KARLOS LINAZASORO

Poesia kaiera

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2002 Karlos Linazasoro

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 2002

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Hogeitabatgarren mende hasiera honetan argitaratu berri duen poema liburuan (Inoiz izan ez garenotan) esperantzaz burutzen du Karlos Linazasorok, eta maitasun aitorpen ederrez, bere orain arteko ibilbide poetikoa, isolamendu erradikaletik bizitza konpartitura doana. Bakardadearen poeta dugu, bereziki, Linazasoro. Egia da bere lehen liburuan maiz mintzo zaigula pluralean, baina gu horrek mozorro funtzioa dauka, nitasuna sobera ozen azaltzeko herabe, ez bada haurtzaroa osoro ezin gainditu batek elkarrengana bildutako minduen multzoarena. Belar-orga, artobixarra, zapaburuak, idiak, igitaia, txilarra, hostoak, urkiak... nekazari giroko eta gaztetxoen jolasetako irudiak eta alderaketak ikusiko ditugu ia beti, ez ordea natura kantatzeko, gizarte mota bat deskribatzeko edo iraganaren gorazarrerako, funtzio mitiko baterako baizik: paisaiaren momentu jakinak dira poemak, egoera animikoak islatzeko baliabideak. Ingurua gauzez eta animaliez betea ageri zaigu, ez pertsonez, eta inor azaltzen denean, bere presentzia ez da ondoko bakardadea areagotzeko besterik. Hitzaren ostean, isiltasun zanpatzaileago bat daukagu. Eta hiria azaltzen denetan ere karrikak hutsak daude, hiria espazioaren perspektiba da, eta ez du baliorik berez. Elementu naturalak baino ez dira ageri berriro, ilargia, elurra, zuhaitzak, poetaren begiak beti memoria konkretu bat jasoko balu bezala. Oroimenak eta irudimenak batera egiten dute lan, deskripzioak barneko egoeraren adierazle dira, tristuraren proiekzioa. Leku edo une mitikoak dira, beraz, bailara elurtua eta hiriko karrika abandonatua. Ez dago batetik besterako gatazka geografikorik, biak ditugu espazio bakartuak, maitasunaren ausentziak halabereko triste bilakatuak, maitasunik ezak dena bihurtzen baitu huts eta ezinbiziko. Gizartean arrotz, umezurtz sentimendu handi baten zama dakar Linazasororen lehen poesiak.

      Alabaina, kanpoko mundu hori itzulian datorkio ostera poetari. Bere jarrera kontenplatiboak kutsagarri bihurtu du oharkabean, besteak beste Linazasorok ikusteko, detaile piktorikorako daukan ahalmen bereziak halako traizio positibo bat egiten diolako. Inguru desjendetu baina malenkoniatsuki eder horrek beteko du, nolabait, bere bakardadea, metaforaz pilatzen den deskripzio pausaturako eta gogoetarako bikain erabiltzen dakien lerro luzeko bikotan, karrankarik gabeko idazkeran, soseguz, hasierako diskurtsoaren fatalismoari dagokion bezala. Noizbait, tentuz bada ere, fidakaitz, zuaren bila abiatuko da poeta hurrengo liburuetan, bakarralditik maitasunera eginen du, eta honen maluretara. Nitasuna gero eta nabarmenago azalduko zaigu, gogoeta zuzenagoan, sinbolorik gabe. Munduarekin harremanetan hasteko uzkur zenak, kontenplazioa utzi eta etorkizunerako urratsa emanen du, ezein karabanaren aiduru egon gabe. Harremana problematikoa izanen da, baina egon badago, bere baitako jardunetik dialektikara datorkigu. Inkomunikazioa haustearen prozesua da Karlos Linazasororen poesia, eta horregatik da, bilduenean ere, ezin humanoagoa.

KOLDO IZAGIRRE

Karlos Linazasoro (Tolosa, 1962), filologoa da ikasketez eta liburuzaina lanbidez. Poesiaz gainera lau ipuin libururen egilea da (Eldarnioak, Zer gerta ere, Ez balego beste mundurik, Ipuin errotikoak), eta antzerki batena (Burdindenda).

Aurki hemen izanen dugu isiltasuna bere

zilindrada handiko motorrean etorria.

Atzean, ekipaia modura, gerritik estuki helduz,

desterrua ekarriko digu, buzo laranjaz jantzia,

eta guk lehen unean errezeloz begiratuko diogu,

gogoan baitugu oraindik konfin ezkutuetako usaina.

