Alda Merini

itzulpena: AIORA ENPARANTZA ARMENTIA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Alda Merini

© itzulpenarena: Aiora Enparantza Armentia

© edizio honena: Susa

2021eko urria

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

Poesia poetaren arabera azaltzearen tradizio sendo eta alfer samarrak abegi onez jaso ohi ditu poeten bizitzetako pasarte apartekoak, haien izaera ustez xelebre eta arauaren kontrakoak. Batak bere buruaz beste egin zuela, bestea alkoholari emana bizi izan zela… opio zaleak ere aski preziatuak izaten dira poesiaren plato sentsazionalistetan. Ez alferrik, emakumezkoak izaten dira, gehienetan, pasadizo anker horietako protagonistak. Gizon jarriek ez baitute hainbeste langarik izaten poeta izateko; emakumezkoek, ordea, gutxienean, arazoren bat eduki behar izaten dute psikean (gehiegizko erromantizismoa? histeria? ameskeria?) poeta izateko.

Topiko gotor horiek zail egiten dute taxuz hitz egitea poeta baten bizitza gorabeherak benetan errelebanteak direnean, Alda Meriniren kasuan gertatzen den modura. Bere izen-abizenak ospitale psikiatrikoari lotuta ageri baitira, haren poesia esperientzia hura gabe esplikatzea kasik ezinezkoa balitz bezala. Dena den, kasu honetan berebiziko garrantzia izan zuten ospitale psikiatrikoko aldiek, ez soilik bere obran arrasto nabaria utzi zutelako, baizik eta berak inoiz adierazi bezala, “niretzat eroetxea ezohiko behaketa-leku izan zelako”. Giza duintasuna galtzea, gizarte bazterkeria pairatzea edo maitasunaren ukazioa bezalako gaiak zorrozki lantzen ditu poema horietan.

1931n jaio zen Milanen, hil zenerako (2009an), XX. mendeko bigarren erdiko poeta italiar laudatuenetakoa zen. Bere poesia lirikoa da funtsean, nahiz eta sinbolismorako eta are mistizismorako joera (bere poesia berantiarrean, nagusiki) nabaria duen. Poesiaren tradizioan jorratutako gai funtsezko gehienak landu zituen, ondare klasikoarekin dialogoan beti ere. Maitasunezko poema bikainak ditu, esaterako, zenbaitetan desamodiozko ere badirenak, edo atxiki ezinezko maitasunarenak, Ez, ez itzuli ederra adibidez. Poeta handi gehienak nola, poesiaren beraren inguruan ere hausnartu zuen, halako moldez non eskakizun poetikoa bizi-eskakizun bilakatzen den. Poetek denbora eta lasaitasuna behar dutela diosku, eta berak ere lekua eta isiltasuna aldarrikatzen ditu, bizi-premia oinarrizko gisara.

Meriniren hastapen poetikoetan aipagarria da Giacinto Spagnoletti literatur kritikariaren laguntza. Merini gaztearen poemez liluraturik, 1950eko Antologia della poesia italiana contemporanea 1909-1949 liburuan sartu zituen haren ale batzuk. Berehala jaso zuen garaiko zirkulu poetiko nagusien aitortza. Eugenio Montale, Maria Luisa Spaziani eta Salvatore Quasimodok goraipatu zuten, besteak beste.

Hamasei urte eskas zituela sartu zuten estreinakoz ospitale psikiatriko batean, eta nahasmendu bipolarra diagnostikatu zioten. Gerora, maiz egin zituen sartu-irtenak, eta bide arantzatsu horretatik ildo poetiko oso bat garatu zuen, non minak eta gorputzak aparteko presentzia duten. Buru gaixotasuna gorputzarena ere badela erakusten digute, nolabait, bere poesiek. Oinazean ondutako poemak irakurriz, Martxel Mariskalen poemekin edo Xabier Leteren azken urteetakoekin akordatuko da, ziur aski, euskal irakurlea; sarritan, mina, denik eta esperientzia indibidualenetarikoa izanik, poesia edo artearen bidez baino ezin baita elkarbanatu.

Arestian aipatu dugu literaturako gai nagusiez idatzi zuela Merinik. Heriotza ere gai horietarik da. Testamentua poema labur hunkigarria hilondoko samurtasun eskaera batekin amaitzen du: “laztandu nazazue ero-eroan!”. Honakoa da, bada, gure eskaintza; Aiora Enparantzaren itzulpenaren eskuz eginiko fereka epela.

BEÑAT SARASOLA

Gutunak

Zure maitasun-gutunak berrikusi ditut

distantziaren argitasunarekin

ia aiherrik gabe.

Ilusioak indarrez eusten gintuen,

asmoek iraun zezaten erreguka,

besarkadetan heltzen genuen elkar.

Maitaleen betirakoa hitzematen diogu elkarri,

gure espiritu zerutiarrez ziur.

...Eta utzi ahal izan nauzu,

eta sumatu ahal izan duzu beste argi bat

nire sorbalden ondoan jarraituko zuena.

Jatorri eskasetatik berpiztu ninduzun

musika zerutiarren apeuez,

desadostasun minbera bihurtu ninduzun,

espazioa, zu bizitza osoa bila,

nire denbora akats batekin habitatzeko.

...Eta zure gutunak bakarrik utzi zenizkidan,

zure faltan berredan ahal izateko!

[zainak haz daitezen orain]

Zainak haz daitezen orain

adar xaramelaren nahas-mahasean

ni argiztatzeko hautagaien artean

aukeratu zintuen patuari zirika...

Espazio librean, erreprimitutako tentsio

bolumen oro modelatu egiten da

mugimenduaren berotasunean eta odolusten naiz

orain “benetako” kantuz

nire biluztasun hezurtsua unibertsoaren orgia

madarikatura daramadala, edo bizitzaren

biluztasun perfektura,

edo sugar gupidagabeek jadanik

hila den materia birmoldatzera: zugan hartzen dut neure burua,

oihartzunek infinituraino bultzaturik.

Konkorduna

Goizaren ohiko ertzetik

eguna pausoz pauso irabazten dut:

espresiorik gabeko eguna,

horren grisak diren urak dituena.

Nekez irabazten dut nik eguna

moldatzen ez diren bi itsasertzen artean,

ni neu bizitzarekin ezin konpondu

...eta ez dit inork laguntzen.

Batzuetan konkordun alfer bat datorkit,

pozaren augurio sinbolo bat

ezkutatutako profezia baten dohaina duena.

Eta hitza bete dezadan

bere sorbalda gainean narama.

Orfeoren presentzia

Ez zaitut prestatuko konfiantza gutxirekin

agertzen natzaizunerako,

baina zure eskuak ukitzen nauenean

ez dezan iragarpenen memoriarik izan,

ni neu galdatua, iluntasunean urtua,

landua eta bizia izan arren,

berriz ere kaos bihurtua...

Orfeo berria, gabeziaren laguna,

berriz modulatuko duzu liratik

ni neugandik jaiotako irudia.

Atalasean egongo zara, poliki,

isiltasunezko misterio absolutuaren iragarle,

nire muga zaharrak kontuan hartu gabe,

esentzia hutsa izateaz gozatuko duzu.

Orduan, lehenengo presentzia zantzuan

arreta jarriz,

adostasunezko adar loreduna izango naiz,

eta, gero, harremanetarako puntu bat aurkitu ondoren,

kontzientzia lotsati bat onartuko dut

animalia bizitzarena,

eta nire buruari esango diot ez naizela urrunago joango,

jada aldatzen nauzun bitartean,

jakintza saihetsezin eta segurua,

ustekabeko harmonia-joko bat,

neska-ondorioa...

