Audre Lorde

itzulpena: DANELE SARRIUGARTE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Audre Lorde

© itzulpenarena: Danele Sarriugarte

© edizio honena: Susa

2016ko martxoa

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Audre Lorde ez da izango XX. mendeko poeta estatubatuar ezagunena, baina Pascale Casanovaren erara esatearren, Munduko Letren Errepublikan haren poesia geroz eta gehiago aintzatzen ari da azken hamarkadotan. Hau da, bazterretatik kanonaren erdialderantz egin du ezarian, eta egun AEBetako poesiaren XX. mendeko antologia anitzetan topatu ahal izango ditugu haren poemak. Biraketa horren arrazoi gisa gorabehera politikoak aipatuko ditu akaso inork, modak beste batek, baina juzgu azkarrik egin aurretik jarraian dituzun poemak irakurtzea da onena. Luze gabe estimatuko duzu-eta haien indarra, haien zolitasuna, haien balioa.

      Hain justu Lorderen lanaren ezaugarri horiek egin zuten batzuentzat hain eskandaluzko. Bolaluman bilorik gabe idatzi zuen Lordek emakume, lesbiana eta beltza izateagatik pairatutako azpiramenduari buruz, eta harrigarria suertatuko ez zaigun moduan, askorentzat onartezina izan zen hark idatzitakoen erradikaltasuna. Lorderen poesiaren soslai borrokalariaren adibide dugu Orain poema laburra, non irakurleari sastakoan botatzen dion galdera: “Eta zu / prest al zaude?”. Poesia kide bezainbat borrokakide izan zuen Maria-Merce Marçal-ek ere salatu zuen zapalkuntza hirukoitzaren kontrako poesia egin zuen hark ere. Ez alferrik, Lorde feminismo beltzaren erreferente nagusienetakoa izan baitzen, Alice Walker, Angela Davis eta enparauekin batera, haren poesiagatik ez ezik haren saiakera lanengatik, eta hala, intersekzionalitatearen teoriko garrantzitsuenetakotzat jotzen da egun. Borroka ezberdinak elkarrekin bizi eta pentsatzen zituen Lordek, eta halaxe agertzen dira halaber bere poesian: “kausak ikusten ditut kolorean / baina baita sexuan ere”. Auzia ironiaz eta umore zorrotzez lantzeko gai zela ere erakutsi zuen sarri: “eta hemen eserita hausnarrean nabil / nire buruetako zeinek biziraungo duen / askapen hauen guztien ondorenean”. Marçalen Dibisa poema halaber ironikoari erantzuten diola pentsa genezake, baldin eta geroagokoa dela jakingo ez bagenu.

      Lorderen poesiaren irudi ohikoa suminduarena eta borrokalariarena bada ere, begirada xeheago batek topikoa ñabartzera garamatza. Arestian aipatutako ironia ez ezik, nabarmentzekoak dira batez ere hastapeneko poema aski lirikoak (antologia irekitzen duen Leun bazatoz esate baterako), goi zeruetako poeta batek baino gehiagok sinatzea gustatuko litzaizkiokeen horietakoak.

      New Yorken, Harlem auzoan, jaio zen 1934an Mendebaldeko Indietako migrante familia batera. Gazterik hasi bazen ere poesia irakurtzen eta idazten, nahiko berandu arte ez zen ezagun egin. Zegoen lekuan zegoela bere burua deseroso aurkitzen zuela aipatu izan du inoiz: zuri artean beltza zelako, gizon beltzen artean emakumea eta lesbiana zelako... Izanak izan, haren aurreko belaunaldiko Harlemgo poeta handiak, Langston Hughes-ek alegia, abegi onez hartu zuen, eta berak apailatutako New Negro Poetry (Poesia negro berria) antologian sartu. Hortik aurrera hasi zen, besteak beste, bere kabuz ere argitaratzen eta, ezarian, poesia zaleen artean estimatua izaten, tartean Coal (Ikatza) eta The Black Unicorn (Unikornio beltza) liburuei esker.

      Poesiatik landa idatzi zituen obren arten The Cancer Journals (Minbiziaren egunkariak) aipatu beharra dugu, Lordek pairatutako bularreko minbiziaren gorabeherak kontatzen dituen egunkaria. Lehenean eritasuna gainditu bazuen ere, sei urte geroago berriro agertu zitzaion, ordukoan gibelean, eta haren ondorioz zendu zen 1992an. Ataka hartan, buruan izango zuen akaso inoiz idatzi zuen lerro hura, bere kemena ondo adierazten duena: “ez gintuzten bizirauteko sortu”.

BEÑAT SARASOLA

[leun bazatoz]

Leun bazatoz

haizea nola zuhaitzen artean

adi dezakezu nik aditzen dudana

ikusi oinazeak dakusana.

Arin bazatoz

ihintz-hariak nola

pozarren hartuko zaitut

eta zugandik deus ez eskatu.

Nire ondoan eseriko zara

arnasa bezain isilik.

Hilda darraitenek baizik

ez dute oroitzen heriotza.

Eta baldin bazatoz, ez dut hitz egingo

ezta ere hitz gogorrik esango

ez dizut galdetuko zergatik orain

ezta ere nola zabiltzan, edo zertan.

Hementxe eseriko gara, leun

bi urte ezberdinen pean

eta gu bion arteko lur aberatsak

edango dizkigu malkoak.

[apopilo-etxeak emakume zaharrak dira]

Apopilo-etxeak emakume zaharrak dira

leiho ilunak kulunkatuz “noiz”en erritmoan

amaitu gabeko biribilen zain

kulunkan

bulego alokatuak eta sarrera-harmailak

eta komun konpartituak eta gas-sukaldeak eta

ohe azpian kaxak, noizbait erabilgarri izandako zaramaz beteta

txekeak bi hilean behin

eta alboko gizon gazteei

beren gauerdiko festa ozen

eta bainuan utzitako eraztun kirasdunekin

ez diete dagoeneko grinarik pizten

gauerditik eguerdira, etenaldirik ez

argia igarotzeko borrokan, trastez betetako leihoetan barrena

eta zeinekin ezkondu zen bada Buzzieren semearekin endredatu zen beste alargun hura?

Gizarte Laguntzara txangoa eta irainak nahasmen geldoaren ondorioz

eguneroko lanetik erosketa-poltsetara

janari kondarrekin astun.

Pentsioak

emakume zaharrak dira, zain

ilunabarreko leihoetan

bila

agoniaren hasiera edo bukaera noiz iritsiko

emakume zaharrak ate erdi irekietatik ikusita

esperantzan

ez daudela zain

ezpada badirela

norabaiteko sarrera

norabait ezezagun eta desiratua

baina ez berria.

Lehen liburuaren ostekoa

Papera ez da atsegina ezta krudela ere

zuria baino ez, neutraletan neutral

eta errealitatea, orain,

neure beso-puska marroi hau da

erritmo hautsietan dantzan

toki hil honetan zehar.