Badakigu etortzen denean oihu eginen diegula

eta esango: «Alde hemendik, madarikatuak,

herri ttiki honetan ez dugu gasolindegirik».

Baina guztiok dakigu motorista-karabana baten

azken motorra dela isiltasunak gidatzen duena, trebeziaz

eta ez datorrela gure bailara elurtura gasolina hartzera,

eraiki berri dugun ostatu distirantean betiko gelditzera baizik.

1989

Txalbururik ez da gelditzen putzu orbelduan

buelta eta buelta ilargiaren titiak hozkatu nahian.

Heriotzak bazkari oparoa egin ondoren, lo kuluxka bat

egiten du azken artalde goibelen tartean ezkutatua.

Bakardadeak etxadietako kristalak mila zatitan apurtzen ditu

eta hego haizeak trenbidean barrena loreak astintzen ditu bortizki.

Eta hori gutxi balitz, udazkenaren artzainek galdera urdinak

botatzen dizkigute, guk guztia jakingo bagenu bezala.

Guk ordea soilik dakigu idiak nekez ibiltzen direla maldan gora

eta gauaren parentesiak kentzen duela tristeziaren herdoila.

Honezkero belazeetan ez da gatz estatuarik gelditzen,

honezkero bidezidorretan isilduak dira gure oinotsak.

Umeek artasoroetan ez dituzte ja artobixarrak erretzen

beren gurasoen begi setatien gordean.

Zeruaren intxaur habe pairanten estalpean

eguzkiak urkietako argizaiolak pizten ditu

eta enborretan erlojuaren kontrako lasterketak ospatzen dira

triku zahar eta urtxintxa gorrien artean.

Euria ari du gaur arratseko paisaje itzalian

eta begiek sepia koloreko argazkiak egiten dituzte.

Gaur bakardadeak temaz zurratzen du gure bihotzetako

aldaba ttikia, eta mila zatitan hautsia dirudi denborak.

Udazkenaren behatokitik izar itsuak begiztatzen dira

espartzuzko tristuraren erdian nabigatuz.

Nabariagoa egiten da orain bailaran jainko ttikien ausentzia

zeren itzaliak baitaude intxaurrondoetako olio-lanparak.

Badoaz urrunerantz idizainen urrats nekatuak

azken bideska larrietatik gora, burumakur.

Zakurrek gurdi-gainetan belarriak tente dauzkate

ziraun traidorea azalduko balitz ere.

Edo ihintzaren manta hezea, zeinak oinazez blaitzen

dituen basoilarraren kantu abandonatuak.

1989

Irailak denbora zizelkatzen duen bitartean

nekazariek azken belar horituak jasotzen dituzte orgara.

Eskuareak belaze harrotuak eta leienda zaharrak orrazten ditu,

eta jainko ttikiek lur malkoak dituzte ahoan.

Matxakaranak hil egin dira sabelak odoleztaturik

eta arbolak eguberrirako apaingarririk gabe gelditu dira.

Bere zukuak mendi-muinoen ezkatak eta harkaitz bioleten

herdoilak zorabiatuko ditu, gizaldiz gizaldi egin duen legez.

Eta gu, irailaren magalean, hain beltza den elurraren

zain geldituko gara, patrikak nostalgiaz beterik.

1989

Bidaiariak huntzaren ezpain narrastariak musukatu nahi lituzke

urratsak zeruko bobedetara dihoazkion bitartean.

Estratako hautsak eremuetako erlojuak jartzen ditu martxan,

baina udazkenaren denbora arrosa euriztatuek soilik neur dezakete.

Guk bere etorrera itxaroten dugu euria beste, eta ateetan

eguzkilore eta erramu adaskak ipini dizkiogu salutazio modura.

Ipurtargien karminak eta gauhontzen txanpon alaranjatuek

erakutsiko diote bideska oker tolestatua.

Ez du galbiderik izanen bidegurutze biluzira iritsitakoan:

batek historiaren ilunsentira darama; besteak, ausentziaren beldurrera.

Sikiera zure ezpainen filarmonikak ere ez luke utzi behar

gauden une honetan samurtasunari jotzeari.

Egun tristeak datozkigu arimaren sabaira, mazapanezkoak;

negar egin beharrean gaude oraindik ugari.

Gauden une honetan ahaztuxeak ditugu jada jainkoen izenak,

izen guztiak, eta beira lantzera da gure indargetasuna.

Udazkenak haginak erreteilatu ditu ausartzia baldarrez

eta beldur da orain igitaiaren irribarrearen ankerraz.

