AGURTZANE INTXAURRAGA

HIKA TEATROA

Zorretan

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Agurtzane Intxaurraga

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko maiatza

Edizio hau: 2025eko maiatza

Ganbila:

      Bildumaren koordinatzailea: Oier Guillan

      Edizio taldea: EHAZE-Antzerkizale elkartea

      Bildumaren diseinua eta maketazioa: Metrokoadroka

EHAZE:

      53 posta kutxa / 20002 Donostia

            Telefonoa: 675 945 734

            Elektroposta: info@ehaze.eus

            Webgunea: http://www.ehaze.eus

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Sar hitza

EHAZE

      Agurtzane Intxaurragak idatzitako bi testu dakartzagu liburu honetan GANBILAra. Aurretik ere jasoa genuen Hika Teatroaren ibilbidearen lagin bat Bidaideak liburuan. Kasu hartan, Arantxa Iturberekin lau eskutara idatzitako testuak ziren guztiak; liburu berri honetan, Intxaurragak bakarka idatzitakoak dira bildutakoak.

      Liburu honetako antzezlanek nolabaiteko diptikoa osatzen dute, hari komun asko dakartzatenak: Hitzak 2012an estreinatu zen, Zorretan 2024an. Esan gabe doa, Hika konpainiaren oraina askoz ere zabalagoa da; azken urteetako proiektuak lurralde eszeniko ezberdinetan murgiltzeko arriskuaren isla ere izan dira, Tonbola, Tarara edo Bidaia bezalako lanak horren adibide.

      Lerro hauek idazteko unean Zorretan obra Euskal Herriko oholtzak zeharkatzen ari da arrakasta handiz, eta badu gaztelerazko bertsioa ere. Zorretan lanarekin zabala izaten ari da aitortza, Donostia Saria jaso berri du kasu, eta baita Max sarietarako zenbait izendapen ere. Segur aski, urteetan pilatutako eskarmentuak dirdira egiten du oholtzaratze berri honetan: testuaren eraginkortasuna, aktore lanaren zuzendaritza eta dramaturgia mota askotarikoekin gurutzatzeko ahalegina. Bestetik, aurkezten ditugun bi obrak hamabi urteko tartean eginak diren arren, badituzte puntu komunak ere: emakumeari historikoki lotu izan zaizkion rolen zama eta hartaz askatzeko tentsio kontzientea, oihartzun egiten duena egun jendartean bizi ditugun kezka ugariekin; bi obrak publikoaren tripak eta bihotzak zeharkatzen dituen gizatasun zorrotz batek lotzen ditu, hunkidura edonoren bizitzaren oihartzunekin lotzeko abileziarekin. Horiez gain, Intxaurragaren egile ahotsa errekonozitu daiteke bietan, denboran gertuago idatzita baleude bezala, eta bada istorioa egituratzeko eta bertan umore zipriztinak dramarekin harilkatzeko joera komun bat.

      Ibilbide luze eta oparoa izan da Hika konpainiarena, berriki aurkeztu duten 35 urte eszenara begira dokumentalak ondo islatzen duen moduan euskal teatroaren bilakaeraren isla ere badena. Hika Teatroa bezalako konpainia batek merezi du jasotzen ari den aitortza, liburu honekin ere partekatu nahi genukeena. Agurtzane Intxaurragaren belaunaldiari bidegile izatea tokatu zaio zentzu askotan; egun hainbat gai eta jarreraren inguruko presio soziala nabarmena eta, ausartuko gara esaten, ezinbestekoa izanik ere, berak hori horrela izan ez den garai oso bat dakar bere eskarmentuan pilatuta. Hitzek egiten gaituzte, hitzek sortzen dute nahi genukeen mundua, eta bi obra hauek mundu hobeago bat egiten laguntzen digutelakoan gaude.

Hitzei zor, zauriei gor.
Isil-gordeek gorputz hartu zutenekoa

IRATXE RETOLAZA

      Izan badira unean bertan astindu egiten gaituzten antzezpenak, baina gerora memorian urruneko oihartzun baino ez zaizkigunak (nahiz eta, ziur asko, gorputz-zirrikituren batean arrastorik utziko ziguten). Izan badira unean bertan astindu egiten gaituzten antzezpenak eta itzal luzeko inarrosaldia eragiten digutenak, memoriaren zoko batean kateatzen zaizkigunak. Halakoetan badute eraginik antzezpen-unera eta -gunera eraman genituen aldarteak eta gorputzaldiak, badute eraginik garaian garai zeharkatzen gaituzten kezkek. Zoko batean iltzaturik ditudan horien arteko bi dira Hika Teatroaren Hitzak eta Zorretan. Biak ala biak Donostian bizi izan nituen antzezpenak: bata, Antzoki Zaharrean 2013ko martxoan, duela hamarkada luze; bestea Gazteszenan, 2024ko urrian, duela hilabete zenbait. Bi-bietan gorpuzten ziren garai hartantxe kezkagai, gogoetagai eta bizigai nituen egoerak eta testuinguruak. Lehen hark, Hitzak antzezpenak, bortxa matxista psikologikoa zuen ardatz nagusi, neure lagun-min baten bizipenen ispilu bizi eta eraginkor egin zitzaidana garaitsu hartan. Bigarren honek, Zorretan antzezpenak, zaintza-hautuak eta dolu-egunak ditu ardatz nagusi, azken bost urteotan zeharkatu nauten barne-gatazka edota ezinegon ugariren iturri izan direnak. Akaso neure aldarte edo gorputzaldi horiekin gurutzatu zirelako zeharkatu ninduten hainbeste antzezpenek. Baina, ezbairik gabe, zeharkatu egin ninduten eraginkor gorpuztu zirelako auzi horiek antzezpenetan. Jakina, askotariko gorpuzteen emaitza izan ziren antzezpen horiek, jardun kolektibo baten emaitza (Hitzak eta Zorretan antzerki-testuetako fitxa artistikoek irudikatzen dute ezin hobeto aitortza kolektibo hori, jardun kolektibo hori). Nolanahi ere, bi antzezpen horiek Agurtzane Intxaurraga izan zuten lemazain nagusi, eta, are gehiago, bi-biek Agurtzane Intxaurragak idatzitako antzerki-testuak izan zituzten iparrorratz. Esku bakarrarekin idatzitakoak, bilduma honetara ekarritakoak.

      Antzezpenen arrasto horiek lagun nituela abiatu nuen antzerki-testuen irakurraldia, jakin-minez, antzerki narratiba iradokitzaile haien gerizpean. Antzerki-testuko elkarrizketetan pausatu ahal izateak aukera eman dit hunkitu ninduten alderdietan arakatzeko, astindu ninduten emozioetan beste leku batetik murgiltzeko. Ohartu naiz bi antzerki-testuetan jorraturiko gaiak eta garaturiko narratibak oso bestelakoak izanda ere, izan badirela bietan antzekoak diren temak eta demak.

