Balizko erroten erresuma

KOLDO IZAGIRRE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 1989 Koldo Izagirre

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 1989ko urria

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Nire bekatuak ez du mea culparik ordea

Ez ni utzi euskararekin buruz buru

Lagunok

Ez nazazue utz bakarrean euskararekin

Erdaldun nazazue

Lagunok

Egin dezagun bekatu itsusi bat

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Egin dezagun bekatu eder bat

Erdaldun nazazue piska bat

Mesedez

Nik ez dut euskal herria euskararen gain finkatu nahi

Ez nuke nahi hitzezko zutabez jasotako aberrian bizi

Lagunok

Oker xamar idatzi ohi dut beti

Eta bertsotan

Poto eginiko bertsoa zait eder

Bai badakit hitzak haizeak daramatzala

Eta euskara biluzik dagoela

Hezur hutsetan ia

Baina nire bekatuak ez du mea culparik

Ez nazazue utz euskararekin bakarrean

Ez nuke gure mintzoa ukatu nahi

Euskaraz etsitzen jarraitu ahal izan baizik

Ni ere ez noa haize-alde

Ez niri eskatu lastrerik

Euskaraz mintzatu behar baldin badugu

Mintza gaitezen baina

Lagunok

Mintza gaitezen bizitzeko

Eta ez mintzoa bizitzeko

Bai badakit ezagutzen dut ikasi nuen

Sasian usteltzen dagoen

Mihinik gabeko ezkilaren ipuina

Hizkuntza herdoildu hau

Horretxegatik hain zuzen

Ez nazazuela utz euskararekin buruz buru

Erdaldun nazazue

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Erdaldun nazazue piska bat mesedez

Eguzki honek eskas duen ordua

Nire banderak eskas duen izarra

Zure ezpainek eskas duten hitza

Eta ate joka zatozkidate

Mintzoaren ezpata eskuan

— Alde egon ala alde egin...

Eta nire bekatuak

Lagunok

Ez du mea culparik

Bai badakit arrisku bizian gaudela

Badakit bizi-arriskuan gaudela

Eta horretxegatik hain zuzen

Ezpatek odoldu egin behar dutelakoz

Erdaldun nazazue

Lagunok

Egin dezagun bekatu itsusi bat

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Egin dezagun bekatu eder bat

Erdaldun nazazue piska bat mesedez

Erdaren San Bartolome Gauera gonbidatu baino lehen

ATEAK ITXIAN EGINDAKO HITZAURREA

Nire bekatuak ez du mea culparik ordea

Ez ni utzi euskararekin buruz buru

Lagunok

Ez nazazue utz bakarrean euskararekin

Erdaldun nazazue

Lagunok

Egin dezagun bekatu itsusi bat

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Egin dezagun bekatu eder bat

Erdaldun nazazue piska bat

Mesedez

Nik ez dut euskal herria euskararen gain finkatu nahi

Ez nuke nahi hitzezko zutabez jasotako aberrian bizi

Lagunok

Oker xamar idatzi ohi dut beti

Eta bertsotan

Poto eginiko bertsoa zait eder

Bai badakit hitzak haizeak daramatzala

Eta euskara biluzik dagoela

Hezur hutsetan ia

Baina nire bekatuak ez du mea culparik

Ez nazazue utz euskararekin bakarrean

Ez nuke gure mintzoa ukatu nahi

Euskaraz etsitzen jarraitu ahal izan baizik

Ni ere ez noa haize-alde

Ez niri eskatu lastrerik

Euskaraz mintzatu behar baldin badugu

Mintza gaitezen baina

Lagunok

Mintza gaitezen bizitzeko

Eta ez mintzoa bizitzeko

Bai badakit ezagutzen dut ikasi nuen

Sasian usteltzen dagoen

Mihinik gabeko ezkilaren ipuina

Hizkuntza herdoildu hau

Horretxegatik hain zuzen

Ez nazazuela utz euskararekin buruz buru

Erdaldun nazazue

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Erdaldun nazazue piska bat mesedez

Eguzki honek eskas duen ordua

Nire banderak eskas duen izarra

Zure ezpainek eskas duten hitza

Eta ate joka zatozkidate

Mintzoaren ezpata eskuan

— Alde egon ala alde egin...

