antzua, lehorra,

Taupada bat, isiltasunaren arreba den betikotasunarena;

Oraingo unea, dena egunean bezala.

Atzo, hamar urte lehenago, gaur, hilabete barru,

Hitz lazgarriak, gogoeta hilak, zer inporta du, baina.

Edan ezazu, lo egin, hil, —behar baita norberaz salbatu

Nola edo hala…

Haurtzaroko herrialde batean…

Malkotan berraurkitutako haurtzaroko herrialde batean,

Bihotz hilen taupaden hiri batean,

(Kulunka zaratatsuko abiatze-taupadak,

Herio-txorien hegalenak,

Hegal beltzenak plisti-plasta herio-uretan).

Denboraz kanpoko iragan batean, xarmaz erikoan,

Erretzen dira oraindik ere maitasun-doluko begi maiteak

Mea gorrixkaren su goxoaz, xarma goibel batez;

Malkotan berraurkitutako haurtzaroko herrialde batean…

—Egunak, baina, euria ari du osoaren hutsaren gainean.

Zergatik egin didazu irri argi zaharrean,

Eta zergatik eta nola ezagutu nauzu,

Betazal goiaingerutarreko alaba arrotz horrek,

Betazal irritsu, urdindu, irrikatsukoak,

Harrien ilargiaren gaineko udako gau-huntz horrek?

Eta zergatik eta nola inoiz ezagutu gabe

Ez ene bisaia, ez ene dolua, ez egunetako lazeria

Didazu hain bat-batean antzeman

Epel, musikal, lainotsu, zurbil, maitatua,

Norengatik hil daitekeen zure betazalen gau handian?

—Egunak, baina, euria ari du osoaren hutsaren gainean.

Zer ele, zer doinu izugarri zaharkituk

Dardararazten naute zure presentzia irrealaz,

Egun urrunetako uso epel, eder hori,

Zer doinuren oihartzunak loaldian?

Bakardade zahar askoaren zein hostotzaren pean,

Zein ixiltasunetan, melodiatan edo

Haur-ahots gaixotan aurki zaitzaket,

Loaldian aditutako o musika eder, o musika aratz hori?

—Egunak, baina, euria ari du osoaren hutsaren gainean.

Atzerritarra

Ez dakizu ezer zure iraganaz. Amestu egin duzu,

—Bai, seguruenik amestu duzu.

Zure bisaia ikusten dut nik euriaren argi grisean.

Azaroak hilez janzten ditu paisaia eta ene bizitza.

Ez dakit ezer, ez dut ezer jakin nahi zure iraganaz.

Zure begiak urruneko hiri lainotsuei buruz ari zaizkit,

Zeinak sekula ez baititut ikusiko,

Eta zeinen izenak ez baititut nik entzunen zure ahotsetik.

Azaroak ene arima osoa blaitzen du, ordoki osoa hartzen.

Ezezagun ikusten zaitut Antzinan barna.

Aspalditik hildako gauzak dira,

—Hildakoak ezinbestean—

Itzalitako musikak, zimeldutako lizunkeriak.

Ziur nago azaroa ateaz bestaldean dela.

Bihotzek orok ahazten duen huraxe ikusten dut nik bizirik zure bihotzean.

Urrun dago zure arima, oso urrun hemendik.

Zure arima atzerrikoa lanbro-gaua da,

Aldirietako lanbro eta langar likitseko gaua,

Non bizitzak lurraren kolore hitsa duen,

Non gizakiak maitasuna ezagutu gabe hiltzen diren.

Behiala berraurkitu nauzu, gogora dakarkizut,

Bai, behiala, behiala zorigaiztoan,

Liburu eta musika zaharretako herrialdean,

Leiho letargikoetako etxe lasai baten

Ilunabar urdinean.

Gogoan ez dituzun edo

Ahoskatzen ez dituzun hitzen mamuak

Hain zentzu bitxia ematen dio zure urruneko presentziari.

Zure isiltasunaren liburuan deszifratzen dut nik zure historia,

Betiko hila, baita zuretzat ere.

Ene arrazoibide hitsa argitasun-ilusioa da,

Aspaldiko egun eguzkitsua

Zure alaitasunak oinazea topatu zuen bide gainean.

Hori dena ez da agian sekula gertatu,

Baina esanen banizu, izu-laborriz hilko zinateke.

Tristea da, hiriaren heriotza darabilen

Aldirietako negu-eguna bezain tristea.

Eritasuna eta dolua bezain, destoki batean,

Urrats-hotsa bezain, atzerriko etxe batean

Behiala hitza bezain, itzala itsasoaren gainean denean.

Ez dut ezer jakin nahi zure iraganaz.

Eguna itzaltzen ikusten dut,

Azken eguna zure bisaiaren eta zure eskuen gainean.

Utzidazu patuak niganaino gidatzeko erabili dituen bideak

Ez ezagutzeko gozotasuna.

Ametsen errealitateak berraurkitzen ditut zure begietan,

Behinola amestutako ametsak,

Eta bizitzaren eguzkian ernatutako begitazioak.

Euriak zitaldutako arginabarrean

Betikotasuna bera ere itzaltzen dela lirudike.

Izaki misteriotsuak atzematen ditut nik zugan,

Bidaiariak isil-gordeko xedez,

Geltokietako lanbro artean antzina topatuak,

Non azantz guztiek agur kutsua daukaten.

Batzuetan, azoka-giroa ere darizulakoan nago

Haren argi negartiekin,

Haren kirats lizun eta biziodunekin,

Haren miseria eta musika-doinuen alaitasun gaixotuarekin.

Joko-etxeetako oroitzapen malenkoniatsuak nahasten zaizkit

Ene aztoramenduaren anabasan.

Aterako banintz, atea itxiko banu, zer eginen zenuke?

Izan liteke, agian,

Zure begiek sekula ezagutu ez banindute bezala.

Ene urratsen azantza oihartzunik gabe itzaliko litzateke kalean

Eta gaua baino ez nuke nik ikusiko zure leihoetan.

Gaur, bat-batean eta betiko,

Utzi beharko baninduzu bezala da,

Gogoan izan gabe niri esatea nondik zatozen, nora zoazen.

Euria ari du lorategi biluzien gainean, zure arima hotzak dago,

Azaroak hilez janzten ditu paisaia eta ene bizitza.

Maitasunari

Ene malkoetan zehar ikusi dut zure bisaia,

Soinua bezain ederra, ederregia uneak bizirik irauteko,

Maitasuna! zurbil agertua,

Paseko zisneak itsasorantz aienatzen dituen haizea nola.

Bedeinkatua izan zaitez, arima eria izanagatik

O zu, ez itzultzeko laga nauzun hori!

Mundua ez da erreala

Ezagutu zaituztenen gomutan baino, azti ibilkari.

Eta, batik bat, batik bat, zure Damua zait preziatua!

Zure begiak itsasoa bezain ederrak izaki

Badutelako, orobat, uren mindura basa

Eta zeruari edo lanbroari galdetzen dion nornahik

Goiz edo berant ikusiko du neguaren ortzi-mugan

Itxaropen-oihala beheititzen ozeano hutsean!

Epaiketa

Gogoan dudanean zure bihotz gaiztoa taupadaka ari deneko gorputz ederra

Hoztasunez ematen diot oroitzapen zorrotzari

Harrizko birjina baten maitasunik gabeko forma,

Etzanda betiko senide-hilobi gainean.

Gaitzetsi baitut aspaldi samarretik zure edertasuna

Itzal iragankor baten patu eskasera.

Lurra ez da batere arina izanen zure zerraldo gainean:

Eternitatea galtzen baita poeta bat zauritzen denean.

Bizitza-maisuek aginduko diote egun batean

Bihotz handiko musari testigantza emateko;

Eta musak esanen du, bisaia mudatu gabe:

“Hura ez dago, jada, Maitasunaren liburuan inskribatua”.

Ilargia Lurrari

Esku zurbila samintasunak hartutako bekoki ederrean

Maitasunez ezartzen den bezala,

Utzidazu niri laztantzen, o ene arreba abandonatua,

Eguneko ihesak goibeldutako zure bisaia.

Ez duzu, ez, eguzki aienatuagatik negarrik egiten,

Ez baitu erretzen mailegatutako printzaz baino;

Zizpuruka ari zara, ene arreba, goi aldeetarantz,

Berezko argitasunez dir-dir egiten duen harenetarantz.

Gauean sakabanatutako arreba guztiak nola

Zentzuaren xerka ari gara

Gure gogoeten xede gorenera iristeko;

Egunen batean urtu beharko baitugu haren altzoan,

Izan ginenaren ametsetatik hitz bakar batez errealitatea berregiten

Eta lanbrotan luzean sakabanatutako gure gorputzetatik

Batasun mistikoa betiko berrezartzen jakinen duenaren magalean.

Zure uretan murgilduta, ene bisaiaren isla

Atsegingarri bada ameslari eta iniziatuen begietara,

Zer nolako maitasun-kanta goratuko da espazioaren sakontasunera

Glaziarren gainean agertzen zatzaizkidanean!

—Ez altxatu nigana ur amultsuko zure begirada ederra,

Ezen, loguraz ni hain zurbil atzemanda,

Begitanduko baitzaizu arestiko

Eguzki-sugarraren errautsa baino ez ikustea;

Ene lehen argiaren zurbiltasun artegagarria

Urrunetik etorriko zaizu,

Kristalezko atean barna entzun

Eta etxeko ataria gainditzen ez duen kanta erkina nola.

Ez da unea iritsi. Utzi oraindik lo egiten betazal lainotsuei

Zure ibaiertz zurietan eta igebelarren sehaska-aintzira amultsuetan;

Itxi zure lili aratzak, ez nukeelako nahi

Haien maitasun-begiek ikus nazaten ordua baino lehenago;

Ez, ekaineko zeruertzean agertu nahi dut

Zure itsasoen ispiluei zein giza begiradari

Ezezagun zaien loriaren distira artean!

Itsaslabarrak

Maite zaituztet, eta zuen beldur naiz, bakardadeen errege horiek,

Itsasoen gainean beilan ari zareten harkaitz betilun eta izoztuok;

Heriotza-gogamenak abailtzen baitira samalda beltzeka

Ene bekokiaren gainera, zuen goialde hutsetan

Habiak egiten dituzten arrano oiesak abaildu bezala.

Harroak zarete, eta ederrak, gogoetak bezainbeste.

Ekaitzaren eta harrabots hutsalen jabe,

Mendean dituzue, ameslari horiek, olatu akigarriak,

Eta sirena zaurituenak bezalako haien marru erdiragarriek

Ez dute hausten zuen patu mutuaren bakea.

Makal eta mailatua izanik ere, aldakor eta hilkor,

Jasan izan dut, uzkurtu gabe, olatuen oldarra.

Itsaso larderiatsua herrestan dabil zuen hondarrezko oinetan

Eta aterpea zarete haizeteek zuen goialde gainean

Itzulikarazten duten txori tamalgarriarentzat;

Mendean hartu dut nik itxaropena: hil hurren datza ene oinetan,

Aparrez beterik eta algaz jositako olatuaren gisara.

Erbesteratuez jendeztatu dut ene inperio bakartia;

Eta mutu, zuek bezala, nik ere

Bake betierekoaren handitasun iluna baino ez dut bilatzen.