Afektu-harremanetan kateaturik

Hika Teatroaren beste hainbat lanetan egin bezala, bi antzezlanotan afektu-harremanak dira narrazioaren muin nagusi, eta harreman horiek zeharkatzen dituzten botere-egiturak, desorekak eta hersturak dira gogoetagai. Hitzak antzezlanak familia-egitura nuklearrean gorpuzturiko zapalkuntza jakin bat du ardatz: emakumeon kontrako bortxa psikologikoa. Zapalkuntza psikologiko eta emozionalaren bitartez, gutxiespen keinu errepikakorren bitartez, menderatze-prozesua nola eraikitzen den kontatzen digu Hitzak antzezlanak (autoestimuaren txikitzea, isilarazte-prozesuak, errudun sentiarazteko estrategiak…). Sotilagoak diren bortxa-keinu horiek zauri sakonak eragin ohi dituzte, nortasuna arrakalatzen dutelako, borondatea pitzatzen dutelako, eta halako zauriak isil-gordean eraman ohi dira sarritan. Min isildu horiek eta zauri gorde horiek hitz bihurtzeko prozesuaz dihardu antzezlanak.

      Zorretan antzezlanean, aldiz, Lore eta Jonen arteko harreman orekatua irudikatzen da, elkarren konplize direnak, komunikazio eta truke bizia dutenak. Antzezlanean aurrera egitean, nolanahi ere, ohartzen gara baduela Lorek zauri bizi bat, Jonen heriotzak sorturikoa. Baina, badu beste ezinegon bat ere, antzezlanaren hasieratik kontatzen zaiguna, ama edadetuaren zaintzak sorturikoa: zer hautu hartu amarekiko harremanean? Ama hobeto zaindu ahal izateko etxe berean bizitzen jarri? Amak behar duen zaintza hori beste nolabait kudeatu? Ataka horretan dago protagonista, dolu-prozesu bizian dela. Besteak beste, ama-alaba arteko desoreketan, inkomunikazioetan, ezin ikusietan, gaizki ulertuetan… arakatzen du antzezlanak. Zaintza-hautuez aritzeko, zaintza-mandatuez gogoeta egiteko. Zaintza-mandatu bati iskin egiteko barne-zirrikituetan arakatzen du protagonistak, hildako bizikidearen ahots gorpuztuari eta gizarteko marmarrei aurre egin behar diela. Bi antzezlanotan, beraz, zauriei hitza eta gorputza jarrita, gorreria sozial jakin batzuk urratu nahi izan dira.

Gaur-atzo-biharretan

      Bi antzezlanetan denborak gainezarri eta gurutzatu egiten dira, protagonistaren orainean txirikordatu egiten baitira iragana eta etorkizuna, eta iraganeko eta etorkizuneko geure beste ni edo nortasun horiekin ditugun elkarrizketek geure nortasunaren eraikuntzan zer-nola eragiten duten irudikatzen da. Geure iraganarekin eta etorkizunarekin egiten ditugun negoziazio-ariketa horiek dira gogoetagai. Hitzak antzezlanean garai ezberdinetako nortasun edo posizio horien arteko elkarrizketa irudikatzen dute protagonista nagusiek, horietariko bakoitzak bizi-ibilbidearen aro bat irudikatzen baitu: lehenak, maitemintze-aldia irudikatzen du; bigarrenak, biolentziaren kontzientzia-hartzea gorpuzten du; hirugarrenak, askatze-aldia du aipagai. Zorretan antzezlanak, aldiz, dolu-prozesu bat du kontagai, bizikidearen heriotzak eragindakoa, eta dolu-aldi horretan protagonistak iraganeko, orainaldiko eta etorkizuneko (balizko) elkarrizketak gorpuzten ditu, bizikidea galdu izanak bizi-ibilbidearen errelato berriak sortzera behartzen duelako. Alegia, geure bizitza-errelatoak etengabe josi, desjosi eta birjosi beharraz dihardute antzezlanek, bizirauteko eta aurrera egiteko ariketa existentziala, soziala eta politikoa dena.

Geruza sinboliko-poetikoak

      Hika Teatroaren dramaturgiak, besteak beste, izan badu bereizgarri jakin bat: narrazio-egituran askotarikoak izan ohi dira geruza sinboliko-poetikoak, narrazio-katean zentzu berriak eraikitzen dituztenak, lotura eta sentsazio berriak sortzen dituztenak. Bi antzezlan hauetan ere geruza sinboliko-poetiko hori garatu da, Hitzak antzezlanean tonu poetikoagoa eta dramatikoagoa hartu duena, eta Zorretan antzezlanean tonu sinbolikoagoa eta jostariagoa hartu duena. Alde batetik, Hitzak antzezlanean itzalaren poetika iradokitzaile bat eraiki da: hiru protagonistek elkarri itzal egiten diotelako, senarrak itzal luze modura jokatzen duelako, eta izan badelako emakume kolpatu guztien itzal gorpuztua (laugarren emakume baten bitartez eraikitzen dena espazio eszenikoan), eta itzalaren inguruko eszenak, irudiak eta elkarrizketak etengabeak dira (protagonistaren itzalaldiak, ume hilaren itzal bizia, off ahotsaren itzala…).

      Beste alde batetik, Zorretan antzezlanean hainbat osagai sinbolikoren bitartez josi da protagonistaren zauria, guztiak ere norberaren lurraren (nortasunaren) zaintzaz dihardutenak, guztiak ere norbera sostengatzen duen lurraren (komunitatearen) zaintzaz dihardutenak. Lore protagonistak hazteko edo bizirauteko behar duen lurraren nolakotasuna du gogoetagai, hainbat geruza edo osagai sinboliko gurutzatzen direla: satorrek zulaturiko lur ezegonkorrak, sator izateko desirak eta lur azpian bizitzeko gogoa, etxeko espazioa nork bere burua babesteko lur modura irudikatua, zintzilikaturiko telefono ezegonkorrean zabalduriko ahots-oihartzun urrunak (besteekiko komunikazioa hauskortzat irudikatzen dutenak), amak lorezaintzarako duen zaletasuna… Jolasaren bidetik ere eraiki dira sinbolo horietariko asko, absurdo kutsu batetik, lur zulatu eta ezegonkorraren irudi hori adarkatuz, dolu-egunetako min-ziztadek sorturiko dantzak trebetasunez irudikatuz.

      Tema jakin bati egiten zaio tira bi antzezlanotan: nola egin iskin genero-menderakuntzaren rol batzuei, nola egin iskin genero-mandatuei. Dema jakin bat dute bi antzezlanon protagonistek: genero-mandatuetara kateatu nahi dituzten pertsonen sareetatik askatzea. Genero-zorrik ez sentitzeko teman, nork bere buruarekiko zor feminista horiek kitatzeko deman. Esaera zaharrak berri bihurtzeko sokatiran dabiltza protagonistak: zor-hitzak, zuhur hitzak. Afektu-egitura eta zaintza-egitura bizigarriagoen xerka dabiltza protagonistak, nork, nori, zor-egituraren gramatika azalberritzeko sokadantzan.

ZORRETAN

Nire buruari galdetzen diot zer egingo dudan eman ez dizkizudan besarkaden aurrean. Esan ez dizkizudan hitzen aurrean. Nire buruari galdetzen diot ea badudan maitasun-zorrik zurekin. Eta horrela bada, nola ordaindu?