Eta beldur gara heriotzaren ospizioan sartu beharrez,

eta horregatik babesten gara jurista harroen hizjarioan.

Baina gure zorigaitzak ez luke erremediorik, inoiz eta inon;

aspaldi hondoratua da bailara honetan samurtasunen txalupa.

Hortaz, zer gelditzen da hostro erori hauen belusean guretzat?

Sikiera joko al du ostera zure ezpainen filarmonikak guretzat?

1989

Apenas gogoratzen garen nola zauritzen zuen kanpandorreak

konstelazioaren tapiza, altzifreen altxor hegaldatua.

Apenas ulertzen dugun zergatik galtzen zuten ifarra erromesek

bidea poema zatiz hain dotore seinalatua egonik.

Apenas piztiek egiten diguten zauririk bihotzean,

ze gure zainak odolbildu maiestatikoak baitira arratsero.

Apenas zure losintxek mugiarazten duten gure gorputzaren duna,

gure tristeziaren zarabanda herrena.

Apenas ematen dion min elurraren garraskak udazkenaren eraztunari

eta mitxigoen egonezinari eta soroetako urreari.

Apenas konturatzen garen jada gure malkoen gaziaz lurperatzen

dugula maite izan genuen gorputz zizelatu hura.

Eta itsasertzean artizarrak tirokatu egingo gaituela

bere begien gedarraz gau mixerable batean.

Basoko etxadiaren teilatuan txilarra hazi da astiro

eta teilen konkabotasunean sendabelarrak azaltzen dira,

koloredun eta usaintsu, botikan bezala.

Alboko zumar burusoila urtu egiten da negarretan.

Euria ttikia da, eta betikoa, eta ezaguna ere oso;

gure hiztegi pobrearen barnean ez da hitz gehiagorik kabitzen

eta gure kondairaren espiralean jira egiten dute itzalek.

Idiak geldo pasatzen dira larunbateko autobus ziztrinak legez.

Zikoin batek zerua zulatzen du abiada beldurgarrian,

galdua bailebil. Haren bizkar gainean joan nahi genuke,

eta ezin. Gu gara baso hauetako basajaunak.

Umeek esaten dute: «nire kometak infinitoa ukitu du!».

Eta guk zeharka begiratzen diegu eta pentsatzen dugu

zoriontsuak direla gaztetxoen egunak, beraiek ez dutelako ikusten,

atzera begiratzean, itzalik gabe gelditu zen zuhaitz ustela.

Eta trenbide hilotzean dagoen txilar usain isila.

Egun batez ijitoak etorri ziren gure bailara ezkutura

bere zakur tropel eta karromato zarpailaz.

Irria ekarri ziguten, eta urrezko bitxiak, eta gosea,

eta turuta handi bat, eta amets goxoak egiteko esperantza.

Eta arbola ezezagunak ere ekarri zizkiguten, eta tximuak,

eta lorito hitzontzi bat, eta komikoen neke sendaezina.

Larru-bixitan zetozen asko, oinutsik eta eskuak bete oihartzun,

eta guk geure jakirik ederrenak prestatu genizkien isilik.

Eta esan ziguten beste mundu batzuk ere bazeudela hemendik urrun,

eta beste udazken batzuk, eta han ere maitatzen zela hemen bezala.

Eta trikuek ere, adibidez, berokia kentzen zutela amodioa egiteko,

eta han ere hitz ederrak esaten zitzaizkiela neskatxa politei.

Gauak plazako bonbila gorriak piztu zituen orduan, eta ijitoek

tramankulu guztiak bildu zituzten, eta andreak, eta umeak.

Eta ipurtargiek hain dotore seinalatzen zuten bideari ekin zioten

berriro, eta zakurrek tristuraz begiratu ziguten pasatzean.

Honezkero joan zaigu sasoia eta udazkenaren iraila.

Iritsi da ausaz maletatzarrak melankoliaz betetzeko garaia.

Joan egin behar dugu. Ez dago guretzat balaku goxorik,

guretzat ez dago opil koxkorrik kalearen bueltan.

Elurra atzean utzi beharra daukagu, eta gure betiko bakardadea,

eta hostro eroriek neurrira egiten ziguten trajea.

Baina ez dugu negarrik egingo itzulerarik gabeko bidean

ezpada zilarrezko maluta bat edo beste.

Ortzeak igeltso azula dirudi, eta xaguxarrek berunezko intxaurrak.

Gure pausuak nekezak dira, eta mingarriak lur arraiarentzat.