Idatzi ditudan poema guztiak

xurgatutako herrialde baten errepaso historikoa dira

epaiketa txiki bat

ehizatu ditut, eta eztulka bota,

kanporatu ditut, hein batean, umeen antzera.

Orain garbi daukat eztarria

akaso berriz mintzatuko naiz.

Idatzi ditudan poema guztiek

liburu txiki bat osatzen dute

nire iraganaren azal hilak, harrokeriazko adabakitan

mudaturik suge-larrua nola, aldegiteen liburu bat

orain

nahi dudana egin dezaket.

Maita ditzaket, edo gorrotatu,

eroso edo epel sentitzeko baliatu,

oihal gisa edo dekoratzeko,

panpina modura edo saski japoniarrak josteko,

alfonbra edo sorginkeriatarako;

erabil ditzaket magia egiteko,

edo sortzeko argiontziak edo musika,

aholkuak edo batzorde txiki bat,

mukizapiak edo denbora-pasak edo

erabili eta botatzeko pixoihalak.

Su bilaka ditzaket

edo sutarako egur

kantu, edo paper-kate.

Edo den-denak tolestu eta paperezko haizagailu bihur ditzaket

nire senarraren afaria freskatzeko.

Ekinean

Nire gorputza, arku bat, zure leku zurien gainetik

kolorea eta sustantzia nahasiz

zure hotza estali nahian

aurpegiak konpartitzen ditugu

baina maitasuna gezur bihurtzen da

maskara zatituen pean sufritzen dugularik

norberaren beste erdia amets.

Kateatuta gaude

besteari emanez

guk geuk

jaso nahi genukeena.

Fantasia eta elkarrizketa

Orbandun apoak nire ahotik jauzian

kafean itotzen dira

gure jakinduria

eta erabakien artean.

Irribarre egin nezake

eta apo hauek harribitxi bihurtu

amodioaz mintzatu, egiten dugunaz,

ematen dugunaz.

Eta aztikeria eraginkorra bada

apurtu behar ote nintzateke

ala hautsitakoa berreraiki

etxe berri bat

nahasmenak astindurik.

Ekin behar ote nuke

gure magia

kolore bihurtu aurretik?

Zuetako bakoitzari

Izan zaitez zarena eta izango zarena

ikasi maitatzen

gidatzen zaituen Aingeru Beltz zaratatsua,

egun batean gorantz, hurrengoan beherantz

zure boterearen iturburua babestuz

odol beroa bezala jariatzen da

zeure mina ernatzen den

toki beretik.

Gose zarenean

ikasi jaten

hurrengo goizera arte

sostengatuko zaituen hori

baina ez endredatu xehetasunekin

bizi dituzulako soilik.

Ez utzi zure buruari

zure eskuak ezeztatzen

ezta zure begiak

ezta zure bihotza

ezta horietan barrena pasatu den edozer gauzaren oroitzapena ere

oro erabil daiteke

salbu eta zaborretarako dena

(hori oroitu behar duzu

suntsitzaile izatea leporatzen dizutenean).

Arriskutsuak badira ere, aztertu gorroto dituzun makina horien

bihotza

bazter utzi aurretik

eta sekula ez deitoratu haien botererik eza

ea azkenean

berauek askatzera zigortuko zaituzten.

Ez baduzu gorrotatzen ikasten,

ez zara sekula nahikoa bakarrik egongo

aise

maitatzeko

ezta ere, beti ausarta izango;

baina hori, bestela ere, ez da sekula erraza.

Ez itxuratu sinesmen komenigarriak

zuzenak izan arren

ezin izango duzu zure hiria defendatu

garrasika ari zarelarik.

Gogoan izan ametsetatik datorkizun

oinaze oro

baina ez bilatu jainko berririk

itsasoan

ezta ostadarrean ere.

Maitatzen duzunero

maitatu sakon

betiko balitz bezala

deus ez den arren

eternala.

Harro mintzatu zure haurrei,

topatzen dituzun toki orotan

esan:

esklaboen ondorengoa zara

eta zure ama

printzesa bat

iluntasunean.

Ispilu onak ez dira merke saltzen

Alferrikako lana da ispilu bat gorrotatzea

edo isla bera

ez, ordea, beira distortsionatua sortzen duen

eskua geldiaraztea.

Distortsio txikiak, nahikoa arinak

ikusezin izateko adina

harik eta egun batean

zeure aurpegiari so egin

eta zuri gupidagabearen argitan

ispiluaren akatsak kolpatu arte

zuk zeure oker propiotzat joko duzun

tankera hartuz.

Zure ondoan banago

suntsituko nauzu

baina ikusten baduzu

ispilua gezurretan ari dela

kristala txikituko duzu

bestelako itsutasun bat aukeratu

eta esku zartatu babesgabea.

Izan ere, aldi berean,

kalean behera

irribarrez ariko da ispilugilea

ispilu gezurtiak sortuz

pailazo berriak

salduz

prezio murriztuan.

Belaunaldia II

Neskato beltz bat

bakarrik doa

bere amak

desio zuen

eta errezotan eskatu zuen

emakumea

bilakatzeko bidean

eta beldur da

beraien bien

amorruaren izu.

Maitasuna, akaso

Beti

gure guda odoltsuenen muinean

besoak jaisten dituzu

mina loretsuen tankeran

ni etxera konkistatzeko, atzera.

Mugimendu kantua

Zure lepatzeko kizkur estuak aztertu ditut

nigandik urruntzen direlarik

amorrurik edo porrotik gabe

zure aurpegia, nostalgia ikasteko iluntzeko eskolan

desioz ondutako goizetan barrena

beti ari ginen agur esaten

odolean, hezurrean, kafea hartzean

laster batean alde egin arte

norabide ezberdinetan ginderamatzaten igogailuetan

agurrik gabe.

Ez nazazu oroitu zubi edo teilatu gisa

kondairen egile

edo tranpa gisa

ate gisa, mundu horretarantz

zeinean bulegari zuri eta beltzak

edertasunaren ertzean zintzilik baitaude, bostetan, igogailuetan

sorbaldak bihurritzen bestearen haragia saihesteko

eta orain

norbaitek hitz egingo du haien izenean

nigandik urrun doa biharra helmuga

desioz ondutako goiz

zure agurra tximista-promesa bat da

azken aingeruaren eskuan

ongietorririk ez, ohartarazpena bai

hareek gure aurka egin dute alde

ordainsaria jaso genuen gure bidaien truk

bata bestearengandik urrutiratzeko bidaiak

desioranzkoak

bakardade-goizetarakoak

non aitzakia eta erresistentzia elkartzen baitira

eta erabakia sortzen.

Ez nazazu oroitu

hondamendi gisa

ezta sekretuen jagole modura ere

bidaide bat nauzu, animalien atoian

so

nola egiten duzun alde, poliki, nire ohetik

esanez ezin dugula guk bakarrik

denbora xahutu.

