Tatuaia bat ene begietan

TXILI LAUZIRIKA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2008 Txili Lauzirika

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2008ko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Mx...xu

1

La mémoire est le miroir

où nous regardons les absents.

JOSEPH JOUBERT

BART

bart arratsean

Alosko dorrean

ilargia lokartu zenean

bart arratsean

azken kanpaiak

astiro aditzen zirenean

hitzak ehuntzen

jesarri nintzen

kandela argitan

belarrira esaten

ausartu ez nintzen

zuretzako hitzak

KAMIXETA URDINA

butano koloreko galtzak

jantzita zabiltzanean

        kamixeta urdinarekin

        ikusten zaitudanean

ene ezpain tristeak zentzuzko

ezer esan ezinik dabiltzanean

        esku eta belaunak dardaraz

        dantzan hasten zaizkidanean

laztana

zuri begiratzeko indarrik ez dudanean

utopia iruditzen zait

        zure muxuen zapore

        eta kolore berekoa

masail gorritu hauen erantzulea

bakarra eta faltsifikaezina

        bat-batean lehertzen den

        zapata kaxa baten antzekoa

ERNAMUINOTAN

Denboraren elastikotasunaz mintzo ginen,

gu erloju gabeok,

patuaren aldarte ona

poltsikoetan gorde litekeelakoan.

Gure solasetan pilatzen diren hitzek

dakartzaten zentzugabetasunetan

etorkizunak marraztu nahian

jarduten genuen trakets,

zurbiltasunez jantzitako trapezistak

gertukotzat sentituz

izu zuriz hesitutako eremuetan,

gure baitan gatibatzen diren lekuetan.

Zure leiho horien azpian

gordetzen diren paradisuetan

ezkutatu nituen ametsak,

bizitzaren saminak eta herrak

jazartzen gaituztenerako,

ezer esan gabe elkarrekin izateko

besarkada askaezinetan.

LANGILEAK

Pattarrak goldaturiko zintzurren antzera

        eskuak garraztuak dituzten obra gizonek

ez diete gehiegizko arretarik jartzen

        eguzkiak zenbatzen dituen urtaro aldaketei,

udazkeneko hosto eroriek grabitatearen

        legearekin izan dituzten harremanei buruz

txindurri beltzaranak esan ditzakeenez beste.

Beren atzera-aurreretan zentratzen dira,

        erlojuetako hortzak eta orratzak bailiran

errotazio eta zirkularitate etengabeetan,

        diruaren joan-etorri eta beharrizanak aparte

bizitzan bestelako funtzio eta utilitaterik

        ez balu bezala haien existentzialitateak,

berauen aurpegien zimurretan leitu ahalko

        balira bezala jardun filosofiko sakonenak

ispilu aurrean lanera orduko bizarra egitean.

MUTU DIRAUTE

Mutu diraute telefonoek

maitaleen gau ilunean.

Urtu egin dira izebergak

tximinoak munduaz jabetzean.

Pailazo aurpegiak lurrera erori arren

mutu diraute lekukoek

arrain begiz harriturik.

Esku gabeko figura grekoekin

solasean dihardute amets mutanteek

oxigeno faltaren zorabioaz eztabaidan.

Minotauro bisaiaz, akiturik,

ilusioak birrindu zaizkio Sokratesi.

Zotinka eta marmarka sumatzen zaio:

«Maitaleen ezpainak pozoitu dituzte

amodioa akabatu nahian».

—Ez al dituzu haurren irrietan

sagarrondo zuriak ikusten?

—Asfaltatu egin berri dituzte

sentimenaren bide galduak.

—Oraintxe entzun dut irratian

kontrolak ezarri dituztela bidegurutzeetan.

Eta zu ikusten zaitudanean

barrenak eztanda egiten dit,

mutu gelditzen naiz

zenbat maite zaitudan

adierazi ezinik, lotsaturik,

disimulatu nahian,

lurrean zerbaiten bila dabiltzan

haurren papera antzezten.

HAURRAREN KEZKAK

Parkeetako irudiak negarrez ari dira

        amoranteek jada bisitatzen ez dituztelako

Liliekin amesten zuen mutikoa tristurak akabatu du

        sikateak nonbait ilusioak apurtu zizkion

Enarak ere ez dira pausatzen etxeko atarian

        atzerrira joan omen dira bizi hobe baten bila

Amak ez ditu otartekoak egunkari orriz biltzen

        aitaren lantegia zarratu zutenetik

Aittittak lez koloretako itxaropena jaten dugu

        pilulak onak direla esan duelako osagileak

Eta ikastolako maistrak agindu du biharko denok

        eraman behar dugula Afrikako mapa

baina guk etxean telebistarik ez dugunez eta

        niri kalera bakarrik irteten uzten ez didatenez

ez dakit non dagoen Afrikak galdutako mapa

        Eta orduan amumak lasaitu nau esanez

        Santa Barbararen estanpak balioko duela

LILLOT ERREGINA

«Gezurrak emendaturiko artistak,

sentimenduen maiseatzaile miserableak!

Lillot erregina eta bere hamaika maitaleak

amodiotan ari ziren gau amaigabean».

Tristeziaz beterik xuxurlatzen zituen

Karim Bensaidek kolore lizuneko hitzak

Paris-Lyon joan-etorria etengabean

egiten duen bagoi gorrixka batean.

«Dokumentu gabe ibiltzen zen karrikan

batere beldurrik gabe, gauak hirian

farola nagiak piztu bitartean».

Autobus txofer eta periferiako taxistek

aspalditik ezagutzen zuten Lillot erregina,

Lyongo dentista baten alaba.