Herrestan eraman baitut, luzaro, ene geriza lurraren gainean,

Gelditu egin da ene patua ene odola baino askoz lehenago.

Zuek bezala, antzu, zuek bezala, bakarti,

Izan nadila, halaber, zuek bezala,

Amorru gabeko olatua ertz gabeko ozeano geldian.

Ausikiak

Nire baitan sarturik gogoan badarabilt

Zer luzea izan den ene eguna eta mendrea ene ahalegina,

Heriotza bera baino etsipen goibel mutuago batek

Egiten dio bisita ene bihotz bakartiari.

Zanpatuen samalda batek gure amodio- edo ernegazio-kantuetatik

Kontsolamendua espero zuen bitartean,

Musa, guk lurrari atxikitako metal hotzen ondoan

Lokartzen den zekenarena egiten genuen.

Nolatan baztertu ahal izan dugu itzulerarik gabe

Gure ereinotza, oinordetza-zetroa baino ederragoa,

Egun bat baino ez dirauten arrandia goibelen trukean,

Eta, hartara, zer eskubide genuen mundu honetan isiltzeko

Maitasunaren, Maitasunaren Jainko biziaren eta Misterioaren giltzaren jakinduriak

Ahapeka esaten zizkigun eleak?

Azaroko sinfonia

Bizitza honetan bezalakoa izanen da, zeharo. Logela berbera.

—Bai, ene haurra, berbera. Egunsentian, garaietako txori tipia hostoen artean

Zurbil, hildako baten pare: orduan zerbitzariak altxatzen dira

Eta suiletako azantza entzuten da, hormatua eta sakona iturrian.

O gaztaro ikaragarria, ikaragarria! Bihotz huts hori!

Bizitza honetan bezalakoa izanen da, zeharo. Izanen dira

Ahots txiroak, aldiri zaharretako neguko ahotsak,

Beiragilea, haren kantu aldizkakoaz,

Amona hautsia, kapelu zikinaren azpian

Arrainen izenak oihukatzen, mantal urdineko gizona

Tu egiten angarilaz erabilitako eskuan

Ez dakit zer garrasika, Azken auziko aingerua nola.

Bizitza honetan bezalakoa izanen da, zeharo. Mahai berbera,

Biblia, Gœthe, tinta eta haren urrin zaharra,

Papera —gogoa irakurtzen duen emakume zuria—,

Idazluma, erretratua. Ene haurra, ene haurra!

Bizitza honetan bezalakoa izanen da, zeharo. Lorategi berbera,

Sakona, sakona, itxia, iluna. Eta eguerdi aldera

Jendeak alegeratu eginen dira bertan bildu izanaz,

Inoiz ezagutu gabeko jendeak, ez dakitenak

Batak besteaz hau baino: jantzi beharra dagoela

Festa baterako nola, eta murgildu aienatuen gauean barna,

Bakar-bakarrik, maitasunik gabe, lanpararik gabe.

Bizitza honetan bezalakoa izanen da, zeharo. Zumardi berbera:

Eta —udazkeneko arratsean—, zumardiaren inguruan,

Han, bide ederra uzkur jaisten den tokian,

Eriondoko liliak jasotzera doan emakumea nola —entzun ene haurra—,

Elkartuko gara berriz ere hemen antzina bezala;

Eta zuk ahaztua duzu, zuk, zure jantziaren orduko kolorea;

Nik, baina, une zoriontsu bakan batzuk baizen ez ditut ezagutu.

Ubel hitsez jantziko zara, ene samin ederra!

Eta zure kapelako liliak triste eta ttipiak izanen dira.

Eta nik ez dut jakinen haien izena: ez baitut ezagutu bizitzan

Lili ttipi eta triste bakar baten izena baino, oroilore,

Erroitzetako loti zaharra Gorde-Gordekako herrialdean, lili

Umezurtza. Bai, bai, bihotz sakon hori! Bizitza honetan bezala.

Eta xendra iluna bertan egonen da, busti-bustia

Ur-jauzien oihartzunaz. Eta ni mintzatuko natzaizu

Ur gaineko hiriaz eta Bacharacheko Rabbiz

Eta Florentziako gauez. Izanen da, baita ere,

Urrin logaletuko horma eroria eta baxua,

Euriena, euri zaharrena, eta belar legenartsu,

Hotz eta koipetsuak inarrosiko ditu han bere lili harroak

Xirripa isilean.

Iraileko sinfonia

I

Izan zaitez ongi etorria ene urrats garbien oihartzunean

Denboraren korridore ilun eta hotzetik ene bila zatozen hori.

Izan zaitez ongi etorria, bakardadea, ene ama.

Pozak bide egiten zuenean nire itzalean barna, irriaren txoriek

Talka egiten zutenean gauaren ispiluaren kontra, loreek,

Erruki gaztearen lore izugarriek, ene maitemina itotzen zutenean

Eta jelosia burua apalduta ardoan islatzen zenean,

Zu zintudan gogoan, bakardade, zu, abandonatua.

Zuk elikatu nauzu ogi beltz xumeaz eta esneaz, eta basa eztiaz;

Atsegin nuen zure eskutik jatea, txolarreak nola,

Ez baitut sekula izan, o Inudea, ez aitarik ez amarik,

Eta eromena eta hoztasuna alderrai zebiltzan iturik gabe etxean.

Aldika, zu agertzen zintzaizkidan, andre baten hazpegian

Ametsaren iruzurrezko argitasun ederrean. Zure jantziak

Ereintzaren kolorea zuen, eta ene bihotz galduan,

Ene bihotz bideko uharria bezain isil, etsai eta hotzean,

Samurtasun eder askoa berpizten da egun oraindik

Nabar txiroaz jantzitako andre bat ikustean,

Goibel eta barkabera: lehendabiziko enara

Hegaka labore-lurren gainean, haurtzaroko eguzki argipean.

Banekien ez zenuela maite zeunden tokia

Eta, nigandik hain urrun, ez zinela jada ene bakardade ederra.

Denboraz jantzitako haitza, uharte eroa itsasoaren erdian

Egoitza samurrak dira; eta nik ezagun ditut atea herdoil eta lore duten zenbait hilobi.

Zure etxea, baina, ezin da han izan, zerua eta itsasoa

Urruneko bioleten gainean, maitaleak nola, lozorroan dauden tokian.

Ez, zure benetako etxea ez dago muinoen gibelean.

Hartara, ene bihotza izan duzu gogoan. Bertan jaio baitzara.

Bertan idatzi zenuen zure haur-izena hormen gainean,

Eta lurreko senarra hiltzen ikusi duen andre bat bezala,

Itzultzen zara masail zurietan gatz eta haize zaporea duzula

Eta Eguberriko antzigar usain zahar-zaharra, zure adatsean.

Zerraldo baten inguruan zabuka ari den harrikatzetik nola,

Erritmo misteriotsu hau xuxurlaka ari den ene bihotzetik

Sumatzen dut, goraka, haurtzaroko eguerdien urrina. Ez dut ahantzi

Lorategi konplize ederra, non Oihartzuna, zure bigarren semea, deika nuenekoa, bakardade.

Eta ezagutuko nuke antzina zure oinetara lo nentzan tokia.

Ez al du haizearen dirdirak lasterka egiten oraindik

Hondakinetako belar goibel eta ederraren gainean?, eta erlastar iletsuaren

Ezti-azantza ez litzateke jada atzeratuko sargori ederrean?

Eta sahats dardarti eta harrotik aldenduko bazenu

Umezurtzaren adatsa, uraren bisaia

Hain garbi agertuko litzaidake, hain aratz! Goizeko amets ederrean

Berrikusitako Urruntasuna bezain aratz, bezain garbi!

Eta behinolako ortzadarraren berotegi txertatuak

Gordetzen ditu ezbairik gabe oraindik kaktus nanoa eta pikondo erkina,

Zorioneko zein herrialdetatik antzina etorriak? Eta azken hatsetan den heliotropoaren

Urrinak eldarnioak ditu oraindik arratseko sukarretan!

O haurtzaroko herrialdea! O arbasoen jauntasun itzaltsua!

Ezki eder logaletua, erle seriosek maitatua,

Zoriontsu al zara antzina bezala? Eta zuk, urrezko loreen karilloi,

Xarmatzen al duzu muinoen geriza Loti zuriaren ezkon-hitzetarako

Ilunabarrean gozo-gozo gainbegiratzekoa den liburu lizunean

Izpia mandioko hautsaren gainean

Jaisten denean eta gure inguruan

Armiarma ardazlearen tornu geldien isiltasuna nagusi denean? —Bihotza!

Bihotz tristea! oihalez jantzitako artzainak

Putz egiten du oskolezko tronpa luzean. Ortuan

Okil goxoak iltzatzen du bere amodioaren zerraldoa

Eta igela erreguka ari da kanabera mutuetan. O bihotz tristea!

Astoarrosa amultsua, eria muinaren oinetan, ikusiko al zaitut berriz ere

Egunen batean? Ba al dakizu ihintza irri ari zeneko lorea

Zela ene haurtzaroko bihotz hain malkoz betea?

O ene laguna! Zureez besteko arantzek zauritu naute!

Eta zu, begirada hain bare eta hain ederreko iturri prestua,

Non babes aurkitzen zuen bero ozenetatik

Lurrean geratzen zen itzal eta isiltasun orok!,

Ur ez hain aratza jariatzen da egun ene bisaian barna.

Arratsean, baina, loreak sentitzen dituen ene haur-ohetik, ikusten dut

Uda amaierako ilargia, zoroki apaindua. Zelatan dago

Mahatsondo mikatzean barna, eta urrinen gauean

Malenkoniaren ehiza-txakurrak zaunka ari dira ametsetan!

Gero, Udazkena zetorren ardatz, aizkora eta putzuen zaratekin.

Lehen elurretan sabel zuriko erbiaren ihesa nola, kolpeka ari zen

Gure bihotz goibeletan harridura isileko egun azkarra.

—Hori guztia, hori guztia jada ez den maitasuna artean jaio gabe zegoenean.

II

“Bakardade, ene ama, emadazu ostera ere ene bizitzaren berri! Hona

Horma gurutzerik gabea, mahaia eta liburu

Itxia! Hain luze itxarotako ezinezkoak joko balu leihoaren kontra,

Bihotz hormatuko txantxangorriak bezala,

Nor altxatuko ote litzateke hemen irekitzera?

Ehiztari berantetsiaren deia zingira zurpailetan,

Gaztaroaren azken deiadarra ahuldu eta hil egiten da: hosto bakarraren erorikoak

Asaldatzen du basoaren bihotz mutua.

Nor ote zara zu, bihotz tristea? Lozorroan den logela bat,

Non seme irioleak, ukondoak liburu itxiaren gainean dituela,

Haurtzaroko euli zaharraren soinua entzuten duen?

Edo gogoan gordetako ispilu bat? Edo ebasleak iratzarritako hilobi bat?

Zorioneko urruntasunak, arratsaren zinkurinak ekarriak, urrezko hodeiak,

Ontzi ederrak, aingeruek manaz zamatuak! Egia al da

Denok utzi diozuela ni maitatzeari,

Ez zaituztedala berriro ikusiko haurtzaroko kristalean barna?

Zuen koloreak, zuen ahotsak eta ene maitasuna,

Hori dena gutxiago izan zela liztorraren tximista haizean baino,

Hilotzaren gainean isuritako malkoaren soinua baino,

Gezur hutsa, ametsetan entzundako bihotzaren taupada baino ez?