Bagoaz joaten. Askako odolak lurrina dario gaueko birjintasunari

bere azken izar ezkutu segaila ernaitu nahi balu bezala.

Eta gure amore guztiak atzean gelditzen dira, ilun-zokoan;

neskatxak, haritza, errotatxoa, erromesen perfumea, eta arbasoak.

Adio egiten digute urtxintxek pasatzean, eta berriz ere adio urkiek;

munduaren bila goaz, ijitoen arrasto galduen atzetik gu ere.

Baina ez dugu negarrik egingo aldentzean, hotzikaraz ezpainak linburtzean,

jaio ginenetik masailetik irristatzen zaigun malko betikoa besterik.

Hego haizeak bortizki astintzen du hiriaren kalpar morea:

sonbrerurik gabe gelditu dira jubilatu burusoilak.

Tamarindoen itzal mugikorrean amonek azken errezetak trukatzen

dituzte eta egunkariak dio hilzorian

dela dagoeneko hain miretsia dugun Bakea.

Eta beste espaloitik oihu egiten digu norbaitek: «Nor da, ordea,

Bakea? Hiri honetan soilik bizi al da? Nik ezagutzen dut?».

Boz hori ezaguna zaigu oso, eta galdera horiek ez dira berriak guretzat.

Eta ezagunak egiten zaizkigu ere eskaparateetan saltzen den Zoriona

eta afixa horiztatuetan eskaintzen diren irribarre tropikalak.

Arratseko laurak eta hamar dira eta ez da musurik ikusten kalean.

Eskaleak estrazazko paperean biltzen du bere bihotz gosebera.

Boz ttiki hori entzuten da soilik abenida eta kale hustuetan,

guri hain ezaguna egiten zaigun berbera; akaso gure barrendik

irteten delako, lotsagabeki, arratseko laurak eta hamar direnean.

1989

Ortzadarra da orain hiriaren koroa erraldoia:

egunak hil egiten dira dinosauro zaharrak bezala.

Antxetek ibaiaren ispiluan beren estrain letrak idazten

dituzte kolorezko klarionez: «Laster etorriko zaigu itsasoa

zenbait mesederen ordaina eskatzera».

Eta irri egiten dute pasealekuko platanondo orbainduek

ezohiko ikuskizunaren aurrean, enborrak tolestu bitarte.

Txuria da hiria argi islaren azpian: irina.

Aipatu egiten dute isiltasuna loteria-saltzaile itsuek

oro lurrikara antzu edo eraikuntza baldar balitz bezala.

Usoek lau haizeetara zabaltzen dute gure oinazea

tabernari goibelen eskuetara kuartilak banatuz.

Baina ate guzti horien atzean ez dago lekurik betiko

karabana erratuarentzat. Horregatik asesinatzen ditugu

elizaurreko usoak ogi apurrak emanez.

1989

Ez egiteko apologiarik gure alde eskatu genion

portuko mariñel hordiari egunaren atean.

Eta eskaleek, orduan, hiriko tristeziak sortzen zuen lanbroari

eskutrapua pasatu zioten poliki, eta horren kariaz hegaldatu

egin ziren gure bihotzetako girnaldak eta sandalo loreak.

Gero patrikatik argazkiak atera genituen eta zubiei erakutsi,

eta ihesi zihoazen trenetako makinistei, zeren hauek ederki

asko ezagutzen baitzituzten bakardadearen geltoki hondatuak.

Eta zigarro ketsuen artetik esan ziguten ez gelditzeko

hiri hartan, joateko beraiekin, han ez zegoela masusta

gorririk, ez amodiozko errezetarik, apopilo-etxeetan herioa

zintzilikatzen zutela patronek kuadro gisa.

Baina apeaderoko argiek itsutu egin ziguten ikusmena, eta

soilik ikusi ahal izan genuen kalegarbitzailearen alabastro irria,

kioskoetako pornografia deslaia, burdinbideko brontze kolorea.

Hori besterik ez. Eta hiriaren zaindegian gure gorputzak gorde

eta poema bat irakurri genuen bizitzaren itxarongelan.

Tabernetan prostitutek ketu egiten dute beira zauritua,

gorritu zigarroaren filtroa karminaren musuaz.

Eskuek errezela horiztatuak biltzen dituzte herabe ilunera

beti James Dean noiz etorriko zain bere Porsche azkarra gidatuz.

Ez dago bezerorik jada, ez dago baladarik belarri hauentzat.