Eta nire bekatuak

Lagunok

Ez du mea culparik

Bai badakit arrisku bizian gaudela

Badakit bizi-arriskuan gaudela

Eta horretxegatik hain zuzen

Ezpatek odoldu egin behar dutelakoz

Erdaldun nazazue

Lagunok

Egin dezagun bekatu itsusi bat

Ahapetik bederen

Inoizka bederen

Egin dezagun bekatu eder bat

Erdaldun nazazue piska bat mesedez

Erdaren San Bartolome Gauera gonbidatu baino lehen

IZAN NINTZEN POETA HARI
LEHEN GUTUNA

Itsaso mutu bat margotu huen

Heure leihoak itogarri eder bat izan zezan

Itsaso ahantzi bat saskian biltzeko modukoa

Ateondorainoko isila heure bihotzaren eneak

Hezur erratuen abarrotsik gabe entzun ahal izateko

Oinazearen sakona malko mulkotan sinetsi nahirik

Ateondorainoko isila

Ezein untzi fantasmak atreka ez zezan heure ahoan

Bazter odolduen albiste

          Heriotzaren zaldia

          Lau hanketan zuria

          Zazpi pausotan iragaiten du

          Gure herriko zubia

Aspaldian agortu dituk itsaso haren iturri gezak

Eta konfesatu nahi baduk heure lerratzea

Zin dagit sinatzen dut ez nuen berehalakoan ikasi

Eskua egunero mozten

Ikasia behar hengoen hitzak ez lukeela hitzetan loratu behar

Poesia balizko erroten erresuma izanik ere

Galdu huen guardasola hura behar huke orain

Elurte honetan idazten jarraitu ahal izateko

Eleak bele bilakatu zaizkiguk eta

Balizko errota guztietarik atera nahi gaituztek

Auzoan zegok poesia Ilunabarrean

Erahildako berri bat ehorzten genuelarik

Azken etxeko leiho ostean

Ukabilen artean ezpainak mugitzen zituen umea

          Zazpi pausotan zuria

          Heriotzaren zauria

          Arinik zatoz nire herrira

          Hankagabeko zaldia

Umea leiho ostean dago ezpainka eta mutu

Hilobi berrira etorriko da bihar

Kanposantuek hazitzen dituzte masustarik gozoenak

Eta eskuan estutzen duen kaskiloa

Erakutsiko die lagunei Auzoan zegok

Poesia eta balizko errotak

Abandona erazi nahi zizkigutek

Erreka lehortu zelako aitzakian

Iadanik ez da bustia beleen itzala

Lehen personan mintzo hintzen zuka heure bihotzari

Eta maitea idatzi huen eta ni aipatu

Bekatuak izateraino ezin biluzitako poemak

Beldur hintzen lurra borobila ez dela aitortzeko

Eta uste huen balizko erroten erresuman hintzela

Eguzki hau ez dela bakarra oihukatzeagatik

Dena esana ez baldin badago ere

Ez baita zilegi dena poesiari ematea

Galdera inuzenteen sasoia joana duk

          Zazpi pausoko zubia

          Heriotzaren zuria

          Ez ote duzu herri neurea

          Oker perratu zaldia

Bakea erosirik ere ona dela zioskutek orain dendariek

Noizbait ikasi duk zerrien negarra

Janak isiltzen duela Elurte hau Manifestaririk gabeko kalea

Bezain triste gelditu zarete kale-poetak

Ametsondoaren desliluraren lainotan

Ereinotz-koroaren ordez negurik ez

Dazaguten adarrak bekokian

Ez haiz gauza gezurra bezain eder esateko egia

ERROTARI ZAHARREN OROITARRIA

Lauaxetaren betaurrekoak

Nik ere banuke nahi izanez gero

—Federico, Miguel—

Poeta baten izena ahotan hartzeko

Izena ezizena zuen poeta xume bat

Euskal poeta bat izan litekeen bezain sotila

Zuek bezala zaldi zuri bahitzailez

Larrosaren urrezko erlez

Puntu gaitzak asmatzen zituena Federico

Italia eta Alemaniaren armiarma beltzenek

Eta gero Españaren poeta suminduek Miguel

Lehertu zuten Gernikan atxilotua

Gorrotozko igitai batek ustel dezala heldu zintuzten eskua

—Federico, Miguel—

Nahi izanez gero banuke nik ere

Izen bat ahotan hartzeko

Ezizenezko izen xume bat

—Lauaxeta—

Itzalik laiotzenera eramana zu bezala Miguel

Berunez lotaratua zu bezala Federico

Txapel-okerrak edango yabek

Ardao onena Gómez etxian

Ulertzen dut poeta frantsesaren izua

Frantses guztien izua haren begietan

Picassoren oihalari beha

Betaurrekorik gabe

Poema inperfektu jator bat burutuz

Kafeari azukrea ukatu ondoren

—Gernikaren hezurrak

Merkatu eguna

Hiru ordu terdi bonbaketa

Bi mila hildako

Haritz bat—

Baina poeta frantsesak ezin du ulertu

Picassoren oihalari poeta bat falta zaiola

Euskarazko oihu hori duela eskas

Lauaxetaren betaurrekoak

—«Suari zail, hotzari zail, ukoari zail, gauari zail,

Injustiziei zail, kolpeei zail»—

Oro guztiari zaildutako aurpegien betaurrekoak

Oihu errepikatuak mende erdi bat honuntzago

Betaurrekorik gabe hila Eluard

—«Inuzentzia krimenari garaituko zaio»—

Lauaxeta bezala

Merezi zenuen afusilatzea

Baina ez zintuzten poetaz erahil

—Lauaxeta—

Hemen berdin epaitu ohi baita

Izenez ala ezizenez izana

Hemen ez du astirik ematen poetaz hilteko

Gure oroimenean ez du argi egiten zure itzalak

Gure oroimenean gure herriaren ibai meharrenean

Badugu izen gehiago eskuan hartzeko

—Lauaxeta—

Harririk sotilenak ere laztantzen ditu memoria honen xirripak

Berunez lo hartutako ezizenezko izen xumeak

Sustatu zenuen mehatzaria

Pikotxa etsai odolez bustitzera

Zergatik hil ziren dakiten hildakoek bakarrik

Luzatzen dute itzala lau haizeetara

Dena emon behar yako

Maite dan askatasunari

Telefonoaren hariak moztu ditugu

Eta opor-zarata da txaide zabalean

Ez da goiza mehatzariek bizkarrean dakartena

Ez dira mendietako mehatzak Bizkaiaren zauriak

Pikotxa ez baita poetek eskuan eusteko luma

Haur batek jaso ditu zure betaurrekoak

Hankagabeko zaldiak hautsiak

Ez daude etsai odolez bustiak

Baltzak dira ordea mehatzarien begiak

Eta sutan diraute zizpa luzeek

—Lauaxeta—

Sendoa bazina zeure odolez

Idatziko zenituzke bide barrijak

Hika dagiat hik urrutizkinari bezala

Ezin hazaket maita afusilaturik besterik

Lizardiren mendia

Berriro igo nauzu zure mendira

Egun hauek sasoiez besteko direla

Neskatx urdin-yantzirik ez dator bidera

Bihotz gazteak gazterik hilten ohi dira

Lilien euskara ikasi beharrez

Zure bihotz xamur hezearen ixuriak

Busti zituen euskararen t guztiak

Poesiaren ihintza ez dugun negarrez

Lagun afusilatuaren gomutaz

Aditz sintetiko bat dakartzu opari?

Heriotzeari aingerutxoz ari?

Eder-ele ozenak zuri beleek zutaz

Ez baita lirikak eritu ezina

Hildako Lizardiren egurraren kea

Goiak egun hartu duen azukrea

Amona hilaz bestelakoa dut mina

Ez dira zuregana gure oinotsak

Ez eta gure oroi-krabelin gorriak

Geltoki asko ditu gure agoniak

Bihozturik hilten dira gazte bihotzak

Euriaren izenak bezain haizearen irria triste

Tristea da orain panpinen minuetoa baratzetan

Kanta debekatu bat daukagun artean ez gaude mutu

Urkatuaren zangoak ez du oroimenik behatzetan

Harentzat duzu gaur dakarkigun bihotz-sorta gorazarre

Ukabilek bakarrik dakiten otoitzik gabeko oroitza

Egin bezate nahi badute gartzelariek akelarre

Hegal guztiak golkoan ditu Urkizuko urkatuak

Muturik gelditu gara Mutitegiko zelai urdinetan

Gorroto batek gidatu ditu gure pauso unatuak

Zeinen eremu idorra zaigun poeta haien Gaztela

Katilu betean digu eskaintzen heriotzea gosari

Berezko puntua dizu orain Gaztelak gartzela

Paretak hurbildu egiten dira lepo gaztearen gose

Preso isil bat bihurtua da bere buruaren zuhaitz

Zure herriko gazteak orain ez dira hilten heriotzez

Patar botila ireki du goizaldean zuzendariak

Irri jatorra eginen dute urkatuaren lepotik

Lepo mehea du bizitzeari eusten dion hariak

Kriminala ezagutzeko ez dugu behar lekukorik

Negu gorrian loratuko da gazteen bihotz mindua

Urkatuaren fedeak ez dakar bizitzeaz ukorik

Desterru luze honen haizearen hotza dela zioa

Isila da biharamonean patioko pasioa

                              * * *

Urkatuak hartuko ditu zureak zenituen bazter

Heriotzez hil zinen Lizardi bihotz-begiak itunik

Haren begiak dituzu orain edertasunaren maizter

                              * * *

Mantxako eremu itogarrian zelda bat dago hutsik

Han dauka zain preso berriak damuaren dama biluzik

Poema lizunagorik Lizardi ikasi ez dizut nik

Argiak ez beste ditut maite

Gailurrak...