Bakarrik, zahartzaroaren izoztegien aitzinean! Bakarrik

Izen baten oihartzunaz! Eta egunaren izua eta gauaren izua,

Zorigaiztoan adiskidetutako bi ahizpa nola

Zutik, ametsaren zubiaren gainean imintzioka ari dira, imintzioka!

Eta haur krudel eder batek behinola aintzira hondora

Jaurtikitako harri ilun txiroa bezala,

Horrela dago, bihotzaren goibelenean,

Gogoaren lohi geldian, maitasun astuna”.

Sinfonia burutugabea

I

Ez ninduzun han apenas ezagutu,

Gizonen itzalak —sekula ez haien arimak— uztartzen dituen zigor-eguzkiaren pean,

Gizon logaletuen bihotzak bakarrik bidaiatzen duen lurraldean,

Ilunpe eta izuen artean, jakin gabe zein herrialdetara doan.

Oso antzinakoa zen hura —entzun, beste munduko maitasun samina—

Urrun, oso urrun zegoen hura —entzun adi, hemengo ene arreba—

Ipar-sorterrian, non aintzirako ninfa erraldoietatik

Gorantz egiten duen hastapen-garaietako usainak, kondairako sagardi hurrupatuen lurrinak.

Gure hondamen-, liana- eta harpa-uharteditik urrun,

Gure mendi zorionekoetatik urrun.

—Lanpara zegoen, eta aizkoren soinua lanbrotan,

Gogoan daukat,

Eta ni bakarrik nengoen ezagutu ez duzun etxean,

Haurtzaroko etxe mutuan, etxe ilunean,

Parke hostotsuen gibelean, non goizeko txori kikildua kantari ari baitzen,

Apal, ihintz ilunean, oso aspaldian hildakoen maitasunaren omenez.

Bertan, leiho logaletuko gela sakonetan,

Bizi izan zen gure arbasoen arraza,

Bertan hiltzera etorria zen ene aita

Bere bidaia luzeen ondoren.

Bakarrik nengoen eta, gogoan daukat,

Otso-usaina zerion sasoi hartan gure herrialdeko haizeari,

Zingirako belarrarena, liho ustelduarena,

Eta haur-lapurren doinu zaharrak kantatzen zituen haizeak gauaren hondakinetan.

II

Iritsia zen azken arratsa, eta harekin batera sukarra, loezina eta izua.

Eta ezin nuen zure izena gogora ekarri.

Zaindaria joana zen, ezbairik gabe, presbiteriora,

Argiontzia ez baitzegoen jada aulkitxoan.

Gure zerbitzari zahar guztiak hilda zeuden;

Haien seme-alabak, atzerrira joanak;

Arrotza nintzen

Ene haurtzaroko etxe makurtuan.

Isiltasun haren usaina hilobi gaineko gariarena zen;

Eta zuk ezagun duzu, baiki,

Leku mutuetako goroldio hau, hobiratuen senidea,

Ilargi ondu eta baxuaren kolorekoa Memphis gainean.

Luzaroan ibilia nintzen munduan barna ene anaiarekin,

Etenik gabe; beilatua nintzen ni itolarriz

Mundu honetako aterpetxe guztietan. Orain, bertan nengoen,

Burua jada zuriz, arreba hodeia nola. Eta han ez zegoen beste inor.

Urrats baten oihartzuna, arratoi baten trosta, atsegin izanen zitzaizkidan,

Bihotza jaten zidanak ez baitzuen azantzik sortzen.

Egunsentian ganbarako lanpara nola, horrelakoa nintzen,

Emagalduaren albumeko erretratua bezalakoxea.

Gurasoak eta adiskideak hilda zeuden. Zu, ene arreba,

Elurraren amak urtarril argian koroatzen duen haloa baino urrunago zeunden.

Eta zuk ozta-ozta ezagutzen ninduzun.

Mintzo zinenean, beldur nintzen ene bihotzaren ahotsa entzuteaz.

Baina, behin baino ez ninduzun topatu, behin bakarrik,

Lanpara arranditsuen argi arrotzaren pean,

Gaueko loreen artean; bertan, gortesau urreztatuak zeuden

Eta nik ez nion ispiluko zure islari baino diosala egin.

Zain nuen bakardadea

Oihartzunarekin galeria ilunean.

Haur bat zegoen han

Argiontziarekin eta hilerriko giltza batekin.

Kaleetako neguak kirats zitala jaurti zidan aurpegira.

Gaztaro negartia jarraiki zitzaidalakoan nengoen;

Lanpararen azpian eta ene Hyperion belaunen gainean zuela, baina,

Zahartzaroa zegoen eserita, eta ez zuen burua altxatu.

III

Entzun adi, hemengo ene arreba.

Ene haurtzaroko etxeko logela urdina zen.

Bertan jaio nintzen.

Bertan agertu zitzaidan,

Antzina, beilaren baitaratzean, Eguberriko ene lehen arbola,

Baso sakon eta saminetik aingeru bilakatua sortutako arbola hil hori,

Baso hormatuko sakontasun zaharretatik zeharo isiotua sortutakoa,

Bidean aitzina egiten duena, hura bakarrik,

O zingira elurtsuetako erregea,

Su harro, damutu eta sagaratuekin,

Landazabal eder, isil eta zurian barna:

Eta hona hemen haur zuhurraren etxeko leiho urreztatuak.

Egun zahar, oso zahar haiek! Hain ederrak, hain aratzak! Logela bera zen,

Baina betiko hozturik, baina muturik, baina goibeldurik.

Ahaztua bide zituen, betiko,

Antzinako beiletako sua eta kilkerra.

Ez zegoen jada gurasorik, adiskiderik, zerbitzaririk!

Ez zegoen zahartzaroa, isiltasuna eta argiontzia baino.

Zahartzaroak zanbuluka zerabilen ene bihotza, emakume ero batek hildako haur bat nola,

Isiltasunak ez ninduen jada maite. Argiontzia itzali egin zen.

Baina, ilunpeen Mendiaren oinpean,

Sentitu nuen Maitasunak, barne eguzki baten pare,

Gora egiten zuela oroimenaren herrialde zaharren gainetik eta hegan egiten nuela

Urrun, oso urrun, antzina lo-bidaietan egiten nuen bezala.

IV

—“Hirugarren eguna da”. —Eta ikaratu nintzen,

Ahotsa bihotzetik zetorkidan-eta. Ene bizitzaren ahotsa zen.

—“Hirugarren eguna da”. —Eta ez nuen lo gehiagorik egiten, eta banekien

Iritsia zela goizeko otoitzaren ordua. Baina nekaturik nengoen

Eta berrikusi behar nituen gauzak neuzkan gogoan;

Izan ere, bertan zeuden uhartedi xarmanta eta Erdiko irla,

Lurruntsua, aratza, antzina desagertua

Ene gaztaroaren koral-hilobiarekin,

Labazko ziklopearen oinetan logaleturik.

Eta ene aitzinean, muinoaren gainean, ur-gaztelua zegoen,

Edengo lianak eta belus zaharkituak

Ilargiaren oinek ibilitako mailen gainean zituela; eta han eskuinera,

Ostarte ederrean, bocagearen erdian,

Eguzki koloreko hondakinak! Eta han, pasabide sekretuaren arrastorik ez!

Alderrai ibili bainaiz tebaida honetan,

Maitasun mutuaz, gauerdiko hodei pean.

Badakit, jakin, non dauden masustarik ilunenak;

Belar garaia, non estatua kolpatuak bisaia ezkutatu duen,

Ene laguna da eta sugandilek badakite,

Aspalditik, bakearen mezularia naizela,

Ez dagoela burrunbarik ene itzalaren hodeian.

Hemen denak maite nau, denak ikusi bainau sufritzen. —“Hirugarren eguna da.

Altxa zaitez, Memphiseko zure lotia naiz,

Zure heriotza heriotzaren lurraldean, zure bizitza bizitzaren lurraldean.

Zuhur askoa, merezitakoa…”.

Loezina

Ama diot eta zu zaitut gogoan, oi Etxea!

Haurtzaroko uda eder ilunetakoa, zu

Ene malenkonia sekula erasiatu gabea, zu

Begirada ankerretatiko ene ezkutalekua, oi Etxea!

Konplizea, konplize goxoa, ez dut topatu

Behinola, gazte garai xuxurlatzailean, neska bat,

Zurea bezalako arima arrotz, gerizpetu eta freskoduna,

Begi gardenetakoa, leiar-urruntasunez maiteminduriko

Begi ederrak, udako egunsentiko argian ikusteko aringarriak!

Ai! Arima franko arnastu ditut, bakar batek, baina, ez zeukan

Ez mahai-oihal hotzaren ez urrezko ogiaren usain goxoa,

Ez ekaineko erleei zabaldutako leiho zaharrarena,

Ez eguerdiko ahots saindua ere loreetan joka!

A bisaia haiek, musuz zeharo beteak, ez ziren, izan,

Zurea bezalakoa, o muino gaineko behialako emakumea!

Haien begiak ez ziren ihintz eder sutsu eta iluna,

Lorategietan amestu eta bihotzeraino begiratzen didan hura,

Han zumardi negartiaren nire paradisu galduan,

Non gorde antzean deika dudan haurtzaroko txoria,

Non udako goizaren ilunaldiak elurra iragartzen duen.

Ama, zergatik piztu zenuen ene ariman

Gizonaren maitasun izugarri eta aseezin hau?

Esan, zergatik ez ninduzun hauts amultsuan bildu

Oroitzapenen haizea eta eguzkia sentitzen duten

Liburu marmarti zahar askoak nola, eta zergatik

Ez naiz ni bizi izan bakarrik, desiorik gabe zuen sabai baxuen pean,

Begiak leiho irisatura zuzenduta, non ezpara,

Haurtzaroko ene laguna, burrunbaka ari den zahartzaroaren zeru-kolorearen gainean?

Egun ederrak, egun gardenak! muinoa loretan zenekoak,

Noiz beroaren urrezko ozeanoan erlauntzetako organo erraldoiak

Kantatzen ari baitziren ametsen jainkoentzat,

Noiz aurpegi eder iluneko hodeiak isurtzen baitzuen

Bere bihotzaren erruki freskoa gari hatsantuen gainean,

Eta harkaitz asaldatuan eta ene arrebarengan, hondamenen arrosan!

Non ote zaudete egun eder horiek?, non auhenkari ederra,

Zumardi nasaia? Egun, beldurtuko nindukete zuen enbor hutsek,

Horren istorio ederrak zekizkien Amodio gaztea

Bertan ezkutatu baita, eta Oroitzapena hogeita hamar urtez zain egon da,

Eta inork ez du deitu: Maitasuna lozorroan da.

Oi Etxea, Etxea, zergatik utzi zenidan alde egiten?

Zergatik ez nauzu gordean eduki nahi izan?

Zergatik, ama, ene bihotza ezagutzen duzun horrek,

Utzi zenien, aspaldian, udazkeneko haize gezurtiari,

Egonaldi luzeko suari, azti haiei, ni horrela tentaldian jartzen

Haien istorio zoroekin, non nagusi baitziren irla zaharren usaina,

Denboraren urdin erraldoian galdutako belaontziak

Eta Hegoaldeko ibaiertzak, zeinetan birjinak zain ari baitira?