Baina haren paperak inork ez zituen

zehazki inoiz ezagutu,

gerra osteko ahanzturak irentsi zituen

Marseillako polizia-etxean

enbaxada atzerritar bateko

agregatuarekin harrapatu zutenean.

Harrezkero ez da inon ageri Lillot erregina.

Batzuek uste dute oraino Marseillan bizi dela

baina aspaldian inork ez du haren berririk.

Azkenengoz Alexandrian ikusi zutela diote,

zurrumurruak besterik ez dira.

Hauxe da oroitzen dugun bakarra:

«Lillot erregina eta bere hamaika maitaleak

amodiotan ari ziren gau amaigabean»

ordularietan oinazea lokartu zen arte.

ITXAROPENA ZAINETIK

Itxaropena zainetik sartzean

ordu luzez telebista aurrean egoten diren

jubilatuen gisakoa sentitzen haiz.

Aurpegia astintzen duk

zoriaren latza uxatu nahian,

mundura ematen duten leihoak itxiz

ikusi nahi ez duenak bezala.

Ametsak izaten ditik jendeak

gau beltzak besterik

ikusten ez ditugun tokian.

«Pelikula zaharretan bezalakoa duk

errealitatea» esan didak,

azpitituluak jartzea ahaztu zaien arren.

Gaiztoen begirakuneak janzten ditiagu

etxe ondoko kioskora heldu bitartean,

baina bueltakoan giltzak lurrera erortzean

mundua erortzen zaiguk.

Gaur ere komunean botaka aurkitu haut.

«Maitasunak kalte egin zidak»

esaten besterik ez duk jakin.

IZAN ZEN UNE BAT

izan zen une bat nitaz oroitu zinena

inolako oroitzapen zehatzik gabe

gogoa asaltatzen duten aitzakiarik gabe

ez konpromisorik ez erreprotxerik

ezer ere esan gabe bat-batean

hurbiltzen den haizearen antzera

ileak nahasiz eta gonak altxatuz

etorri bezala alde egiten duena

jainkoek beren jostetan darabiltzaten

kristalezko kaniketan patua izkiriatzean

mintzatzen diren maitaleen gisan

hitzen beharrizanik gabe

izan zen egun bat nitaz oroitu zinena

AGURRA

Figura geometrikoak, parabolak,

kontzeptu polisemikoak eta

gainontzeko arima erratuak,

inork deitu gabe azaldu dira

bere aldeko hileta elizkizunera.

Kontu handiz, zuhur eta mutu,

inork ez du isiltasuna apurtu,

ezta arraildurazko negar zotinek ere.

Ez dute behar besteko adorerik aurkitu.

LILIAK

Neguko pentsamenduen

gisakoak gara maitea

bizitzaren lorategira erdituak

haize eta ekaitzen artean.

Beraien katu begiekin

beldurrik gabe munduari so

elkar maitatzen duten

lilien antzera.

2

While there is a lower class, I am in it.

While there is a criminal element, I am of it.

While as there is a soul in prison, I am not free.

EUGENE DEBS

DISTANTZIATIK

Distantziatik astintzen diren paineluak,

airera jaurtikitako muxuak eta bestelakoak

kolkoko poltsikoetan gordetzen ditugunean,

postariek gure karriken izenik ez dakitenez

ez dira ahate saldoak gure leihoetan pausatzen.

        Kiribildu ezinik dabil

        tximinietako ke urdina

        neskatoaren begietan.

        Laku gaziek

        ez diote lekurik uzten,

        arnasa ematen.

Ortzimugarako bidaiotan ez dugu lagunik kausitzen,

ezta ihintzez jantzitako lorerik egunsentira bitarte.

Ilargia lokartu egin zen eta eguzkiari nonbait

ahantzi egin zitzaion oroitzapenak izaten,

egunak pintatzen. Harrezkero euria ari du

katuak amodiotan zebiltzan ilunabar hartan bezalaxe.

        Jendeak ez du

        gure maitasunaren berririk,

        ezta beharrizanik...

        Azken horiek gu girade.

        Behintzat hori diote periodikoek.

ITZALAK

Telefonoa gorrotatzen zenuen,

kartazalekin gaizki konpondu.

Ez zinen sekula azaltzen

aurrez erabakitako enkontruetara.

Gutxien espero diren desorduetan

jotzen zenuen gela ezkutuko atea.

Inork ezin zuen ezer esan ispiluez

zu presente egonez gero.

Zure keinu arraroengatik

norbaitek zerbait galdetzean,

kandela argiek marraztutako itzalak

zure atzetik zebiltzala esaten zenuen.

Sarrailetako giltzak zenbatzen,

leiho ertzetatik barrandan,

eskaileretako bonbillak amatatu ahala

propaganda bila ibiltzen zinen buzoietan.

Etxeko ilunpe zarratuan

zirritutik begira geratzen zinen

katuak ere lokartzen zirenean.

Beti erne, mamuak noiz agertuko zain.

Nork sinetsi behar zuen arrazoi zenuela,

kandela argiek marraztutako itzalak

zure atzetik zebiltzala esaten zenuenean.

ULUKA

Leihoetako zirrikituetan

ez dira ametsak kabitzen.

Haize latzak uneoro

errealitatearen ateak astintzen.

Zakurrak uluka aditu zirenean

ihes egin zuten ilusioek.

Atzera begiratu zuten une batez eta

aurreranzko ihesean segitu berriro.

Eroritako zapien bila genbiltzan gu.

Galdutako lagunen bila

nahasi genituen bazter guztiak

nahiz eta esku hutsik bueltatu.