Hegalik gabekoetara ekarten

Nau lurrak

Oinez besterik ezin

Oinez eta ez airez

Nik bideak

Egin

Oinez eta oinazez

Nahiz hanka biok hautsi

Bidea ez baita bidazti

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Eskuz diet behar

Eskuz eta ez mokoz

Nik lagunei

Heldu

Eskuz eta estu

Datorkigun uholdean

Inor salba dadin

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Hitzez ditzagula

Hitzez eta ez txirulaz

Esatekoak

Kanta

Hitzez eta iltzez

Urretxindorrak ez baitaki

Torturaren dantza

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Larruz niezazuke

Larruz eta ez lumaz

Maitasuna

Froga

Larruz eta lurraz

Amodio garbiagora

Emateko urrats

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Besoz ohi baitira

Besoz eta ez hegalez

Hildakoak

Jaso

Besoz eta basoz

Bihur daitezen sustrai

Luizi honi eusteko

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Zutunik nahi nuke

Zutunik eta ez auspez

Urkabera

Etorri

Zutunik eta etenik

Diet egingo irri

Hodei honen azpitik

Ezin ninteke sasi

Guztien

Gainetikan bizi

Gainik gain nenbilke

Ai, hegaztia banintz...

Inoiz nahi ez nuke

Sasi

Guztion

Gainetikan bizi

Hodei honen azpiko

Lur gainera naute

Hegalik gabekoek ekarri

Arestiren mailuma

Bakarrik hil zinen Aresti hil bakarrik

Barkazioa eskatu gabe zeure koplak zuhurtu gabe

Eskertzen dizugu

Bakea eta gerra bereizteko baliatzen ez zaigun

Zeure kriselu itzalia

Orain egia esatea ez baita aski

Orain edertu egin behar da saldu

Eskertzen dizugu mea culparik gabeko bekatu hori

Gerra baino latzagoa da hau

Gerraondo kaburik gabea

Ez zintugun bihotz bakarreko poeta nahi

Eskertzen dizkizugu herrak eta errakuntzak

Gauzak aldrebes ikusteko adorea

Axularri kendu zenion hitz ederra oilarite

Eta zeuk eman zenion hatsa gorri

Eskertzen dizugu garaiz hil zinen Aresti lumazuritu baino lehen

Bakarrik hil zinen Aresti hil bakarrik

Atera zenuen florerotik euskal poesia

Argia eman zenigun lurrinaren ordez

Baina iada luzeegi dirau itzalirik zure kriseluak

Begirik gabe gelditu dira gure harriak

Laudatzen zintuztenek lortua dute kadira

Baina ez dugu itsu jarraitu nahi

Eskelen maila poetikoa jasotzen ahaleginak joten dituzten arren

Ez dizkiegu harriok beste aita baten etxea eraikitzeko

Karranka zurienen lumazko gaztelu

Zure aitaren etxea ez da gurea

Aita zure etxean maizter geunden gu

Balizko errota bat jaso behar dugu etxe horren harriez

Egia besterik ez zela zure ahotik aterako gezurrik

Eskubidea ahotan hartuz eta ez eskuan

Zeure burua debeku guztien biktima egin nahirik

Kulpitutik bezala zintzaizkigun mintzo

Harria aipu zuk gartzelakoa ezagutu ez zenuen horrek gartzelak

Debekuz bakarrik osatuko balira bezala harria

Herrimindua sinesten dizugu baina exiliorik gabe

Kulpitutik oihu egia besterik ez zela zure ahotik

Eta hain goraki aldarrikatuz eskubidea egiaren

Berri ez genizun entzun ahotik

Gelditu ginen esku hutsik

Eta zazpi karriketako barrenkale barrenan

Topatzen bazaitut malmindurik

Errukituko natzaizu galiziano

Kenduko dizut mailuma eskutik

Non daude elkartzera altxa behar zuten igitaiak

Ingudean landuko zaitut burdin bizkaiko

Sufrikarioan ez zaitezen bizi

Idazten ausartu ez zinen poema ikaseraziko dizut

Haize-pilar harroa eginen zaitut

Balizko errotako teilatuan paratzeko

Berriro ere oilaritea jo diezaguzun

              Egunsenti zurien kontra

              Lumazko oskorrien kontra

Maizegi ematen diogu negarrari

Umezurtz gaudela umezurtz utzi gintuzula

Poeta beti umezurtz ez balego bezala eta bakar

Orain Barcelonako euskaldun unibertsitate mutil haiek

Beleak bilakatu dira eta mokoa gure bihotzean odoldurik

              nevermore

Errepikatzen digute ankerki

Etxekotu egin baitira kanpoko errainu beltzak

Eta ilunpearen eremua zabaltzen dute luma zuriko

Ohatze xamur bat eskaintzen digute

Kontestazio korrektoan

Mokoan dute gure galde guztien erantzuna

              nevermore

Hegan nahi ezik zuhurtziaren patxadan

Eta erantzuna bera dute izena

              nevermore

Lagun iezaguzu beleak eta errentariak harrika uxatzen

Ala ez duzu nahi zure aitaren etxea gure balizko errota

Haizatuko ditugu eta ez dira jazarrera bilduko

Ez dituzte lantzak atxikiko ez dira kixoteak

Itxura hutsekoa dute zoramena

Orru eginen digute barrikadarik argazkigarrienetik

Edo Gernikako Arbolan eginen dute kabia

Herri madarikatu honen umerik jatorrenak urkaturik dauden adarretan

Eta ez diegu itzulten utziko

              nevermore

Eta datozela ur debekatu guztiak zure aitaren etxeari lur jo eragitera

Eta azpian harrapa gaitzala

Utzi zenigun poesia mailu bilakatzen ez badugu

Utzi zenigun mailua poesia bilakatzen ez badugu

Adorerik gabeko poe

              nevermore

Inoiz sekula gehiago poemarik biluzi poema biluzirik

Inoiz sekula gehiago urak bide egin dezan utzi

Urari bidea egin behar zaio mea culpa mea culpa

              nevermore

Ez dute sinetsi nahi hondarrean bizi garela

Itsas hondarrean Bizi hondarrean

Uhinik heltzen ez den hilondartza

Eta mokotan hartzen zaituzte eta laudatzen

Ez dakizu zenbateraino behar dituzten zure harriak

Luma damutuek

              nevermore

Mea culparik abestu ezak salbatuko zaitu gure kondenatik

Urre orritan oparitzen da zure poesia