Zuk, zuhur horrek, bazenekien benetako bidaiariak,

Zintzotasunaren Badia eta Harpen Uhartea eta Gaztelu Lotia

Bilatzen dituztenak, ez direla itzultzen, nehoiz ere ez

—Ene bihotza isolaturik dago aterpe hotzean, eta loezinak,

Zutik printza zaharrean, ene bisaia zaharrari begiratzen dio

Eta nehork, nehork nik baino lehenago ez zuen ulertu

Zer heriotza sorgorrek, konponezinek osatzen dituzten bizitzaren egun hauek!

Bakardadea

Absentziaren zeru urdinaren pean esnatu naiz,

Malenkoniaren eguerdi itzelaren erdian.

Jausitako hormetan, asunak hildakoen eguzkia edaten du.

Isiltasuna.

Nora eraman nauzu, ama itsu horrek, o ene bizitza?

Oroitzapenaren zein infernutara, non belarrak pentsatu egiten baitu,

Non garaietako ozeanoak, haztamuka, ertzak bilatzen dituen?

Isiltasuna.

Amildegiko oihartzuna, deidazu! Dementzia,

Busti zure lili horiak edaten dudan iturrian,

Baina aldendu daitezela nigandik iragandako egunak!

Isiltasuna.

Sortu nauzun hori, astindu nauzun hori,

Zu, zeinarengana aloea, leizeetako bihotza, jausten baita,

Aita! Kausituko al dut bakea zure oin zaurituen pean?

Isiltasuna.

Nihumin

Berrogei urte.

Gutxi ezagutzen nuen ene bizitza. Ez dut sekula ikusi

Nigandik sortutako haur baten begietan argiztatzen.

Jabetu naiz, baina, ene gorputzaren sekretuaz. O ene gorputza!

Bakardadearen piztien bozkario oro, herstura oro dago zure baitan,

Lurraren espiritua, harkaitz eta asunaren anaia hori.

Gariak eta hodeiak haizean nola,

Euria eta erleak argian nola,

Berrogei urtez, berrogei urtez, ene gorputza, elikatu duzu

Zure izate sekretuaz Mugimenduaren su jainkotarra:

Ez zara pasako unibertsoaren mugimendu aitzinean.

Gal dadila zure izen alfer eta ilunaren hotsa

Lotiaren gaueko marruan;

Deusek ez luke jakinen zu banatzen zure ama lurretik,

Lagun haizetik, emazte argitik.

Ene gorputza! Bi gorputz banandurik, galdurik, goizeko ur-jauzien lurrinen artean

Elkarren xerka dabiltzan heinean,

Eguerdiko hamabigarren deiak

Piztia egartia eta gizon gosetia alaitzeko jotzen duen heinean,

Urretxoriak, iturri ezkutuetako apopiloak,

Basoetako Aitari gorazarreak kantatzeko burua iraultzen duen heinean,

Ahabia beltz sorta batek mundu honetako airea arnasarazteko

Eguzkiaren ura ezkutatutakoan bere baiak goratzen dituen heinean,

O errauts alderraia! o ene gorputza, bizirik egonen zara maitatzeko eta sufritzeko.

Berrogei urte

Ekintzaren noblezia maitatzen ikasteko. O ekintza!

Berrogei urtez, berrogei urtez atsekabetu nau bakartien arrandiak.

Haren heriotza erregutzen nuen ene otoitzetan.

Hark abandonatu du ene bihotza. O garaipena! —O tristezia…

Hark gidatu du ene gaztaroa,

Ene gaztaro bihozgabea, hark, maitatutako emakume bakarrak.

Zer axola dio, baina! Jada, ene eskuak, harriak erakarriak zarete.

Zain hanpatuko eskuok, harrapatu zaituzte jada

Eraikitzeko amorruak, zuetaz jabetu!

Kementsuen eguerdiak itsasoan jotzen duenean

Abiatuko gara kaien eraikitzaileak agurtzera.

Zutik, eguzkitara, itsasoaren aurrean,

Poliki jaten dute ogi txiro eta noblea

Eta haien begirada jakintsua nirea baino urrunago doa.

Ohorea zuri, ohorea zuri, Amena bezala negarretan jaio zaren horri,

Abandonaturik hilko zarenari maitasunaren tenpluaren oinetan

Edo zure eskuz egindako harrotasunaren jauregian!

Laster, bihar, ene anaia, mintzatzen ahalko natzaizu

Aurrez aurre, gorritu gabe, gizonak mintzo diren bezala,

Nik ere, nik ere eginen baitut etxe

Zabala, boteretsua, lasaia, sagarrondo loratuaren azpian haurrez inguraturik

Eseritako emakumea bezalakoa.

Eliza arraiko leihoak irekiko dizkiet,

Zabal-zabalik, eguzki eta haizearen aingeruei.

Baiespenaren ogia bedeinkatuko dut bertan,

Baiespen betierekoarena, aratzen ahoan

Su, gari eta ur zaporea duen hori;

Eta itsustasunak dioenean: ez!

Eta emazteak eta heriotzak oihu egiten dutenean: ez!

Anaia, guk bizitzaz horditutako espazioa agurtuko dugu

Eta heroiengandik ikasitako hitza,

Baiespen betierekoa, gure ezpainetara goratuko da.

Berrogei urte

Emakumeari buruz mespretxurik gabe jarduten ikasteko. O Maitasuna!

Berrogei urtez bilatu zaitut emakumeen artean

Ez zaitut, baina, emakumeen artean aurkitu.

O emakumea! Harrien errukiak nau hartua!

Ama! Ama! Ez dakizu, ez dakizu oraindik nor zaren.

Zu loretan etzana! Hain denbora luzean

Egin duzu lo abandonatutako lorategi ederraren ilunenean, isilenean!

Eta hona hemen zutik itsustasun irriberako garai honetan,

Jainkoa galdu eta natura aurkitu ez duten seme-alaben erdian.

O ama! Ama! Eta ur freskoa garraiatzen duenaren sorbalda jausi hori,

Eta ordua baino lehenago esnatutako sehiaren neurrizko eite hori.

Zer jakituria eta zer ezagutza, o emakume, zure esku-ahurretan!

Beha ezin diezadala uxoa bertatik itzuri gabe!

Eta zure zuritasun santuak zisnea elikatzen du!

Senarra hiltzen denean, jarraikiko zatzaizkio, hil eginen zara:

Ez haragiaren tristeziaz, ezpada espirituaren alegera sakonaz!

Zurekin mintzatu eta ulertua izateko, o Ama, berriz haur bilakatu behar da.

Ulertzen ahal baituzu Mugimenduaren mundua,

Etxeko zutabe eder, serios eta aratz horrek!

Ama! Mugimenduaren iturri gordeak toki ilun eta debekatu batean daude,

Bereizkuntzaren Ibarra izenekoan. Hor,

Munduek eta bihotzek elkar irrikatzen dute, alferrik.

Eta ukitzen den oro Bereizkuntzaren distantzia eta iraupena baino ez dira.

Gaizki bilatzen duenak ez du inon ezer aurkitzen.

Ongi bilatzen duenak ez du hemen ezer aurkitzen;

Hemen aurkitzen duenak ateak itxita topatzen ditu beste nonbait.

Herrialde honetan izaki bakarra bakarturik baitago

Bere buruaren aurrean.

Bertan maitatzen du

Eta ezkondu

Eta kreatu.

Bertan, loriatzen da hura,

Eta toki horri Elkartzearen, Emetasun Betierekoaren eta Bizitzaren Lekua

Deitu diote zure antza dutenek.

Berrogei urte.

Hiria bilatzen ikasteko. O Jerusalem!

Ez zara kare, hondar eta urez estekatutako harrien desertua,

Gizakien hirien tankerakoa,

Ezpada barne urrearen planeatze mutua

Errealaren altzoan, buruaren isiltasunean.

Ene bizitza! Ene bizitza! Badakit, jakin, munduko sei egunak

Hor daudela zazpigarren egunaz,

Harridura ororen etsaia izaki, jakin behar duguna ezagutarazteko.

Patmos gainean (Maitasunaren begi irauliek behatutako toki unibertsala)

Gelditu den hodei jagolearen urraduran ikusi baitut,

Haize bortitz baten barruan, sabbataren elipsea

Su hartzen eta ene garrasirik gabeko jaiotza urreztatzen.

O ene anaia, o ene gorputza! Ez izan beldurrik. Ezagutzen dut bidea.

Abia gaitezen Mendiaren lurrin sakonetan barna,

Indar hartu eta gorantz egiten baitu

Konfiantzak bultzaturik,

Hodei luzeraino, zuritasun urdineraino,

Urrearen iragarpena den ama-koloreraino.

Goiz-argia gure atzean azaldu da!

Gorantz egiten du ene bekokiaren gainetik

Eta ihes egiten du atzean ditugun lurraldeetara

Eguzkiak.

Sartaldea urrun da gure aurrean!

Orain, bertako erle jakintsuen

Xuxurla sakon, beldurgarri eta ederrak

Yasherren liburu urperatuen hizkuntza ahaztua

(Ezti goibelaren silaba astun eta dardartiduna) irakasten dizu.

Zubia

Hosto hilak erortzen ari dira aire logaletuan.

Ikusi, ene bihotza, zer egin dion udazkenak zure irla maitatuari:

Zurbil dago gero!

Bihotz bareko umezurtz halakoa!

Kanpaiak joka ari dira, joka Saint-Louis-en-l’Islen

Xalanteko ontziburuaren fuksia hilaren alde.

Burumakur, bi zaldi zahar, apal askoak, logaleturik,

Azken bainua ari dira hartzen.

Zakurtzar beltz batek, zaunka, urrunetik egiten die zemai.

Zubi gainean, ni eta ene haurra, ez besterik:

Jantzi hitsak, sorbalda ahulak, bisaia zuria,

Lore sorta bat eskuetan.

O ene haurra! Horra hor datorren denbora!

Haiei! Guri! O ene haurra!

Datorren denbora!

H

Lorategia beherantz doa itsasorantz. Lorategi txiroa, lorerik gabea, lorategi itsua.

Eserlekutik, dolu distiratsuz jantzitako andre zahar bat,

Oroitzapenez eta potretaz horitua,

Begira dago denborako ontziak nola ezabatzen diren. Asuna,

Bi orduko hutsune ikaragarrian, beilan da iletsu eta egarriz belzturik.

Egunetako bihotz galduenaren hondotik nola, eskualde sorgorreko txoria

Kantari dago errautsezko sasitzan.

Horra hor maitasunik gabeko gizakien bake izugarria. Eta ni,

Ni ere hor nago, hura ene itzala baita, eta sargori goibel eta sakonean,

Berriz erortzen utzi du bere buru hutsa

Argiaren magalean, baina

Ni, gorputz eta espiritu, amarra bezalakoa naiz,

Hausteko gertu. Zer ote da, baina, honela dardararazten nauena,

Zer ote honela dardararazi eta ez dakit non zinkurinka ari zaidana,

Abiatzear diren belaontzien

Dibidietako sokaren pare? Ama

Zuhur askoa, eternitatea, utzi niri ene egunak bizitzen!