LAURA APARICIO, La última función de Silvia K.

Nola gorde errautsa kolkoan?

Ez dago metodorik.

Bakar-lurrean eustea soilik,

faltan dugun zer horretan pentsatu gabe.

Bizitzak guretzako planik ez duela onartzea.

MIREN AGUR MEABE, Nola gorde errautsa kolkoan

Zorretan antzezlana 2024ko urriaren 25ean estreinatu zen, Donostiako Egia kultur etxean.

Lantaldea

Egilea eta zuzendaria: Agurtzane Intxaurraga.

Interpreteak: Miren Gaztañaga, Iñake Irastorza, Javier Barandiaran.

Zuzendari laguntzailea: Miren Gojenola.

Espazio eszenikoaren diseinua: Agurtzane Intxaurraga, Xabi Mujika eta Ikerne Giménez.

Kanpo begirada (jantzitegia eta eszenografia): Ikerne Giménez.

Soinuaren diseinua: Haritz Lete eta Agurtzane Intxaurraga.

Argiztapen diseinua: Xabier Lozano.

Diseinu grafikoa: Santos Bregaña.

Eszenografiaren egilea: Raúl Arraiza.

Jantzien konponketak: Nati Ortiz de Zarate / KKUM Inma Gómez.

Grabazio estudioa: Lera estudioa.

Promozio bideoak: Ugaitz Albisu eta Acrónica Producciones.

Argazkiak: Asier Corera eta Renata L. Etanwoski.

Teknika arduraduna: David Bernués.

Talde teknikoa: Acrónica Producciones.

Administrazioa: Asun Etxeberria.

Komunikazioa: Nagore Martínez.

Ekoizpen exekutiboa: Hika Teatroa.

Banaketa Euskal Herrian: Nagore Martínez.

Espazioa

Proposamena:

Ikuskizuna bi espaziotan gertatzen da: batetik, emakumearen eta gizonaren etxean, eta bestetik, amaren etxean. Egileak biak espazio eszeniko berean garatzea proposatzen du. Biak aldi berean.

Atrezzoa:

Eszenatokiaren ezkerraldean, bertikalean, bi goma arrosa ageri dira. Haietatik zintzilik mikrofono bat eta musika entzuteko kasko batzuk. Eszenatokiaren eskuinaldean bi aulki berde, altuak. Haietatik gertu, zintzilika beste goma arrosa bat beste mikro batekin. Pixka bat atzerago, azken goma arrosak laurogeiko hamarkadako telefono bat darama zintzilik.

Eskuinean, eszenatokiaren erditik atzeraka, tamaina ezberdinetako kartoizko kutxak. Erdian, oholtzaren atzeko aldean, sofa berde bat, modernoa, gurpilekin.

Pertsonaiak

EMAKUMEA: Lore, 45 urte, kardua bihurtzeko beldurrez bizi den lorea.

GIZONA: Jon, 50 urte, zippo metxeroa, tapa jarri bitartean itzaltzen ez den sua.

AMA: 75 urte, ulu egiten duen lorezaina.

GIZON NARRATZAILEA: aktore bera izan arren, kasu hauetan narratzaile rola hartuko du.

Soinu espazioa

Egileak proposatzen du elkarrizketak offean direnean girotuta joatea, bakoitzari dagozkion fondoko hotsekin eta soinuekin.

1. eszena: Amaren etxea

(Teloia ireki eta eszenatokiaren ezkerraldean EMAKUMEA ageri da. Giro onirikoa. Musika entzuteko kaskoak jantzita ditu, entzuten ari den hori gustukoa duela nabari da. Bere mugimenduak askeak eta handiak dira. Kamera geldoan bezala mugitzen da. Bitartean OFFa entzungo dugu.)

EMAKUMEA (off): Begiak itxi eta nire espazioa imajinatzen dut. Nire lurra, nik bertan izan nahi dudanarekin. Ez dakit non dagoen baina ikusten dudana atsegin dut. Atsegin dut sentitzen dudana, darion hezetasun usainarekin. Atsegin dut haren kolore iluna. Leihorik gabe. Zer dago bertan? Nolakoa da? Azal lodidun satorrak ari dira batetik bestera zuloak egiten. Zu haietako beste bat zara orain. Ez utzi amari bertara sartzen.

2. eszena: Esan

(Bikotea etxean dago. EMAKUMEAk aztoratuta dirudi. Tamaina handiko marradun pijama bat darama soinean. GIZONA, galtza eta alkandoraz jantzita, zerbaiten bila, kaxa artean begira ari da. AMA, alkandora, galtza eta botinekin jantzita, kutxak antolatzen ari da.)

EMAKUMEA: Egia da? Esan ez dela egia. Esan ez diozula ezer esan.

GIZONA: Nik? Esan?

EMAKUMEA: Norbait gehiago ikusten duzu hemen?

GIZONA: Zer esan? Nik hiru gauza ditut esateko...

EMAKUMEA (zuzenean publikoari mintzatuko zaio): Zuek ixo. Hau bere eta nire arteko kontua da.

GIZONA: Nori hitz egin diozu?

EMAKUMEA: Ez… Galdeidazu zertaz ari naizen hitz egiten.

(AMAk alderik alde igaroko du gela. Bekokian post-it bat darama eta eskuetan kutxa bat lurrarekin. GIZONAk ez du AMA ikusten, post-ita hartuko dio paretatik hartuko balu bezala. AMAk lurra banatu eta bere lorategia eraikiko du.)

GIZONA: Dolores... Hori da! Doloresek, zure amak, deitzeko esan dit. Hiru gauza ditut esateko. (Post-itari begira) Hauxe bat. Beste biak...

(EMAKUMEA telefonoan. Denbora gelditu egiten da.)

EMAKUMEA (mikrofonotik): Nire adinak ez du inporta. Nire izenak ezta ere. Emakumea naiz eta aztoratuta nator etxera.

GIZONA: Pijaman! Ez da posible. Pijaman etorri zara?

EMAKUMEA: Pijamak ez du inporta!

EMAKUMEA: Amarekin hitz egin dut. Dena ondo omen dago. (AMArekin pentsatuz) Ondo? Seguru?

AMA: Auuuu!!!

EMAKUMEA: Bat-batean seinale gorria piztu zait. Erabat umetuta, alertan naiz berriz.

3. eszena: Ama

(EMAKUMEA kaskoak jantzita, dantzan urduri. GIZONA kutxak mugitzen, zerbait hori gogoratu nahian. AMA lorategian, loreak landatzeko lurra prestatzen.)

AMA (off): Ume, sukaldean tortilla utzi dizut eginda. Ez zait ezer kostatu. A, eta biharko natilla batzuk egitea pentsatu dut.

            Ai, ume, gehiegi lan egiten duzu. Zatoz. Eseri nire ondoan eta kontaidazu zeozer. Gona horrekin oso guapa zaude.

            Portzierto, nik egindako jertsea ez dizut askotan jantzita ikusi. Ez zaizu gustatzen, ezta? Ba lehengoan telebistako aurkezle batek ia berdina zeraman jantzita. Moda-modan dago.