Neska: hau al da epe-muga?

Eta ez naiz lehenago heldu

eta gero ez dut etsita

suntsitu, gogo orotan iraindua?

Zer da neska

kontzientziaren mugak gainditzea ez bada?

Nik ez nuen horrelakorik nahi nigandik:

nire burua eraman, nire formetako bakar bati ere jaramonik egin gabe,

bizitzaren gailur hilkorrera...

Baina nire itxura ororen presentzia

a zer garatzeko premia atzemanezina,

a zer proposamen goiztiarra

eta are goiztiarragoa enigmen ebazpena!

Eta orduan, nire atxikimenduagatik,

forma ondorio arraro eta arrotzagoen

garai batera irristatu zen,

nire “sentimendu” lizunetik

minaren atxikimendua geratu zenean,

orduan, orduan nahiago izan nuen heriotza

nire deabrutzea berrestea baino.

Aurrera egin daiteke bizitzan

zuzia eutsi eta daraman eskua

eta libreki lotu

ahanzturarik lasaienei

gutako askoren eraztunak

urtu eta berriz hasten direnean adostasunez,

immanentzia-bermeak

erabateko ongizatez biltzen gaituenean.

Horrela, zure beso ordenatzaileetan

zerbitzatu egiten naiz, ñimiño eta neurrigabe;

lasai emana, geldiezin emana,

aldaketa amaigabeko mugimendua.

San Luis Gonzagaren estasia

Belauniko

aldareko hiru kosketako lehenengoan,

Inozentziaren Jainkoa

Nire besoetara deitzen zaitut.

Nire argitasunen gailurrean kulunkatzen diren

intsentsu mistikozko besoek

berandu baino lehen harrituko naute.

Ez dira faltako, nire ahosabai lehorrerako

zure oparotasunik preziatuenen

mahats-mordo elurtuak.

Ikusi zaitut, urrearen Estasi aldapatsua,

harribitxi-jarioa agoniara jasoa:

Zure zentzu bakarra

pertsiana itsuaren atzetik ari da begira

misteriotsu eta saihetsezin.

Eta isilpean abesten dizut,

bere zabaltasun miragarrian

agerian geratzeko zalantza egiten duen

eztarritik azukreak eta ezpatak botaz.

A, nire mirari sekretuen Jauna:

nire presentziaz elikatzera nator

nirea den eta Zure ahurrean dirauen

Neurriaren hazia.

...Noiz ernetuko da nire Irudia?

Koloreak

Atseden hartzen badut, begien

iraulketa mantsoan, geldiarazi egiten nau

zorioneko kolore gehiegikeriak;

hemen ez naiz jada ihesbide edo fantasien beldur

baina “sarketak” indargabetzen nau.

Maite ditut koloreak, irrika

geldigaitz, konponezin, bizi baten garaiak,

azalpen apal eta subiranoa

nire arnasbidearen arrazoi kosmikoei.

Argiak bultzatzen nau, baina koloreak

arindu, gorputzaren ezintasuna

predikatuz, ederra, baina oraindik lurtarregia.

Eta nire buruari ematen diodan kolorearen arabera

oroitzen naiz tarteka nire itxuraz

eta, beraz, nire mugaz.

Ama birjina

Ez al duzue ikusi tximeletek

zer nolako grazia arinez

desloratzen dituzten koloreak udaberrian?

Arintasun berberaz

da gardena gauza guztien gainean

ahizpa birjinaren begirada.

Ez al dituzue ikusi

izar lotsatiak gauez

argia aurreratzen eta erretiratzen?...

Horrela, poliki, hitzak

bere ezpainaren atalasea gainditzen du

mozorrotutako isiltasunera.

Bere jantziek ez dute formarik.

iragazten den argiak

ingeradak sakabanatzen ditu. Haren aurpegi ederra

ez daki inork non hasten den, haren irribarreak

besarkada neurrigabe baten indarra du.

Bakarrik egongo naiz?

Ordurako ekaitzak sortzen zituen

barne sua nigan esnatzen dudanean

eta indartsua, askea, bizia naizenean,

orduan bakarrik egongo naiz?

Eta agian errotik aterako dut

maitasunaren itxaropen baztertua,

gogoratuko dut giza muga ororen

fruitua oroimen eza dela,

guztiz hondoratuko naiz datorrenean...

Baina zure eskuak atzo lehen aldiz

hasitakoagatik dar-dar egin ezean,

desio dudan ezaugarri bizi oro

zure neurrietan ustelduko da.

Ezkontza erromatarra

Bai, hau izango da gure etxea

gaur ulertu dut guztiz;

baina zu, gizon alai, nor zara?

Tamaina hartzen dizut: formula eternala.

Irudi saihestezina zeure egin duzu.

Sustraietaraino zulatuko nauzu

(ez nire bila joateko, ez laguntzeko)

konturatuko zara dena ezkutuan gorde zutela

ohitura txarren basakeriagatik.

Nire oinarriak izango dituzu eskura

behartzen nauen gizona;

haragia zure hortzarekin moztuko didazu,

irrika bizian geldituko zara

presa sentsazioa apaltzeko.

Korrontea banatzen duen harri batek bezala,

ur-korronte gazte eta lizun,

oharkabean banatuko nauzu zuk

delta mingarri baten besoetan...

Harrokeriaren sorrera

Gizon jaioberriak ez zuen mugarik,

interprete unibertsala besterik ez zen,

erantzun kontaezinen sintesia.

Gizon jaioberriak ez zuen bere burua ezagutzen

baina bazekien jaso zuen aginte absolutuaren

indarra geroz eta handiagoa zela.

Gizon jaioberriak ez zuen geldialdirik

gorputzaren estetika anonimoan.

Emakumea galdu zuen naturatik

lehen aldiz

bere senera oso-osorik itzuli zen arte.

[antsietateak bere kolorea]

Antsietateak bere kolorea zabaltzen duenean

arima ilunean barrena

mendeku zertzelada bailitzan,

gose zaharraren kimua sentitzen dut

muker eta gris bilakatzen

eta biharko argia hiltzen.

Eta hasiera batean nik sortutako

gauza bizigabeak nire kontra datoz

nire buru barnean

berriro hiltzera

nire aterpe eta fruitu gose,

eskale bati aberastasun eske.

Testamentua

Inoiz desagertuko banintz

heriotza lirainak eramanda,

sortu niretzat

inoiz bakeari eginiko kantarik osoena!

Izan ere, munduan nengoela, ez nuen

berarekin topo egiten jakin, lasai, egun batez.

Ez nintzen sortu

baina salto egin nuen, boteretsu

iluntasunaren ehunetatik

nire burua anabasa guztiei lotzeko.

Inoiz desagertuko banintz

ez nazazue bakarrik utzi;

laztandu nazazue ero-eroan!

Begi hauetatik

Minez inguratutako begi hauetatik

oraindik munduan islatua

ikusten ez zaituztenak, jauna,

salba nazazu Zuk: ertzaren azpian lurperatuta

begirada iheskorreko joera daukat,

inteligentziaz larri,

ustekabeko dardaraz zurbil.

Ken nazazu ni, sare bat egin baitut

eman dizkidazun edertasun horien inguruan,

ergelkeria osoz mutilatu baititut

indarraren ertzak.

O aita, o laguna, zergatik nahi duzu lurperatua

nire izena duen hilobiaren barruan

ni kontzientea, ni bizia

eta ni, betiko maitemindua?

Ereserkia

Magalean eta buruan erein badidazu

maitasunaren hazi gozo hau,

bota iezaiozu arnasa arindu eta erraztuko

dion airea gainera!