Tatuaia bat gehiago gure baitan,

uhertutako anpuluen ekipaian,

hotzikara eskergabea ezpainetan.

Sekula ailegatuko ez den mezua

bakardadearen korridorean.

Konplizitate diosal bat ere ez

begiraden arnasestuan,

zakurrek usna ez zitzaten

intimitatearen kontuak.

Polizi furgoien artetik

gurutzatu ziren gure sekretuak.

Mota guztietako uniformatuak

inguruan dabiltzanean

ezin ezer esan elkarri,

tren estazioko bozgorailutik

entzungo ez dutenik.

Beti izango da norbait aldamenean

zelatan gure arimen berri izan nahian,

haizearen kontra jarri arren

ezin disimulatuz darien zakur kiratsa.

EZ AL DUZU ADITZEN
HAIZEA ADAXKAK ASTINTZEN?

Bataila osteko hondamendiak

bertsio ofizialekin borrokan.

Utopia lurperatu zuteneko lekuak

gure oroimenaren estratan galduak.

Ihintza zure begietan

nireak zirenean zureetan islatu, esan nizun:

«Geralekurik gabeko bidaia amaiezinean

ez dugu kausitzen haurren ametsik, Vladimir,

gutxienez etorkizuna hobea izango dela sinesteko».

Mendebala zer ote zen galdetu zenidan

lubakirik gabe bizitzeaz pentsatuz.

«Ez dago oihartzuna estaliko duen irrintzirik»

erantzuten besterik ez nuen jakin.

Ez al duzu aditzen haizea adaxkak astintzen?

Gaua dator gurera. Leiho ertzetik

sumatzen dira bere pauso leunak.

Izkina eta zirrikitu guztiak ixteko

xuxurlatu digu eguzkiak partitu aurretik.

Bihotz gabeen gobernuak isiltasunaren desterrura

kondenatu zituen arima hautsiak,

bere horretan jarrai dezan gezurraren lege zitalak.

Jada ez dugu hitzetan sinesten,

ezta sikiera ere malkoz eta odolez

izkiriaturiko juramentuzkoetan.

Ahots gabeentzat ez da izango hileta elizkizunik.

Argizarizko otoitzik. Usain arraroko egunik.

Sukaldeko egutegitik eskegitako doluminik.

Periodikoetako argazki horiztaturik. Lerro arterik.

Azken hatsak ene ezpainak musukatu behar dituenean,

oi! Vladimir, zu zaitut gogoan.

Sosegatuegiak dira ene dardarak zutaz oroitzean,

heriotzaren marmarra aditzean.

Norbaitek zarratu ditzala leihoak,

hotzitzen hasi baita ene barrena.

Itzalak dabiltza hemendik dantzan,

oroimenaren alabak. aieneak xuxurlatzen belarrira.

Hemen daude.

Heldu dira azkenean boteretsuen tanketak.

Heldu dira uniformatuak gau beltzean.

Ailegatu da momentua, gu akabatzeko ordua.

Beldurra hurbildu da testigantza lanetan.

Ailegatu da partitzeko tenorea.

Heriotzaren urratsak korridorean barrena,

hitzordura berant datorren maitalearen gisa.

Pauso hotsak eskaileretan gora.

Laster hasiko dira ate joka.

Lerro bakan hauek norbaitek aurkituko balitu

jakin ditzala hemen gertatuak,

bizitza deritzoten estrata zikin honetan

zoritxarreko bizidunek pairatuak.

Ubeldura kolorekoa egin zaigun errealitatean

gure gorpuak beilatzean, arren, ez negarrik egin

maitasunez bizi izan ginenon alde.

Ez bedi tristatu udaberria presente ez gaudenean.

Elkar ikusiko dugu berriro denboraren harian.

                                SALMINA POLAVITX

KREMAILERA ZARATAK

gurpilek asfalto gainean

marrazten dituzten

kremailera zaratak

kristaletako paisaian

urtzen diren

begiak

oroitzapenen kontra

zaratarik gabe

kolpatzen diren

euri tantak

hainbestetan

birrindutako paperak

noraezean dabiltzan

begiradetan gordeta

eguna esnatzen ari da

beti bezalatsu

mugaldean marraztuz

bere kolore grisberak

haizeak ferekatzen duen

ilargia

eta kristaletako paisaian

urtzen diren

begiak

eta oroitzapenen kontra

kolpatzen diren

euri tantak

ailegatzen ez diren

begiradetan gordeta

BIRRINDUTAKO ETXALDEAK

Aldez aurretik izkiriatutako kronikak.

Sukaldeetako hozkailuetan

gorriz seinalatutako egunak.

Patrikan daramagun telefono zenbakia.

Sekula ailegatu ez zen gutuna.

Erantzungailu automatikoetako hotsak.

Euripean uluka hasten diren telefono kabinak.

Izenik gabeko kale kantoiak.

Begiradetako sekretuak.

Kresalak herdoildutako ametsak,

sarrailak, utopiaren giltzak eta txanponak.

Gauerdiko txirrinak...

auzokoen begiratuak ateko zirritutik.

Hitzik gabeko mezuak.

Betaurreko hautsiak.

Hamaika aldiz birrindutako etxaldeetan.

OTSAIL GOIZEKO EGUZKI

Izpi doratuak eta

kafe kikarako esne iztilen antzeko

behelainoa mendi magaletan

kotoi itxuraz etzana.

Lupetz bustia eta

elur urtuak orrazturiko zelaiak,

paparra harrotzen duten txoriak,

txikiak, nanoak, ia ikusezinak.