Herioak soilik ditu begiak soineko eta perla xanpatu horientzat.

Poltsek hitzak ebakitzen dituzte, frantziar kosmetikoen lurrina;

«Ametsa da gainerakoa» esaten du urrezko hortzez amona pintatuak.

Eta aspaldiko ukabilkada eta sesioak gogoratzen dituzte, amodiozkoak;

«Beltzarana nirea da gaur gauean, kontuz esku horiekin, aizu».

Baina beren izenak —Maria, Rosario, Leonor— ezabatu egin dira haizean;

garaipenaren zaporea oraindik oroimenean, derrotaren diru-papera eskotean.

Liburuetan irakurri zuten maitasunaren berri: bera zen animaliarik prehistorikoena,

motel apartatuetan poetek izen berriak asmatzen zizkioten, beldurrez.

Hura guztia hilik datza orain, historiagileen pergamu zehatzen erresuman.

«Gainerakoa ahanztura da» botatzen du gramofonotik bluesak.

1989

Atzo, itsasoz haraindiko merkatu beltzek uhin haserretuak bidali

zizkiguten, edo berdin dena, heriotzaren kresal morea.

Haiek eraman zituzten gure azken musu hondatuak eta adreiluzko

bihotzak; haiek eraman pasealekuko banku kuriosoen bakea.

Artean ez zen hirian berogailurik: jakina, udazkena zen:

gardamuz jositako zineetan oratzen genituen gorputzak, eta maitatzen.

Luzeak izaten ziren iladak eta hil egiten ginen asko eta asko limosna

hura itxaronez; baina gazteak ginen eta heriotza zen modako abestia.

Gero, urteak pasako ziren, eta taberna ziztrinak, eta errebeldiaren sasoia;

gizabanako izango ginen hilerrirako bidean, palazio perfektu baten zirriborro.

Memoriaren sotoan askatasunaren mugak gordeko genituen, eta bi hitz;

gu izango ginen historiaren marathon-gizonak, begirale eta lekukoak.

Baina ez ginen sekula Atenasera iritsiko, edo Itakara. Eta hil egingo

zen guztia, sinboloak hiltzen diren bezala. Atzo gu hil ginen bezala.

Azkenik aurkitu dugu gure pausoak gidatuko dituen bidea;

eta guzti horiek, hedonistatzat jo gintuzten horiek, ahozabalik

gelditu dira bataila irabaziaren aurrean, eta amorruz.

Bide hori ezilkortasuna da, bere baitan soilik lor baitaiteke

Hiriaren memorian betiko irautea; eta horixe da noski

guztion azken antsia, naturaren funts gorena.

Non dira, ordea, gure obrak? Non dira karabana erratu honen

poemak, eta liburuak, eta aztarrenak? Egin al dugu guk akaso

katedralik? Kobazuloetan bizi izan al gara inoiz?

Zer, orduan, maitea? Gelditzen al da oraindik zure ezpainetan

gure musuen errautsik? Barkatu al digu hiriak egun hartan

egin genion sabotajea? Gure asmoak handiegiak ote dira, hortaz?

Bagoaz hemendik ere. Ijito erromesen atzetik goaz berriz ere, poliki,

gure izenak pergamurik beteko ez duen nonbaitera; historiarik

idazten ez den tokira, udazkena argazkilari soil den erreinura.

Zu aspaldi galdu zintugun, ziklopeak eta hariztiak, zakurrak

eta autobusak, denbora eta ezilkortasuna aspaldi galdu

genituen bezala. Oro, gure tristura urdina izan ezik, eta oinazea.

Oinaze horretatik sortzen baita hurrengo pausoa emateko indarra.

1990

Gelditu egiten da denbora.

Kuadernoa ireki eta txinar tintak

lehen hitz ttikiak idazten ditu

abendu hotz baten azken egunetan.

Irmoa da memoria, misteriotsua.

Telefonoek ez duten jotzen eta buzoia

—hainbeste maite genuena— odolustu

egiten da neguaren altzo traidorean.

Luma estutzen dut eta musika jartzen.

Badakit, ordea, kuadernoa ixtearekin bat

denborak bere martxa hartuko duena,

herioa izanen duguna zain kalearen bueltan.

1990

Min ematen didazu

Min ematen dit zure amore txuriak

gaur arratseko sistole-diastolean.

Zure idazkerak umezurtz uzten du

hitzen bidaia azken noragabetua.