Zeinek esan zuen erraza izango zela

Sustrai ugariak ditu amorruaren zuhaitzak

eta batzuetan adarrak hausten dira

fruituak eman aurretik ere.

Nedicks-en eserita

andreak ziztuan doaz, manifestatu aurretik

beren burua askatzeko kontratatzen dituzten

neskato gatazkatsuak hizpide.

Ia zuria den gizon bat igaroan,

neba bat zain, emakumeak zerbitzatzeko lehenik

eta andreek, jabetu gabe, ez diote uko egin

beren esklabotzaren plazer arinagoei.

Baina nik neuk, ispiluak lotua,

eta baita oheak ere,

kausak ikusten ditut kolorean

baina baita sexuan ere.

Eta hemen eserita hausnarrean nabil

nire buruetako zeinek biziraungo duen

askapen hauen guztien ondorenean.

Urte bat bizitza, Grand Central geltokian

Baldin eta gorroto baditugu metroko ordu goriak

guk geuk, egunero metroa hartzen dugunok

zergatik ez da oraindik gertatu New York Hiriko Metroko Matxinadarik

puntako orduko iraultza odoltsurik

non marmar batek

aurrera egingo baitu bultzada artean

eta ez baita etengo nasaren ertzean.

Tren automatizatuen negarrak

itoko ditu gure garrasiak

gure testamentu odoltsu eta askatzailea

aldaketaren aldeko azken aukera edo esperantza.

Itxaropena, ordea, kontrairaultzailea da.

Presioa irakiten ari da

baina ez dugu eztanda egin

aitzitik, barrura eta kanpora jariatzen gara egunero

erdizka digeritutako masa baten gisan

azken taket batek paldoztatzen baititu gure ametsak

eta bidaietako amorrua aldiro baretuz

hortxe daukagu itxaropen lañoa

egunen batean, hurrengo geltokian

ateren bat irekiko zaigula

aire freskora, argira, etxera.

Konturatzen baldin bagara

zenbat xahutzen ditugun gure buruak

ordu gorietako metrotan

lur azpian

zinezko irteerarik gabe

ez zaigu hain garrantzitsua irudituko

zer moneta ordaintzen dugun

aldaketaren truk.

Orain

Andre boterea

da

beltz boterea

da

giza boterea

da beti sentitzea

nire bihotza taupaka

nire begiak irekita

nire eskuak ekinean

nire ahoa hizketan

ni banago.

Eta zu

prest al zaude?

Banaketa

Izarrak ahul daude

eta ez naute sarituko

gailentzen naizenean ere.

Posible da

gizon bat tirokatzea

norbere burua defenditzeko,

eta hala ere nabaritzea

bere odol gorria

elurra dekoratzen.

Gizartea aldatzeko modu bat da iraultza

Gizona lanpetuta badabil

beltzak sortzen

ez du gehiegi

axola

zer tonutakoa zaren.

Kolore jakin bat

agortzen bazaio

beti alda dezake

tamaina,

eta handiak

bukatzen bazaizkio,

beti alda dezake

sexua

azken batean

horrexekin

hasi baitzen dena.

Mehatxu marroia, edo labezomorroen
biziraupenari buruzko poema

Dei nazazu

biziraupenerako

zure grina biziena,

dei nazazu,

eta nire neba eta ahizpa ere,

zure errefusaren usain zorrotzean,

dei nazazu

labezomorro handinahi,

zure burusi zurian amesgaizto,

zure baitako

alderdi suntsiezina

suntsitzeko irrika.

Dei nazazu

zure deliberoa

denik eta tankerarik gorrotagarrienean

bihur zaitezke

zure irudiaren adiskide

nire barruan.

Zu naiz

minen desiratu duzun amesgaiztoan

ibilian nabil

margotu dituzuen arrakaletan barrena

sar nadin

zuen sukaldeetan,

zuen gauerdi izutuetan

zuen balioetan, eguerdian,

zuen toki sekretuenetan

gorrotoz.

Ni ohoratzen ikasi duzue

imitazioz

antzaldatzen bainaiz—

zuen kezka diru-goseak gorabehera,

zuen sukalde-guden

eta errefus pozoitsuaren gainetik—

bizirauteko.

Bizirauteko.

Biziraun.

Sakrifizioa

Baimentzen dizkiguten goseak

baizik ez zaizkigu geratzen

gure farola sakratuen argitan

jarraitzea promestu dugun dena delako maparen arabera

plazerak traizio egingo digu

egin beharrekoa egin ezean

nahiz eta

ez dugun egin nahi

ikusi harri etsaia bidea egiten, erretiroan

plazer edo pozik gabe

beste aldera begiratzen dugu

gure ametsak egia bihurtzen direlarik

gure esku odoltsuek historia zeharkatzen dutelarik

idatziz

etorri gara

egin dugu

egitera etorri ginena.

Harrizko estatuak beren aldareetatik beheratuz

berdindu behar ditugu

sostengatzen zituzten espektatibak

gure zain daude

beren irudia bete dezagun

zain

gure oinek har dezaten beraienen tokia.

Ez badiogu uko egiten

marmolezko etxeetan lo egiteari,

gau bakar batez bada ere,

gure haurren plazer faltsua ikusteak

desegingo gaitu

gure haurrak hazi baitziren

marmolaren forma zeukan

itzalaren pean,

oztopo, beren begiek eguzkia ikusteko

guk ez dugu nahi

marmolezko estatua izan

gure haurren begien

eta eguzkiaren arteko bidean.

Erabil dezakegun

oro ikasiz

eta bakarrik funtsezkoa dena.

Merezi duen sakrifizio bakarra

desirarena da.

Ikatza

Ni

naiz erabateko belztasuna, hitz egina

lurraren barrunbeetatik.

Hainbat modutan egon zaitezke irekirik

nola bilakatzen den diamante bat sugar-korapilo

nola bilakatzen den soinua hitz, kolorezko

nork zer ordaintzen duen arabera, mintzatzeko.

Hitz batzuk irekirik daude diamanteak bezala

kristalezko leihoetan

kanporantz kantuan, eguzkiaren kolpe igarokorrean.

Gero, badaude beste hitz batzuk, grapatutako apustuak bezala

zulotxodun liburu batean —erosi eta sinatu eta orria erauzi—

eta datorrena datorrela, aukerak aukera,

taloiak hor dirau

gaizki ateratako hortz, ertza zartaturik.

Hitz batzuk nire eztarrian bizi dira

sugegorrien moduan ugaltzen. Bestetzuek eguzkia ezagutzen dute

ijitoen moduan dabiltza xerka nire mihi gainean

ezpainen artean eztanda egiteko

txolarre gazteen gisan, arrautza-oskola leherraraziz.

Hitz batzuek

oinazea dakarkidate.

Maitasuna hitz bat da, irekirik egoteko beste modu bat.