Eta ez deitu niri jada Lemuel; han,

Eguzkiaren gauean, nagiak,

Gaztaro kantari eta gordearen irlak, deika ari baitzaizkit! Eguerdiko

Liztorren segizio-marmar gozo astuna

Hegan ari da, baxu, ardoaren gainean, eta eromena dago

Ihintzaren soan, ene muino maitatu

Ospelen gainean. Iluntasun erlijiosoan, laharrek

Heldu diote ametsari bere neska-adatsetik. Horitua itzalean,

Ura arnaska ari da oroiloreen zeru astun eta baxuaren pean.

Beste horrek ere sufritu egiten du, saihetsean zauriturik

Munduko erregea bezala, eta zuhaitzaren ebakitik

Bihotzaren asetzaile puruena jariatzen da.

Eta kristalezko txoria ere mlî-ka ari da, txio gozoan

Haurtzaroko jasmin logaletu zaharrean.

Sartuko naiz hara ortzadarra poliki altxatuz

Eta zuzenean joko dut emazte betierekoa

Aberriaren urrinen artean zain dagoen zuhaitzera. Eta denboraren suetan

Agertuko dira artxipelago bat-batekoak, galera soinudunak.

Bakea, bakea. Hori dena ez dago jada. Hori dena ez dago jada hemen, Lemuel ene semea.

Aditzen duzun ahotsa ez dator engoitik gauzetatik.

Zu ilunarengan luzaroan bizi izan den hori

Deika ari zaizu lorategitik, mendi gainean! Beste eguzkiaren

Erresumatik! Eta hemen, berrogeigarren zuhur-urtea da,

Lemuel.

Denbora txiro eta luzea.

Ur beroa eta grisa.

Lorategi errea.

Orgatxoa

Espiritua tenpluko zenbakiek arazturik,

Gogoa haragiak berriz ere harturik, jada,

Jada azantz zahar sorgarri hau, bizitzaren negukoa,

Gorantz dator ene bihotzera lurraren bihotz hotzetik.

Goizeko lehen iraulkia da, goizeko

Lehen iraulkia. Kaleko kantoia hartuta, ene kontzientzian,

Egunsenti zarpailaren semea den zabor-biltzaile zaharraren eztulak

Zabaltzen dit ene egunaren atea, giltza batek nola.

Eta zu zara, eta ni naiz. Zu eta ni berriz ere, ene bizitza. Eta ni altxatu egiten naiz, eta galdetu

Goizeko hautsaren esku abegikorrei

Berriz ikusi nahi ez nituen gauzei buruz.

Sirenak deiadar egiten du, urrun, ibaiaren gainean.

Belaunikatu zaitez, bizitza umezurtz hori

Eta otoitzen duenaren itxurak egin nik zenbatzen eta birzenbatzen ditudan bitartean

Loretzar hauek, anaiarik eta arrebarik gabeak lorategietan,

Goibelak, zikinak, aldirietan ikusten ditugunak bezalakoak

Eraisten ari diren hormetako oihal esekietan, euriaren pean. Geroago,

Arratsalde beldurgarrian, begiak liburu hutsetik altxatuko dituzu, eta nik ikusiko ditut

Batel lotuak, upelak, ikatza lozorroan

Eta haizea marinelen arropa latzei eragiten.

Zer egin? Ihes? Nora baina? Eta zertarako? Poza bera

Atzerriko eguraldi ederra baino ez da;

Ene itzalari eguzkiak ez dio ez maite-garrik ez gorrotorik; paper gainean jausita zentzua

Galtzen duen hitza bezalakoa da; eta horra hor

Bizitza luze hori! zergatik ene arima den zeharkatua

Kausitutako haurrak, egunsentiko anaiak, so egiten didanean

Errezel erdi irekien artean, hiriaren bihotzak

Emazte aienatuaren urrats triste, triste, triste bat hots eginarazten duenean.

Hemen zaude, bada, haurtzaroko laguna! Lehenbiziko irrintzia, hain aratza,

Hain garbia! A, lehen zaldiaren hots goibela eta santua euripean!

Entzuten dut, halaber, ene anaiaren urrats miragarria,

Lanabesak sorbaldan eta ogia besapean datorrela.

Hura da! Gizona da! Altxatu egin da! Eta eginbehar betierekoa,

Gizonari esku babatsutik helduta, haren egunaren aurrez aurrera doa.

Ene egunak hilobi usaineko armairuetan ahantzitako

Poemak bezalakoak dira; eta bihotza urratu egiten da

Mahai estuaren gainean, non antzinako

Beiletako bidaia mutuek, Ulisesenek kasu,

Tintazko uhartediko irla guztiak topatu dituztelarik,

Goizeko ogia agertzen baita Bibliaren eta Faustoren artean.

Ez dut nik hura lurreko emaztearentzat zatituko,

Eta, hala ere, ene maitea, badakizu, jakin

Nola bilatu dudan bihotzeko ama hori,

Txiki eta ahul irudikatzen nuen itzal hori, esku eder santuekikoa,

Esku gozoki jaitsiak ogi sorgorraren gainean

Egunsentiko Bedeinkapenaren une beti lañoan;

Sorbaldak neska umezurtz baten sorbaldak ziren,

Erori samarrak, estuak, sufritu duen haur batenak,

Eta belaun errukiorrek tira egiten zuten jantziaren oihaletik,

Eta masailen zein eztarriaren mugimenduan,

Jaten ari zela, bazegoen

Halako xalotasun garden, esker on, araztasun mingarria.

O bizitza! O maitasun bisaia gabea! Buztin hau guztia

Inarrosia izan da, aratua, xehatua,

Ehunetaraino ere, non oinazeak berak amets bat topatzen duen zaurian

Eta ni ezinean nago, bai, ezinean, ezinean!

Ezagutzaren kantua

Jainkotarraren gauetako ordu eguzkitsuaren irakaspena.

Haiei, ezagutza eskatuta jaso eta jadanik dakitenei.

Haiei, otoitzak hizkuntzaren jatorriari buruz hausnartzera eraman dituenei.

Besteek, oinaze eta poztasunaren lapurrek, zientziaren eta maitasunarenek ez dute kontu hauetaz ezer ulertuko.

Ulertzeko beharrezkoa baita zenbait hitz funtsezkoren bidez izendatutako objektuak ezagutzea,

Hala nola ogia, gatza, odola, eguzkia, lurra, ura, argia, ilunpea, bai eta metalen izen guztiak ere.

Izen horiek ez direlako objektu sentikorren ez anaiak ez semeak, ezpada aitak.

Objektu horiekin eta haien muinaren printzearekin, amilduak izan dira arketipoen mundu ibilgetik denboraren erroitz ekaiztsura.

Gauzen espiritu bakarra da izenduna. Haien muina izengabea da.

Izate espiritualari zeharo iragazgaitz zaizkion objektu sentikorrak izendatzeko ahalmena

Arketipoen ezagutzatik datorkigu, ezen gure espirituaren izaera berekoak izaki, hura bezala eguzki-arrautzaren kontzientzian kokatzen baitira.

Antzinako metaforen bidez deskribatzen den oro toki kokatu batean existitzen da, infinituko toki guztietatik kokapena duen bakarrean.

Gure espirituaren misterioaz galdetzen dugun unetik hizkuntzak egun oraindik inposatzen dizkigun metafora horiek

Fideltasun eta ezagutzaren garaietako hizkuntza puruaren lorratzak dira.

Jainkoaren poetek arketipoen mundua ikusita, errukiro deskribatzen zituzten ezagutzaren hizkuntzaren termino zehatz eta argiak erabiliz.

Fedearen gainbehera hizkuntzaren ilunbideaz adierazten da zientziaren eta artearen munduan.

Naturaren poetek antzinako modu sakratuaren arabera kantatzen dute mundu sentikorraren edertasun akastuna.

Nolanahi ere, adierazpidearen eta gaiaren arteko desadostasun ezkutuak jota,

Eta ahalmenik gabe arketipoak ikustea ahalbidetzen duen leku bakarreraino —Patmos, nik uste— altxatzeko,

Tarteko mundu bat irudikatu dute, haien ezjakintasunaren gauean, ezegonkor eta antzua, sinboloen mundua.

Magiaz uztartuta kanta hau eratu duten hitz guztiak ikus daitezkeen substantzien izenak dira,

Egileak, maitasunak hartaraturik, begietsitakoak dohatasunaren eta atsekabearen bi munduetan.

Otoitza gizakien arteko lehen eginbehartzat aitortu duten espirituetara jotzen dut, ez beste inora.

Bertuterik handienak, karitatea, kastitatea, sakrifizioa, zientzia, are Aitaren maitasuna bera ere,

Ez dira kontuan hartuko ezpada otoitzaren bidezko umiliazio erabatekoaren beharra beren ekimenez aitortu duten espirituetan.

Alabaina, ez dut esanen hizkuntzaren ezkutukoaz garai honetako zitalkeriak eta eromenak hartaz ezagutzera ematen uzten didatena baino.

Orain, libreki kanta dezaket Jainkoaren gauetako ordu eguzkitsuaren kanta

Eta, ene begien aurrean zabaldutako bi munduen jakituria aldarrikatuz,

Mintzatu, urre eta odolaren ezagutza galduaren zerbitzukideak

Inposatutako neurriaren arabera.

Ikusi egin dut. Ikusi duenak uzten dio pentsatu eta sentitzeari. Ikusitakoa deskribatzen daki, ez besterik.

Hona argitasunaren munduaren giltza. Hemen biltzen ditudan hitzen magiatik

Erauzten du mundu sentikorrak bere balio ezkutua.

Ez baitute bere bertute fisikoek espirituen errege egin.

Egia mugaezinari kokapena aurkitzen dion huraxe da.

Egiak, baina, ez dio gezurrik esanarazten hizkuntza sakratuari: hura baita, halaber, mundu substantzialaren, mundu geldiaren eguzki agerikoa.

Eguzki horretatik erauzten du lurreko urreak bere substantzia, bere kolorea, bai eta gizakiak ezagutzaren argia ere.

Berraurkitutako egiaren hizkuntzak ez dauka eskaintzeko berririk. Oroitzapena berpizten du, ez besterik, otoitz egiten duen gizakiaren memorian.

Nabari al duzu zugan berpizten zure oroitzapenik antzinakoena?

Jakitera ematen dizkizut nik hemen urrearenganako zure maitasunaren jatorri santuak.

Eromenak zazpitan egin du putz ezagutzaren urrezko kandelaren gainean.

Haur gezurtiek eta poeta ezjakinek aarondarren hizkuntzaren eleak profanatzen dituzte,

Eta kandelaren urrea, ezjakintasunaren ilunpean atzemanik, ezetzaren aita bilakatu da, lapurreta, adulterio eta sarraskiarena.

Hauxe da bi munduen giltza, argiarena eta ilunpeena, o ene zerbitzukide!

Gure gauetako ordu eguzkitsu honen amodioagatik,

Zu eta bion arteko sekretu honen ziurtasunagatik,

Ahapeka esadazu eguzkian bildutako hitza, garai lanjeros honetako oinazturaz zamatutako elea.

Aipatu zaitut! Hemen zaude, printza aitzindarian hodei gotortuaren magalean, beruna bezain isil,

Sugarraren jauzian eta haizean,

Urrearen espiritu birjinalaren agerpenean,

Obalatutik esferara bitarteko iragatean,

Geldialdi zoragarrian eta jaitsiera santuan, zu gizonari bi bekainen artean begira zaudela,

Hodei amaiezinaren geldotasunean, otoitz bakarrarenean, Erresumako urregileek egindako horretan,

Denborarekin ezkondutako atsekabeaganako itzuleran,

Hari laguntzen dion erruki-xuxurlan.