Jakin nuen gauaren gezurraz,

hiriaren mendeku herdoildu eta

mihietan ehoturiko konkupiszentzia urdinaz;

baina ez orain aitzakiarik jarri; ez esan

gorputz haren mugarriak igaro nituenik;

ez eskatu orain piz ditzadan itzal

guztien balizko zuziak.

Ez eskatu ezer.

Mugi zaitea apenas instant batez

eta izanen duzu, maitea, zure begien

hegadan, munduko bakardade guztia,

azken lohiaren perfume betierekoa.

1990

Bizitza

Bizitza ere prosa izan daiteke.

Luzea delako, esaldi amaigabe

bat bezala; nekaezina, bere

saroira itzultzen den gaua bezala.

Bizitza ere izan daiteke poesia.

Biak direlako retizenteak, biak

osotasun baten atal, biak

isiltasun beraren isla.

1990

Heavy metal

Nik ere idatzi nuen

zure izena

hondartza bateko

harean.

Ez nuen ezabatu,

ordea.

Putakumeen gauzak

dira horiek,

maitea.

1990

Nahikoa

Nahikoa izanen dugu

soseguzko so bat

bizi gaituen bidegurutze honek

egin dezan batasun

munduaren sinboloekin

Nahikoa izanen da

gauaren lautada horailak ibiltzea

senti ditzagun laranjondoen

izen galdu eta egarri

aspaldian aseezinak

Urrun dauzkagu ezpondak eta

oroimenaren herdoilak ukatu

egiten dizkigu losintxak;

jada urrezko murru hauen loan

inular gara edo azken kondena

iragarrien hondamendi;

baina ziurtasun hura

—ez amets ez lamara—

herri bat izan ginenekoa

ez digu traizio baten

musu-zistadak ere ebatsiko

1990

Azaro

Azaroa da honezkero zure zainetan;

euria ari duelako, hotza delako zure

irribarrea. Ez dagoelako lorerik lorategian,

niri besarkatzen zatzaizkidalako

ero moduan. Atzo, gaueko pelikula

ikusten ari ginela, esan zenidalako

gure maitasuna maitasun ezinezkoa zela,

erabakiren bat hartu beharko genuela laster.

Nik, orduan, begietara begiratu nizun.

Ez zegoen dudarik, ez zinen txantxetan ari.

Musu bat, eta argi guztiak itzali genituen.

Zenbat eta lehenago amaitu, hobe.

Segundu batzuk nahikoak izango ziren.

Gero, azken musu ikaratu bat. Aurki

iritsiko zen zure senarra.

1990

Poetika

Nik badakit poesiak

mundua aldatuko ez duena;

ez diguna musutruk bigarren

eskuko amodiorik eskainiko;

apenas sorraraziko duena gure

bihotzetan keinurik antigualena.

Nik badakit poesiak ez dizkiguna

eskuak udazken orbelez baizik beteko.

Nola ez hil ordea gauaren esnaldi

beltzean bere ninien presentziarik

gabe; nola bizi hainbeste urte,

hainbeste elurte granate.

1990

Tintin

Idatzi genuen azken poema

haren klaraboiatik

Tintin irten zen korrika

Mallarméz mozorroturik,

Baroi Beltzaren abaila berberaz,

eta Babelgo Dorrean (han non lehen

adulterioaren historia idatzi zen)

Aaron komertziantearekin naipeetara

jokatu zuen Egiptoko piramide eta

Max Beckmanen koadro baten jaurgoa.

Paraguayn auto-stop egin zion gure

Bugatti deskapotableari, eta esan zigun,

jaso genuenean, ihesi zebilela Medellingo

pistolero batzuengandik, eta asko gustatzen

zitzaizkiola Roy Orbison eta ekaitz egunetako

perfume afrodisiakoa; eta hartua zuela,

era berean (abentura hartatik bizirik

irtetez gerotan), Volga guztia igerian

egiteko erabakia eta Pariseko putetxe

elegante batean behingoz estreinatzekoa.

1991

Badakit

Badakit

apenas euririk egiten duen gauetan

zokoan uzten duzula Rilke

imintzio anbiguoz

eta nahiago izaten duzula

antxeten hegadari so egon

izango bazina bezala nekearen elegia

edo urgentziazko konfidentzia baldar

Baina orrialde seinalatu horrek

—musu estanpatu eta lili sikatuak—

beti dakarkizu gogora desio

itzali baten zigor biluzia

eta gorputzak basa larrutu

genitueneko izkina haren

iluntasun eta pixusaina

1991

Ipuin baterako apuntea

Kalea tentuz gurutzatu.