Eta merke saltzen da Arestik maitatu zuen puta hau

Ez dizkiote aberriari bihotzaren mugak aitortu nahi

              nevermore

Poeta zikiratua etzan zaituzte luma lehortzan

Ez gaituzu irakurriko baina konjuratzen zaitugu

Badaukagu zurekin solas biren zorra

Zaurietarik hartzen dugula arnas galdua dela zure askazia

Errentariak jabetu direla zure aitaren etxeaz

Kabia egina dutela gure zaurietan ez dute irten nahi

ATLAS GALGARRIA

Iheri ez baldin badakizu hondarrera zoaz itsaso honetan

Amultsuki hartzen ditugu itoen hezurrak

Oinazearen errautsek ongarritua

Ez duzu hauxe aberririk eztiena

Nekez loratzen dira esanak eletan eta beletan izan ezik

Eta mezulari datoz irinetan zuri

Une batetik bestean hasiko da sarraskia

Hurbilean somatzen da ilargiko maindire harrotuaren lauroinka

Zakur-haginezko ahoa zabalik

Ez duzu hauxe aberririk eztiena bihotz

Bakarreko izan nahi ez dugunontzat

Erresuma honen izena ez da Utopia

Uharte baldin bada uharte zikiratu gabea da

Izaro honek ez luke burua eten nahi

Balizko irinetan mozorroztu ez direnetarik

Balizko errotak Harrizko komunioak

Ez dago erresuma honetara lekarkeen oinatzik

Ez honat zaitzakeen izar hilik

Errota hauek mainguak dira

Eta osaezina da bere mintzoaren gramatika

Alegiazko ibaiez da elikatzen

Balizkoa da baldintza batean bizi gara

Naufrajioetako mastek habitatua

Banderarik gabeko zubi

Aberri bilakatuko ez dugun zubirik gabeko erresuma

Ez maitasun ororen deserrian

Balizko errotak Fnisterrako faroak

Sufritzen dakigunak bakarrik bizi gara

Hemen ez dago lekurik

Oinazeaz zientzia bat egin dutenentzat

Malutu ziren beleak eta egia defendatzen dute

Baina harriari hegalik eman gabe

Eta orain lumaztatu egin behar ditugu

Erroton paretak suntsiezinak egitearren

Egia edertu ere egin behar baita

Gezurra bezain eder

Liburutegi bat bezala kartzelan

Liburutegi baten kartzela bezala

Egia asmatzen ausartzen dena

Bakarrik bizi liteke hemen

Balizko errotak Benazko derrotak

Albatros zaharra uste genuenak tronpatu egin gaitu, portu faltsura eraman du gure untzia lainopean. Eta etzanda gelditu da, lehorra jota, sabela zapartaturik, itsasora ezinik legokeen balearen antzo. Uhinek zakar astintzen dute, eta ez dago untzia husterik.

        Zerrazoia altxatzen hasi duelarik izututa gelditu gara: lainoa ez da lainozkoa, bele samaldak dira guregana etorki, untziaren hondakinetara gose. Hauen karranka zen salbamendura zetozkigukeenen arraun-marruma. Hobe Albatros madarikatu hura akatu bagenu. Bazterrik gabeko itsasoan holandestu behar bagenukeen ere.

        Estali dituzte kanoien ahoak, urratu dituzte belak, txirtxilatu dute gure bandera. Ah, mokoon karraska, untziak ekarri behar lukeen kontrabandaren zain zorroztuak. Hartu dituzte lekurik egokienak mariak behera egitean gure untziaren zauriari ekiteko. Untzia Belate berri egin da.

        Eztul egin dut, arnasa hartu dut, eta bizia salbatu nahi duenaren ahotsik beleenaz kantatu dut:

                ONE BALLAD FOR THE RAVENS

                        The ravens of black feathers

                        The ravens of white pen

                Eskerrik asko senide onak

                Poetak luma zuriko

                Banekien ez ninduzuela

                Itolarrian utziko

                Zatozte denok untziko

                Berriro elkar besarkatzeak

                Ez nau poztutzen gutisko

                Zuen eskas egin nuen sarri

                Nenbilela urrutiko

                Mendian edo huriko

                Zuek noiz irakurriko

                Nork du merezi lumadunetan

                Poesiaren koroia

                Ereinotzaren hostoan dabil

                Belea edo erroia

                Mihina ez du herdoia

                Mutuko ahal da behin betirako

                Erresiñola etoia

                Gure arraza ez da izanen

                Bere kantuen morroia

                Halaxe aitortzen ohi da

                Beleak jo zuen goia

                Gora dezadan moko betean

                Kaiolako ez den kanta

                Haren berdinik ez du basoak

                Hasten bagara karranka

                Ze sinfonia xarmanta

                Hura bai ezti hura bai eder

                Hura ez baita marranta

                Hura entzuteak bihotza hustu

                Egiten dit tantaz tanta

                Esaeretan esanda

                Belea berdintzen lan da

                Poeta zaharron bizimodua

                Ez da gauza erosoa

                Sekulan ere ez zaigu falta

                Lumakoen erasoa

                Hau ez da patu gozoa

                Entzun baldin baduzue inoiz

                Egin nintzela usoa

                Sinestazue bele lagunok

                Gezurra dela osoa

                Ni ez naiz hain inozoa

                Belea ez baita zozoa

        Jauzi egin behar izan nuen. Itsasoak arkaitzetara bota ninduen. Malkarrean gora abiatu nintzen ahal nolaka. Atzean zetozkidan beleak beleka. Zauri bete nintzen. Errota zahar bat topatu nuen baso bazterrean. Hela egin nuen. Bultza egin nuen atea. Arratoiez gainezka zegoen, baina irri karkaila zoro batean agurtu nindutelarik ohartu nintzen bele artean nintzela berriro: arratoi lumadunak. Hotzikara larru egin zitzaidan, bustia bainengoen.