Zientzia santuaren giltzak, baina, ene bihotzean dirau.

Berak zabalduko dit oraindik argiaren mundua. Mailak igotzea, espazio puruaren beraren materiaz zeharkatua sentitu arte,

Ez da ezagutzea; agerpen-gertakariak hautematea da oraindik.

Gutxitik anitzera daraman bidea ez da zientzia santuarena.

Ezagutzarako bidea deskribatu berri dut. Eguzki-toki horretaraino altxatu beharra dago,

Non bihurtzen baikara, baieztapenaren guztiahaltasunarengatik —zer, bada?— baieztatzen ari garen huraxe.

Hartara, espirituaren milaka gorputz horrela agertzen zaizkie zentzumen bertutetsuei.

Igo lehenik! sakrilegoki! baieztapenik zoroeneraino!

Eta gero jaitsi, mailaz maila, damurik gabe, malkorik gabe, konfiantza alaiz, errege-egonarriz,

Istil honetaraino, non dena edukirik baita hain agerikotasun izugarriz, hain behar santuz! Behar santu batez, benetan santu, santu, santuaz! aleluia!

Eta nor ari da hemen ustekabeaz? Bada, oraindik ere, ustekabe bat antzinako hiriaren ateko itzalen agerpen esperogabean,

Urruneko itsasoaren agerpenean, haren argitasun santuaz eta zorioneko haize-oihalez.

Zentzumen berriaren jaiotzan, baina, benetako zientziaren espiritua elikatuko duen zentzumenarenean, ez dago ustekaberik.

Ohitura da gure gune garaietan berrikuntza oro hartzekoa, denbora igarotakoan eta betiko berraurkitutako emaztea aterpetzen den bezala.

Horrela, bada, jakinarazi zitzaidan eguzki-arrautzaren lotura lurreko urrearen arimarekin.

Hauxe duzue, bada, eragileak amildu beharra duen otoitz eraginkorra:

Gorde ene baitan zure soa koloreztatzen duen metal hori, arketipoen munduaren ispilua den urrearen ezagutza,

Ene bihotza osorik xahutu dezadan mugarik gabe baieztapen eta sakrifizioko eguzki-joko horretan.

Jaso nazazu hilobi-garian milaka urtez logaleturik datzan argi goiaingerutarrean, non bizitzaren ezkutuko suari eusten zaion.

Antzinako hilobietako garia, ildoan jaurtia, argitu egiten baita bihotz bat bere karitateaz nola,

Eta ez dio eguzki hilkorrak ematen jakintzaren kolore aldaezina uztari.

Horrelakoa baita argi-munduaren giltza. Esku errukior eta ziurrez darabilenari beste eskualdea ere zabaltzen dio.

Bi munduak bisitatu ditut nik. Maitasunak izaeraren muin-muinera eraman nau.

Gauaren zama eroan dut ene bularraren gainean, ene bekokiak hesiaren izerdia destilatu du.

Joan-etorrika ari direnen lazturazko giltza biratu dut. Nigandik eskukada bat errautsean jausitako urrezko zirkulu bat baino ez da geratzen zenbait lekutan.

Haztamuka miatu ditut amorruaren munduko labirinto higuingarriak, eta ur handien azpian erdi lo daude ene atzerriko aberriak.

Isiltzen nintzen. Zain nengoen ene erregearen eromenak lepotik noiz helduko. Berorren eskua, o ene errege, nire eztarriaren gainean dago. Hori da seinalea, horra unea. Hitz eginen dut.

Engoitik ezagutzen ez zaituen mundu batera jaioarazi nauzu, burdina eta buztinezko planeta biluzi eta hotz batean.

Beren sexuari so egitera ezinbestean hartaratutako ebasleen algara betean.

Hor, triskantzaren kiratsari herrien iruzurgileen intsentsu-emate zoroak jarraitzen dio.

Eta, alabaina, lohiaren eta itsutasunaren seme, ez dut hitzik deskribatzeko

Zure ezeztatze-guztiahaltasunak sortutako beste Guzti honen, beste Mugagabe honen bidegabekeriazko amildegiak.

Leku bakandu, ezberdin, higuingarri hori, Luziferren eldarniozko burmuin erraldoi hori,

Non jasan izan baitut eternitatean zehar distiratsu handien, sistema desertuen biderketa.

Izugarriena gailurrean zegoen eta nik eguzki beltzaren amildegi baten pare ikusten nuen.

A! sakrilegio amaigabea, zeinaren ondoan gure mundu ziztrinaren aitzinean garatutako kosmos santua

Eguberriak argitutako ihintz-karratu bat bezalakoa baita, Haurraren hatsarekin urtzeko gertu.

Zu Zaren hori baitzara. Alabaina, zeure gainean zaude, zu izatera hartaratzen zaituen behar erabatekoaren gainean.

Horra zergatik, Baieztatzaile hori, zure baitakoa den erabateko ezeztapena, otoitz egiteko ala ez egiteko askatasuna. Horra ere zergatik igaroarazten dituzun baieztatzaileak ezeztapenaren proba handietatik.

Izan ere, zuk jaurti nauzu eternitate lazgarri honetako berorik ilunenera, non atzemanik sentitzen naizen,

Suzko arpoiak barailatik harrapaturik, bizitza hobeezinaren eromenean zintzilik,

Eternitate honetan, non ilunpeak beste eguzkiaren absentzia diren, urrezko elipsearen iraungipena,

Non argiak sumindura diren, eta gauzak oro, bidegabekeriaren muin.

Non gogoaren eragiketa bakarra eta amaiezina den, zalantzatik abiatuta ezereza lortzeko.

Non norbera ez den bakartia ezpada bakardadea, ez abandonatua ezpada abandonua, ez kondenatua ezpada kondena.

Bidaiaria izan nintzen harrabots gautarraren lurralde hauetan,

Non, bakarturik objektu fisikoen artean,

Maitasun amorratuak eta bisaiako legenak bainatzen dituzten beren erro dohakabeak.

Bertan neurtu nituen, har itsu, zure eskuaren ildo baten bihurguneak.

Gau zerratuko herrialde hau, harria bezainbatekoa,

Goizeko beste izarraren mundu hau, beste semearena, beste printzearena, zure esku itxia zen. Esku hori zabaldurik, hona hemen ni argiaren baitan.

Hura ikusi beharra dago, Bestea, ulertzeko zergatik idatzi den lapurra bezala datorrela. Jaiotzaren oihutik haratago dago, ozta-ozta dago, ez dago. Harea-hondar baten espazioa, horra oso-osorik zugan, hura, bestea, printzea, muturik jesarrita itsutasun betierekoan.

Zuk, eguzki-arrautzan, zuk, erraldoi, hobengabe, ezagun duzu zeure burua.

Bi infinituek, baina, baieztapen eta ezeztapenarenek, ez dute elkar ezagutzen, ez dute sekula elkar ezagutuko, eternitatea bata bestearen atzetiko ihesa baita, ez besterik.

Eta espazioaren, denboraren malenkonia higuingarri, izugarri hori guztia baietz eta ezetz baten arteko distantzia baino ez da, haien banatze ezinbestekoaren neurria.

Hauxe da ilunpeetako munduaren giltza.

Gizonak, zeinarengan kantu honek atzarri baitu ez pentsamendu bat, ez emozio bat, ezpada oroitzapen bat, zahar askoa, bilatuko du gaurgoitik maitasuna maitasunez.

Hori baita maitatzea, hori baita maitasuna: maitasuna maitasunez bilatzea.

Xerka ari naiz, emakume antzua nola, hersturaz, amorruz. Aurkitu dut. Zer baina?, nor baina? Azpiratzailea, edukitzailea, bi legenen hornitzailea.

Eta itzuli naiz, ene ezagutzaren berri ematera. Zorigaiztoa, baina, joan eta itzultzen ez den hori.

Eta ez zait damu hara joan izana, hura ikusi izana. Ez negarrik egin ene gainean:

Igoeraren dohatasunean itorik, eguzki-arrautzak itsuturik, ondoko eternitate beltzaren eromenean jaurtirik, gorputz-adarrak ilunpeen algekin estekaturik, toki berean egoten naiz ni beti, toki berean egonik, ni naiz kokatu bakarra.

Ikasi nigandik gaixotasun oro gorputzaren aitormen bat dela.

Benetako gaitza ezkutuan da, baina gorputzak aitormena egiten duenean, gutxi behar da espiritu bera ere, pozoi sekretuen prestatzailea, otzanarazteko.

Gorputzaren gaitz guztiek bezala, legenak, bada, espiritu-gatibutasunaren akabera iragartzen du.

Berrogei urtez aritzen dira borrokan espiritua eta gorputza; horra haien zientzia txiroak, emakume antzu horrek, kritikotzat jotzen duen adin famatua.

Zabaldu al du gaitzak ate bat zure bisaian? Melkisedek bakearen mezularia sartuko da ate horretatik, eta atea berriz itxiko da harekin eta haren malko-beroki ederrarekin batera. Errepikatu, baina, nire ondoren: Pater noster.

Ohar zaitez, Arbasoen Aita, hizkuntza purua mintzo zirenena, jolasean aritu da nirekin aita bat bere haurrarekin nola.

Geuk, geuk bakarrik, haren haur tipiak garen horiek, ezagutzen dugu joko sakratua, dantza santua, zabukatze zoriontsu hori iluntasun okerrenaren eta argi ederrenaren artean.

Belaunikatu beharra dago, zalantzaz mukuru, eta otoitz egin. Ni kexu nengoen ez bainuen ezagutzen; orduan, hura osorik biltzen zuen harri bat eskuetara jaitsi eta une hartantxe jaso nuen argiaren koroa.

Eta begiradazu! Amarruz inguraturik ere, ez naiz jada ezeren beldur.

Jaiotzearen ilunpeetatik heriotzarenetara, katakonben hari batek iragaten ditu ene hatzak bizitzaren iluntasunean zehar.

Eta, alabaina, zer nintzen ni? Estoldako har bat, itsu eta gizen, buztan zorrotzekoa, huraxe nintzen. Jaungoikoak sortu eta sortzailearen kontra matxinatutako gizon bat.

“Bikaintasuna eta edertasuna horrenbestekoak izanik ere, ezein etorkizunek ez du lortuko ez-izanaren perfekzioa”. Hori zen ene ziurtasun bakarra, ene pentsamendu sekretua: emakume antzu baten pentsamendu pobre, pobrea.

Naturako poetak oro bezala, ezjakintasun sakonean murgilduta nengoen, lore ederrak, urrutiko ederrak eta are bisaia ederrak edertasun hutsarengatik baino ez nituelakoan maite.

Galdezka ari nintzaien itsuen bisaiari, itsuen begiei: sentsualitatearen gortesau guztiak bezala, itsukeria fisikoak zemaitua nintzen. Horra hor, oraindik ere, Jainkozkoaren gauetako ordu eguzkituaren irakaspena.

Harik eta, ispilu baten aitzinean nengoela oharturik, ene atzean begiratu nuen arte. Hor zegoen argien eta formen iturburua, arketipo sakon, jakintsu eta aratzen mundua.