Harreran enkargua utzi.

Giltzak eskatu (soilik behar balitz).

Ordu eta lekuak egiaztatu.

Azken baldintzen berri eman.

Ez azpijokorik, ez poliziarik.

Auto bat eta telefono-kabina.

Hiru argi isla. Maletina. Dirua.

Iribarre bat gauaren koaguloetan.

Zure begiak ene begirada izan.

1991

In memoriam

Pentsa ez zaitudala pentsatzen

Pentsa ez nauzula pentsatzen

Pentsa ez dugula elkar pentsatzen

Eta hala elkar pentsatuko dugu beti

1991

Tango tristeza

Biluztu gorputza eta egin dezagun dantza

tango

orri txuri baten terraza udatiarrean

jendeak alkohol eta enkaje erreen artean

gaua derrotaz zorabiatu bitarte

Ilargi betearen baitan non desioak ez dion

haragizko gehiegikeriari apenas zirrikurik utziko

gure ezpainen horzkadak brindis bat sorraraziko

dio akordeoiaren doinu triste eta eroriari

Eta orduan Gardelen petxutik

tango

hitzek bilatu egingo gaituzte eta aurkitu

kilometro urrunen atarian eta eternitatearen

estribiloan ez da tristeza de

corazón gehiagorik izango

Como hay dios, gainera

1991

Ezagun dudanean

Zure haitzezko itzala

ezagun dudanean

urak geometria guztiak ditu

galduko eta iratze eta

ilargi gorrien artean

oinazeak ametsen amua

horzkatuko du nerabe-pasioz

eta oro izanen da gezur

Ezagun dudanean erretzen

dudan ezpain bisiestoa

hor non ez dagoen katalogo

mapa edo mirarizko izarrik

hotzaren fruitu fidel izanen gara

lamara betiereko eta ikurrin

eta hitz birjinal eta supituzko

abuztu paturik gabea

Alfabetoaren gerri zizelkatua

ezagun dudanean begi zumezkoetan

zain izango nauzu barrearen atzean

azken ahanzturaren ile-adatsetan

eta zurekin hitz egingo dut

eta ez nauzu ezagutuko

eta zure izango naiz

eta antipoda izango zara

Ezagun dudanean katedralaren

eskuan pausatzen den txorien kantua

eta bete daitezenean distantziaren gelak

antigualeko zubiz eta almenez

ernaldu eginen dut orduan nere

erdalnioen orratza gora den

zure tunelaren antzeztoki hezean

1991

Ekarriko dizkizut

Ekarriko dizkizut, nahi baduzu,

mapamundi koloretsu eta Brian Ferryren

disko guztiak; edo Larkinen poema

ironia gordinean enlatatuak edo

panpin pixegile eta tren elektriko

pilarik gabeak; edo, hobe oraindik,

ekarriko dizkizut, nahi baduzu,

logelako atearen atzealdean zintzilikaturiko

bata eta kamisoi rasozkoak,

ganbarako giltza eta tokadoreko ispilu

hainbestetan erabilia; edo gerraurreko

tristezia letra gotikoetan idatzia, espia

baten mikrofilm zapatapean ezkutatua edo

komodako kaxoitik manikura estutxea.

Ekarriko dizkizut, nahi baduzu,

egun bakarrak eta irail itzaliak,

lagun zaharren irribarre gauetan galduak

edo zure begi ziren hitz umezurtuak.

Oro ekarriko dizut, herio txuria izan ezik,

ezen metafora horren babesean gordetzen baita

geure piztueraren zoriontasun antigualekoa,

existentzia geurea den gorputz aspaldian gozatua.

Eta galderak egiteko

Garaia buka dadinean:

Zer gehiago apuntatu

Zer egin ahanzturarekin

Nola bizitzen jarraitu

1992

Baina arbolak

lapurtu zizkiguten

—ez datoz jada trenak—

eta bihotz oro zen kraskatu:

isiltasuna kulunkatzen du itzalak.

1995

Agian ez zen haize hura izan

zure ahoa poseitu zuena

Zure bisaia ahanzturaren txingar

urdinera makurrarazi zuena

Piztien geldotasunaz zure begirada

eta ibaia kizkurtu zuena

Lakuz eta sugarrez edoski zitzan

errekaz mozorrotu zen gizona

Agian ez zen haize hura

koleraz eta isiltasunez

begiak edan zizkiguna.