       Eman didazun maitasuna zure parte bada

       eta zu bizitzaren parte bazara,

       lagundu nireena den kaliza aurkitzen,

       handiena, aberatsena eta nirekin

       betetzearren atsekabetuen dagoena, lagundu aurkitzen

                                                                                          Pietro!

Antzinako lirika

Maitea, eman konfiantzazko hitzak

zuretzat, nire gizona, maitatu nuen bakarra

beldur ergelen urte luzez,

utzi nire eskuak iluntasunetik askatzen

fruiturik ematen ez duen sorginkeria garratzetik...

Begira, harribitxiak dira nire eskuak,

maitasun bizirako hizkuntza dira

baina kate ilun batek ondo itxi ditu

tranpa bati ondo lotuta. Maitea

zurekin egin dut amets arrosarekin

edo haizearekin amesten den bezala,

aratza zara, bizia, oreka

astrala, baina ni gauean nago

eta ezin dizut babesik eman. Nahiko nuke

Jainkoak oparitu dizkidan

larreez goza zenezan, baina beldurrak

etsai nau; hitzetara ausartzen naiz,

hitzetara bakarrik eta nire kantua

konfiantzaz entzuten baduzu, zinez

badakit nire minek hunkituko zaituztela.

Genesia

Haur bat izan nahiko nuke zurekin ezpata distiratsua

bezalakoa dena, grazia gorenaren garrasia bezalakoa,

harrizkoa, Adam berria izango dena,

nire odolaren legamia eta gure egarri hau

aseko duena isil-gordeka.

A, maite ez zaitut ba, lau haizetara oihukatu dut

loreak loratuz adar nekatu bakoitzetik

eta lorez beteta eta belo bakoitzetik

nire dolua desestaltzen dut

genesia zarelako nire haragian.

Baina nire bihotzak, maitasunak zeharkatuta

erabat araztu nahi du.

Eta horregatik emadazu haur xalo bat,

eder-ederra, nire enborrari lotzeko

kiribil birjina, eta zuk, zumar

boteretsuak, zuk, aita, indar guztietan aberats

itzalak uztatuko dituzu nire argietan.

[errazagoa izango litzateke]

Errazagoa izango litzateke niretzat

eskailera ilunok zuregana jaistea,

otso antzuak gauean bezala

erasotzen nauten desioaren eskailerok.

Badakit nire fruituak hartuko zenituzkeela

barkatuta daudela dakiten eskuez...

Eta badakit maitasun

kastoz, infinituz, tristuraren erresumaz maite nauzula...

Baina zuregatik egindako negarra leundu egin dizut

egunez egun argi betean

eta isilik bidali dut berriro nire begietara

zuri begira daudenean, izarretan bizi baitira.

[ez, ez nazazu itzali oraindik]

Ez, ez nazazu itzali oraindik zure besarkadan,

orain mozkortu eta heltzen nauen

etorri goren hori lurreratuko zenuke nigan.

Utz diezaiegun nire indarrei eguzkiratzen,

utz iezadazu nire fruituez gozatzen,

utz iezadazu pixkanaka zoratzen...

Eta gero eraman nazazu bakarrik eta lehenik eta beti

gauetan inbokaturik eta zure maitasun

lokarrietan lurreratu nazazu maiz

ihes egindako bildotsa harrapatzen den moduan.

Izango banu

Neskatila baten arintasuna izango banu

bihotz torturatu, astun

honen ordez, eta baldin baneki

urak aratzak direla mitoetako sakrifizioen

parte banintz bezala,

zaporerik gabeko memoria biluztuko nuke

zugan murgiltzeko, nire gizon eginda.

Ipuinik emankorrenak zor dizkizut

sekula galbururik ematen ez duen nire lurretik.

Eta hitzak zor dizkizut erleak

loreari eztia zor dion moduan. Maite zaitudalako

laztana, betidanik, infernua baino lehen

paradisua baino lehen, nire gorputz

uzkurra buztinetara bota

baino lehenago ere. Laztana

zeinen astuna den zu gurdian eramatea

bero-galdatan gidatzen dudanean

zure milaka atsedenen ahotara!

[nire hitza bota nuen]

Nire hitza bota nuen Jainkoak bezala

(maitasunak horrelako dohain harro

eta berriak eragiten ditu) eta kreatu nuen

hasieran Jainkoak gizakia egin zuen

hats harekin berarekin.

Baina kontua da nik jaurtitako gizona

ez zegoela lurrez zikinduta

berezko distira bikain berria baitzuen.

Zu zaren bezalakoa, ene maite, indartsua

hainbeste, zure azazkal gogorrak

larruazalean sartzen baitizkidazu, eta askatzen nauzu

gero isiltasunean neurtzeko

poetaren nire porrot osoa.

[agur esan nizun]

Agur esan nizun sabeleko mingostasun

guztia xahutu eta gero, eta zugandik hurbil

utzi nuen ahots arraro bat bailitzan.

Orain ulertu dut naizen itzal

pentsakor zalapartari aparta

eta zuk nire osotasuna zapuzten duzula

lurra erortzen den bezala

bizi-hazi gogorra lapurtzeko.

Azkar batean ehizatu ninduzun

haize basati batek bezala baina horiek baino

askoz erruki eta musikaltasun txikiagoz.

Horregatik zaintzen zaitut bazoazenean

ni ere axolagabe luzatzen naizela

nire bake aro hilkorrean.

[poetek gauez egiten dute lan]

Poetek gauez egiten dute lan

denborak presarik ez duenean eurengan,

jendetzaren zarata isiltzean

eta orduen lintxamendua amaitzean.

Poetek iluntasunean egiten dute lan

gaueko belatz edo urretxindorrek bezala

kantu eztiaz

eta beldur dira Jainkoa irainduko ote duten.

Baina poetek, euren isiltasunean

izar-kupula urrekara batek baino

     zarata handiagoa egiten dute.

Emakumea naiz

Etsita dagoen emakumea naiz

inoiz inon bakerik aurkitzen ez duena

jendeak mespretxatzen duena, pasatzen ari direnek

zerbaiten zain eta amorruz begiratzen dutena;

zapaldutako gurutzean zintzilik dagoen

arima naiz, barregarri utzi eta txistu egin diotena:

begiak bakarrik geratzen zaizkit jada

zerura igotzen bainaiz Zuri garrasika:

moztu nire sabeleko hasperenak!

Poesiari kantua

   Poesia, argiluneko izua,

   eguna eta gaua, egunsentia,

poesia, nire pobrezia

          eta nire zorte zabala

   nire ausikia eta barkamena,

   aire eta mendiz egina

   bakardade ankerraz

poesia bizitzaren identitate

          funtsezko eta bakarra

   berak mugitzen zaitu

   titiritero aditu.

[bart maitasuna zen]

Bart maitasuna zen,

zu eta ni bizitzan

iheslari eta errefuxiatuak

musu eta aho batekin

koadro abstraktu batean bezala:

             zu eta ni maiteminduta

             elkarren aldamenean ederki asko.

             Bitxiz apaindu zintudan eta esan egin nuen:

             baina nire emozioa

hitzetan itzali zen.

[joan egin zinen]

Joan egin zinen

atzean utzi zenuen

itzalaren lurrin argia,

o, nire gorputzaren lore

o, espezie martirizatuko alaba

joan egin zinen

nire bihotza gogortu duen

haize espazioa.