URAK DAKARRENA

Ugariak dira tunelak

Zubiak baino ugariagoak dira tunelak

Mendizko uhartedi batean bizi gara

Eguzki beltzean luma zuriak beltz

Haztamuka egin behar izaten dugu aurrera

Noraezeko talde erratu bat

Ez diogu elkarri aurpegira behatzen

Hemen urkoa ezagutzea arriskutsua da beti

Mozorrozturik maite behar izaten dugu

Eta isilean eragin errotarriari

Zigor zelda mugarik gabeko honetan

Ez dugu jakiten hurrengo pausoak

Oinarri hartuko duen

Erre egiten dute esku luzatu anonimoek

Lurpetik egin behar dira bideak

Tunel herria da hau urak egindako bide

Argia itzali behar izan zuen trena

Zaila dago hemen zubiak luzatzea

Zubiaren begia tunelaren ahoa da

Eta irentsi egiten gaitu

Eta ez dira denak bihotzerainoko zainak

Eta ez dute argi baten izpia denek hondoan

Eta tuneletik ezin da gailurrera heldu

Ibai hau ez da ur zurbila

Oinatzak eta oinazeak dakartza

Eta zikindua irten behar du gure errotatik

Ez bakarrik ametsezko irinez

Baina ez diet galde egitea debekatuko

Ez diet eskua ahora ekarriko suizidatu behar badute

Ez dadila izan eztarria harriz

Edan dut ur honetatik

Eta badakit erantzunik gabeko galdeak daudela egarriak

Bertute asko dituela Harrizkoa da

Mugitu behar den errotarria

Eta ibai honek ur mehea dakar

Nire ibaia ez dator itsasora

Nire ibaia ez da ibai

Inoizko ubidea

Kantari ez dakien erretena

Ur mehea dakar baina

Leporaino hartzen nau

Nire ibaia ez dator itsasora

Nire ibaia ez da ibai

Erreka auspeztua

Izar bakarreko ispilua

Ez nau hezatzen baina

Busti egiten nau

Nire ibaia ez dator itsasora

Nire ibaia ez da ibai

Ezin ditu bi bazter

Lizarrik gabeko errekaldea

Ez dakit nora baina

Eraman egiten nau

Nire ibaia ez dator itsasora

Nire ibaia ez da ibai

Egarriaren lotsa

Hodei nekatu baten malura

Ez nau asetzen baina

Ito egiten nau

URAK EZ DAKARRENA

Pistolek balakatuak ez dakigu

Balak zein begi ez dakigu

Edo bala edo harri edo leize izan zen edo urkabe edo haizto

Suntsituak bizien mundutik ez dakigu

Hilik ere ezin dizkit ekarri ur mehe honek

Azken oihuren bat ez dakigu

(Mire aberria oihu bat da

Nire aberriak ez du hitzik

Nire aberria txipia da

Ongi ezagutuko du ihesi dabilenak

Aberri guztiek izan behar luketen bezain txipia

Aberri guztiek izan behar luketen bezain mutua)

Deserritu zizkiguten hilen mundutik

Ez dute harresi zuri batek bildutako atsedena azken aberria

Haien ondoan dago nirea leizeen hondoan

Bide berriak bihurtzen diren bidezidorretan dago

Suntsitu diguten ororen oroimen ur mehea

Errotarriak mugitzearren baina ur zulatzaile

Mugak ezarri behar dizkiot eta ez nuke bakartu nahi

Nire aberria ez da tapia zuri batek babesturiko bakea

Hitza asmatu behar zaien aberrietan dago eta ez dago

(Euzkadi bakarra ez da nire aberria

Hitz bat)

Oraindik ez dut hitz hori aurkitu

Ez haren hezurrik oraindik

Ele zuriak lumatzen dihardut ez da ageri

Noizbait entzuna

Maileguan ezin eska

Guztiak ezagutzera behartua ahantzi egin nuen

Asmatua ez zen hitz hori menturaz ezpainik gabe galdua

Ahantzi egin dut haren hotsa

Errotako zurubi zaharrak maila bat falta du hitz horren eskasean

Ez naiz gorago ausartzen

TANTA BAT URETAN

Nire ibaia ez dator itsasora

Nire ibaia ez da ibai

Bere buruaren txalupa

Itsaso izan nahi luke

Nire ibaia ez da ibai baina

Nire ibaia ez dator iturrira

HIRI LUMATUAK

Chove na cidade diot

Euriago egin dezan diot na cidade chove

Ari du Sao Tomén

Ari du Cabo Verdeko Praian

Deserrituen euria euskaraz saudade

Bakardade guztiak hitz batean bilduak

Euria ari du gure bihotzetan coraçao

Chove na cidade

Euria egin dezan nahi dugun bezala

Na cidade chove diot

Eta hala ere euria ari du beti

Hemen coraçao Luandan

Coraçao hemen Maputon

Chove bihotz hemen

Vasco izen propioa den hiri lumatuetan

Nire bihotza hiri lumatuez dago habitatua

Baina bihotz honetan hilen ez diren hiriak dira

Iraunen dute eta biziko dira bihotz lumatuek habitatuak

Berriro ere bazter jo dezagun

Geure aberriaren mugak aurkitzearren

Eskeletoak bezain garbiak eskeletoak bezain aldagarriak

Ez da euri berdina hiri guztietan zorionez

Nire herrian nago atzerrian nago nire herrian

Eta herbestean ez naiz arrotz

Eskuak zikin zangoak euri ezpainak bihotz

Nagoen herriak ditut aberri

Ez da urrundu beharrik kaleok ibilteko

Ibiliz bakarrik ezagutzen diren kaleotan

Zangorik gabeko zaldi zuriak ikaratzen dituen zubipeotan

Isladatzen da gure aurpegiaren uhartea

Amodioak badoaz badatoz zubipeko lumak

Zazpi euri desberdinetako harriz daukat osatua neure kromletxa

Haginka egiten didan lurraren lepoko

Hiri guztiak ez dira irin

Eta irin guztiak ez dira beltz

Eta beltz guztiak ez dira personak

Baina persona guztiok gara beltzak

Kukuak jo zuen eta nork esanen oker ala zuzen

Bake hau beraien gerra bezain zikina da

Zure begiak edertzen banau

Maitasuna itsua delakoz da

Hiri guztiak ez dira hiretzat

Eta justiziak makila behar du (herrenka dabil)

Zakurrak katerako dira

Zuhaitz eroriari orok agur

Josteko makinek ez dute balio zauriok josteko

Itsu okerrik ez dago

Asteak hamaika egun ditu

Hiri guztiak ez dira herri

Hemen eskubidea ez baita bidezko

Soilduari lazten zaizkio ileak

Isiltasun guztiak ez dira mutu

Urrutiko intxaurrak maite ditugu

Eta balizko errotan jotako ametsak

Aitzurrak eta palak muatuko naute

Ez dut aitaren etxea defendituko

Orhiko txoriak Orhi gorroto

Hiri guztiak ez dira zuri

Eta zuri guztiak ez dira lumak

Luma bakarrak ezin du hegalik

Luma bakarrak ez daki hegan

Urak darama

HEMEN

Hemendik idazten dugu orain

Non guztiak biltzen dituen hemendik

Nonahiko hemen guztietarik

Paretetan idazten dugu itsasoan idazten dugu paretez itsasoz

Idazten dugu eta hilak egon behar genuke

Gertakizun dagoena idazten dugu

Kaleak dira liburu honen orriak

Hizkuntza berrian idatziak

Irakur ezazue torturatuen esperantoa

Gutun anonimoak gutun ageriak

Zigarroen ketan idazten dugu ohe abandonatuetan idazten dugu

Eta gure gorputzak eskaintzen dizkiogu idazteari

Irakur ezazue bularretan labanak hartu zuen plazerra

Dotore hegaldatzen dira estukak berriro

Eta beren arraultze espoletadunak elurtzen dizkigute

      «hobe zenukete errendaturik»