            Aizu, Jontxu ez al dator berandu? Ez zitzaion ezer gertatuko, ezta?

            Euria dator, nire belauna hasi da ja protestan. Esan beharko diot berriro medikuari.

            Beno, hemen ez banauzu behar, banoa. Etxera iristean deituko dizut ondo iritsi naizela esateko.

4. eszena: Dena aldrebestuta

(EMAKUMEA eta GIZONA etxean ari dira hizketan. AMA lur gehiagorekin dator, aitzurra eskuetan dakarrela.)

EMAKUMEA: Esan egin diozu?

GIZONA: Nik esan? Ez, berak esan dit deitu diozula eta gero bera aritu omen zaizula deika baina zuk ez omen diozula hartu. Hori esan dit berak.

EMAKUMEA: Ezin diot egunean hamar aldiz hartu.

GIZONA: Zerbait izango zuen. Izango zuen zerbait esateko.

EMAKUMEA: Esan zer? Horixe da jakin nahi dudana. Zer esan diozu?

(AMAk lur artean gorbata bat aurkituko du. Koadroduna da. Soinean jartzen du.)

GIZONA: Gauza handirik ez… Ez dakit, arraroa da. Bat-batean ez dut hitz egiteko gogo handirik sentitzen… Gorbata behar dut. Hara! Horixe da esateko nuen bigarren gauza! Non dago nire koadrodun gorbata?

EMAKUMEA: Jon! Etxera etortzeko esan diozu?

GIZONA: Ez dakit zer esan diodan. Dena dago aldrebestuta! Dena tokiz kanpo!

EMAKUMEA: Hau gu gara, gu eta gure etxea. Badakigu non gauden. Badakigu?

GIZONA: Non gauden? Ez dakit non gauden. Eta zu oraindik pijaman, eta nik beste zerbait nuen zuri esateko. Hiru gauza ziren... Hiru!

EMAKUMEA: Horrek orain ez du inporta. Dena bere erara jartzen saiatuko da. Dena bere erara. Zer esan diozu?

GIZONA: Gorbata... Zer? Nori?

(AMA etxe barrura sartuko da atseden hartzera. Garagardo bat hartuko du.)

EMAKUMEA: Doloresi! Moreak ez dizu balio?

GIZONA: Ez, ezin dut morea jantzi.

EMAKUMEA: Zergatik ez?

GIZONA: Ospakizun handietakoa koadroduna delako. Koadroduna. (Pausa) Amari? Zure amari esan nahi duzu?

EMAKUMEA: Bai. Leku guztietan dagoen ama horri. Jon, etxera etortzeko esan diozu?

GIZONA: Nori?

EMAKUMEA: Jode! Esan dizut! Nire amari! Ez zenion hona bizitzera etortzeko esango, ezta? Hona etortzeko esan diozu? Etxe honetara bizitzera?

GIZONA: Gauzak errepikatzen ari gara, ezta? Zenbat aldiz galdetuko didazu?

AMA: Auuuu!

EMAKUMEA: Erantzun bat jaso arte galdetuko dizut, infinito! Hori esan diozu?

GIZONA: Esan, esan... ez.

EMAKUMEA: Bai ala ez!!

(GIZONAk zintzilika dauden kaskoak hartu eta EMAKUMEAri eskainiko dizkio.)

GIZONA: Tori, erlaxatu... Iradokizuna izan dela esango nuke nik. “Nahiko bazenu etorri..., orain ongi etorria izango zara”. Holako zerbait esan diodala... uste dut.

EMAKUMEA: Orain?! Baina zergatik orain eta ez hilabete pare bat barru edo, esan genuen bezala?

(AMA lorategian aitzurrarekin prest, satorrak noiz burua argitara aterako.)

GIZONA: Egia. Egongo da arrazoiren bat. Beti dago arrazoi bat. Gogoratu besterik ez da egin behar. Eta nik ezin dut gogoratu esan behar nizun hirugarren gauza, eta oso inportantea zen... Lore, jantzi zaitez, mesedez.

EMAKUMEA: Ez dut jantzi nahi. (Zuzenean publikoari mintzatuko zaio) Esan egin dio, etortzeko esan dio.

GIZONA: Berriro ari zara. Norekin ari zara hizketan?

EMAKUMEA: Satorrekin, nire etxe berriko satorrekin.

(EMAKUMEA, kartoizko kaxa baten azpian sartu da. Aldi berean, AMA, satorra antzemanda, zutitu egingo da aitzurra altxatuta.)

EMAKUMEA (off): Satorra lur azpian bizi den animalia txikia eta bakartia da. Azal lodikoa. Eguzki bila, lurra zulatu eta bideak eraikitzen ditu. Horretarako aurreko hankak muturraren aurrean jarri eta lurrean hondoratzen ditu, eta ondoren lurra atzerantz bota. Baina eguzkia ikusten duenean itsu geratzen da eta nahiago lur azpian bildu.

GIZONA: Lore... Zertan zabiltza? Lore, mesedez! Aterako zara hortik? Atera hortik eta jantzi! Pijama horrekin erridikulua egingo duzu. Nirea da gainera. Esango duzu zerbait, mesedez?

5. eszena: Satorra

(AMAren aitzurkada.)

EMAKUMEA: Umetan beldurra nion iluntasunari, izugarrizkoa. Zulo beltz-beltz hura nire amesgaiztorik okerrena zen. Argia itzaltzean ezer ikusten ez dela esaten duena oker dabil. Iluntasuna pareta txuri bat izan daiteke edo egurrezko mahai bat beltzez margotuta, edo argi zuria belztuta. Dena beltzez margotuta: beltzak oheak, beltzak nire eskuak, beltzak ateak eta leihoak. Eta bat-batean, mamu beltzak nire gelan sartzen saiatzen dira. Sei urte ditut. Eta beldurra uxatzeko mamu bakoitza zuriz pintatzen saiatzen naiz, baina orduan kontrakoa gertatzen da! Zuriz pintatuta mamuak hobeto ikusten dira eta handiagoak egiten dira, eta beldurra izu bihurtzen da. Orduan amari deitzen diot: —Ama, etorri, beldur naiz… ama!

(AMA sukaldera doa.)

        Eta emakume hura logelara sartzen da eta eskua ematen dit, baina ikara ez da desagertzen. Eta badakit orain gauza bera gertatuko zaidala, bere eskuek ez didate kenduko gainean dudan ezinegona, ulertzen?

GIZONA: Bai. Hartu nirea, nire eskua.

(EMAKUMEA kutxan babestuko da berriro.)

EMAKUMEA: Elkarrekin egoteko hitza eman genion elkarri.

GIZONA: Irten hortik mesedez, ezin zara ilunpetan bizi.

EMAKUMEA: Zergatik ez? Eguzkiak itsutzea okerragoa dela ikasi dut. Nire erabakia da.

GIZONA: Atera egin zait! Bere bi begi txiki horiekin begiratu dit eta galdetzen ari zitzaidala iruditu zait. Eta iruditu zait esanda zu poztu egingo zinela. Horixe nahi zenuela uste nuen... Zuregatik egin dut.