[ez, ez itzuli]

Ez, ez itzuli, nahigabe handia litzateke niretzat

eta amets gozo hauetatik aldenduko nindukezu

edo, agian birrinduta aurkituko dituzu

nire haragia eta nire gurutze osoa,

ez itzuli ni ikustera, bakean nago

maitasunaren esfera absolutuekin

eta ezkutatzekorik gabe eta bakarti nago

zeruan desegindako arrosa bat bezala.

[zugan ezagutu nituen mirariak]

Zugan ezagutu nituen mirariak

maitasun-mirariak bai aurkikuntzak

itsasoa eta hondartza mortuak usaintzen ziren

maskorrak iruditzen zitzaizkidanak

eta maitasun haren barruan

galdu egin nintzen galerna batean bezala

bihotza beti irmoki eutsita

zeinak (jakin banekien) kimera bat zuen maite.

[bart osteria Giocondaren behealdean]

Bart osteria Giocondaren behealdean

gizon bat ardoa edaten ari zen

lizunkeria bakotarrez eta galduta,

ardoz eta ahanzturaz

puztutako eztarriari begiratzen nion

eta nire buruari galdetu nion zergatik nuen arantza bat bihotzean

Bakori laguntzarik eskatu gabe.

[eta horregatik ez dizut telefonoz deituko]

Eta horregatik ez dizut telefonoz deituko

eta ez dut zure zain taupakaririk beharko ere

minak dena garbitzen du

oinazea ezkontza-eraztuna da

zurekin ezkontzen da gozotasunean

eta apaltasun basatian,

gaur minarekin ezkondu naiz,

zugandik banandu naiz.

[eroetxe hitza]

Eroetxe hitza ametsetako amildegi ilunak baino

askoz handiagoa da,

hala ere, inoiz edo behin etortzen zen

harizpi urdina edo urrentxindorraren

abesti urruna edo eklosionatzen zen

zure aho urdina

bizitzaren gezur basatiari hozkaka.

Edo gaixo baten esku bihozgabea

poliki-poliki igotzen zen zure leihora

zure izena letraka esan eta, azkenean,

behin emanaldi iluna disolbatuta

zure bizitzako seriotasun guztia

                                          berriz aurkitzen zenuen.

[eroetxea kaxa handi bat da]

Eroetxea kaxa handi bat da

soinu atmosferekin

eta delirioa espezie bihurtzen da,

anonimotasuna neurketa,

eroetxea Sinai mendia da

leku madarikatua

non gizakiei ezkutatutako

legearen taulak

jasotzen dituzun.

[atean pilatzen dira biktimak]

Atean pilatzen dira biktimak

aurpegi biluzi eta perfektuak

ezjakintasunean itxiak,

esku paradoxikoak

plantxari helduta,

eta kanpoan trena pasatzen

sotilki eguzkitsua,

argi propioaren talka

nire ertz irainduaren gainean.

[pentsamendu, hitzik gabe nago]

Pentsamendu, hitzik gabe nago.

Baina, zer zara zu funtsean?

batzuetan urratzen den zerbait

eta batzuetan argia ematen duena...

Pentsamendu, non dituzu sustraiak?

Nire arima zoroan

edo nire sabel suntsituan?

Hain zara ausarta eta jatorra

distantzia guztiak kontsumitu baitituzu;

esadazu itzultzeko

Orfeok egin duen bezala

bere Euridizeri begira,

eta horrela gal zaitzadan

eromenaren gordelekuan.

[harmonia bat entzuten da]

Harmonia bat entzuten da nire zainetan,

orduan Dafneren antzera

zuhaitz altu bihurtu naiz,

Apolo, ez nauzulako geldiarazten.

Baina eromenaren keak itsututako

Dafne bat naiz,

ez dut hostorik ez lorerik,

baina haragiztatzen naizen bitartean,

argia sakon jaiotzen da

eta zuhaitzen bakardadean

Hiruko jainkotiar bat gidatzen dut.

Jordanetik gertu

Alferrik galdutako orduak

eroetxeko lorategietan,

loreek haserrarazitako

hesi horien gainean eta azpian,

denak ez dakit zein kimeratatik

gure bizkarretara jaurtitako

errealitate amets iheskor

batean galduta.

Eta bilera baten ondoren

eroren batek irribarre egiten die

jai faltsuei.

Kiribildutako pentsamenduetan galdutako denbora

erretenen atzean uzkurtuta

enara biluziak bezala.

Orduan sermoiak entzun ditugu

arrainak biderkatu ditugu,

han, Jordanetik gertu,

baina Kristo ez zegoen han:

mundutik atera gintuzten

belar txar iraingarria bagina bezala.

[mediku porrokatuak gauez]

Mediku porrokatuak gauez

zure zorira iristeko urrats txikiak ematen ditu,

eta irribarre eginez gaixoen bisaia tristeak

begiratzen ditu, lasaigarri-dosi handia

eskaintzen dizu

zure ametsa betetzeko eta besoaren barruan

tanta-jario gogaikarria eransten dio

zure poeta odol zirraragarriari.

                   Gero guardiako medikuak alde egiten du

                   ziurrenik bere eromen izugarriak

                   suntsituta, eta zuk burdin barrak

                   begiratzen dituzu ametsetan haluzinatu antzera

                   eta martirioaren sehaska kantak kantatzen dizkiozu zure buruari.

[iztaiak arimaren indarra dira]

Iztaiak arimaren indarra dira,

isilak, ilunak,

hosto-ernamuinak,

hortik dator bizitzaren hazia.

Iztaiak mina dira,

poesia eta paranoia dira,

gizonen delirioa.

Zentzumenen oihanean galtzea

arima pozoiarekin asfaltatuz,

baina iztaietatik Jainkoa sor daiteke

eta San Agustin eta Abelardo,

orduan ahotsen nahasmena

gure haragietara jaitsiko da

aiene iluna erauzteko

Lurraz harandiko jaiotzetatik.

[txoria nintzen]

Txoria nintzen

sabel zuri atseginaz,

baten batek eztarria moztu zidan

           barre egiteko

           ez dakit.

Ni albatros handia nintzen

Eta itsasoen gainean jirabiratzen nuen.

Baten batek nire bidaia eten zuen,

soinurik egin gabe.

Baina lurrean etzanda ere

kantatuko ditut orain zuretzat

nire maitasun-abestiak.

 [epai latzak idatzi ditut zuretzat]

Epai latzak idatzi ditut zuretzat,

zuretzat idatzi nuen nire gainbehera guztia;

orain zapalduta nago eta ezerk ezin du salbatu

nire ahots sutsua; abesti bakarrak

 zeharka dezake orain nire azala

eta nire betierekotasun mugagabea

heltzen duen maitasun-kantua da.

[poemarik ederrenak]

Poemarik ederrenak

harrien gainean idazten dira

belauneko minez

eta misterioak astindutako buruez.

Poemarik ederrenak idazten dira

aldarea hutsik dagoenean,

eromen zerutiarraren

zilarrez inguratua.

Orduan, kriminal zoroa zara

puntuka egin zenion gizateriari,

erreskatearen bertsoak

eta Bibliako profeziak

eta Jonasen anaia zara.

Baina Agindutako Lurrean

non urrezko sagarrak ernetzen diren

eta ezagutzaren zuhaitzera

Jainkoa ez zen inoiz jaitsi, ezta zu madarikatu ere.

Baina zuk bai, madarikatzen duzu

aldiro zure kantua

linboan sartu zinelako,

non biziraupena ukatua zen

gabezia arnasten duzun.