Diamantea sugar-korapilo bihurtu ahala

beltza naiz lurraren barrunbeetatik natorrelako

orain aitortu nire hitza harribitxia dela, argi betean.

Belaunaldia

Gazteak nola saiatzen diren, eta gero hausten dituzten

aldatu egiten da garaiz garai.

Neskato marroi askeak ginen

amodioa kantuan gure azalen pean

eguzkia gure ilean gure begietan

eguzkia gure zori

eta haizeak urrezko egin gintuen

egin gintuen alai.

Botere mugatuko sasoi batean

gure promesengatik egin genuen negar

eta haur hauek hartzen ditugu orain

gure aurpegia daramaten tentazio gisa.

Baina zein itzuliko da gure zurikeria-hiri kisketaz itxietatik

haurrei ohartarazteko inora ez doan bidea

labain dagoela, guk isuritako odolez blai

haurrei ohartarazteko

ez dutela ibaia edan behar etxera bueltatzeko

zubiak erosi baititugu

gure amen urrearekin;

—orain sendia baino gehiago baikara:

konpartitzen ditugu,

odola ez ezik,

baita geure porrot odoltsuak ere—.

Gazteak nola tentatzen dituzten, eta traizionatzen

sarraskirantz edo konformismorantz

ispilu-mugimendu bat da,

denbora-kontua, ez besterik.

Itzulipurdia

Ikusi nituen

zure eskuak nire ezpainetan orratzak nola

kamuts

harriak jostearen ondorioz

eta

                                     nongoa zara

                                                         esan zenidan;

zure eskuek ezpainak irakurtzen zizkidaten

errepide bila, gau zalantzazkoan

etxe bila, zure oinak

                                 nongoa zara

                                                     esan zenidan;

zure eskuak

nire ezpainetan trumoiak nola

promestuz euria;

             maitaleak mutu diren lurralde bat

eta

                        zergatik ari zara negarrez

                                                                  esan zenidan;

zure eskuak nire atarian ostadarrak nola

euriaren atzetik

zergatik ari zara negarrez?

                                            Etxera iritsi naiz.

Haur batek gidatuko gaitu

Haur bat daukat

zeinaren oinak itsuak baitira

bide orotan

salbu eta isiltasunean.

Nire mutikoak

ezpain maitagarri eta tuntunak ditu

baina ezin du topatu

eguzkira daraman bidea.

Eta ni hazi egin naiz,

jakintzatik harago.

Adarbakar beltza

Adarbakar beltza gutiziatsua da.

Adarbakar beltza zazpikia da.

Adarbakar beltza nahasten dute

itzal batekin

edo ikur batekin

eta eramaten dute

herrialde hotz batean barrena

non lanbroak iseka egiten baitzuen

nire amorruaren bizkar.

Adarra ez dauka altzoan,

baizik eta ilargi-zuloan, sakon,

eta handiagotzen.

Adarbakar beltza geldigaitza da

Adarbakar beltza gupidagabea da

Adarbakar beltza ez da

aske.

Emakume bat mintzo

Ilargiak markatua eta eguzkiak ukitua

nire magia ez dago idatzirik

baina itsasoak atzera egitean

nire forma geratuko da iltzaturik.

Ez dut mesederik nahi

odolez bustia ez bada

ez bada iraunkorra amodioaren madarikazioa bezala

betirakoa, nire akatsak

edo nire harrotasuna bezala

ez ditut nahasten

maitasuna eta gupida

ezta ere gorrotoa eta mespretxua

eta ezagutu nahi banauzu

mia itzazu Uranoren erraiak

non ozeano geldigaitzek egiten baitute taupa.

Ez dut ostatu hartu

ez nire jaiotzan ez nire dibinitateetan

adinik ez daukat, erdizka hazi naiz

eta oraindik bila nabil

nire ahizpen xerka

Dahomeyko sorginak

jantzi nazaten beren arropa biribilduetan

geure amak egin bezala

doluz.

Emakume izan naiz

denbora luzez

kontuz nire irribarrearekin

tranpatia naiz, magia zaharrez beterik

eta eguerdiaren amorru berriarekin

zin egindako

zuen etorkizun beteekin

emakume

naiz

eta ez zuria.

Dan tribuko emakumeek ezpatak eskuan
egiten dute dantza,
gudariak zireneko sasoia markatzeko

Ni ez nintzen zerutik erori

ni

ezta ere jaitsi oti-izurrite bat bezala

lurretik kolorea eta indarra edateko

eta ez nator euria bezala

gorazarre edo ikur gisa, lurraren mesedegarri.

Emakume nator

ilun eta ireki

batzuetan gaua bezala abailtzen naiz

leun eta izugarri

baina soilik hil behar dudanean

gero atzera altxatzeko.

Ez nator gudari sekretu baten tankeran

ezpata zorrotik at hortzen artean

mihiaren atzean ezkutatuta

eztarria mozten xingolaka

zerbitzari, irribarrez

odola jariatzen den bitartean

beheran eta kanporantz

nire bularreko bi aho sakratuetako

zuloetatik.

Emakume nator

hori bainaiz

gauetan hedatzen

algarak eta promesak

eta berotasun iluna

ukitzen dudan bizidun oro

epelduz,

elikatuz

soilik

dagoeneko hilda dagoenaz.

Letania bat, biziraupenaren alde

Itsasertzean bizi garenontzat

erabakiaren etengabeko ertzen artean tente

funtsezko eta bakarrik

ezin garenontzat

aukeren ametsetan murgildu

badatozen eta badoazen korridoreetan maitatzen dugunontzat

egunsentien arteko orduetan

barrura eta kanpora begira

aldi berean, aurretik eta ondoren

etorkizun bilaka daitekeen orain baten

xerka

ogi-xerren gisan gure haurren ahoetan

haien ametsetan ez dadin isla

gure heriotza.

Beldurra suz markatu zigutenontzat

traza arin baten tankeran

bekokiaren erdian

gure amaren esnearekiko izua ikasi genuen,

arma horren bidez,

segurtasun-arrasto bat topatzeko ilusioaren bidez,

isildu egin nahi gintuen

oin astunen horrek.

Gu guztiontzat

une hau eta garaipen hau

ez gintuztelako bizirauteko sortu.

Eta eguzkiak argitzen duenean

beldur gara

eutsiko ote dion

eta eguzkia sartzen denean

beldur gara

argituko ote duen berriz

sabela beteta

beldur gara

kalte egingo ote digun

sabelak hutsik

beldur gara

sekula jango ote dugun berriz

maitatuak garenean

beldur gara

maitasuna desagertuko ote den

bakarrik gaudenean

beldur gara

sekula itzuliko ote den amodioa

eta mintzo garenean beldur gara

gure hitzak adituko ote diren

ondoetorriak izango ote diren;

baina isilik gaudenean ere,

beldur gara oraindik.

Beraz, hobe da hitz egitea

gogoan izanik

ez gintuztela bizirauteko sortu.