EMAKUMEA: Venga, ya! Eta nik sinetsi!

(AMA sofan, bazkaltzen.)

GIZONA: Ez dut zu bakarrik egoterik nahi.

EMAKUMEA: Ez dut zaintzailerik behar. Aski naiz neu.

GIZONA: Ados. Orduan banoa.

EMAKUMEA: Ausartuko zara?

(EMAKUMEAk ez du espazioa errekonozitzen, harrituta begiratzen du.)

EMAKUMEA: Zergatik daude kaxa hauek guztiak etxea betetzen?

GIZONA: Gure trasteak dira. Etxez aldatu ginen, ez duzu gogoratzen?

EMAKUMEA: Ez.

GIZONA: Bai, etxe handiago bat, gela bat gehiago izateko badaezpada, zure...

EMAKUMEA: Gure ama?

GIZONA: Bai. Zure amari tokia egiteko.

EMAKUMEA: Ez! Ez! Ez!

(EMAKUMEA kaxan sartzen saiatuko da berriro. GIZONAk ez dio utziko.)

GIZONA: Et, et, et! Nahikoa da kutxatxoen jolasarekin!

EMAKUMEA: Baina hau gure etxea da… Ez duzu ulertzen?!

GIZONA: Egunero deitzen diozu! Ez dago egunik hori egiten ez duzunik. Eta zerorrek diozun bezala, gehienetan ezer ez esateko, baina egunero! “Ordu honetan eta ni oraindik amari deitu gabe!”... Egunero! Esan ez dela egia.

(AMA, platera eskuetan, sofan eseri da patxadan bazkaltzeko asmoarekin.)

EMAKUMEA: Ez gaitzazu elkarren kontra jarri.

GIZONA: Lore, gorbata berdea topatu orduko joan egin beharko dugu. Ui! Gose naiz. Hau ez al da orain arraroa?

GIZONA: Zure ama kroketak egiten eta loreak zaintzen onena da... Gorbata eta banoa!

EMAKUMEA: Jantziko naiz! Baina ez joan oraindik, mesedez.

GIZONA: Ados. Pertsona normalak bezala portatzea proposatzen dizut. Hitz egin dezakegu pertsona normalen moduan?

EMAKUMEA: Ezin dut! Badakizu zenbat kosta zaigun ama eta bioi normalak izatea? Ama-alaba normalak, esan nahi dut.

GIZONA: Hemen kanpotik denok gara normalak eta gero barrutik denok gaude izorratuta.

EMAKUMEA: Ez dakizu zenbat kosta zaidan “ama” hitza, hitzak duen zentzu guztiarekin, ahoskatzea. Ezin nuen! Urteak behar izan ditut berari buruz estresatu gabe hitz egiteko, ama miresteko gai nintzela konturatzeko, haren gainean kakarik ez egiteko!

GIZONA: Makarra hutsa zarela ematen du eta nik gutxi ikusi ditut zuk beste euren ama errespetatzen.

EMAKUMEA: Errespetua eta beldurra hurbilegi daude elkarrengandik.

AMA: Auuu!

(GIZONA ere altxatu da.)

EMAKUMEA: Gainera ni beste zerbaitez ari naiz. Ilusioaz ari naiz, berarekin arratsalde bat pasatzeko ilusioaz, edo nik zer dakit, bi musu emateko ilusioaz. Behin moztuta, zilbor hesteak ez du beti dena lotzen, ulertzen? Akojonatuta nago.

GIZONA: Nahikoa da. Zu ez zara beldurtia.

EMAKUMEA: Amarekin bai. Berriz bihurtuko naiz beldurtia, eta badakit! Beldurrez arituko gara batak bestearen gogoa bete nahian eta desastre hutsa izango da. Nik kontra egingo diot, uneoro, eta lore bat beharrean kardua aurkituko du aurrean. Kardu lehorra.

GIZONA: “Karduak lur lehorrean lore miresgarriak dira”, Harkaitz Cano.

EMAKUMEA: Ze tontoa zaren!

(EMAKUMEA, barre egin ondoren, pentsakor geratuko da.)

EMAKUMEA: Ez diot behar baino irribarre gehiago egingo, ez dut den modukoa onartuko eta ez dut konplizetzat hartuko!

GIZONA: Ni naiz zure konplizea. Lagunduko dizut.

(EMAKUMEAk musu ematen dio, baina amorruz hozka egiten dio.)

EMAKUMEA: Amarik gabe utzi nauzu!

GIZONA: Ez al duzu uste gauzak bere onetik ateratzen ari zarela? Ez dituzu hamahiru urte, jode!

(EMAKUMEA, entzungor, aulkira doa.)

6. eszena: Loredun soinekoa

(AMA altxatu, jatekoak utzi, txano gorri dotorea jantzi eta telebista piztuko du. GIZONAk eta EMAKUMEAk tentsio batean jarraitzen dute.)

GIZONA: Mesedez, Lore, egun berezia da!

EMAKUMEA: Horregatik. Ez dut jantziko. Ez izan pelma.

(AMA sofan eseri da eta telebista piztu du. EMAKUMEA telebistara gerturatu eta konturatu da piztuta dagoela.)

EMAKUMEA: Zergatik dago telebista piztuta?

(GIZONA eta EMAKUMEA sofan eseriko dira telebistari begira, AMAren albo banatan.)

GIZONA: Egizu nigatik. Nigatik bakarrik... Zeuk piztuko zenuen, James Deanen pelikula dagoelako. Zuk James Dean maite duzu.

EMAKUMEA: “Jeins Din”, eta nik bere galtza bakeroak maite nituen, eta hori umetan zen.

GIZONA: Horrexegatik. Mesedez eskatzen dizut. Nigatik eskatzen dizut.

EMAKUMEA: Hori ez eskatu. Eskatu beste zerbait.

GIZONA: Ondo da. Gauzak bere onetik ateratzen ari zarela badakizu, ezta?

EMAKUMEA: Eta zer? Zuk egin duzun bezala nik ere nahi dudana egiteko eskubidea daukat.

(AMAk telefonoa hartu eta alabari deituko dio.)

AMA: Auuuuuu!

(EMAKUMEA eta GIZONA tente jarriko dira, bietako zeinek erantzungo zain.)

GIZONA: Ama deika ari zaizu, letxe!

EMAKUMEA: Ez esan!

GIZONA: Zu zaintzen saiatzen ari da!

EMAKUMEA: Ez dudala zaintzailerik behar! Ez naizela ume bat! Esan dizut?

GIZONA: Esan didazu, bai.

EMAKUMEA: Ba esaiozu amari. Esaiozu ni ez gehiago zaintzeko eta ez gehiago deitzeko. Ez dut bere dei gehiagorik nahi.

GIZONA: Hori gezurra da. Ezin zara amarik gabe bizi. Ezin diezu haren deiei entzungor egin!

EMAKUMEA: Zoaz pikutara!