[han behean, kondenatuak hiltzen ziren lekuan]

Han behean, kondenatuak hiltzen ziren lekuan

     infernu dekadente eta eroan

     eroetxe infinituan

     non gorputz-adar sorgortuak

     lihoan biribiltzen ziren

     hil-oihal semitiko batean bezala

            hor behean, non heriotzaren itzalek

            oin biluziak miazkatzen zizkizuten

            izara azpitik aterata

            eta brida beroek

            eskumuturrak eta baita eskuak ere urratzen zizkizuten

            eta gorozkiak usaintzen zenituen

                   han behean, eroetxean

                   erraza zen itzultzea

                   paradisua ukitzea.

                        Gogo biziz egiten zenuen

                        eskuak izerdiz bustita

                        zakila airean altxatuta

                        Jainkoa limurtzeko.

                        Eroetxean

                           burko odoleztatuek

                               garrasiak itotzen zituzten lekuan

                               hor behean Jainkoa ikusten zenuen

                               ez dakit, zure egundoko eromenaren

                               ideia zeharrargien artean.

                               Jainkoa agertu zitzaizun

                               eta zure gorputza kondarretan zegoen

                               kondar ilehori eta kirasdunetan

                               bat-bateko enara taldeak

                               suntsitzera jaisten zirenetan.

Lur santua

Jeriko ezagutu dut

                    nik ere izan dut nire

Palestina,

eroetxeko hormak

                     Jerikoko hormak ziren

             eta ur putzu infektatuak

             bataiatu gaitu denak.

             Han zeuden hebrearrak

              eta fariseuak goian

              eta baita Mesiasa ere

                       nahastuta eromenean:

              zeruari garrasi egiten zion eroa

                        bere maitasun guztia Jainkoarengan.

             Gu denok, aszeta-taldea/samalda

             txoriak bezalakoak ginen

                       eta noizean behin sare

              ilun batek harrapatzen gintuen

              baina mezetara joaten ginen,

                   gure Jaunaren mezetara

                   Kristo Salbatzailea.

Garbitu eta ehortzi gintuzten,

intsentsu usaina genuen.

              Eta gero, maite genuenean

elektroshockak egiten zizkiguten

zeren eta, ziotenez, ero batek

ezin du inor maitatu.

Baina egun batean hilobi barrutik

                 ni ere esnatu naiz

                 eta nik ere Jesusek bezala

                  izan dut nire berpizkundea,

                  baina ez naiz zerura igo

                  infernura jaitsi naiz

                  bertatik begiratzen ditut harrituta

                        Jeriko zaharreko hormak.

Matxinada

Motela zen zerbait bihurtu ninduzun

baso petrifikatua,

amatasun deseginari

negarrik egin ezin diona.

Baso bat egin zenidan

non suge pozoitsuak sigi-saga dabiltzan

eta hiena zelatan dagoen,

ninfa nintzelako

maitemindua eta atsegina,

eta kume leunak izan nituen.

Baina nire azazkal egartsuek

lurra garbi zulatzen dute, horrela, nik, Medusa

begietara begiratuko dizut tinko.

Ni ameslari aditua

orain ohe batean gorde arren

haragia gehiago ez sentitzearren

doluz estalia.

[gorputza, laido gris]

Gorputza, laido gris

zure irrika gorriminekin,

noiz arte kartzelatuko nauzu?

arima zirkunflexua,

zirkunbalatua eta ezgaia,

arima zirkunzidatua,

zer ari zara gorputzean zabaldua?

[lerroak pilatutako hautsa dira]

Lerroak nire maitasun tormentu batetik

pilatutako hautsa dira,

baina kanpoko giroa egokia da,

aldakorra eta gozoa eta eguzkiak

promes maiteei buruz hitz egiten dizu,

horrela idazten ari naizenean

burua makurtzen dut hautsean

eta haizea nahi dut, eguzkia,

eta nire emakume azala

gizon baten azalaren kontra.

[zu zinen egia]

Zu zinen egia, nire muga,

                nire sare ahula,

                baina erori egin naiz

ongiaren eta gaizkiaren zuhaitzaren kontra,

                nik ere jan nuen sagarra

                zure nonahikotasunetik

                eta lortu nuen

                     jakinduria ororen hutsunea,

         nire doktrina zinelako,

         eta zure bizitzako kalizak

         arrosa guztiak desloratzen zituen.

                Orain nahastuta zaude

                liraren argudio ilunekin

                baina alferrik ari zara zure ahotsa itotzen

                zuhaitzen sustrai espiraletan,

                alferrik ari zara intzirika

                lurrazpitik,

                     zure bila etorriko naizelako

                     zure legamia hondeatuko dut,

                     ama, espirituetan bilatuko dut

                     argiena eta geldoena,

                     zure begiak zituena

                     eta zure ahots garbia

                     eta zure bihotz gozoa

                           izarrez soilik egina.

[insomnio gauak ditugu]

Insomnio gauak ditugu...

Poetek egia aldarrikatzen dute,

diktadoreak izan litezke

eta agian baita profetak ere,

zergatik zapaldu behar ditugu

horma gorri biziaren kontra?

Eta hala ere, poetak babesik gabe daude

gure patuaren aljebra gozoa.

              Gorputz bat dute guztientzat

              eta memoria unibertsala,

              zergatik erauzi behar ditugu

              belar zikina ateratzen den bezala?

Insomnio gauak ditugu

mila aurri prekario,

eta ilunabarreko estasiaren zurbiltasuna,

suzko panpinak ditugu

baita Coppelia ere

eta gaiztakeria handiko izakiak ditugu

gure bihotza eta giltzurrunak infektatzen dizkigutenak

garaitutzat ematen ez garelako...

              Utz diezaiegun euren hizkuntza, beraien

              bizitza biluziaren adibideak

              munduaren amaierara arte eutsiko gaitu

              tronpetak hartuko dituztenean

              eta guretzat jo.

[sua piztu nuen]

Sua piztu nuen

nire ilargi-gauetan

gonbidatuei deitzeko

errepide batzuen ertzetan

prostitutek egiten duten bezala,

baina inor ez zen gelditu begira

eta nire sua itzali egin zen.

[atzo mina jasan nuen]

Atzo mina jasan nuen,

ez nekien aurpegi odoleztatua zuenik

metal gogorreko ezpainak,

etorkizun falta garbia.

Minak ez du gerorik

belaunburu indartsuak blokeatzen dituen

zaldi-muturra da,

baina atzo baxu erori nintzen,

nire ezpainak itxi egin ziren

eta beldurra nire bularrean sartu zen

txistu sakonez

eta iturriek loratzeari utzi diote,

bere ur samurra

lo hartzerakoan hondoratzen nintzeneko

min-itsasoa besterik ez zen,

baina betiereko aingeruen

beldur nintzen orain.

Baina hain gozoak eta irmoak badira,

zergatik izutzen nau mugitu ezinak?

Latsariak

Latsari zimelak

Naviglioko gorputzaren gainean

zurdatz estu batekin

bizitza estu inguratuta,

latsari biolentoak

zuen haragia bezalakoak,

Fede handiko emakumeak

Hiroshimako bonbaren

dolua biziraundakoak...

Ardoaren usainak

galbideratutako latsariak,

hezurtsu eta zuhurrak

gogorrak maitasunean

arropa kolpatzen duzuenak

bihotza kolpatzen duzuen bezala.

[heriotzaren itxura batzuetan]

Heriotzaren itxura batzuetan

ezohikoa da

ez genuke egunik pasa behar

gure anegari

ezer gehitu gabe,

kanpotar onbera eta zalantzatiengandik,

baina gaur ez dut ezer eman

heriotza hartu dudalako etxean,

bere substantzia grisak kolpatu egin nau:

malkoak ematen zituen harriak,

orduan ikaratu egin nintzen luzaroan

berriro ez idazteko ideiaren aurrean

eta gero ikaratu egin nintzen berriz ere

idazten hasi nintzenean.