1995

Lertzo gudari eta nekaezinaren antzera

orain itzultzen den tristuraren

izen guztiak irudikatzen ditut

Gau erratu honetan esango nizkizuke

baina badator jada euria mundura

eta ez dago halako arterentzat astirik

Apur dezagun bada armauzte isil hura

Izan gaitezen zeru ubel, tximist,

sedazko elur ezpain ahituetan,

hurkotasun, bizi, ausentzia,

inoiz ez desertzio.

1995

Alferrik litzateke orain zerbait esatea

iritsi baitziren gugana beste iratxo batzuk

beste itzal eta leinuru eta aje fidelak

—nostalgia lizuneko antxeta urdinak—

eta zaratak hausten ditu dagoenik ardo triste

eta argi doizko gauetan idatzitako

murru leiendaz beteak

Hutsala litzateke erbeste, errezo, mehatxuak esatea

oro denean orain gandu zauritu eta ilargi zahar:

zure ahoan isiltasuna da purutasun bakarra.

1995

Itzuleraren polizoi izan ginen

Hotzez kikildutako itzalei isiltasuna

agintzen genien iheslari uher

Espazio zeinean ez baitzuten lekurik

hilabeteek landutako gorputz eskergek baino

Zorioneko taxietan eta itsas sakoneko bidexketan

Sartaldeko logabezia pasatzen utzi genuen

Eta ahanzturak oraindik zut mantentzen duen etxe hark

galdetzen du zer izan zen geure bizi kiskalietaz.

1995

Ez dezatela esan inoiz ez ezpain

pezu garbi horiek, izan dakigula lagungarri

atzera begiratze jardun latza.

Hasiera eta amaiera beti dira goiztxintak

ekartzen digun antigualeko ibai

epel baten antzekoak; kaiolako kantu.

Birjina da denbora eta badator beherantz

brontzezko argia izkinatan, ur-gurpilaren elur laburra.

Itsasoak eta erbesteak: oroimena da ahanztura.

1995

Ternezia xumez itzalak neurtu

Amets errepikaezinari lorratzak hartu

Erbesteko sutearen aurrean dardar egin

Denbora hautsiak gehitu eta aginduak kendu

Disparo baten oihartzun zehatz bakartia entzun

Ibai iheslariaren irudira liburu bat erditu

Noizbait jainko edo paturen bat onartu

Edo herioren hodeiertz hotzari beldur izan

Bizitza denean inpuneki hiltzen duena.

1995

Angustiaz jotako begiz badator gaua. Suak istorio

guztiak amaitu zituela diote. Egunak kontatzea,

tenore honetan, mehatxua da eta oinaze jaioberri bat;

geroa izendatzea —oholtzar eta arbel hondamendi hori—

jainkoen aurrean huts egitea da. Tristurarik beti dago,

beti. Ez ezazu ahantz. Gelditzen dira, hala ere,

atexketan ezkutatuak, ternezia eta errezoa zuretzat.

Eta lili bustiak eta herio iluna, eta hura dena,

abandonua eta hotza, eta gainerako guztia.

1995

Abandona zaitez, maite, abandonu goxo honetan

Iltza itzazu zure esku orlegiak gau egiazkoan

Gonbida itzazu piztiak eta negar itsu hori festara

zeinean baita buhame oinazea edo elurrik gabeko ezpaina

Gorde ezazu zure baitarako kalea eta kolera eta gutuna

Begira egiozu ahobeteko bizitzari, labana elkarkideari

Jar zaitez eguzkitara erdi-zut den ikurrina bazina bezala

Sar zaitez jada denboraz lepo diren nire begietan

Errepasa itzazu hezurrak, iturburu gorriak, jainko abaildu

eta garden baten ezkutuko isiltasunaz

Edo hil zaitez, maite, eta begira egiezu gero

arrangurarik gabe euriaren eskuei.

1995

Esaidazu ze goibelaldik bizi zaituen

Zergatik den zure tristura hain lazgarria

Nork akusatzen zaituen gauaren begien atzetik

ltxaron hor, ikus itzazu pasatzen animaliak, gezurra,

Murgil itzazu uretan eskuak, edan nire bihotzetik

isiltasuna, horma itsu horren arantzeak

Izan zaltez zelatari, izen bat xuxurlatzen duen hondamendi

zurbil, pasio geldo eta hegatxabal, izan zaitez espazio hori

zeinean Lurra dardar baita eta betikotasun zauritu

Esaidazu nor zaitudan, zergatik diren zure zinkurinak

beira txuri, zein zorabiok alditxartzen zaituen bidean

Noiz izango diren zure begiak piratontzi.

1995