7. eszena: Natillak

(AMAren eta EMAKUMEAren arteko elkarrizketak aurrera egin ahala, gero eta gehiago tenkatuko da. GIZONAk bitartean natilla batzuk atera eta jan egingo ditu. Amaitutakoan EMAKUMEAri hurbilduko zaio.)

EMAKUMEA: Esan ama. Bai, ama, bai, bai, ama… bai, ama…

AMA: Auu, auuuu, auuuuu.

GIZONA: Esaiozu natillak zoragarriak zeudela.

EMAKUMEA: Ama… gorroto ditut zure natillak.

(Aitormena mikrofonotik egingo du.)

EMAKUMEA: Nik ez dut inoiz inor askorik zaindu, eta are gutxiago zu. Hala ere, azken urteetan zuentzat onena izaten saiatu naiz; zuretzat ere bai, ama, nire ama zarelako eta hori baino gehiago zor nizula uste nuelako. Zaintza zer den ikasten ere banabil eta apunteak hartu ditut eta buruz dakizkit! Adibidez: goserik ez pasatzeko barazkiak prestatu eta bazkaltzen ematea, zaintza hutsa da. Txukun ibiltzeko arropak plantxatzea, zaintza egokia. Goxo sentitzeko etxeko loreak ureztatzea eta etxea garbi mantentzea, zaintza garbia. Ezer ez faltatzeko erosketak egitea, zaintza prebentiboa. Eta eztarriko mina duenari eztia limoiarekin ematea, zaintza intentsiboa.

            Baina, aldiz, “laztana, ez da ezer gertatzen emakume moldakaitza, tarteka lehorra, isila eta bakartia bazara; ez da ezer gertatzen gona berdea beharrean bakeroak nahiago badituzu; ez da ezer gertatzen zure erabakia umerik ez izatea izan bada; ez da ezer gertatzen sukaldatu beharrean bokatak jatea nahiago baduzu; loreak gaur bai eta bihar ere bai lehortzen bazaizkizu; nire natillak gustuko ez badituzu; nirekin bizi nahi ez baduzu ez da ezer gertatzen, laztana”. Hori hil ala biziko zaintza da, ama.

(Mikrofonoa utzi eta sofan eseriko da. AMA sofan dago kapela gorria soinean, lo.)

EMAKUMEA: Ez zait zu zaintzea ateratzen. Ez dakit egiten. Errieta egingo nizuke. Ez daukat pazientziarik besteen erritmora egokitzeko, eta gutxiago zurera. Ez ditut zure itxaropenak beteko eta zuk ere ez nireak. Ez dakit zergatik. Ez da maitasun falta, argi dago ez naizela egiten saiatu zaren alaba.

GIZONA: Lore...

EMAKUMEA: Egia da, Jon... ez naiz emakume sentsiblea, xamurra eta enpatikoa. Ez naiz! Eta zuekin zorretan nagoela sentitzen dut!

GIZONA: Zorretan? Nirekin ez.

(EMAKUMEA zutitu eta publikoari mintzatuko zaio.)

EMAKUMEA: Bai. Banago. Zorretan nago.

GIZONA: Berriro! Norekin ari zinen?

EMAKUMEA: Inorekin ez.

GIZONA: Ba egon lasai. Etxea ordainduta dago, ez daukagu zorrik... (Publikoari) Portzierto, norbaitek koadrodun gorbata bat topatzen badu, nirea da, bale?

EMAKUMEA: Eta zu? Norekin ari zara?

GIZONA: Inorekin ez... Hara, izorrai!

(Isiltasuna.)

EMAKUMEA: Galduta nago.

GIZONA: Ni ere bai. Noiz jantziko duzu loredun soinekoa?

EMAKUMEA: Eta zuk noiz ulertuko duzu lore guztiak zimeltzen ari zaizkidala?

(Isiltasuna berriro. Segundo batzuk geroago GIZONA, aspaldiko garai onak gogoan, kantuan hasiko da.)

GIZONA:

        “Tiemblas amor mío, como una gota de rocío, agapimú”.

        Entras en mi cuerpo, como la rubia entra en el tuerto, agapimú.

        Nombras tú mi nombre, como Jonás lo dijo en Londres, agapimú.

(EMAKUMEA lotuko zaio.)

GIZONA / EMAKUMEA:

        Tocas mi cintura, como la mierda toca al cura, agapimú

        Eres el viento que no cesa, eres un queso de Oropesa.

        Eres fuego y frío, me voy a lavar el coño al río, agapimú.

        O, o, o, o, agapimú. O, o, o, o, agapimú.

        Agapimú, agapimú.

        Agapimú, agapimú, agapimú.

GIZONA: Lore...

EMAKUMEA: Ez esan ezer!

GIZONA: Ez, zuk esan behar diozu.

EMAKUMEA: Esan?

GIZONA: Bai, esaiozu. Argi esaiozu.

EMAKUMEA: Ados.

GIZONA: Hor doa nire agapimú!

EMAKUMEA: Ama…

8. eszena: Argi

(AMA lorategian loreak landatzen. EMAKUMEA lorategian, loreak lurrez estaltzen. GIZONA kutxen artean trasteak begiratzen.)

AMA (off): Baina hau zer da?

EMAKUMEA (off): Zer, ama?

AMA (off): Loreak. Ura behar dutela.

EMAKUMEA (off): Atzo bota nien.

AMA (off): Atzo? Nahikoa ez. Ez duzu ikusten nola dauden?

EMAKUMEA (off): Ba ez. Zer dute?

AMA (off): Kariño falta, horixe baino ez. Etxe honetan kariñoa falta da. Ez duzu ikusten nola dagoen hau?

EMAKUMEA (off): Ez dut loreetarako eskurik.

AMA (off): Interes pixka bat jartzea da. Niri asko gustatzen zaizkit, badakizu. Poza ematen didate.

EMAKUMEA (off): Eraman etxera. Oparitu egiten dizkizut.

AMA (off): Bai zera, zuk badakizu zenbat lore ditudan nik? Handiena eta politena, zeu gainera.

EMAKUMEA (off): Ama...

AMA (off): Badakit zer esango didazun esan aurretik, eta barkaidazu, baina beste ume bat, horixe da zuk behar zenuena.

EMAKUMEA (off): Ez dago umerik. Kito.

AMA (off): Kito, kito, halaxe amaitzen dituzu zuk elkarrizketa guztiak. Jontxu non dago? Berari esango diot loreak zaintzeko.

EMAKUMEA (off): Ez nuke asmatuko.

AMA (off): Zuk esateko ez da asko. Lore ordez, Dolores izena jarri behar nizun.

EMAKUMEA (off): Dolores zure izena da ama.

AMA (off): Barkatu, baina batzuetan…

EMAKUMEA (off): Min bat naiz. Kronikoa. Badakit.

(AMA lorategian loreak zaintzen. GIZONAk hartz panpina bat atera du kutxetako batetik eta EMAKUMEAri erakutsi dio.)

GIZONA: Argi... Argik hamar urte izango zituen orain.

(EMAKUMEA adi geratu zaio. Urduri, GIZONAri panpina eskuetatik kendu eta ausaz kutxa batera jaurtiko du.)

EMAKUMEA: Ixo!

(Isiltasun laburra.)