[hogeita batean jaio nintzen udaberriz]

Hogeita batean jaio nintzen udaberriz

   baina ez nekien ero jaiotzeak

   zokorrak irekitzeak

   ekaitza sor zezakeenik.

Proserpinak hain leun

   belarraren gainean euria ikusten du,

gari atsegin handien gainean

eta beti gauez egiten du negar.

Agian bere otoitza izango da.

[espazio espazio handia nahi dut]

Espazio espazio handia nahi dut

gozo mugitzeko zauriturik:

lekua nahi dut kantatzeko hazteko

erratzeko eta Jainkoaren jakinduriaren

zuloa saltatzeko.

Lekua emadazue lekua

nik oihu bihozgabe bat botatzeko,

isiltasun-oihu hori eskuz ukitu ditudan

urteetan zehar.

[soka lepoan jartzen zigutenean]

Soka lepoan jartzen zigutenean

eta autodeuseztatzea errazteko

botila-zati zikinekin batera

biluzik botatzen gintuztenean,

orduan, fronte bustietan

agertu zen lorategi sakratuen izerdia,

olibondoen lorategi madarikatuena.

Erizain zerriek

gure gonak altxatzen zituztenean

eta keinu egin, keinu berdeak egin,

une horretan bertan

lapidazioa nahi izaten genuen.

Cerlettiren mendekoak izateagatik,

komun-ontzi batean sartu gintuztenean,

orduan irabazi zuen Gestapok

eta gure gorputz madarikatuak

ez ziren ausartzen ukabila altxatzera ezker-eskuin

gizonen berpizkundeagatik.

Baina orain Gestapo jo nahi dugu

eta gillotina ezarri nahi dugu

eta baita Frantziako Iraultza ere,

objektu zitala zegoen patioan bertan

gure gizonen gorabeherengatik,

isiltasun bizkorraren gillotina gorra

psikiatra makurtuen buruentzat.

Lurrean ikusi nahi ditugu

ping pong pilotak bezala.

Denbora askoan, jokoaren palak kendu zizkiguten,

bolak izan ginen alde batetik bestera, beisbol-jokoak.

Nahikoa da, guk ere jolastu nahi dugu

eta nik lurra zulatzea maite dudanez

eroen jolas dibertigarrietarako eremu hau eraikiko dut.

Guk gailurretan egiten dugu literatura

izotz punten erdian

eta hatsa berreskuratzeko behazuna edaten dugu,

baina guk izotz gainean egiten dugu dantza

minaren aireko indar guztiarekin,

eta silfide puruenak imitatzen ditugu,

gure intziri gozoenak botatzen ditugunean.

Horrelako ezerk ez du maiteminduko

odol eta iruzur

eta mentalki disolbatuta ez dauden odol-koaguluen egarri den jendetza.

Eta horrela, gaur ere, azken zentimora arte gastatu dut

hitza

ilargira txangoa egiteko

Orlandoren zentzua amaitzen zen tokian,

baina Paolo Pini eroaren urrezko pinakulua

amaituko ez den tokian.

[zurekin korrika egin]

Zurekin korrika egin

hogei urte banitu bezala

eta zu zure burua saltzen

liburu bakar baten izenean,

kultura ankerrean

mila eromenez jasoa.

Gero, astiro, salto egin

argi-sorten kontra

eta zuk esan didazu:

“Itzuli egin ditut

lehorreko Elikagai horiek”.

Gide, zure maisua gaur,

ahazten duzun hori

maitasuna itzultzen duzunean.

Charles Charlot Charcot

Charles Charlot Charcot,

   oroitzapen gozoa,

Andaluziatik zatoz zu,

   zentzumenen antologiako

ilusio sekretutik zatoz zu?

   Charles, Charcot,

   zure kapela gogorrean

   jokoaren doinuak dituzun horrek,

zer zara, malabarista edo maitalea?

[zoratuta nago, zoratuta]

Zoratuta nago, zoratuta

              zurekiko maitasunez.

Samurtasunez egiten dut oihu

              zoratuta nagoelako, zoratuta,

              galdu zaitudalako.

Gaur goizean hain zen bero

              nahasmena detektatu baitit,

baina sufrimenduz nengoen gaixo

gaixo nengoen zu galdu izanagatik.

[ez dut inoiz Taranto eder ikusiko]

Ez dut inoiz Taranto eder ikusiko

     ez ditut inoiz urkiak ikusiko

         ezta itsas basoa ere:

         olatua petrifikatuta dago

     eta olagarroek begiak ukitzen dizkidate.

     Zu etorri zinen, maitea,

     ibaiko badia batean,

                    nire bidea gelditu zenuen

                    eta ez dut inoiz Taranto urdin ikusiko,

                    eta Joniar itsasoak nire hileta joko du.

Alda Merini

Atseginez maite zituen maitale gozoenak,

haiek inoiz ez zekiten ezer.

Eta hauen gainean josi nituen amaraunak

eta nire materialak berak heldu ninduen.

Nire baitan putaren arima zegoen

santuarena odolzalearena eta hipokritarena.

Askok eman zioten nire bizimoduari

izena

eta histerikoa baino ez nintzen izan.

Berokia

Beroki bat bizi izan zen etxean luzaroan

artile oneko berokia zen

orrazkera arina

faktura askoko berokia

mila aldiz bizi eta erabilia

gure aitaren diseinua zen

haren silueta orain lanean buru-belarri eta orain zoriontsu.

Soka batetik edo esekita

porrot usaina hartu zuen:

antzinako beroki horren bidez

aitaren sekretuak ezagutu nituen

horrela bizita, itzalean.

Amantala

Amak, ordea, amantal zahar bat zuen

festarako eta lanerako,

harekin kontsolatzen zen bizi artean.

Amantal horretan hartu genuen

atseden

traperoei eman zitzaien

heriotzaren ondoren, baina eskale batek

amatasuna aitortuz

burko leun bihurtu zuen

bere biziarteko hiletarako.

Senarraren kanta

Agian zure gorputzaren barruan izango duzu

     arrazoi handiko hazia,

baina zure ezpain promiskuoek

     ironiaz hainbeste dakitenek

     Jaunak nahi baino

          musu gehiago hozkatu dituzte,

     sagar bat hozkatzen den bezala

          guztiz ondu denean.

Eta zure esku bero

     biluziek, gizon ausartarenek,

     uzta batek balio duena baino

     besarkada gehiago eman dituzte,

     hala ere, nire bihotzak abesten dizu,

          o senar hasiberria

          hala ere, harrituta nago

          zu alboan hiltzen izateaz

          bizi-ibai batek

          morru betera bultzatu ondoren.

[utzi ospa egiten, otoi]

Utzi ospa egiten, otoi:

egunsentiko pentsamenduak

hain dira zabalak

ez dagoela ibili ahal izateko

nahikoa baso.

Utzi bizitzen, otoi,

pentsamendu zentzugabe hori,

grina bizi honek

gorrotoa baino ez du irakiten, maitea,

nahi gabe bada ere

negar eginarazten diezun

ama ilunen barruan.

[eta zuk, beldurraren gaizkileak]

Eta zuk, beldurraren gaizkileak,

zer lapurtu nahi didazu

honezkero hartu ez didazunik?

Askok sentitu dute zure beldurra

etxe honetara iritsi zinenetik,

odola isuri duzu

hiltzailea zarelako.