Baina randebu horretara ez goaz gu

Norbaitek karpeta bat zabalduz gure izena pronunziatzen duelarik

Autobusez aldatzen dugu hiru bat aldiz

Hemengoa idazten dugu nonahai

Galdu genituen adiskideei idazten dugu

Hilik dauden lagunei ulertzen ez gaituzten lagunei

Plaza hutsetan dugu ateoste guztietan dugu

Idazten plaza beteka dugu isiltasun beteka idazten

Maitasun konsigna debekatua

Orain artekoa idazten dugu gerora

Noiz guztiak hartzen dituen oraindik

Oraindik idazten dugu hemen

Gauaren katu haundixa datorrenean

Nik defendatuko zaitut

Begixak atera nahi badizkizu

Maite nauzun ala ez galdetu gabe

Defendatuko zaitut nik

Eta gauaren katu haundixaren atzetik

Zakur amorratuak baldin badatoz

Zure bila

Nik defendatuko zaitut

Atera irtenen natzaie ez dezaten amil

Eskuok jaurtikiko dizkiet zaunka ez egiteko

Hezurrotan dezaten gosea berdin

Maite nauzun ala ez nauzun

Defendatu eginen zaitut

Ez zaitzaten iratzar zu hemen

Ala ez nauzun maite

Zure begixen lumek

Osatuko naute

Itsua zara ni edertzeko eta ez zaitut nahi lo

Iratzarri egin behar duzu eta hala ere hemen

Ez da deirik hartzen beti da gau zure eskuetan

Baina zure begixak behar ditut

Kale berrixak zabaltzeko hemen

lratzar ez zintezen galdu nituen eskuak neureak bakarrak

Maitasunak malura dakar

Chove na cidade

Zure begixen lumek usotzen ez nauten artean

Bakardadean pasiatzen dut harrotu egiten naiz

Iratzar ez zintezen galdu nituen

Eta begixak zabaldu behar dituzu kaleotara

Zer esan jakin gabe ibili ginenotara

Ezer esan gabe maitasunak

Na cidade da chuva morrem os nossos corpos

Ez naiz ausartzen iratzartera

Eta hala ere hemen badago ulertzen ez gaituen jendea

      sufritzen gaituena maite gaituena gau honetan

Eta izena duen jendea eta edaten duena eta irri egiten dakiena

Zure begixek argituko lukete plazarik isilena

Biok isilik egon ahal izateko malura

Chove noite na cidade

Geureak bezalako hiria izanen gara hemen

Maitatzen bagara zu ta biok hiri bat gara

Eskurik gabe dakar

Na cidade da noite chovem os nossos mortos

HAN

Han

Zure mundua ez da erresuma hartakoa

Han

Non ahantzi egiten den non ahantzi ezin den

Non itsasoa margotu egiten den

Non bakarrik egoten den

Non bakarrik ezin egoten ahal den

Non katuak diren libre non hil egiten den

Non adiskideak non hitzak non maitasunik non

Non loa eta ametsa ez diren bat

Non ikasi egiten den non idatzi egiten den

Han

Non non zaudeten badakizuen

Non poetak ez dauden preso Rimbaudi tiro emateagatik

Non ateak ixteko diren non bisitak ametitzen dituzten

Non harresiak zikoinek iragaiten dituzten

Non mutu ez non damutu ez

Non baina non beti non eustea bera den haustea

Non ihes egitea ez den ihes egitea

Non duintasuna zigorrean neurtzen den

Non kilometroak non mehatxuak non noiz

Non jipoituak non hala ere

Non errotek urik behar ez duten

Non nik diodan

Han

Non han zaudetenak gu zareten

Non gu ez gauden

Han

Non zuk diozun hemen

Han

Non zuk diozun ni ez naiz hemengoa

Punching-ball bat izana zen baina

Orain ez da zaku bat Zeldaren pareta

Zuri erahileak duintasunez lehertzen dituen

Lanpararik argitsuena sapaitik zintzilikatua

Punching-ball bat izana zen baina

Orain ez du oihurik egiten ahal

Esku guantedunak ezin eragin diezaioke minik

Urkabetik delikateziaz jaisten du orain

Esku guantedunak

Haizeak laztantzen ez duen minik

Gabeko mihina da orain 3x2ko bihotzean

Eta bere mutuak iratzarri

Egiten gaitu taupaka heldu den hotsean

Bere burua urkatu du

Baina ez du bere burua urkatu

Hilik nahi ez genuelakoz da hil

Gorroto zehatzez bete guante

3x2ko bihotzak

Hilobia oinezkatzeaz akiturik

Bere burua jaso du gauaren azaleraino

Erresakak zangopeko hondarra jan dio

Esperantzak erretira egin duenean

Bestela hil behar omen zukeen gazte honek

Lekukorik gabe borrerorik gabe oihurik ez

Konsignarik gabeko harrotasuna du

Bere buruaz beste egin gabe jaso du burua

Erresakak zangopeko esperantza jan dionean

Bestela hil behar zukeen gazte honek

Diote duintasuna hiztegietan bilatu behar dutenek

Baina gazte hil behar zukeen honek

Haur bat zen azkenak afusilatu zituztenean

KANPOSANTUKO NUARBE

Hilobian sorturik bakarrik dira ederrak larrosak

Eta ederra da ehortziaren gaineko bandera

Igaturik zazpi pinu luzeren erdian

Zutik etzateko

Kanposantuko nuarberainoko aldapa igaiten ikasi behar da

Harroak dira larrosak afusilatuaren harrobian

Eta kolore auspeztuak dira banderarik amultsuena

Zazpi pinu ketsuren aurrean

Nork bat bilatu zioten hil aditzari

Haurrak zirenek

Kanposantuko nuarbek norainoko aldapa duen ikasi genuenean

Pinudi baten erdian kanposantuko nuarbe

Pinudi baten erdian eta pinurik ankerrenak

Harresiaz barruan zazpiak sustrai eginik hil aditzean

Afusilatu guztien hezurren bila

Inor ez dadin altxa bizirik

Iraun genuenon bihotzaren eske

Kanposantuko nuarbeko aldapan gora

Orduan haurrak zirenak

Zazpi pinuak zain dauzkate

Kanposantuan ateak beti zabalik nuarbek

BIHAR

Nire loreak ez du aldarerik

Idatziko du poetak

Baina bideondoan Hemen Xabier hil zuten

Eta jainkoari otoitz ez egiteko kanposantu zokoak

Irri egiten dakien begi pare bat

Portugesez mintzo balira bezain xamurrak

Eta ezagutzen ez zuela oihukatuz

Salbatu egin zuen adiskidearen oroitzapena

Beti izanen du poetak poeta surrealistek ahantzi egin zuten

Neska herren bat eguneroko espaloiean

Ez du aldarerik idatziko du lorearen poetak