GIZONA: Zuk zergatik ez duzu izen hori inoiz berriro aipatu, Lore? Zergatik ez duzu inoiz saiatu nahi izan berriro?

(EMAKUMEA gelako kutxak jasotzen eta tokiz aldatzen hasiko da, entzungor.)

GIZONA: Nik bai, nik beste ume bat izan nahi nuen berriz. Lore, mesedez, utzidazu esaten: nik nahi nuen, ume bat izan nahi nuen zurekin. Lore…

(EMAKUMEA garagardo batekin agertu da. Trago bat eman ondoren, GIZONAri eskainiko dio.)

EMAKUMEA: Urteak dira txakur bat hartzeko esan nizula.

GIZONA: Txakur bat? Nik ez dut txakurrik nahi etxean.

EMAKUMEA: Ezta nik ere ama gure teilatupean!

(AMA kutxa baten barruan eserita. Burua urruti. EMAKUMEA mikrofonoaren azpian, lurrarekin jolasten. GIZONA aulkian mikrofonoa eskuetan.)

GIZONA NARRATZAILEA: Neska gaztea haurdun dago. Hemezortzi urte ditu.

EMAKUMEA: Hemeretzi urte nituen.

GIZONA NARRATZAILEA: Hemeretzi urte ditu.

EMAKUMEA: Zergatik gogoratzen dut hau orain?

GIZONA NARRATZAILEA: Mutil guapoak harrituta begiratu dio. “Zer gertatu da?”, “Ez dakit”, esan dio neskak.

EMAKUMEA: Desio handiarekin egin nuen, baina beste ezer sortzeko desiorik gabe.

GIZONA NARRATZAILEA: “Ez genuen kondoirik erabili, gogoratzen?”, esan dio neskak. Mutila isildu egin da.

EMAKUMEA: Bederatzi asterekin egin nuen.

GIZONA NARRATZAILEA: Neska isildu egin da.

EMAKUMEA: Lur azpian satorrik antzematen ote nuen entzuteko isildu nintzen.

GIZONA NARRATZAILEA: Satorrak itsusiak iruditzen zaizkio...

EMAKUMEA: Oraindik ez nituelako ezagutzen.

GIZONA NARRATZAILEA: ...hilda ikusi dituelako beti. Aitak hilda.

EMAKUMEA: Eta hildakoek ez dute itxura onik izaten, nahiz eta satorrak izan.

GIZONA NARRATZAILEA: “Abortatu nahi dut”, esan dio neskak bat-batean. Eta zazt! Aitaren aitzurrak satorraren burua jo du seko. Emakumeak mina sentitu du.

EMAKUMEA: Orain ere mina sentitzen dut, maitasunarekin nahastuta.

GIZONA NARRATZAILEA: “Ostia!”, esan dio mutilak, “Ez dakit zer esan”. Neskak ordea hainbat gauza esan nahi dizkio. Esan nahi dio bere ama ere ezkondu aurretik geratu zela haurdun...

EMAKUMEA: Ama, lasai, satorrak baino ez dira.

GIZONA NARRATZAILEA: ...baina amari, berari ez bezala, nahiz eta lurra oinetan mugitzen ari zitzaiola sentitu, ez zitzaion inoiz abortatzea burutik pasa. Hemeretzi urteko neska gazteak hainbat gauza esan nahi dizkie, esan nahi die satorrak direla zuloak egiten. Baina ez du egingo mutil guapoa, horrezkero, urruti dagoelako eta amak loreak izorratzen dizkioten satorrak gorroto dituelako.

EMAKUMEA: Orain ohitu egin naiz haien azal beltz eta lodira.

GIZONA NARRATZAILEA: Neska gaztea sator bihurtzen hasia da.

(EMAKUMEA kutxa barruan. Giro iluna eta onirikoa.)

EMAKUMEA (off): Nik lurra jaten nuen umetan, ume-umetatik. Ume askok jaten dute lurra, esan dizut halakorik noizbait? Esaten dute lasaitu egiten duela, gorputzean falta omen zaiguna lurretik hartu nahi dugulako jaten omen dugu lurra. Baina nik uste alderantziz dela, lurrak jaten gaituela haren parte garelako. Amak ez ikusteko moduan egiten nuen, ezkutuan egiten nuen. Behar nuen, egiatan, hobeto sentiarazten ninduen. Agian horregatik ari naiz orain nire lurraldea lurrez osatzen, maite ditudanekin. Pozik egongo naiz lur azpian tokia eginda.

9. eszena: Hotza ala beroa

(EMAKUMEAk kutxa barruan jarraitzen du.)

GIZONA: Lore, mesedez… Atera hortik.

EMAKUMEA (amorraturik): Zertarako? Hemen lasaiago sentitzen naiz. Ume.

GIZONA: Bai zera! Zuk aspaldi utzi zenion umea izateari, Lore, ama hil zenetik.

EMAKUMEA (barrutik atera eta harrituta): Ama hil? Nik ama hil nuen?

GIZONA: Bai, terapeutak esanda, ez duzu gogoratzen?

(EMAKUMEA kutxan zutituko da, eta ahaldunduta hitz egingo du.)

EMAKUMEA: Egia! “Zu zeu izateko, ama hil egin behar duzu”, esan zidan terapeutak. Eta halaxe egin nuen, ahal bezain pronto ama hil eta alde egin nuen urrutira. (Kutxatik guztiz aterako da) Eta orduan hasi nintzen lasaiago bizitzen, erru txikiagoarekin bizitzen: lasaiago bazkaltzen, lasaiago sofan egoten, lasaiago karaokera joaten… Gogoratzen?

(Diskoteka giroa. Bikotea dantzan eta kantuan ari da. Baby, Hello kantua.)

EMAKUMEA: …egun batean faltan bota nuen arte! Eta deika hasi nintzaion, ganorazko ezer ez esateko, baina deitu egiten nion.

GIZONA: Orduan? Zein da arazoa orduan?

EMAKUMEA: Orain dena aldatu dela. Den-dena.

(AMA hozkailu barruan puntua egiten. EMAKUMEA eta GIZONA sofan bilduta. Lo.)

EMAKUMEA (off): Zer moduz, ama?

AMA (off): Hementxe.

EMAKUMEA (off): Itxura ona daukazu.

AMA (off): Oinaze aurpegiarekin ondo ez.

EMAKUMEA (off): Min daukazu, ala?

AMA (off): Gaur bai. Ez da ikusten?

EMAKUMEA (off): Nik itxura ona hartzen dizut.

AMA (off): Zuk badiozu... Jakingo bazenu... Gaur ere botoiari ematekotan egon naiz, baina azkenean pena eman didate.

EMAKUMEA (off): Pena?

AMA (off): Esan dizut anbulantziako mutil majoak Jon izena zeukala?

EMAKUMEA (off): Izen horrekin majoa behar.

AMA (off): Oso jatorra.

EMAKUMEA (off): Mundua Jonez beteta dago.

AMA (off): Deitu egin diot.

EMAKUMEA (off): Nori?

AMA (off): Nori izango da ba? Jontxuri! Ze beste Jon dago gurean?