Orduan, nigan zegoen emakume hura hil egin zen. Haren erresuma osoa, natura, eman nion hilobitzat. Lorategi etsigarriko toki sekretuenean ehortzi nuen, han, ilargiaren, betiereko agintzailearen begirada hostotzan zatitu eta lotien gainean leuntasunaren milaka mailatan barna jaisten den tokian.

Horrela ikasi nuen gizonaren gorputzak biltzen duela haren sakontasunean gaitz ororendako sendagaia eta urrearen ezagutza argiarena eta odolarena ere badela.

O Bakar hori! Ez kendu niri oinaze horien oroitzapena, ene gaitzetik eta baita ene ongitik ere garbituko nauzun egunean, zureei, irriberei eguzkiz jantz nazatela agintzen diezun egunean. Amen.

Talita cumi

Ezagutzen zaitut duela hamar bat urtetik, isiltasunean esekitako lurraren gainean,

Patuaren haur hori; eta zure irudi txiroa agertzen zait beti lehenengoa

Gau behereko ene ametsen argitasunean,

Kosmosari haren hegaldi isilean espirituan jarraitzen ari natzaiola,

Bat-batean sentitzen dudanean unibertsoa nigan amiltzen dela egun hauetako hutsak xurgatuko balu bezala.

Orduan, uda-gaueko ibaian sutan den zerbaiten tankerakoa naiz

Eta eguzkiaren giltza, bizitza-lanbroaren begitazio Errealak irekitzen dituena, ene esku azpian da.

Eta, egiatan, hitz bakar batez, eta hainbeste zerbitzari zoragarri ditudan herrialde honetan,

Zureaz besteko forma guztiak agertuko litzaizkidake, oroitzapenerako hona bildutako uharri hori.

Baina, ez al zaitut nik umilki maitatu egun-segida txiki honetan guztian zehar?

Laster alde eginen dut. O bihotzaren erdia, jaurtitako bihotzaren erdia

Hiriko lohi eta hotzean, hiriko euri eta gauean!

O ene bihotz mantsotu hori, neguak zemaitua!

Entzudazu. Zabal-zabalik ireki zeure baitan ezagutzen ez duzun hori,

Eta saiatu, gerta ahala gerta, saiatu zure memoria txiki askoan gordetzen

Aholku hau, minduraren uda luze eta kiskalian asunarekin batera heldu den batek emana:

Egizu lan! ez itzazu tenta bizitzaren errege beldurgarria, jaungoikoa munduko ibilbideen

Joan-etorri bihozgabean, idoloa gurpil birrintzaileko eskorgan.

Egizu lan, ene haurra! Kondenaturik baitzaude, erkin hori, luze bizitzera

Eta ez nuke nahi neke gorgarri hauetatik aldendu

Egun batean izanen zaren horren irudi pobreaz:

Neska txiki bat, bat-batean atso txikia bihurtua,

Xal azpian ile urdindu saminekoa, ez dakit zein aldiri garratz eta beltzetan,

Bakarrik, ibai-ertzean, izu-ikarazko fardel batez bizkarrean,

Harri hezeekin eta zuhaitz erraldoi biluziekin senideturik.

Ekidin iezadazu hori. Izugarri urrun egonen naizelako, betirako iratzarririk,

Bi Erresumetako batean, ez dakit zeinetan, ilunean beldur naiz,

Neure baitakoa delako su baxu eta jada epaituan erretzen ari den zerbait.

Eta esaten dizut, garbiki, ene txori gaixoa, bakarrik egonen zarela bizitza ikaragarri honetan,

Denek abandonaturik Senako egunsenti zeken eta zurbilean argi gorri eta berdea nola.

Ez dakit jada nork hil duen ene bihotza; baina maltzur horrek ez al dizu, hiltzerakoan, oinordetzan utzi ene hezurrekiko errukiaren erregetza goibela? Ene haurra!

Esan gabeko oinazea da. Gaitz gautar horrek erasandako gizonak sufritu egiten du,

Orojakile eta mutu, zimenduetako harriekin batera ilunpeetako lizunean.

Jakin badakit Hura dela, Hura, izen ezkutua Harengandik Banatua duena,

Geure baitan sufritzen ari dena, eta azkenean

Lilirik, ispilurik eta biziaren harparik gabeko gaua igarotakoan, kantu

Mendekaria, haurtzaroko egunsenti orotako kantua, hautsiko dela

Geure baitan goizeko kristal erraldoia hautsi bezala

Hegaztien urrumen artean, ihintzezko ibarrean.

Eta, bai, badakit. Baina ezin dut jasan zeure bizitzaren irudi txiro hori etorkizun bakartian. Zomorroaren zinezko izu-ikara da ene baitan.

Zomorroaren garrasi bat ene barruan

Bihotzaren errautsen azpian.

Gauean gelditutako berlina

Giltzen zain gaudela

—Haien bila ari da, ezbairik gabe,

Duela hogeita hamar urte

Hildako Thècleren jantzien artean—

Adi egon, andrea, adi,

Zumardiaren marmar sorgor gautarrari…

Hain txikia, hain erkina, ene soingainekoan bi aldiz bilduta

Eramanen zaitut hondakinetako sasi eta asunen artean

Gazteluko ate garai eta beltzeraino.

Horrela, bada, itzuli zen aitatxia, antzina,

Vercellitik, heriotza lagun.

Hau etxe mutu eta fidagaitza, eta beltza

Ene haurrarentzat!

Badakizu jada, andrea, oso istorio tristea da.

Lo daude, sakabanaturik, herrialde urrunetan.

Duela ehun urtetik

Zain dute beren lekua muinoaren bihotzean.

Enekin itzaltzen da haien arraza.

O hondakinotako andrea!

Ikus dezagun haurtzaroko logela ederra: hor,

Isiltasunaren naturaz gaindiko sakontasuna

Erretratu ilunen ahotsa da.

Ene ohean bildurik, gauean,

Entzuten nituen armadura baten hutsunean bezala,

Horma gibeleko urtzaldiaren azantzean,

Haien bihotzak taupaka.

Zer herrialde basa ene haur ikaratiarentzat!

Argiontzia itzaltzen da, ilargia ezkutatu,

Hontza deika ari zaie bere kumeei ibar-basoan.

Giltzen zain gaudela,

Egizu lo amiñi bat, andrea. —Lo egizu, ene haur gaixoa, lo.

Guztiz zurbil, burua ene sorbalda gainean.

Ikusiko duzu baso irrikatsuaren ederra

Ekaineko loezinetan,

Loreez apaindurik, o ene haurra,

Erregina eroaren

Neskato begikoenaren pare.

Bildu zaitez ene bidaia-berokian:

Udazkeneko elurtzarra urtzen ari da zure bisaiaren gainean

Eta logurak zaude.

(Argiontziaren izpian itzultzen da bera, itzultzen da haizearekin batera

Ene haur-ametsetan bezala

Atsoa, badakizu, atsoa).

Ez, andrea, ez dut ezer aditzen.

Agure bat da,

Burua nahasita dauka.

Baietz edatera joan izana.

Halako etxe iluna ene haur ikaratiarentzat!

Guztiz gibelean, herrialde lituaniarraren guztiz gibelean.

Ez, andrea, ez dut ezer aditzen.

Etxe iluna, iluna.

Sarraila ugertsuak,

Aihen hila,

Ate giltzapetuak,

Leihatila itxiak,

Hostoak hostoen gainean ehun urtez geroztik zumardietan.

Zerbitzari guztiak hilda daude.

Galdua dut oroimena.

Halako etxe iluna haur fidakorrarentzat!

Laranjondoa dut gogoan,

Herenaitona eta antzokia, ez besterik:

Bertan ene eskutik jaten zuten hontzaren kumeek.

Ilargiak jasminean barna begiratzen zuen.

Antzina zen.

Urrats bat aditu dut zumardiaren gibelean,

Itzal bat. Hona Witold giltzekin.

Udaberriko kantua

Itzuli da udaberria urrutiko bidaietatik,

Bakea dakarkigu bihotzetara.

Altxa zaitez, buru maitea! Begira ezazu, aurpegi eder horrek!

Mendia uharte bat da, lurrunen erdian: hartua du berriro irri-kolorea.

O gaztaroa! O etxe makurtuko marmaratila!

O liztor joriaren garaia!

Udako birjina eroa

Kantari dago sargorian.

Dena da konfiantza, xarma, atsedena.

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

Etorri da hodei larri eta purua erresuma ilun batetik.

Jausi da maitasun-isiltasuna eguerdiko urrearen gainean.

Asun erdi lokartuak makurtzen du buru heldua

Judeako bere erregina-koroa ederraren azpian.

Entzun al duzu? Hona erauntsia.

Badator… ari du.

Maitasun-erresuma osoak sentitzen du uraren lorea.

Erle gaztea,

Eguzkiaren alaba,

Hegan ari da, xerka, baratzeko misterioan;

Artaldeak marraka dantzuzkit;

Oihartzunak erantzun dio artzainari.

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

Satitsuari jarraituko diogu lagatako bazterretara.

Han, hodeiaren itzalean, dorrearen oinetan,

Erromeroak lokartzeko aholkatzen du, eta ezer ez da

Egunaren koloreko axuria bezain ederra.

Une amultsua keinu ari zaigu muino estalitik.

Altxa zaitez, maitasun harro hori, berma zaitez ene sorbalda gainean;

Alboratuko dut zumearen adatsa,

So eginen diogu ibarrari.

Lorea makur, zuhaitza dar-dar, urrinez horditurik daude.

Garia jada, jada

Gorantz doa, isil, lotien ametsetan nola.

Eta hiria, hiria ere, eder dago denboraren urdinean; dorreak

Emakumeak nola, urrunetik

Begira zaizkio datorren maitasunari.

Maitasun indartsua, ene arreba nagusia,

Goazen lasterka lorategietako txori ezkutua deika zaigun lekura.

Zatoz, bihotz ankerra,

Zatoz, bisaia goxoa;

Haur-masailetako haize leunak putz egiten du

Jasminezko hodeiaren gainean.

Oin ederreko usoa edatera dator iturrira;

Zein zuri agertzen den ur berritan!

Zer dio?, non dago?

Kantatzen ari da, antza, nire bihotz berrian.

Horra hor urrunean…

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

Zatoz, jarraidazu! ezagun ditut nik bakardadearen mugak,

Aurrietako andrea deika ari zait goi leihotik:

Begira nola hedatzen den

Lore zorodun eta haizezko haren adatsa erreten jausian.

Entzuten dut erlastar ildoduna,

Egun xaloetako soinu zaharra.

Iritsi zaigu garaia, buru eroa,

Gerizpean arnas hartzen duten baiez apaintzekoa.

Urretxoria kantari dago zumardi ezkutuenean.

Zain dugu bakardadearen ihintzean.

O bisaia eder goibel, luze eta goxo,

Uztaileko gauerdiko lanpara,

Isiotua loretan den tuliparen sakonean!

Begiratzen dizut: ene arima osorik ito da

Malkoetan.

Zatoz, ene maitea, zatoz, ene uztaila,

Zatoz, o ene gaua!

Ez beldurrik izan: euri-kopa duzu ene bihotza

Ekaitzak paseko txoriari eskainia!

Zure lokian zain bat poliki ari da taupaka,

Erdi lokartua.

Sutondoko ene sugea da,

Iazko ogiaz eta ezti zuriaz elikatua.