Eskolara artega doazen

haur gosaldu berriak eta

presaz eskutik daramatzaten

gurasoak eta aitona-amonak.

Haize hezea, umela,

sudurretik sartuz

eta barrena jelatuz

arima antzaldatzen duena.

Airean emeki-emeki

ia beldurrez hedatzen den hatsa,

lantegi urrinetako tximinietatik

kaleratzen den kea bailitzan.

Inurriak diruditen langileak

haur jolasetan legez

buztinezko etxetxoak altxatzen,

beste kakanarru batzuk

gordetzeko barrenean.

Hotza, itzelezko hotza,

oin azpietako odola

atxikitzen duena

lurrera, mundura,

jainkoaren patrika hauetara.

Kristalak lausotzen dituen

maitasuna dela esango nizuke

zure ezpainak gertu banitu,

bertan bihotzaren sutondoak

isiotzeko sikiera.

Nahiz eta hodei bakan horiek

zure izena xuxurlatzen didaten,

haizeak astintzen ditu

ene begiak eta bilin-balaunka

jausten zaizkidan malkoak.

KORRESPONDENTZIA

Erlojuetako orratzak lokartzen diren desorduotan,

oinazeak erditzen diren momentu honetan

ametsak bilin-balaunka arrosariotik eroriz,

hasperenak biziberritzen diren une laburrotan,

bihotz zirrikituak izkiriatzen dituzten ordu txikiotan

urtu egiten da ene gogoa zuk utzitako hutsunean.

Gurutzefikatuaren aldekoen malkoak ene masailetatik lerratzean,

gure ezpainak distantziaren izkinotan iltzatzean

isil-isilik sumatzen zaitut ene barrenean,

aspaldiko egunsenti gozoaren babesean

gure baitako ortzimugak marrazten ditugunean,

korrespondentziazko musu eta besarkada hauetan.

TATUAIA

tatuaia bat ene begietan

gutunetan ageri ez den helbidea

bihotzeko hamazazpigarren tolestura

oroitzapenak izaten zuen ametsa

tatuaia bat ene begietan

harresiz inguratutako kostaldeak ilargian

arratsaldeko bostetan euria egiten duen infernua

iritsi ez diren profetak eta beren telefono zenbakiak

tatuaia bat ene begietan

konplizitaterik gabe leitu ezinezko mezuak

bakardadeak xuxurlatutako sekretuak

ostadarrarekin olgetan pasatako momentuak

tatuaia bat ene begietan

zure izenez izkiriatua

3

Those that I fight I do not hate,

Those that I guard I do not love.

WILLIAM BUTLER YEATS

SEINALEA

Seinale baten zain

eman genituen urteak,

        eta azkenean gertatu zenean

        inor ez zen enkontrura azaldu.

Alferrikako gutunen antzera igarotzen ziren

tranbiak, gorbatadun putreak eta bestelako piztiak,

        alboetara begiratzen ez dutenen gisa

        paseatzen ziren gure aurrean.

Enkontrurako geratutako izkinan,

inor ageri ez zen eremu hondatuan,

        lagunak denboraren arrakaletan

        barrena jausi ez ote diren pentsatuz,

        ahaztutako oroitzapenen zokondoan

        maite ditugunen izenak bilatuz

erlojuetako orratzak patriketan

nola ugertzen diren ikustera jesarri nintzen,

        alderdi guztietara begira

        geure buruak nondik azalduko ziren zain.

SUGEAK DANTZAN

Sugeak dantzan dabiltza

su goriaren inguruan

saguzarrekin baltseoan

ilunabarrarekin larrutan

izarrak keinuka ari direnean

Zeru osoa hautsi da

gure buruen gainean

Haurrek jolasean

ostikoz jotzen dute ilargia

kristal pusketen antzera

Ileak erre zaizkigu

ametsak izatean

sudurretik odoletan

hasi ginenean bezala

tanta gorriak

komuneko zoru zurian

Gaztelu eskoziarretako

arima errariak baikinen

bakardadearen gerran

izuaren konpainiarekin

norabiderik gabe

alde egiten duen iheslaria

Gaueko izar urduriek

pausoak estutzen dizkiote

egun argiz berriz

ez du babesteko itzalik

Begiratu oskarbian

nola astintzen duen aireak garia

Zalantza izua eta pasio setatiek

aztoratzen gaituztenean

gari garauak sentituko gara

jakin arren bizitzaren zaparrada

arratsa orduko ailegatuko dela egunero

Muino laranjak iluntzean...

lore sikuen gisa hautsiko gara

denboraren orri artean

AZAROKO ARRATSALDE EURITSU BATEAN

Telefonoak jo zuen

                —ez zen niretzat—.

Lasai asko nengoen ohean

ateko txirrinak oihuka

zirauen bitartean,

kolpe bortitzak tarteka.

Telefonoak jo zuen berriz

                —ez zen niretzat—.

Lasai asko nengoen ohean

Jimi Hendrix entzuten,

azaroko arratsalde euritsu batean

overdossez sabaiari begira

lagun onenaren urtebetetzea ospatzen.

Telefonoak jo zuen

                —ez zen niretzat—.

Poliziak atea bota zuen arte.

Egun alaiak, memoria galduak.

Pozik ibili izan ginen

materiala zegoen bitartean,

paretetako afixek barrenean

eztanda egiten zigutenean.