Baina badu inork ez dakien sekretu bat

Apalagoak ere harrotu eginen lituzkeen duintasun bat

Badu amodio arriskutsu bat

Badu larrosak noiz loratu behar duen aholkatzen dion batzorde bat

Nire loreak

Idatziko du beti poetak

Eta horiek guztiak maiteegiak izanen ditu bihar

Aldare bihurtzeko

Azken barrikada lastozko andramaloak eta trapuzko

    gizontxaperoak eta zuhaitz genealojiko guztiak sutan

Ederra izanen da gau edo egun

Eta beharbada lortuko dugu minutu horretan herri honetako

    estatua guztiek minutu beteko isilaldia gordetzea

Bai bihar egun baino egunagoa izanen da

Ilargi berdinetik edanen dugu

Bihotz guztiak esku guztiak bihotz

Pozik egonen gara behar adina pozik

Bilduko zaizkigu hika jainkoari bakarrik egin ahal izan diotenak

Erregeren lepoari zerion arnoaz eginiko odolkiak lepoan

Alostorreko leihoetarik behatuak izan zirenak

Arbasoen basotik ihes eginiko basajaun makilatuak

Siberia guztietarik helduko zaizkigu eskuak

Arma eske Ezpainlapitzik gabeko putarik ez

Estrapozo eginen dugu estatua suntsituekin

Kale guztietako izenak aldatuak izanen dira amodiozko

    mehatxuak nahastearren

Hainbeste bider naiz irakurria eta hainbeste hizkuntzatan dago

    idatzia non euskara bera asko den iadanik bihar osoa

    ikasia izateko

Entzun inozoen proposamen zoroa Orain mozten ahal dugu

    bizarra

Dohan izanen da maitasuna kanposantuko paretean dohan

    afusilatuko dugu

Eta baten batzuek boluntario

Urria izanen ez den oktobre bateko eguna izanen da bihar

Denok aspaldiko ezagunak izanen gara ez da zaila

Norbaitek gogoratzen al zarete esanen digu eta oroitzen ez garen

    solidaritate batez mintzatuko zaigu ezizenak arinki emanez

Baietz eginen dugu eta zurruta eta zurruta ez diezaguten esan

    festazaputz

Hasiko zaizkigu zangoak hizketan eta sudurra ikusten

Zoriona ezinezkoa ez delako froga

Ilargi berdinetik edanen dugu

Minutu beteko edertasuna

Besarkatuko gaituzte eta ez ditugu besoak sobera estutuko

Goraki oihukatzen duten beleei erreparatuko diegu

Eta kanposantuko lainotik datozen zuloei

Bihar ez da egun ez da eguna

Biharamona da

IZAN NINTZEN POETA HARI
AZKEN MEHATXUA

Karranka zuri bele luma zuriko

Moko betean sinetsi diate etorkizunaren mezulariak direla

Zalantzari gor elebele

Hegaldi ausartean kabiatik hurbil belele

Derrotaren armoniak karranka

Iparragirrerik gabeko gitarrak Beldur ematen diate

Hariak urkabean ere tinka litezke

Lehorra da luma zuriko beleen itzala

Baina ezin duk ahapetik idatzi

            Hanka luzeko zubiak

            Pauso erdiak bustiak

            Heriotzaren ardotan dagi

            Irrintzi zaldi zuriak

Ez hekien hegan eta nekez duk aurrera ikasiko

Galdu huen guardasola hura behar huke orain

Eroriko honetan idazteko astia izan nahi baduk

Poeta batek bezala Harria eskuan

Da herriaren eskubidea Beleen bazka haizela

Luma zuriko elurte honetan

Itxi eginen dizkiegu balizko errota guztien ateak

Eskuak ez daki entzuten

Egunero moztu behar duk hitzbidean

Datorren hitzak ere zango itsuak dizkik

Ez hazaten lilura hilik dauden hitzen argiek

Itzul hadi balizko erroten erresumara

Zain dauzkak denek deitoratu nahi diate

Ikaro baldarraren erorikoa

            Hankak ez ditu lerratu

            Ez eta zubiz erratu

            Heriotzaren mailuak ez du

            Zaldia oker perratu

Esak eder esak gogor

Eta bihotzari mintzo baldin bahaiz

Oroit hadi harriari ezin zaizkiola

Begiak nolanahi atera urdinduak

Dituala ni guztien oinazeak Luma

Itzak ele zuriko beleak jo

Itzak ametsak irin hitzak

Higuingarria da legamiarik gabeko ogi hau zuria

Hator erresuma honetara har itzak

Bolizko dorreak ez baina balizko errotak

Balearen zurrunga besterik ez zekarren itsasoa

Eta elefante ebasten utzizaleen letaginez egindako

Bolizko dorre berriak ez dituk

Poesiaren erresuma Letaginik gabeko orro Eguzkipeko itsaso

Baina erorian zeudek ordea balizko erroten paretak

Erasorik probokatzen ez duten ele zurien kabi

Mugak ezarri dizkiate eta debekaturik zeudek

Arma debekatuak Gerla hau heriotzerainokoa omen da

Baina inor hil gabe

            Zaldiak izerdi hotza

            Arin dakar heriotza

            Ez du zubirik behar izaten

            Joteko nire bihotza

Hator jaso itzak hitzez hitz balizko errotak

Ez duk burua zertan zuritu behar

Zabal ezak heure hegoen guardasola beltza

Egin dezagun orro elausoak diezagun oihartzun

Ur berriak datozen herrizko errotarri honetara

Debekatuak dauzkagu arma guztiak baina

Hitzak ez du hitzetan loratu behar

Benazko poesian
balizko errotak

Jose Luis Otamendi

Hodeien lauroinka ez da historiaren kurpila, bizkor doaz euri-herri honetan galego haizeak bultzata; gu berriz herren lurrean. Ai isil bagintez aduana orotan barne-hazkurak deklaratu nahi izan gabe. Ordea poesia dugu sujeta, hots, minberatasunaren tajukera, hots, paisaia eta galde urragarriak, hots, ez dakita.

        Kreazio osteko astelehen elkor hartan, beharbada giza-siniskerak edertzeko sortuko zen poesia, edota ardiek jandako iluntzeak ez ahanzteko. Poesiaz komunikazio, gogoetagune, erresistentzia dela, joko, ezinaren artea dela esana dago, botalarria dela, krimen apaina. Ez da, hala ere, eder kontu hori barruak jaten dizkiguna, baizik eta, zer egin ederraren hilotzarekin. Alferrik ari garen jakitea, zergatik hasi ginen behiala eta amore ematekotan nori eman gure amorea. Hara hor koxka.