Moldatzen

Bost egunez egin du euria

goiti-beheiti

putzu biribil bat

da mundua

eguzkirik gabeko ura

non uharte txikitxoak

hasi berriak baitira

moldatzen.

Mutiko gazte bat

nire lorategian

ura ateratzen ari da

bere lore-sailetik

zergatik? galdetuta

esan dit

eguzkia ezagutzen ez duten hazi gazteak

ahaztu

eta aise itotzen direla.

Olgeta

Elkartzea

langintza errazagoa da

gure gorputzek

bat egin ostean

paper eta boligrafoari

bost axola eta mesederik ez

guk idazten dugunetz

baina zure gorputza mugitu ahala

nire eskuen azpian

kargatuta eta zain

uhala mozten dugu

sortzen nauzu, zure izterren aurka

irudiz menditsu

gure hitz-lurraldeetan barrena trostan

nire gorputzak

zure haragian idazten du

zuk bihurtzen nauzun

poema.

Zu ukituz, gauerdia harrapatzen dut

eztarrian ilargi-suak pizten zaizkidalarik

maite dut zure haragia loretan.

Egin zintudan

eta eginda hartu

nire barrura.

Emakumea

Zure bularren arteko toki batekin amesten dut

nire etxea bertan eraikitzeko, aterpe

haziak ereiteko

zure gorputzean

etenik gabeko uzta

non harririk arruntena

ilargi-harria eta ebano-opaloa baitira

nire gose guztien jaki

eta non zure gaua gainera abailtzen baitzait,

euri elikagarria nola.

Berrehungarren urteurreneko poema
#21,000,000

Badakit

nire nazioaren mugak

nire barruan dautzala

baina film zaharrak ikusten ditudanean,

Paris azkenik askatu zutenekoak,

eta tanke frantsesak lurraldean ibilian,

berriz beraiena baita,

eta gizon frantses zaharrak negarrez,

kapelak bihotzean,

garaipenezko ereserki nazionala ezpainetan,

malkoz betetzen zaizkit begiak

ezin baitira ezein lurretara erori.

Sua zintzilikatzen

Hamalau urte ditut

eta azalak traizio egin dit

bizitzeko behar dudan mutikoak

mukiak jaten ditu oraindik

sekretuki

nolatan daude nire belaunak

beti hain zurbil

eta zer gertatuko da

eguna argitu aurretik hiltzen banaiz?

Eta amatxo logelan dago

atea itxirik.

Dantzan ikasi dut, garaiz,

hurrengo festara joan ahal izateko

nire logela txikiegia da

demagun graduazioa baino lehen hiltzen naizela

melodia goibelak kantatuko dituzte

baina azkenean

niri buruzko egiak esango.

Ez dut ezer egin nahi

eta gehiegi dago

egiteko.

Eta amatxo logelan dago

atea itxirik.

Inork ez du sekula pentsatzen

zelakoa ote den nire bertsioa

Matematika Taldean egon behar nuke

mutil hark baino nota altuagoak nituen

zergatik eraman behar dut

nik

hortzetako aparatua

ez daukat biharko jantzirik

biziko al naiz nahikoa luzez

heldu bilakatzeko?

Eta amatxo logelan dago

atea itxirik.

Bidaia-harriak I-XI

               I

Maxine,

garai batean miresten nuen

deus ez esateko zure talentua

hain bikaina

nola odola beti zen beste norbaitena

nola zu beti beste nonbait

zeure burua izateko gai

kanpotar.

               II

Elaine,

nire ahizpa arrotza

diosala egiten diot oraindik

galera ikasteko

botereari.

               III

China,

beti ihesean zebilen neska

sentitzen dut

gure gaua

ez zelako nahikoa beltza izan

zu bertan

ezkutatzeko.

               IV

Jan,

hainbeste deitzen ziren

horrela

ezen ez bainaiz oroitzen

nor zinen

zu.

               V

Margaret,

poltsikoan utzi zenidan

arroka hautsiak

etengabeko kurbak zituen

ezin leunduzkoak.

Deskubritu nuen

historiaurreko intxaur baten

oskol-erdi nintzela

harri bihurtua.

               VI

Catherine,

lurrean etzanda zaude

tipulatxo garratz bat nola

eta gehiegi hurbiltzen

natzaizun aldiro

negar egiten dut.

               VII

Isabel,

zure odola entzuten dut deiadarka

baina nekatuta nago

min egiten duten

eta aldi berean

zure babesa hartzen duten

adiskideez

nire bihotza

nahastuta dago

maitatzea behar baituzu

baina baita suntsitzea ere.

               VIII

Joyce,

gorroto izan duzu, betidanik

haserre egon

eta ezin inor

akabatzea.

               IX

Janie,

oihua aditu nuen

zure begi zorrotzetan itotzen

itsaslaminak haragiztatzeko prestatuak

azalera erakargarria,

korala bezain zital.

               X

Flora,

nire ahizpa

jakin badakidana

ez dut zertan

ulertu.

Harri bihurtzen banauzu

ubelduko zaitut.

               XI

Zoriaren azken zuloa

enperatrizaren amorrua da

bai baitaki hilkorra dela

eta umerik gabea.

Baina irakats al diezaiokezu nire alabari

Zer esan nahi duzu

ez ez ez ez

ez daukazu eskubiderik

jakiteko

zenbat aldiz

hartu dugun batak bestea

aterpe

hotzaren aurka

eta nire alabak ere badaki

dakizunak

min zaitzakeela

eta ezetz esaten du

eta min egiten dio

eta esaten du

askapenaz ari denean

askatasuna esan nahi duela

min horretatik askatzea

alabak badaki

dakizunak

min zaitzakeela

baina ez

dakizunak

hil zaitzakeela.

Ahizpa arrotza

Garai pobrean jaio ginen

bata bestearen gosea

sekula ukitu gabe

gure apurrak

sekula konpartitu gabe

beldurrez

ogia etsai bilakatuko ote zitzaigun.

Orain, gure haurrak hezten ditugu

beren buruak ez ezik

elkar ere errespeta dezaten.

Orain bakardadea

sakratu eta erabilgarri zaizu

eta ez duzu gehiago behar

orain

zure argiak bizi egiten du dir-dir

baina nahi dut

jakin dezazun

zure iluntasuna ere

aberatsa dela

eta beldurraz gaindikoa.

Boterea

Poesiaren eta erretorikaren arteko aldea da

ea prest zauden

zure burua

akabatzeko

zure haurren ordez.

Harrapatuta nago, pistola-zauri gordinen desertu batean

eta hildako haur batek, bere aurpegi beltza, txiki-txiki egina,

garraiatzen du nire loaren ertzean

odola bere masail eta sorbalda zulatuetatik

hori da likido bakarra, milaka miliatan, eta nire urdaila

astintzen da balizko zaporea irudikatzean, bitartean

ezpain lehorretan bereizten zait ahoa

leialtasun edo arrazoirik gabe

bere odol umelaren egarri

galduta nagoen desertuaren zurian

hondoratzen joan ahala

irudi eta magiarik gabe

boterea eratzen saiatzen, gorrotoa eta suntsiketa oinarri

hil hurran dagoen nire haurra sendatzen saiatzen, musuekin,

eguzkiak baizik ez ditu azkarrago lehortuko bere hezurrak.