IHESI GABILTZA

kotxe bonba bat

leherrarazi dute ilargian

hala esan dute behintzat

goizean goiz irratian

harrezkeroztik badira

menderatu gabeko

mende gehiegi

menderakaitzen sorterrian

        ihesi gabiltza

        ihesi

        aterpe eta

        esperantza barik

berun pusketen aurrean

isiltasunaren etxean

bakardadearen baltsean

arnasestuen gau amaigabean

poliziak segika ditugu

eternitatearen izkinan

demokraziaren tiro hotsak

aditzen diren bitartean

        ihesi gabiltza

        ihesi

        aterpe eta

        esperantza barik

ZAUDE LASAI

zaude lasai

ezer ez da amaituko

munduak ez dio

bat-batean jiratzeari utziko

egunak ez dira

guregatik esnatuko

zaude lasai

ezer ez da betirako

ezta momentu xume

bakan eta ezdeus baterako

patriketan kabitzen den

zoriona ez da guretzako

zaude lasai

ezer ez da aldatuko

iretargi eta eguzkiak

ez dira guregatik larrituko

ez gaituzte faltan botako

ez zaituzte estrañatuko

AZKEN MUGETAN

Zabaldu ezin diren ateak

aurkitu nituen isiltasunaren

korridorean, zapaldu ahala

xafla hotsak ateratzen dituzten

burdinazko eskailera ilunak.

Eternitate guztien pisua daukaten

lauza beltzak, ate infinituak,

bonbilla hautsien labirintoak

jagoten gelditu ziren...

gure agonia ttipiari barrezka

infernuko zaindariak

aritzen diren legera.

BIZITZAREN HEGIAN

koldarrik handienak

gatibatu zituen

mundu honetako

adore guztiak

bere aurkako

juramentatuei

begiz begi

so egiten zienean

lasai asko

egia hutsalenak

izkiriatzen duen

berdintasunean

isiltasunaren eleak

izu zurian aditzean

saguak marrumaka

libertitzen zirenean

KEN DIEZAZUKET

Bizia ken diezazuket.

Gutxi iruditzen al zaizkizu

zure gauak eta egunak,

familia eta lagunak,

aisia eta lanbidea,

ametsak eta saminak,

iragana eta etorkizuna?

Dena ken diezazuket,

eta hala ere

irribarre egiten duzu

lotan zaudenean.

INTERROGATORIOAK

galdetu didate

hodei ilargi izarrez

        gorrotoaz eta

        lili goroldio zuhaitzez

galdetu didate

ihintz erreka aintzirez

        lotsaizunaz eta

        itsasoko abestiez

galdetu didate

karrika etxe zuloez

        bakardadeaz eta

        adiskideen irriez

galdetu didate

faltan ditudan guztiez

        gau eta egun laztana

        zutaz galdetu didate

DENBORA IRRISTATZEN DEN LEKUETAN

        Aipatu ditugu, laztana,

jainkoak eta haien presentzia,

gutunen erromantikotasuna eta

        kartazalen barnean

        senti dezaketen klaustrofobia,

amodioaren lotsa eta deribatuak,

ispiluak eta hauen bestaldeak,

amilondoa eta bere ertzak,

gaua eta bertako eguzki guztiak,

gizakia eta dagozkion hutsuneak

        osotasunez jantziak.

        Aipatu ditugu

zure ezpainak eta haien isilune bustiak

        ene ametsetatik eskegiak,

izakia eta sentitzen duen bakardadea,

gure arima eta bertan goldaturiko

        zimur, desertu eta paradisuak.

        Hitz egin dugu, laztana,

denbora irristatzen den lekuetan

elkarri ezer esan gabe askotan.

        Hitz egin dugu

                izara artean

                elkarren gertu izatekotan.

4

I could be bounded in a nut shell and

count myself a king of infinite space,

were it not that I have bad dreams.

HAMLET

BEHELAINOZKO BEGIRADAK

Su hartzen ari da

ene bihotza

eguzkiari esnatzea

ahantzi zaion parajeotan,

non amuarrainek

hegaz egiten duten

txantxangorriaz

dantzatu nahian.

Oin ttipiak,

ibiltzearen poderioz kasik

ortzimugara ailegatu zirenak,

izoztu egin dira.

Bihotz-begiekin leitzeko

indarrik ezean —esan dute:

gaizkile nanoek amatxoren

magalean kausitu nahi dute aterpea

munduaren bekatutik

gorde asmoz,

sagutxo izutuen antzera

ezkutatu ezinik dabiltzanean.

Izarren murmurioan

maitasunak izkiriaturiko

Transilvaniako beleak

ailegatzen dira

gutunetan zientoka,

ene begietako kontutxoek

zure begietan habia egiteko

herensuge lokartuen gisa.

Horren ñimiñoak dira

haien ametsak

ezen ezin kabitu diren

ludian barrena.

Behelainozko

begiradotan

marrazturik daude

bazter guztiak,

sekretuan esnatzen ari diren

maitasun fidelak,

gure ezpainetan

iltzaturikoak bezala.

URRINETIK

        lautada arrotz honetan

gauak hirian pizten dituen argi laranjen gisa

suzko ipurtargiak ikus ditzaket

haizeak dantzatzen dituen kandela argiak bailiran

        ilunabarrera erditzen

        ...urrinetik begiratuta

jende nanoaren sutondoak diruditen liliak

gauak bere patriketan isiotzen dituen pospoloak

infernu arrotzen tximinietatik

        lurrera erditzen

oinazeak erditzen diren desorduotan

urrinetik dakusat piztiaren itzala

        lautada arrotz honetan

aipatu nahi ez dudan hiri horretan

horren ezezaguna gertatzen zaidan

        gertuko mundu honetan

PAMPHLETS

Pamphlet hutsak...