        Poesian nola bizitzan inozentzia utzi beharra dago galtzen, tamaina batera iritsita ezin ibiliko gara «txoria naiz ala otea?», bekatu egiten ikasteko pudorea behar da, lotsa. Halatan jabetzen gara eguneroko bizitzak bahiturik gauzkala, ahantzia dugula harkaitzek, apoek nolako begiz ikusten duten, zelan mintzo zaizkien kondenatuak goizalba krudelari. Poetika modernoa subjetibatze prozesu batean mamitu dena bistakoa da, horrexegatik joan-etorriko ibilia osatzea eskatzen zaigu, gabiltzan lurra larri zedarritua datza, kateatzen ditugun hitzek mundu osoa utz dezakete ate. Organikoa dateke poesia zilegi, ez harri, loratu bezala usteldu eta biztu egin ahal dena. Baratza honetan gotzonak hazten dira, hurrena patrika batetik ihesi infartoak eragin ditu poematto batek. Oraindik ez dakigu zer den. Ez da gizakia bizi ahal poesiarekin bakarrean; gabetanik zurmin, gorputza eskas duen arima.

        Mundua ulertu, edo asmatu egin behar da bederen, serio ausnartu geure baitan, hobetzekotan ezer. Kantatu bai, poema batek kanta lezake iraultza, ordea ezin du ez den tokian ernaraz. Iraultza bakoitzak zenbat helize egindako poeta, haragi zirtzilik maiteminezkotan, korbata horia, derrota sakonegiak. Haur izaritik erabat irentzeke geundela irakatsi zigun, egun gizon-emakume egiten ari gara bere odoletan eskumuinak iratoz. Zein zapart ederra hitz batek eztieulien jardun izunari. Izan ere borrokarako da poesia, branka hotsa du arnasak ezkaratzetan, gure gibela amiltoki paregabea da Ikarorentzat, odola loditu egiten zaigu horizontea jotzean horrenbeste irakinaldiz. Hemen gehienak dira Jainkoa oso larri zenean jaioak, ez bait zeukaten liburu xahar bat baino hotza kentzeko. Eta poesia besteren bila dabil, eta hitzak ez du hitz soilean, ez farfailetan loratzerik. Ez dute ez, hitzetan hustu behar hitzek. Ez haatik ekintzek pantano edo pariamentutan lotaratu. Amodioa zein kaiolatan lerratu, eta lurraren besarkatze errotiko hori, eta ilargiaren zahagia legezko arpilaketa eta berriz aurkitutako zilarrezko «h»ak. Zein kategoria ezarri hire suminaren karatxoari, eta bala bat ez al da aski hitz minbera traizioaren sabelean. Lora bitez gure gorputzetan ekintzak, eta hitzak txarrantxazko distantzietan. Ez ditzagula ezkutatzeko balia. Bihotza dugu gure batailetan ezkutu bakar. Eta galdu eginen dugu irabazteko.

        Poetika nahi dugu berritu. Omen. Ezer berritzekotan, abangoardia borondatea duenak badaki inoiz azkenputz izateko ari dena. Eta hemen. Euskal Herrian, euskal poesian amenik ez.

        Balizko poetikarik egituratzekotan benazko hitzek osatuko dute, denboraren harian eskegita eguzkitara, zuzenak batzuk eta lokak besteak, lainoak eta harroak; ez ordea eguteraren morroi, ez haize alde. Kontra eta giza-bihotz ainubeak larrutze aldera. Aldenik alde hartuz lurralde hori. Aldioro betidanikoa minbera lezakeen hitzaren bila ibiliko gara ihintza suhar hura noiz eihoko.

        Aurrez aurre begiratuko dio poetak bere aldiari. Salatu behar dira mihin zuriko kanpaiak, gizakia zapuzteko baliatzen dutelako poesia eder kiratsetan, on egiten dutelako gezurra eta gezurra ondu, oinen azpiko hondarra jaten digutelako oinez nahi dugunoi, eurak zaldizko dira. Oker dabiltza denetatik behar dela diotenak, gauza bat da negu gorria nola igaro eta kortesia bestea, egizue kontu Noek zenbat abereri galerazi zion geroa.

        Poetika berrien xedea ez da ezer estrainekoz sentiaraztea ez bada, ez bada marea nola etzaten den otzan ekintza eder baten aitzinean eta «negroa naiz» oihukatu, ez baldin bada auto bat diren zuhaitzak oro aurretik eraman nahi dituena.

        Eta geure barne itsasoan holandestuta ahots anitz dugu. Etxekoak nola auzo urrunetakoak. Gogotik maite eta gorroto ditugun bozak. Amata ezin zorrak birao bat edo aitagure birekin.

        Gogoko kantoiak zorrozten dizkigu poesiak, eta zerriei leña. Hortik aurrera norbere historia-geografiak definitzea dator, noiz-nongo nahi dugun izan, noiz-nongo ahal dugun izan. Hortik aurrera lana bizitzaren plazerra eta mina baitaratzearena. Ezin etsi du poemak truke paper izatearekin, guk ezin dugu sentimentu huts garela sinestuta ibili «banoa, ni ez nago hemen» esaka urak harrotu orduko. Gotzonak harrak gobernatu zale direnak ditugu maite, eternitatea opari aisa emango luketenak desio truk, baina ordain merkeagoz ari zaigu minutuero klaska. Poesiak esperientzia-emozioak polarizatu egiten ditu, etengabe dihardu gauzei xaxaka alde nahiz kontra jar dakizkigun, mintza daitezen; egunerokotasun antzuaz landa ere zabaltzen duelako errealitateak bere errainua. Poema bera bilakatzen da emozio eta esperientzia iturri, irakurlearen gogoan edota poetaren ganbaran lozorroan leudekeenak iradoki ezean. To eta no ekin behar dugu errealitate anitzekin harat honatean. Poema zertzen duena gogoa, intentzioa da, estiloa, musika eta irudiak, eta noiz-nola gertatuak. Ez bait da berdina gurean idatzi edo Maze-ko harresi ostean, ez bait da berdina gurean irakurri edo hiru-lau etsipen barru. Hunkitzen ditu lanak.

        Gainerantzean norberari dagokio izakitako bulkadari eustea, hortik sentiberatasuna alda lezakeelakoa. Betidanik ari da lurralde bizigarri bila, betidanik ari zaigu esaten hilen garela, non harro litekeen esperantza, bi bihotzek batek baino gehiago sufritzen dutela eta banandu ezkero hautsi, betidanik ari zaigu esaten zein txikar eta eder garen isilaren aldamenean. Metatutako oroitzapen bakoitzetik ari du euria. Behinbehinekoak dira gure garaipenak, ez gaude konforme xoratu berri gaituen hitzaren doinuarekin, nekez ezabatzen dira hemen sirenen garraixiak larrutik. Argi hemengo sirenekin. Ohera lotzen gaitu beldurrak maizegi. Giltzurrunetan harriak ditugu gure amodioen korritu esketan datozenak uxatzeko. Eman handiko odola behar dugu. Hitza dezagun bihotzaren giltza, mirarizko hitzak, haurren begirada itzaltzeko hainakoak, hitza lainomugan goiza igan ezinik.

        Malmetituta gaude. Berriro kemena eskatzen zaio poesiari, aldioro behin bakarrik. Geroak lur jo egin zuen. Hemen.

Azpeitia, 1991ko udazkena