Queens auzoan 10 urteko ume bat tirokatu zuen polizia

zutik geratu zen mutikoaren ondoan, polizia-zapatak odol umetiarrez blai

eta ahots batek esan zuen “hil, putaseme txiki alaena” eta

zintetan egiazta daiteke hori. Epaiketan,

poliziak, bere burua defenditzeko, zera esan zuen:

“ez nion erreparatu tamainari ez beste deusi,

soilik koloreari” eta

zintetan egiazta daiteke hori ere.

Gaur, 37 urteko gizon zuria, 13 urtez bortxa polizialaren gauzatzaile,

aske utzi dute

11 gizon zurik, zeintzuk pozik agertu baitira

justizia egin delako,

eta emakume beltz batek, zeinak esan baitu

“konbentzitu ninduten”, esan nahi baita,

emakumearen metro eta 60 zentimetroko gorputza arrastatu zutela

gizonen onarpenak gobernatutako lau mendeen sugarren gainetik

andreak uko egin arte bizitzan estreina izandako botere-puska errealari

andreak bere umetokia porlanez berdindu arte,

gure haurrentzako hilerri bat eraikitzeko.

Ez naiz gauza izan nire barruan dagoen suntsipena haztatzeko.

Baina ez baldin badut ikasten

poesia eta erretorikaren arteko aldea erabiltzen

nire boterea ere ustelduko da, lizun pozoitsuaren eran,

edo indarge eta ezdeus bihurtuko da, konektatu gabeko kablea bezala

eta egunen batean nire kable nerabea hartuko dut

gertuen dagoen lokira estekatu,

eta 85 urteko andre zuri bat bortxatuko dut

zeina, norbaiten ama izango baita,

eta konortea galarazi arte kolpatu eta bere ohea sutan ipini bitartean

koru greziar batek nire atzean abestuko du, 3/4 erritmoan:

“Emakume gaixoa. Ez zion sekula inori kalterik egin. Zer-nolako basapiztiak diren!”

Eresia

Nire ahizparen etxeko neska batek

amesgaiztoa darama

txorienak bezain geldi dauden

begien atzean.

Odolak dei egitean

letoizko eraztun batean ezkutatzen da

ez malkoek ez elikadurak

alda ezin dezaketena.

Baina zirkulu batek ez du sufritzen

eta ametsik ere ezin du egin.

Neskaren hatzak elkartzen dira, sustrai ezkondu batean

gauak, jada, ezin du hautsi

ezta eguzkiak ere sendatu

laster, bero zuri gupidagabeak,

amesgaizto-begiak

erreko dizkio

agata bihurtu

mihi isila

silex bilakatu.

Orduan, kolpea du joko

baina ez da inoiz gehiago

odoletan hasiko.

Ez sekula onartu emakume baten sua

Ahizpa eta bioi

gorrotatzen erakutsi ziguten

emeki

bi-bion isilaldiek

mihia kiskaltzen digute

sugarrak bailiran

batak bestea agurtzen dugu

errespetuz

alegia

distantzia arretatsu batetik

bien bitartean etzatea dugu amets

pasioaren samurrean

maitasunaren usaina darion

emakume batengandik edateko.

Gure artean

Garai batean, gela batera sartzen nintzenero

aurpegi beltz bat edo parea xerkatzen nituen

kontaktua egiteko edo ziurtatzeko edo seinale baten zain,

ez nengoen bakarrik

orain, aurpegi beltzez betetako geletara sartu

eta edozein huskeria dela-eta suntsituko ninduketenez

nora joko dute nire begiek?

Garai batean aise topatzen nuen

nire jendea.

Gure indarraren

pretentsio oro erauziko baligute

eta haragia moztuko

eguzkiak lixibatuko lizkiguke hezurrak

zuri egiteraino

nire amaren aurpegia nola

urreak zuritua hura

edo Orixala nola

eta zelatan

ez ote da hori ere nire neurri?

Ez dut uste

gure desirek

sakratu bihurtu dituztenik

gure gezurrak.

Eliminako itsasertzean, eguzkipean

gizon beltz batek emakume bat saldu zuen

haren emasabelean nire amona.

Txanpon horiak ordaindu zizkioten,

dir-dir egiten zuten iluntzeko eguzkitan,

eta haren seme-alaben aurpegietan.

Neba hori irudikatzen dudanean

haren irisek ez dute ez odolik ez kolorerik,

mihiaz miazkatzen ditu txanpon horiak,

itsasertz honetara jaurtiak;

txoko bat konpartitzen dugu bertan,

zeru arrotz eta ustelean,

eta saiatzen naizen aldiro,

belztasun erraxezko salbazioaren

hitzak jaten,

dastatu egiten dut

amonari egindako lehen traizioaren

kolorea.

Ez dut uste

gure desirek

sakratu bihurtu dituztenik

gure gezurrak.

Baina ez dut bere izena txistukatu Xolanako tenpluan

ez ditut heriotzaren zuku arrosadunak bere gainera ekarri

ez dut ahantzi

zuritasunaren jainko esaten diotela Orixalari

gauaren umetoki ilunetan jarduten baitu

guk guztiok ezagutzen ditugun formak sortzen

hortaz, gurtzaile sakratuak dira

baita elbarriak eta nanoak eta albinoak ere

arto egosia eskaintzean.

Umiltasuna datza

historiaren aurpegian

nire buruari barkatu diot

bera

eta haragi zuria

guztiok isilean jan baikenuen

jaio aurretik

otordu bera egin baikenuen denok.

Paldoztatzen nauzunean

zure belztasun estuaren lantzekin

nire bihotza hizketan aditu aurretik

deitoratu zure odol maileguan emana

zure ikuspegi maileguan emanak.

Ez nahastu nire haragia eta etsaia

ez idatzi nire izena hautsetan

baztanga-jainkoaren tenpluan

Exuren haurrak gara-eta

zoriaren eta ezin aurreikusizkoaren jainko

eta denok daramatzagu aldaketa asko

azalaren barruan.

Orbainez armaturik

sendaturik

hainbat kolorez

nire aurpegiei egiten diet so

Exuren alaba negarrez

ez badiogu uzten

gure barruko bestea akabatzeari

besteengan etzan eta

gorroto dugun geure burua hiltzeari

laster ipiniko gara denok

norabide berean

eta Exidaleren apaizak jo eta su jardungo dira

beraiek baino ezin baitituzte ehortzi

heriotza bilatzen dutenak

jauzi egin

eta norbere buruaren gainean eroriz.