Aireak nahasitako amaraunak.

Leitzeko lerro begirik gabeak

ailegatzen ez diren gutun izkiriatu ezinezkoentzat.

Eternitatearen orratzetan ugertutako segundoak.

Egutegi ozpinduetatik eskegitako kontuak.

Behin eta berriro bere baitako liturgian

aireak nahasitako amaraunak.

Pamphlet hutsak...

Eliz dorreko zikoinen habia abandonatuak.

Argizaritan margotutako eremuak.

Sartalde minberatuen odol lohiguneak

eta heriotzaren otordurako kanpaiak.

Gure bihotzen paretak estutzen dituzten

mugarriz pikatutako ortzimugak.

Isiltasunaren behelainotan erditutako hasperenak

bakardadearen malko irakurgaitzetan iltzatuak.

Pamphlet hutsak...

EURIAK BUSTITAKO ILUNABARREN ANTZERA

Intziri bakan baten alde

eman nahi nuen bizitza

nahiz eta ene deiadarra

inork aditu nahi ez zuen.

Hauts arteko parabolen baitan

usteltzera kondenatu ninduten.

Bata zuridunen labirintoan barrena

noraezean ibili nintzen

hamaika mendetan zehar,

maratilarik gabeko ateak kolpatzen

munduaren azken mugetara

ailegatzen ziren pasilloetan galduta.

Ibiltzearen poderioz

ttipitu egin ziren ene oinak

euriak bustitako ilunabarren antzera,

faroletako argi laranjak bakarrik

hurbilduz lekuko lanetan aritzera.

Deserriko gutunekin

egunek sartalderantz

partitu beharra izan zuten,

argazki horituetako irribarreak

gure begiradetan odolusten

ageri ziren bitartean.

Ezer esan gabe alde egin zuten

maiteen genituenekin,

distantziaren berezko

behelainotan desagertu ziren,

istant minbera batean,

gure bihotzeko arnasa guztiak.

Hala ere noizean behin

telefono seinaleak entzuten ditugu

konplizitateak xuxurlatzen dizkigun

argizariz jantzitako hitzetan.

Mezu sekretuak jasotzen ditugu

ametsen altzoan lokartzerakoan,

gure begiak kausitzen direnean

marraztu gabeko enkontruetan,

irribarreek distantziatik

izkiriatzen dituzten une horietan.

HURBILTASUNAREN BEREZKO EREMUETAN

sugarraren urdin

laranja eta ilunak

ezagunak gertatzen zaizkit

ene gogoaren tolesturetan

zigarreten ke dantzak

marrazten dituen mamuen antzera

solaskideak ditut

ene bakardadean

bizitzak izkiriatzen dituen bazter horietan

gure buruak antzematen ditugun behelainoetan

hurbiltasunaren berezko eremuetan

ikara guztiak...

euri tantek erortzean senti litzaketenak bailiran

ULRIKE MAITEA,
EZ LOTU LURREKO
BIZI HONETARA

Frankfurt, ekainak 1

Euria ari du

mugaz bestaldean,

gure bihotzetako

hilerri horretan.

Norbait gomutatuko da

Andromedako bidaztiez

ispiluetan hauen hutsuneak

faltan sentitzean,

ezer esan gabe,

amatatu egiten diren

kandela argien antzera.

Mamuek

izen-abizenak omen dituzte,

laztana.

Minutu bateko loria izan genuen

eta bat-batean akabatu gintuzten

mingain ustelen azpian.

Mundua mundu denetik

arrakalez josita da beti ageri.

Gainontzeko idiota guztiak lez

etsai ginen bihurtu azkenerako.

Denak bildu ziren

gure kontra ekiteko.

Mitxeletak, labezomorroak,

disidenteak eta enparauak,

denak juntatu ziren

gure buruez beste egiteko.

Heriotz bizitan

erditutako martiriak gara.

Ez esan heriotzari

ikusi gaituzula.

Ez egiatan sinetsi

sinesgarriak direnak.

Ez zure barrenerako gorde

arima mikazten dizuna.

Ez lotu lurreko bizi honetara.

Utopia hil digute

labezomorroek eraikitako paretek.

Itxaropena asasinatu digute

isiltasunaren maindireek.

Euripe desolatuetako kabinak,

trenbide ezezagunetako

maitale abandonatuak,

denak batera lurperatu dituzte

deitura gabeko hilerrietan,

marmolezko zapata kaxetan.

Heriotzaren otordurako

seinalea eman digute kanpaiek,

eskaileretatik behera

bilin-balaunka jausitako arrosarioek,

argizariz jantzitako egunek

gure mixeria aldarrikatzean,

gure omenezko liturgia hauetan

juntatu garenean.

Ametsik gabe bizi nahi nuke,

sentitu barik

errealitatearen sarrailak lehertu beharra.

Eta sekula itzartzen ez diren

sugarretako errautsak legez

hil.

«Horrela jarraituz gero, akaso

hilak itzartuko dira bizira»

leitzen genuen

indiferentzi aurpegiz

begiratzen ziguten hormetan.

«Insurrekzioaren tenorea

islatzen da zure begietan»

xuxurlatzen zenidan.

Eskusatu nazazue

ez banaiz azaltzen.

Ohiko zenbakiei itaundu

nire berri.

Berant ailegatu ginen

amets hautsien eremura,

sekula gomutatzen ez garen

paraje horietara.

«Ez ezazu negar egin

iretargiarengatik»,

ez baititu aintzat hartzen

zure alferrikako malkoak.