Zure begietan, gaueko sekretua datza,

Uraren xarma. Gauean nola, uretan nola,

Zenbait lanjer daude han.

Esadazu, zure bihotza, hura ere, hura ere, aldatuko al da?

Irri egiten duzu, eta egiteko, ene arreba,

Makurtzen duzu burua, luzatzen duzu lepoa,

Zisne beltza, zisne etxekotua, zisne eder-ederra:

Eta sorbalda eroria ur-zimur batez zulatzen da.

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

Orain, burua jasotzen duzu eta betileen itzaletik

Izpi zatitu bat datorkit

Hostotzaren sakontasunetik bezala:

Horra bihotzean irakurtzeko ahalbidea.

Izan zaitezela, une honetan, uki daitekeen amets bat…

—Adi! Oihartzunak bere oskol-eskuak bildu ditu aho gainean.

Deika ari zaigu. Eta basoa xalotasunez da jantzia.

Zatoz! Erakutsi nahi dizkizut ene anaiak, ene arrebak,

Hegoaldeko granadak, mendiko mahatsondoak:

“Hona ene arreba, ene neska-laguna,

Hona kolorez jantzitako ene maitea.

Haurtzaroko erresuman nau sarrarazi:

Ene buru gaixoa zientziaren ibai ilunaren hondoan zetzan:

Etorri da bera, zabaldu dit hilobiko atea!”.

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

O ene gogoetako arreba! zein da, hortaz, misterio hau?

Argitu nazazu, esna nazazu, kontuok ametsetan ikusiak baitira.

O! seguruenik lo nago.

Ederra bizitza! Ez gezur gehiagorik, ez ausikirik,

Ez, hildakoen barkamena bailiran,

Lurretik sortzen den lilirik.

O maitasun-hilabetea, o bidaiaria, o poztasun-eguna!

Izan zaitez gure apopiloa, geldi zaitez;

Atseden hartuko duzu gure sabaipean.

Zure egitasmo larriak logaletuko dira zumardiaren xuxurla hegaldunean.

Guk elikatuko zaitugu, ogiz, eztiz eta esnez.

Ez ihesik egin.

Zer duzu han egiteko?

Ez al zaude ongi hemen?

Guk ostenduko zaitugu kezketatik.

Bada gela eder sekretu bat

Gure atseden-etxean;

Han, leiho zabaldutik sartzen dira itzal berdeak,

Xarmaz, bakardadez eta urez blaitutako lorategi batera.

Adi dago… gelditu egiten da…

Zer ederra den mundua, laztana, zer ederra!

Edertasunaren erregearen salmoa

      Banantzearen irletatik, sakontasunen inperiotik aditzen da goraka eguzki-harpen hotsa. Geure buruen gainean bakea isurtzen da. Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

      Aita gogoan isuritako malko joriek, urrezko garaiek, edertasunez argiztatzen dute leizea. Ene bihotzean haatik pausatutako errege-burua, zer zenbaki-espantu irakurtzen duzu gauaren oroimenean! Erregina, izan zaitez benetako andrea erruki gorenarengatik. Handitasunaren gupidaz zeharo zuriturik, eduki gogoan abandonatuena, Sortzailea. Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

      Konstelazioen lan nekezaren aitzinean ez al duzu bihotza urratzen sentitzen? Malkut, Malkut, emaztea! belaunaldien ama! Espazioa, erle sakratuen erlekumea, hegan ari da urrin estatikoen Adramanderantz. Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

      Mugitzen denaren gurari sekretua gelditasun Absolutua baita. Eguzki-erregeordea, jaio eta hil behar denaren ereile errukiorra, dirauena baino ez dut maite. Ni neu, ni Mikroprosopoa! transmutatzeko irrikatan nago. Hemen edo sakontasunean, deusek ez du kokapenik! deusek ez! Errealitate oro Aitaren maitasunean baita. Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

      Bakea lurraren gainean, o emaztea, o andrea! bakea inperio irreal osoan gozotasun-arimentzat, ortzadarraren zazpi hariak kantarazten dituzunentzat! Zure bisaia harrituari begira nagoela, o Erregina, nire pentsamendu guztiak zure bihotz leunetik sortzen direlako sentimendu preziatua daukat! Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

      Eta alabaina, alabaina, lozorrotu nahiko nuke Denboraren tronu honetan! Behetik gorantz erori jainkozko leizean! Betiko eseri, geldirik, jakintsuen artean. Ahantzi ez dagoela “hemen” hitza ene hizkuntzan. Ni, Ezereza merezi izateko etengabe sortutako hori, akaberaren nahia bainaiz, Malkut, akaberarena, akaberen akaberarena! O!, emazte zendua, zu ene bihotzean oheratu eta Aitaren egun betierekorako berpiztekoa! Gauden tokia, Malkut, Goratasunaren erdigunea da.

Heldutasunaren salmoa

      Ez dut bakea topatu, ene gaztaroan, bere burua osorik eskain dezan nahi duen patuari men eginez hersturarik gabe bere burua ematen duenaren ondoan.

      Zauritu egin dut, ezbairik gabe, hari eskatuta hain xume zaizkion meneko espirituen adimena eta maitasuna.

      Lortu dut, baina, gurari hori; eta, orduan, bakardaderako arras armaturik, askatu egin naiz dena irakatsi eta jada ulertu ezin ninduen hartatik.

      Baina, gal zaitzadala, ene maisua, ene ezpainetatik harengana inoiz ezein ele axolagabe jaurtitzen bada! Edo ez badut sekula berrirakurtzen bihotza urratu gabe zuk hatzaz hondarrean idatzi duzuna!

      Sakrifizioaren koroatze goibela burutzeko baino ez da egon hura ene bidean; egun hartatik, baina, entzuten dut ene itzalak asunei kontatzen diena, eta harriak oro ikaratzen dira, uhar bakartian, ni hurbiltzen naizenean…

      Hor baita, orobat, zerbitzu-lagunaren sakontasuna, mutu bilakatu den munduaren giltzaren zaintzaile izatearena, ez garenontzat jada ez seme ez senar.

      Gerrikotik —bihotzaren azpian— lehen lorategiko giltza askatu zuen, bera izaki lorategiko itzal osoa eta argi osoa, baina non ez baita haren maitasuna jada sartzen, ez bada agindu batengatik.

      Eta eskuetatik heldu nionez, halako begirada altxatu zuen nigana ezen hartan biltzen bide zuen hura larritzen zuen xalotasunaren pisu osoa.

      Horrela sartu nintzen, bada, hizkuntza sekretuaren haitzuloan; eta hor, harriak atzemanik eta metalak xurgaturik, berriz egin behar izan ditut milaka bide gatibutasunetik askapenera.

      Eta argiaren mugetan nengoela, zutik gauaren irla guztien gainean, hitz hori errepikatzen nuen naufragiotik naufragiora, guztietan izugarriena: hemen.

      Egun batean, baina, dena jolas bilakatzen den altuera horietan, ufatu egin nuen ene arimaren anpulu koloreztatua azken desioaren bisaiaren gainean.

      Orduan jaitsi zinen, saihetsak, oinak eta eskuak sendaturik zenituela, eta ez dakit zer urre jariakor eta alaiz jantzita, orbanak oro emakumeak garbituta.

      Eta eguzki-legioen irrien artean, ezkondu ninduzun zure kontzientziarekin eta erdiko ikusmenaz hornitu.

      Eta ikusten nuen horren amaigabetasun osoa pieza bakarrekoa zen, eta ziklopearen haurtzaro horrek bat zenbakia errepikatzen zuen ene baitan, haratago zenbatu ezinik.

      Eta orduan altxatu ninduzun zure magal maitatuaren gainera espazio zigilatu, barruko, egiazkoan barna,

      Umiltasunaren berunezko ate ederretaraino, zure aberri eta urrezko Betleemeraino,

      Eta hortik, maitasunak, zaldi zuri batek nola, gozoki edaten duen herrialdera, zabaltasunaren eta iraupenaren iturrietara.

      Eta beti gorago, bobeda honetaraino, non une betierekoa

      Neurtua den arrautzaren proiekzio-kurban,

      Burrunbatsu, Rafael bezala, eta bat-batean, eguzkia gutxiagotzean,

      Isildua bigarren jaiotzan bezala.

Berrintegrazioaren salmoa

      Tarteka gertatzen zait, gauaren erdian, Unibertsoaren isiltasun beteenak esnatua izatea. Hala da, olde zerutiarrak —bat-batean nire gogoetan haien mandatuari egotzitako epemugaz oharturik—, nire buru gainean geldituko balira bezala, arnasa eutsita ni solasgai hartzeko. Haurtzaroko egun urrunetan nola, ene arima osoak jotzen du, orain ere, sortutako espazioen hondotik niri deitzeko prest dagoen ahots handirantz. Alferrik da, baina, ene itxoitea. Inguratzen nauen bakea ez da hain akasgabea ez duelako izen gehiagorik niri emateko. Nigan dago hura eta harengan ni, eta Leku horretan —izengabea, gu bezala— non bete izan baitzen gure batasuna, ez dago ezta hitz unibertsalena ere —Hemen—, bere zentzua betiko galdu ez duena; ez baita ezer gugandik kanpo geratu, ezer ere ez Han bat kokatzeko, eta pentsamenduak arnasa hartzen duen espazio erabatekoa agertzen zaigu ez edukitzaile, ezpada Jainkoaren eskuetatik jausitako Kosmos kristal ederraren barnealde argiztatu gisara. Antzina, isiltasun akasgabearen espirituak heltzen zidanean, eguzkietarantz altxatzen nituen begiak; egun, ene bizitza haien begiradaz jaisten da ene izatearen barrura. Hor baita haien sekretua, ez haietan beraietan. Niri so dauden tokia ni nagoen hau berau da, eta unibertsoaren bisaia gainean margotutako maitasunezko gaitzespenean ene kontzientziaren beraren malenkonia igartzen dut. Ezin konta ahala mugimendu zedarrituek sortutako eskergatasunak ezin du nire arimaren hutsunea bete; ez dago Izenaren hedapenean altuera eskuragarririk, non eta nire bihotzaren taupadak ez dituen uneak kontatzen. Zer axola zait, bada, ezerezetik ezerezera arteko distantzia hori! Prefosta, oso leku garaitik erori naiz; baina, beste espazio batek neurtu du munduari eragin diodan erorikoaren neurria. Toki erreala, kokapenik duen toki bakarra nigan dago, eta horra zergatik Unibertsoa, ene kontzientzia, beilan dagoen, beilan gau honetan, niri begira. O ene Aita! nire gaitzak ez du ezjakintasun izena, ezpada ahanztura. Birbideratu ezazu zure haurra Oroimenaren iturrietara. Agindu iezaiozu bere odolaren beraren ibilguan berriz ere gora egiteko. Ene erorikoaren mugimenduak espazio-denbora sortu du, nire gaineko ibilge mugagabean berriz itxi den ur hori, zeinentzat nire ahalmenak ezin baitu ontzi bat irudikatu. Nire igoerak proiektatu dezala, bada, Beste Espazioa, egiazkoa, originala, santifikatua, eta unibertso hori, nire Oinazearen Semea, zeinaren begirada gautarra nire arimaren gainean baita, altxa dadila nirekin batera Aberrirantz, urrezko dohatasunaren eragin xuxurlarien ur-laster alaian.