Poeta horri zeina bide batez beltza baita,
eta poeta beltz horri zeina bide batez
emakumea baita

                        I

Belztasunaren erraietan jaio nintzen

nire amaren izter zehatzen artetik

urak egin zituen lore urdindun linoliozko zoruaren gainean

eta elur bilakatu ziren Harlemgo hotzaren pean

gaueko hamarrak, ilargi betea

nire burua, ingurura begiratzen zuen erloju bat

“hain zinen iluna” esan zuen amak

“mutiko bat zinela pentsatu nuen”.

                        II

Nire ahizpa estreinakoz ukitu nuenean    bizirik

ziur nengoen    lurrak aintzat hartu zuela

baina ez ginen berriak

azal faltsua mudatu zen, suzko eskularruen gisara

sugar-uztarriak    azala jausi zen

dena, hatz-mamietaraino

bere abestia idatzi zidan esku-ahurretan sudur-zuloetan zilborrean

ongi etorri etxera

hizkuntza batean       zeina pozarren berrikasi bainuen.

                        III

Izpiritu hotzik ez zen sekula pasa nire hezurretan barrena

Amsterdam etorbideko izkinan

Zakurrek ez ninduten sekula bankutzat hartu,

zuhaitz   edo hezurtzat

maitaleek ez zituzten sekula nire beso marroi joriak hartu

hegotzat     ez ninduten, ezta ere, okerrean kondor izendatu

baina gogoan ditut, zenbatu beharrik gabe

begiak

ni bertan behera uzten

hitzordu gogaikarri bat banintz nola

bidali beharreko gutun bat

zigilu horia   gorria    morea

edozein koloretakoa

salbu eta beltza      eta aukerazkoa

eta emakumea

bizirik.

                        IV

Ez dut oroitzen nire lehen poemako hitzik

baina ondo gogoan dut

boligrafoari egindako promesa

ez nuela sekula lagako

hantxe igerian

beste norbaiten odoletan.

Geltokiak

Zenbait emakumek maite dute

zain egotea

bizitzaren zain     eraztun baten zain

ekaineko argiaren pean     ukitu baten zain

eguzkiak senda ditzan     beste emakume baten

ahotsaren zain      oso bilaka ditzan

eskuak aska diezazkien

hitzak ipini beren ahoetan

forma eman beren ibilbideei     soinua

beren garrasiei      lotiren baten zain

gogora dezan     beren etorkizuna     beren iragana.

Zenbait emakume zain egoten dira, tren egokia noiz

iritsiko     okerreko geltokian

goizaren kalexketan

eguerdiak oihukatzeko zain

gaua abailtzeko zain.

Zenbait emakume zain egoten dira, maitasuna

noiz altxatuko

beren itxaropenaren haurra

erein ez dutena

lurretik noiz bilduko

lanaren oinazea noiz aldarrikatuko

geziaren punta

noiz bilakatuko    orainaren bihotzari

noiz tirokatuko

baina ez du sekula irauten.

Zenbait emakume zain egoten dira, itzultzen ez diren

irudien zain

non ez baitira ongietorriak

biluzik

gonbidapenak noiz errepikatuko zain

beti bisitatu nahi izan dituzten

tokietara.

Zenbait emakume beren buruen zain egoten dira

hurrengo kale-kantoian

eta toki huts horri bakea esaten diote

baina bizitzearen aurkakoa

ez bizitzea da, ez besterik

eta izarrei axolarik ez.

Zenbait emakume zain egoten dira, zerbait

noiz aldatuko      eta deus ez da

aldatzen

beraz,

beren burua aldatzen dute.

Mawu

Arrotzez betetako gela zuri honetan

zu zara    oroitzen dudan lehen maitasun-aurpegia

baina eremu zakarretan nire buruarena naiz

zure begirada amorratuenen argitan

zure odola   nire ametsetan barrena igerian

ur gorri sumindua bezala

eta hiltzen dudan oro

heriotzaren atzamarretan

bilakatzen da   zure azken isiltasun

ederrena.

Aske

ametsen prisma utzita

sekula bilakatuko ez garen

emakumeekin adiskidetzen gara

zure traizioak neurtu nituen

ehun aurpegi ezberdinen argitan

zu neure aldarrikatzeko

hoztua    eta delikatua    eta larria

berrikuspenetik at.

Zure heriotza aldegite bat den heinean

ez da sekula nire azkena izango.

Bisita amaieraren kanpaia aditzen da korridorean

altxatu eta eskua hartzen dizut

eta oroitu     ukoetatik harago

bizirik jarraitu dudala

opariek     harritzen naute oraindik

alde egiten ari den amaren ahotsean

zaharra eta kexatia

aspaldiko gogortasunaren arrastoek    dir-dir dagite izarrek nola

hiltzen erakusten didate    eta temati esaten

heriotza ez dela gaitz bat.

Ihardestearen artea

Lehen erantzuna okerra zen,

bigarrena barkamen-eskaera;

hirugarrenak azazkalak moztu zituen

Vatikanoko harmailetan,

laugarrena erotu zen,

bosgarrenak

gorrotoa elikatu zuen haur bikiez erditu arte,

seigarrenak liburu bat idatzi zuen,

zazpigarrenak

salaketa ipini zuen Auzitegi Gorenean,

scout nesken gailetak zergapetzearen aurka,

zortzigarrenak prentsaurrekoa eskaini zuen;

bien bitartean lau haurtxo beltzek

piketea egiten zutelarik New York hirian,

hil ahal izateko ospitale-ohe eske;

bederatzigarrenak eta hamargarrenak

Oposizioari Mendeku egitea zin egin zuten,

hamaikagarrenak hilobiak eraiki zizkien

Betiereko Egiaren ondoan,

hamabigarrenak

funtsak bideratu zituen hirugarren munduko herrialde batetik

Central Harlem sendagilez hornitzeko,

hamahirugarrenak

uko egin zuen,

hamalaugarrenak kokaina eta hirustak saldu zituen

Sagar Handiko zirkuan, komun baten inguruan;

hamabosgarrenak

galdera aldatu zuen.

Klima-kontua

Zintzo izaten ikasi nuen

igeri egiten nola

itzuriezinekoan erorita

nire aitaren hatz lodiak besapeetan

joaten uztear

Azaleratzen

ahalegintzen naiz    tentuz

oroituz

uraren musketa itzaltsua

gatz-kanoiak   eztanda

nire sudurzuloen haserrea

eta hainbat urtez

nire bular-kolpe indartsua

guda-adierazpen bat.

Judithentzat

Denbora-pasan egoteak

esan nahi du

elkarrekin egotea

lurraren gainean

arroilak

indimitre zuhaitzak

azeri eta oreina

askan

ez guztiz elkarrekin

baina bai bata bestearen manerak

ikasten.

Politika-harremanak

Taxkenteko hotel batean

Rigako ordezkari lituaniarra

arrain-hezurrei zupaka ari zen,

nireen gisako esku beroak zituen emakume Txukwu batek

belauna laztantzen zidan bitartean, afaltzeko mahaiaren azpian

bere begiak, trabeska, itsas zakur larrua bezain ilunak ziren

ez genuen bestearen hizkuntza ezagutzen.