Heriotza asasinatu dugu

guk ernegatuok,

domu-santuko bezperagetuok,

larrituta bizi garenok.

Marasma sareek ehundutako

miserietan kulunkatzen ziren

beraien patuak,

gezurrak nolanahi adabatutako

jostura lehertuak.

Istant minberatu batean desagertu ziren

aire bolada honi dagozkion orbelak.

Berekoikeriak erailda,

oroitzapenik ez den lekuetan

lurperatu behar izan genituen,

gure barrunbeetako

basamortu hotzenetan.

Proustek esango lukeen bezala,

«Badakit dena izkiriatua dagoela

baina errepikatzea komeni da».

...Caveant consules!

Ez baitago heriotzarik

gu gatibatzeko,

Ulrike maitea,

ez lotu lurreko bizi honetara,

denbora ez baita

gure begietatik eskegi sekula.

                                        ANDREAS

EMAIZKIDAN 5 MINUTU

emaizkidan 5 minutu

beren segundo eta guzti

isiltasunaren paretak apurtzeko

gure ezpainek elkar sentitzeko

emaizkidan 5 minutu

eternitatea pintatzeko

lotsatu gabe

maite haut! esateko

emaizkidan 5 minutu

behingoz bada ere

amets egiteko

5

You must remember this:

a kiss is still a kiss,

a sigh is just a sigh;

the fundamental things apply,

as time goes by.

And when two lovers woo,

they still say «I love you»,

on that you can rely;

no matter what the future brings,

as time goes by.

HERMAN HUPFELD

EGUN BERRI BAT ETORRIKO DA

moketa urdina

egurrezko kaxak

estufa zaharraren ondoan

laranja koloreko dirdira

ohe ondoko lanpararekin urtzen

lau oholez osatutako mahaia

aulki ziztrin baten aldamenean

orriak zirriborroak eta

arropa zikina non-nahi

3 edo 4 argazki poster 1

eta norbaiti ostutako hitzak

gutun bakan batzuetan tristura

mukizapien alboan part botata

irratiko abesti herdoilduak soilik

lau pareta zuriren artean

holakoa ote da errealitatea oherakoan

hemen ez direnentzat?

egun berri bat etorriko da

sukaldeko egutegian agertzen ez bada ere

katuak amodiotan ari dira

leiho ondoko patioan

alokairuzko parajeetan

BADITUT

Baditut

begirik kausitzen ez duten begiak,

lagunak eta lagunak ez direnak,

etsaiak eta ezer ez direnak.

Baditut

isunak eta zitazioak,

inork ez dakizkien kausa irekiak

aislazio eta hipokresia sozialaren izenean.

Baditut

mezu sekretuak eta konplotak,

hizkera ulertezinak eta

periodikoetako titularrak,

ahoz ahoko gezurrak eta

inozoek asmatutakoak.

Baditut

militar eta boteretsuen

amorru eta mendeku nahia

orbainetan izkiriatuak,

polizien eskuburdinak eta tiroak

oroimenean iltzatuak.

Baditut

eskatzen dituzten

hitz eta zenbaki guztiak.

Hainbeste gauza ditut

ezen ez dudan ezer.

STEINERREK ZUTAZ GALDETU DIGU

Steinerrek zutaz galdetu digu,

eskumuinak emateko Malinowskiri.

Zuhamuxka beilegien magalean

itxarongo zaituela,

        eta eskutitz ikusezinak

        lanbroarekin izkiriatzearen

        premia aipatuz alde egin du.

Altxaliliak, ametsak eta

bestelako atarramentuak

begiratu batekin denak batera

hodeietan marraztu dituenean,

        ostadarraren kuleroak eskegitzera

        iretargia azaltzen denean

        berarekin akordatzeko.

Bide ertzetan arnasa galduta gabiltzanean,

mugazainen kasernek ortzimuga

behin eta berriro pikatzen dutenean,

«izan ginena inoiz ez ahazteko»

        xuxurlatu du irribarretsu,

        eguzki amandrea erditzen den

        lurraldeetarantz partitu baino lehen.

Gure begiradetako bazter lorrindu hauetan

bere hutsunea betirako iltzatua utzi digu.

        Altxaliliak, ametsak eta

        bestelako atarramentuak,

begiratu bakan batekin denak batera

hodei artean marraztu dituenean.

Eternalak bihurtzen diren segundo purtzilak

erlojuetan kabitu ezinik dabiltzanean

        zuhamuxka beilegien magalean

        itxarongo zaituela,

kurloiak beti bezala gaubeiletan

intzirika iratzarritakoan.

Steinerrek zutaz galdetu digu,

ohiko bere diskrezio ikusezinarekin

        zutaz galdetu digu.

MAMUEK BAKEAN UTZ GAITZATEN

Maracaiboko portu ondoan

mozkortu ginen tekila merkez,

urdanga eta marinel zaharren kontuak entzuten,

tabernatik atera gintuzten arte.

Armada atzerritarren banderak baikinen

kolpatu gintuen lurraren kontra

trapu panamarra zeraman ontziko eskifaiak.

Periodiko saltzaileak urrutiko parajeetan

gertatzen ziren bonbardaketen, gerrateen eta

kalamitateen berri bakarrik ematen zuen

errenta ez ordaintzearren auzokideak

kalera bota zituzten ditxosozko egunean.

Karrikan behera dagoen ile-apaindegiko

iragarkien aurrean geratuta zeuden mutikoak,

adi-adi pelikuletako damei joranez begira,

poltsikoetan eskuak igurzten zituzten bitartean.

Eta gure amuma agiraka zebilen beti,

autotzar hura erosi genuenean lez.