Egunero ehorzten duzu zure arima sutsua

heriotzaren zaborraren barruan

arduratsua zarelako eta zure sega zuriarekin

poliziaren krimen sekretuaren

orduak markatzen dituzu

eta mila narriaduraz sutan.

[zigarroa ireki dut]

Zigarroa ireki dut

tabako-orria balitz bezala

eta gogo biziz hartzen dut

zure bizitzaren falta.

Hain da ona zu kanpotik entzutea

ni ikusteko gogoz

eta sekula ez entzuna.

Krudela naiz, badakit,

baina hau da poeten jargoia:

musu oso luze baten ondoren

piztutako isiltasun luzea.

[o madarikatu, Jauna, traizio egin zidana]

O madarikatu, Jauna, traizio egin zidana,

nire uretik edaten duena,

nire elkarrizketa eztitik edaten duena,

aratza dena eta sentimendurik gabea.

Madarika ezazu zure alaba ez balitz bezala,

oskoletik erauzitako perla bezala,

urrundu ezazu nigandik haratustel hau,

maitasunagatik bakarrik hanpatua agian,

libazioetarako lehortutako itsasertzetik.

[deitu ere egin nazakezu]

Deitu ere egin nazakezu

eta esan bizi-ahokada batean

nire istorioak behar dituzula:

haserreak irakurtzen dituen neskato baten ipuinak,

maitatu nahi duen emakume baten ipuinak,

emakume bat apaiz baten bila

oliadura beharrez.

[nire poesia sua bezain kartsua da]

Nire poesia sua bezain kartsua da

nire hatzetatik pasatzen da arrosario baten antzera.

Ez dut barre egiten zoritxarreko poeta naizelako

isiltzen dituena, batzuetan, erditze bateko minak orduen barruan,

garrasi egin eta bere garrasiekin jolasten duen poeta naiz

kantatzen duen eta hitzik aurkitzen ez duen poeta naiz

soinuak jotzen duen lasto lehorra naiz

haurrei negar eginarazten dien sehaskako kanta naiz

erortzen uzten den harropuzkeria naiz,

otoitz luze baten estalki metalikoa

argirik ikusten ez duen iraganeko dolumina.

[entzun gauzak azkar pasatzen]

Entzun gauzak azkar pasatzen

zure leihoak baino askoz ere azkarrago

zure begiradatik ateratzen den arnasak

izen bati deitzen dio berehala: zure emaztea.

Itzalez eta ziklamenez eginda dago,

zure misterioak eskatzen dizkizu

eta ez dakizu nola eman.

Eskuekin

zeinu sorta luze bateko profilak desloratzen dituzu

errima deritzenak.

Behean uste duzu

benetako hosto-presentzia dagoela;

bidaia sinestezina

ausardiazko helmuga bihurtzen da.

[arima, hitza bakarrik]

Arima, hitza bakarrik

isildu eta askatu egiten da sentimendua

higuintzen duen sekretuak berotzen nau

inoiz egin ez dudan aurkikuntzarekin

emakume baten gorpu zaharrarena,

mila eskukoa, lurpetik aterata

kalumniatik, zorabiatuta

alargunen txalupa gainean.

Gogora iezadazu bizitzaren pentsamendua

harrietan hondoratu zinen horrek

nire lokatz musikala zelakoan.

[zugandik ez nuen espero]

Zugandik ez nuen espero

poeta ez zarenez gero

maitasun hutsagatik

bihar etorriko zarela

diozula behin eta berriz

eta zuk ez duzu ulertzen niretzat

geroa jada iragana dela.

Haurra

Zahartu ahala, ardoari heldu nion

lehengusuarekin engainatzen ninduen

gizona baino ardoa nahiago izatearen

errurik ez nuen izan, baina.

Mamitsua eta gozoa zen

eta agian ume bat ekarriko zion,

heroikoki nik eduki ez nuen semea

beraz, brandyan ito nuen nire egarria

eta berehala hil nintzen akazia handi baten azpian

neguko azken eguzkia hartzen ari nintzela.

Gurutzearen poema

Ama,

nik bezala

eroetxeko lurra jan zuena

larre zerutiarra zelakoan,

bere burua semearen oinetara lotu zuena

harekin batera gurutzera arrastaka eramana izateko

eta desegin egin zena

bere minean bizitzen jarraitzeko.

[badaude]

Badaude

inoiz gertatzen ez diren gauak

eta zuk ezpainak mugituz

bilatzen dituzu.

Gero zeure burua imajinatzen duzu eserita

jainkoen tokian.

Eta ez dakizu

non dagoen sakrilegioa:

ezer barkatzen ez duen

helduaroa

arbuiatzean

edo hilezkor izateko

gosean,

inoiz gertatzen ez diren

gauen ezin konta ahala

itxaronaldi bizitzeko.

[ni bezalakoek]

Ni bezalakoek ametsak oparitzen dituzte, baita haiei uko egin behar badiete ere.

Ni bezalakoek arima ematen dute,

arima bakartia basamortuko ur-tanta bat bezalakoa delako.

Ni bezalakoek eskua luzatzen dute eta altxatzen laguntzen,

bitartean erortzeko arriskua badago ere.

Ni bezalakoek aurrera begiratzen dute

nahiz eta bihotza beti pauso batzuk atzerago geratu.

Ni bezalakoek bizitzaren zentzua bilatzen dute eta, aurkitzen dutenean,

biziraun besterik egiten ez duenari erakusten saiatzen dira.

Ni bezalakoek maitatzen dutenean betiko maite dute,

eta maitatzeari uzten diotenean, izatearen

zati txiki batzuk bizitzaren eskuetan babesgabe daudelako bakarrik izaten da.

Ni bezalakoak amets baten atzetik dabiltza

direnagatik maitatuak izatea

eta ez hura izatea nahi luketenagatik.

Ni bezalakoak munduan zehar ibiltzen dira, gaur egun,

arimaren ahanzturan erori diren balioen bila.

Nik bezalakoek aldatu nahi lukete

baina horrek berriro jaiotzea ekarriko lieke.

Nik bezalakoek isilik egiten dute garrasi

ahotsa malkoekin nahas ez dadin.

Ni bezalakoak dira bihotza apurtzea lortzen duzun horiek,

badakizulako alde egiten utziko dizutela, ezer galdetu gabe.

Nik bezalakoek gehiegi maite dute, nahiz eta jakin, trukean

apurrak besterik ez dituztela jasoko.

Ni bezalakoak gutxi horretaz elikatzen dira, eta horren gainean,

zoritxarrez, eraikitzen dute beraien existentzia.

Ni bezalakoak oharkabean pasatzen dira,

baina benetan maitatuko zaituzten bakarrak dira.

Ni bezalakoak dira,

zure bizitzaren udazkenean,

eman ziezazuketen guztiaz

eta nahi ez izanaz

damuaraziko zaituztenak...

[isiltasuna behar dut]

Isiltasuna behar dut

zuk pentsamenduarekin irakurtzen duzun moduan

ez ozen

nire ahotsaren beraren soinua

zarata litzateke orain

ez hitzak baizik eta zarata gogaikarria

pentsatzea galarazten didana.

Isiltasuna behar dut

kalera atera eta betikoek,

nire berriketa ezagutzen dutenek,

desorientatuta nire arrapaladako agurraz,

batek daki, agian pentsatuko dute presaka nabilela.

Aitzitik isiltasuna baino ez dut behar

hainbeste hitz egin dut, gehiegi

bada isiltzeko garaia

pentsamenduak gordetzekoa

alaiak, tristeak, goxoak, garratzak,

hainbeste daude gutako bakoitzarengan.