“Egunen batean gure haurren bidez mintzatuko gara”

esan zuen

“zure begiei mintzatu natzaie gaur

hain da ederra zure aurpegia”

gona findun neska moskutarrak ari ziren itzultzaile

irribarretxo artean.

Berari begira egona nintzen hitzaldi-aretoan

idi bat bezain sendoa     ile beltz elektrikoa

leuna, oreinen brida bezain    suzko begiak

aurpegien gainean hedatzen

izotz-tundrazko zerrenda baten gisan

soka tenkatu baten bi muturrak ginen

luzatuta, promesa bat nola, bere ahoa abiapuntu

bere jendeek agurtzeko abesten zuten

adiskidetasun-doinuak kantatzen

            Hamalau mila lagun baino ez gara orain

            gauza benetan tristea da   gauza benetan tristea da

            edozein jende       edozein jende    hiltzen denean.

“Bai, gaur goizean aditu zaitut”

esan nuen   ukitzen ginen tokitik altxatu eta

vodka basokada bat emanez     arrosak bailiran

onartu zuen eskaintza

gure interprete errusiarren gainetik makurtu

eta musu leun bat emanez ezpainetan.

Gero, mahaitik altxatu eta alde egin zuen

Rigako ordezkari lituaniarrarekin.

Hildako emakumeentzat, poema zintzorik ez

Zer nahi dugu bata bestearengandik

geure istorioak kontatu ostean

zer nahi dugu

sendatzea     zer nahi dugu

goroldio isilak gure orbainak estaltzea

zer nahi dugu

ahizpa boteretsu ez-beldurgarri bat

zeinak oinazea eramango baitu

edo amaren ahotsa       pasabidean

ondo egin duzu

estreinako aldian    laztana

ez duzu zertan

sekula gehiago egin.

Trumoiak zeruertzean

denbora erosten du beste istorio batekin

aire-baba zurbil bat

hildako haragiaren kadentzia

bokalak iluntzen.

Etiopia

Tifarentzat

Esnerik gabeko zazpi urteren ostean

denek pozarren egiten dute dantza

zure urtebetetzean

baina txalo egitean     eskumuturrak

hausten zaizkizu

eta zure amonaren gurin indiarra ere

ez da gauza

hezur-brodatu minberak

sendatzeko.

Ez sekula amestu armiarmekin

Denbora behera dator arrotzen ezpainen artean

nire egunak behera datoz tubo huts batean

“laster”ek inplosionatzen du “orain”en aurka

burdinazko horma bailitzan

begiak estalirik ditut hondakinez

ikuspegien orban batek

lausotzen du zeruertz oro

isiltasunaren zehaztasun hatsik gabean

hitz bat sortzen da.

Behin haragi ukatuak alde eginda

udazken-airea datza nire bisaiaren aurka

zorrotz eta urdin, orratz baten gisara

baina euria egin zuen urrian zehar

eta heriotzak kondena bat ezarri

nire odolean.

Zure lepoaren usaina abuztuan

urrezko hari fin bat gerra bitxiz janzten

gainerakoa datza

engainagarri, baserri bat bezala

haranaren beste aldean

arratsaldearekin bat desagertzen.

Hirugarren eguna    laugarrena    hamargarrena

zazpigarren pausoa

ate beilatu bat nire urrezko urtemugarantz

suaren aurka babestutako paper askeak txikituta

zakur arpilatzaile baten hortzetan

ez sekula amestu armiarmekin

eta tutu malguekin ureztatu nindutenean

argi-eztanda bat.

Urtzaro

Pasa diren urtaroen mintzoak

kalabazak erorarazten ditu udaberrian

hazi faltsuak irristatzen dira lokatzen gisan

aisetasunaren aurpegian

eta eskua hurbiltzen diodan oro

zurbiltzen da eguzkiaren argitan.

Hor egongo gara beti, deitzen duzunero

esan zuten sorgin zaharrek

beti esanda, beti esanez

beste zerbait aldi berean

harrapatuta zaude, lo

hitzik gabe

akaso, bazaude, baita ere

hautsita.

Tentuz ibili, gure inguruan

pitzatzen ari dira-eta hitzak oro

bagoaz

banatuta eta silabatan

baldin eta bizirik segitzen badugu.

Sirakusako aireportua

Bakero garbiak eta zapata erosoak

hemen ez dut sekreturik behar     etxean

oihartzunik gabeko argi honen pean

paper mordoxka bat hedatu dut

inguruan.

Bestaldean    erne

begi grisezko emakume bat sutu da

sudurzulo zurbilak dar-dar

ondo dakigu biok

tokia hartzen duten emakumeei

zabar esaten zaiela.

Ekoizpena

100,000 erlek erlauntz gotorra jorratzen dute

eta prest uzten    ilargi betea eta hiru egunetara

guk

eztia mozten dugu.

Aizto beroek argizari-estalkiak ebakitzen dituzte

marko astun bakoitzean

aberastasun ilun eta polendua jariatzen da

karga-karga egindako orrazietatik.

Sadiq-ek argizarigailua betetzen du

Curtisek ardatza egokitzen.

Erleen antzeko aztarna gozoak dabiltza

aire berozko arrakala bakoitzean.

Ezti-etxearen kanpoaldean

erlamando gosetiak biltzen dira

ahotsa apal eta tinko

jarioa iragazten dugu     barrez

eztiz hordi.

Iluntzearen aurrean

botila-ilara luzeak

etiketatuta eta zain.

Bihar gure ogibide izango dira

2 dolarrean bakoitza.

Sukaldeko linolioa

Hiltzen ari den

labezomorroak

eta itsu dagoen

emakumeak

adostu dute

ez direla ohartuko

bata bestearen lotsaz.

Electric Slide Boogie

Urte berri eguna, gaueko 1:16

eta nire gorputza nekatuta dago, denboraz harago

nekatuegi etzan eta atseden hartzeko

gela zabalak denen buruak ikusten uzten zidan

baina komunitatea deika ari da

juxtu atearen bestaldean

bateriak ekin eta ekin paretetan barrena

haurrak beren antzerkitxoetan jostetan

kakotegi tolesgarri baten azpian

nire gelaz kanpoko korridore estuan.

Ondoko gelan, telebista topera dago

gauerdia da Idahon

taupada, ordea,    arina da   sotila    jira-biran

Electric Slide Boogieren erritmoan

pausoka-pausoka

egongela pasata

jangelako kopen

dilin gozoa pasata

eta apur bat gehiegi egindako

sagar pastel holandarra pasata

denak nahas-masean

Gloriaren

algara ilun aberatsarekin

eta oktaba altuagoko bere ahizpekin.

Zer zaila den izan bizitzaren erdian lo egitea.

[1992ko urtarrilak 3]