Oraindik gauerdian whiskiz horditu

eta pilulak hartzen ditugu

barrenak lasaitu asmoz,

haiek guztiak ahazteko,

bizitza deritzogun estrata honetan

mamuek bakean utz gaitzaten,

34. autobusean gauero etxeratzean

lo geratzen den ene bihotzeko

neskato laztanaren antzera...

hiriko etxe-sailetan ezkutatzen diren

piztiekin amets gaiztorik ez izateko.

HARI FIN BATEKIN

Hamaika bataila galdu nituen

lautada hotz haietan.

Oinazez jantzi ziren,

gorputz honi dagozkion bazterrak.

Behelainotan abaildu zen gogoa,

tristeziaz akituz arima zahar hau.

Arrazoi guztien jabe sentitu nintzen

amodioa gatibatu nahian.

Errudunak zenbatzen zituzten nire hatzek

kaletik paseatzen zirenak seinalatuz bezala.

Nolabaiteko mendekuen egarri ase ezinez,

uholdez gainezka zegoen neure barrena.

Lur honetako paradisuak

zapata kaxetan gorde nitzakeelakoan,

buztinezko erresumak eraiki nituen,

«errautsezko katedralak» eta

bestelako utopia imajinaezinak

eguzki eta izarrak harrapatu asmoz.

Dena... zure ausentzia iltzatu nahian.

Kriseilu hauetatik eskegitako sugarrak

ez daitezen nireak izan.

Kristalezko botila baten barruan

gatibatu daitekeelakoan zure irria,

munduaren jirak nahi nituen geratu,

izar guztiak hari fin batekin

zuretzako lotu. Neronek nuenean

gure bihotzen arteko hari fin hura apurtu.

KOMENIGARRIA

goizero baraurik zaudela

zazpi gari hazi jango dituzu

haziak hiru egunez

uretan beratzen eduki behar dira

egunen beste edalontzi hartu

bi hatzen besteko urez bete

eta bat edan ostean

haziak mamurtu eta irentsi

oroimena lantzen lagunduko dizu

eta gomutara etorriko zaizu

behinola lagun batek esana:

gogoratzea bezain komenigarria da ahaztea

IZENAREN IZANA

hau da gure herria

milaka kikara hautsien labirintoa

arraildura josien negar malkoa

esnedun uniformatuen goizalba esker txarrekoa

hau da ene herria

utopiaren deitura ezabatuen odol lohigunea

atzokoz gaur...

etorkizun iraganez betetako egutegia

hau da gure herria

zeruko izar dantzarien

erakusleiho bihotz eztia

ilunpetako karriketako argien gorria

hau da ene herria

nahi baino gehiagoko argi urdinez

antzaldatutako gau iluna

haur batek barruan zeraman amets guztia

hau da ene herria

asmatu gabeek xuxurlaturiko

mezu sekretu hura

inork jakin ez dakien sentimendu miresgarria

hau da gure herria

akaso noizbait ahantzi zitzaigun oroitzapena

gure begiez bestaldera

barnean gordeta daramaguna

hau da ene herria

euskaldun sortu izanaren patua

giza haragiz propio izateko

jainkoak sortutako bekatua

hau da gure herria

esker onez jakitea

zer den

mundura sortua izatea

hau da ene herria

Euskal Herria deritzogun bazterra

kartografo eta eskribauek

hainbeste gorroto duten izana.

ARGI ILUNEN TARTE HONETAN

argi ilunen tarte honetan

ametsak lotzen diren hari finean

bizitza deritzogun jainkoen kanika jolasetan

belatzak zeruak zeharkatzen dituenean

sagu ikaratuen begiz so egiten diegun bazterretan

        geure buruak kausitzen abiatzen gara

        ispilu hautsien labirintoetan barrena

        Aliceri eskutik hartuta

korrika alde egiten dugu estropezuen bidezidorretan

gogoaren kriseiluak erdi itzalita ageri direnean

hego haizeak zelaietako belarra orrazten diharduenean

                *  *  *

utopiaren parajeak odolaren hesteetan

        aurkitu nahian ari da poeta

ardo mikatzetan izkiriaturiko

paperak bailiran bere begiak

non ludiaren eleak abesten dituzten erroiek

        ilargi beteko gauetan

        isil-isilik daude

itsas labarretako olatuak eta mendietako haranak

nonbait gizonak bere jitea marraz dezakeelakoan

        zaldi izutuen intzirietan

suaren printzez egunsentiak zizelatu zirelako ustean

kandela argien dantzan isiotzen direnean paradisuak

        nekeza da gizonaren pausoa

artega barrena antzaldatzen dion hatsa bailitzan

ninien beltzean jagole bezala gelditzen den piztia

herensugeari begiz begi so egin zion hartan lez

        tristeziaz gordetzen ditu igarotako egunak

        eguzkiari maitasun kantuak eskainiz

zeru-lurretako biztanleak

elkarren amorruz eta ezin ikusiz

esnatuko ez diren esperantza pittin batekin

                *  *  *

izara arteko batailetara mugatuz

        gizasemeen borroka latzenak

larruaren fereketan isiotuz

        izan ditzaketen asmoak

beraien gogoan mahatsaren zukuak izanik

        lurra bustiko duten kolore bakanak

hilkutxen beharrizanik izan ez dezan munduak

        ezta sikiera bere patriketan ere

        gordeko gaituzten iluntze horietan

maite minetan hiltzen direnen antzera

        lur emango digute

ESNATZEAN

goizean esnatzean

izarak bezala

tolesturez beteak daude

gure ametsak