Benetako lagunak, gutxi, bat?

badakite isiltasuna bera ere entzuten

badakite itxaroten, ulertzen.

Nirekin luze hitz egin duenak

eta ez duenak gehiago nahi,

behar du, nik bezalaxe, isiltasuna.

[gazte guztiei gomendatzen diet]

Gazte guztiei gomendatzen diet:

ireki liburuak irmoki,

ez begiratu azaletik,

haietan dagoelako gordeta

gure gurasoen ausardia.

Eta duintasunez itxi

beste gauza batzuez arduratu behar duzunean.

Baina, batez ere, poetak izugarri maitatu.

Lurra zulatu baitute zuentzat

urte luzez, ez hilobirik eraikitzeko,

edo simulakrorik, aldareak baizik.

Gure gainean ibil zaitezketela uste duzue

alfonbra handien gainean bezala

eta eguneroko errealitate triste honetatik haratago hegan egin.

Emakume guztiei...

Hauskorra, emakume oparoa, zeruaren matrizea

burujabetzeko

zure gerra santuak gorabehera

kulparen hazia zara

baita Jainkoaren begietara ere.

Zure edertasuna erdibitu zuten

eta maitasun-eskeleto bat geratu da

oraindik mendeku gosez dagoena

eta zuk bakarrik egin dezakezu

oraindik negar,

gero buelta eman eta zure seme-alabak ikusi dituzu berriz ere

gero buelta eman eta ezin duzu hitz egin

eta isilik geratu zara liluratuta

eta orduan lurra bezain handia bihurtu zara

eta zure maitasun-kanta zabaldu duzu.

[egia bera da beti]

Egia bera da beti

txikitzen zaituen

gizonen gaiztakeria

eta gorroto-santutegi bat eraikitzen dizuna

erdi irekita dagoen atearen atzean.

Baina pobreen maitasunak

edozein filosofiak baino distira handiagoa du.

Pobre batek dena ematen dizu

eta inoiz ez dizu leporatzen zure koldarkeria.

[gure existentziaz erabat ezjakin]

Gure existentziaz erabat ezjakin

gure mugen zeruetan nabigatzen duzue,

eta gure zauri ahulekin

ukendu bat egiten duzue Jainkoaren ezpainetarako.

Ez dakigu aingerurik baden,

aingeruek ere ez dute inoiz gure martirioa ezagutuko,

baina bada zoritxarreko lerro bat urakan bat bezalakoa,

gu zuen heskaietatik bereizten gaituena.

Zuek unibertsoko urakanean sartu zarete

bere burua infernura bota dutenen antzera

eta hasperen dardartia aurkitu duzue

hiltzear daudenena

eta jaiotzear daudenena.

[aurpegi maltzur bat dago]

Aurpegi maltzur bat dago

nire arimaren aulki baten atzean,

edonori barre egiten dion aurpegia.

Munduko alferrikako lorien

atzetik korrika dabiltzan

ergelek eta pailazoek

inola ere ez dutenak imajinatzen

zenbat min balio duen

poesiak.

Poesia bakardadearen gaztelua da

hautsitako pozaren

leiho arraroren batekin.

[hiri beltza naiz]

Hiri beltza naiz

eta gaueko enara bat.

Edozein mutilek irribarre egiten badit

azeri kantari bihurtzen naiz.

Arrainez betetako itsasoak egiten dit igeri

beti inguruan,

poeta faltsuak dira

jenioa ukitu nahian

irrika kaltegarriz

luma bihurrituarekin

baina arima izatearen plantak

egiten dituen kilker zapaldua da jakin-mina.

Maskarak

Kantu batean bota nituen maskarak

orduero

nire bihotza salbatzeko

malkoak margotuta zituzten maskarak

eta lore beti berde bat ezpainean

nire mugak ito zituzten maskarak

nire zigarroak ahoan zituztenak

o maskara erraldoi

nire bisaia estali duzu

hamar urte luzez

eta ez duzu inoiz barrerik egin

ez nau inork inoiz identifikatuko

bizitza den antzezlan handi honetan

izan ere, zu ikustera etorri

eta bihotzean negar egin arren

eguzki-maskara bat ekarri baitizut.

Ahizpari

Gure etorbidea goiza zen

isila, apiril goiza,

neskatilak bezala geldirik

ukuilura jaisten ginen

gure amets infinituetatik,

nolabait kontsolatzen gintuen

gaztetasun barregarri eta jolastiak,

ahuntzak bezalakoak ginen

belar pixka bat besterik ez genuen behar

eta ur apal pixka bat.

Orain, ekaitzak pozoitu egiten gaitu

eta gure bihotza bizitzako mila arriskuren

mesfidati bihurtu da,

agian besteei beldurra diegu

baina, azken batean, bere horretan jarraitu dugu

hiltzen ez den jainko baten sinestun,

baina, agian, elkar topatuko dugu

oztopo horiez haratago

aingeru ilun gisa

heriotza jasandakoak

baina oraindik sinets dezaketenak

zeruko hormetatik harago

lurralde santu eta argitsua sor daitekeela,

anai-arreba guztien lurra.

Erle txiki amorratu bat naiz

Besteei orduak oparitzen dizkiena

betiko bizi da

ordulariak ez dira behin ere joan

hitzorduetara.

Norbait izan zaitezke

pentsatuz soilik

norbait izan zaitezke

pentsatuz soilik.

Neurosia pubisari

mugatutako zerbait da.

Badago iparra ez galtzeko

masturbatzen denik,

sexua beti izan da

Jainkoaren egoskorkeria.

Sexua beti izan da

Jainkoaren egoskorkeria handia.

Nire ohea zerura doan

almadia da.

Eroetxera zoaz

hiltzen ikastera.

Inork ez nau

haizeak bezain ondo orrazten.

Eromenak gutxienez

egunean bitan bisitatzen nau.

Kaka

txokolatearekin nahastea

pertsona jantzien

pribilegioa da.

Erle txiki

amorratu bat naiz.

Erle txiki

amorratu bat naiz.

Biluzik egoteak arima freskatzen dit.

Hogeita hamasei maitale

gehi BEZa izan ditut.

Inork ez dio norberaren patuari uko egiten

harriz bakarrik eginda badago ere.

Maitasun errazei kontra egiten dieten

horiek dira eroak.

Ez diot heriotzari beldurrik

baina maitasunari beldurra diot.

Bakoitzak asmatzen du

bere maitasun mota.

Badaude paretetatik

askatzen ez diren egunak.

Badaude inoiz

gertatzen ez diren gauak.

Besteak argiztatzen ditut beti

baina ni beti geratzen naiz ilunpetan.

Erle txiki amorratu bat naiz.

Erle txiki amorratu bat naiz.

[ez bazatoz hona]

Ez bazatoz hona

Lurra zatika erortzen ari dela sentitzen dut

eta ez dit argirik ematen.

Bazen aspaldiko denbora bat

non dena zen poza

eta agian zuritasuna zen

eta agian ez zen ezer izan

zoriontsu izan nintzen denbora,

baina orain, oraintxe bertan

zarata hain da handia

bihotzaren taupada paretan,

mila eskuko taupada da

txaloka txaloka

etengabe

esperantzarik gabeko negarra.

[zaratarik entzuten ez den etxe]

Zaratarik entzuten ez den etxe

honetan oroitzapenak ahulak dira

barruan hiltzeraino. Eta ni

maitasuna hiltzen ari naiz, maite dudan gizonak

ez nau maite eta ez du inoiz

nire gorputza ukituko. Agian

bere arimak ez duelako ez begirik ez eskurik...