EMAKUMEA (off): Zertarako? Eskola ematen egongo zen.

AMA (off): Etxe azpitik pasa da eta nik ikusi.

EMAKUMEA (off): Autoeskolako irakaslea da, ama.

AMA (off): Txoferra, bai, badakit.

EMAKUMEA (off): Ez da zure txofer partikularra.

AMA (off): Berari ilusioa egin dio. Mutil jatorra da.

EMAKUMEA (off): Gizon santua zurekin.

AMA (off): Horretan arrazoia ematen dizut. Zuk daukazu, zuk, zortea.

EMAKUMEA (off): Ama, ez esan. Ez segi. Eguzkiak jotzen duenean gaixotu egiten naiz.

(EMAKUMEA esnatu egin da. Sofatik zutituko da, aztoratuta, amesgaizto batetik esnatu izan balitz moduan. Kolpe batez hozkailua itxiko du.)

EMAKUMEA: Zerbaitek eztanda egin aurreko segundo horietan sentitzen naiz erabat umetuta. Negar egingo dut. Negar egingo dut behin eta berriz, nahita egingo dut negar, lehertu arte, eta uholdeak sortuko ditut, eta zuk ez didazu esango lasaitzeko. Ez naiz lasaituko, aittu? Eta gorrotatu egingo zaitut egin didazunagatik!

GIZONA: Ondo da.

EMAKUMEA: Ondo da?

GIZONA: Bai, ondo deritzot.

EMAKUMEA: Ez esan hori.

GIZONA: Egin negar.

EMAKUMEA: Zer?

GIZONA: Egiteko, negar egiteko, on egingo dizu.

EMAKUMEA: Ez, ez dut egingo, eta gutxiago zuk eskatzen badidazu!

        Jode, barkatu, ez dakit zer ari naizen egiten. Ez dut zu joaterik nahi. Gorroto zaitut. Ez dut ama etortzerik nahi. Ez dut honetaz hitz egin nahi. Pijama honekin… maite zaitut, gustura nago. Jon, zu hor zaude eta ni hemen nago eta amari buruz ari gara hitz egiten, edozein egunetan bezala, azken bi aste hauetan bezala. Eta zuk esajeratzen ari naizela esango didazu. Esan esajeratzen ari naizela. Esan, mesedez. Esan!

10. eszena: Musuak

(GIZONAk EMAKUMEAk esandakoa beteko du eta antzerkitxoa egiten hasiko da.)

GIZONA: Tira, tira, ez zaizu iruditzen esajeratzen ari zarela?

EMAKUMEA (publikoari pozez): Banekien hori esango zidala!

GIZONA: Ondo esan dut?

EMAKUMEA: Bai, oso ondo! Segi!

GIZONA (publikoari): Banekien horixe esango zizuela. Baina hemen ez dago inor! (EMAKUMEAri) Hor ez dago inor!

(AMA sofan eseriko da telebista ikusi eta puntua egiten. EMAKUMEA eta GIZONA, AMA erdian dutela, sofan eseriko dira.)

EMAKUMEA: Ezetz? Gaurtik aurrera ama izango dugu erdian, eta nik berarekin egon beharko dut gau eta egun.

(AMAk eta GIZONAk telebista pizten dute batera.)

GIZONA: Tira, tira. Gauetan behintzat elkarrekin eseriko gara sofan eta zuk oinak hotz dituzula esanda, nire oinetan bilduko dituzu, eta nik pelikula ikusten lo hartuko dut eta zuk “tira, goazen ohera, lotan zaude eta” esango didazu. Ala ez?

EMAKUMEA: Zer gertatuko zaigun esango dizut. Ostiralero bezala… Gaur ostirala da?

GIZONA: Larunbata.

EMAKUMEA (sentsazio arraroz): Larunbatak ez zaizkit gustatzen. Ostiralero bezala zuk nire ondoan eseri nahiko duzu sofan, baina ezin, ze ama erdian izango dugu erdi-erdian pozez zoratzen.

(AMAk telebistari begira barre algara egingo du.)

EMAKUMEA (aztoratuta, sofatik salto egin eta ahopeka hitz egingo du): Jon… bertan ikusten dut.

GIZONA: Tematuta zaude berarekin.

EMAKUMEA: Ez diot musu gehiago emango.

GIZONA: Bai zera! Zu, musuen jonkia?

EMAKUMEA: Hogeita hamar urte kostatu zitzaidan amari musu ematea eta egun bakarra beharko dut gehiago ez emateko. Nola emango diot musu etxe berean bizi bagara?

GIZONA: Erraza. Bere ondoan eseriko zara, hurbilduko zara disimuluz, burua jiratuko duzu, aurreratu, ezpainak luzatu...

(AMAri puntuko orratza erori eta makurtu egingo da. EMAKUMEAk eta GIZONAk elkar musukatuko dute.)

GIZONA: …eta listo. Gogoa besterik ez da behar.

EMAKUMEA: Goazen larrutan egitera, orain!

GIZONA: Zer?

EMAKUMEA: Baaai! Kristoren gogoa sartu zait, eta gainera lasaitzen lagunduko digu.

GIZONA: Orain?

EMAKUMEA: Bai, orain. Azkar, biluztu!

(AMA gustura telebistako filma ikusten. Gozatzen. Ondoan EMAKUMEA eta GIZONA larrutan saiatzen.)

GIZONA: Hemen, ti-ta baten?

EMAKUMEA: Bai! Ti-ta batean! Ama etorri baino lehen.

GIZONA: Ez! Eta harrapatzen bagaitu?

EMAKUMEA: Ea horrela alde egiten duen.

GIZONA: Ezin diogu hori egin.

EMAKUMEA: Ikusten? Oraindik ez da etorri eta jada gure erdian dago, puntua egiten, ea zertan gabiltzan galdezka.

GIZONA (AMAri zuzenduz): Ni ezertan ez! Bera izan da!

EMAKUMEA: Baina disimulatu, ez begiratu berari!

GIZONA: Nori begiratzea nahi duzu?

EMAKUMEA: Begiratu nire titiei, jode!

GIZONA: Ezin dut. Ezin naiz kontzentratu.

EMAKUMEA: Hemen ez dago inor.

GIZONA: Fijo? Zure ama ere ez?

EMAKUMEA: Lasaitu eta kontzentratu pixka bat.

GIZONA: Ez! Ez da hobe izango gauean saiatzea? Koltxoi epelean?

EMAKUMEA: Ahaztu hori!

GIZONA: Lo berarekin? Zertarako?

EMAKUMEA: Nire ama oso insistentea da. Ura ez bada, pixa egin nahiko du!

GIZONA: Biak ahalko ditu egin, nahi duenean, gu lotan edo larrutan gauden bitartean.

EMAKUMEA: Ezetz ba! Gaizki sentituko da eta deitu egingo dit. Berak atea gurutzatu orduko amaitu da gure arteko sexua. Amaitu da!

GIZONA: Ez da hainbesterako izango! Ama besterik ez da.

EMAKUMEA: Horixe da arazoa, nire ama dela. Jon, edo orain edo akabo. Titiei!

(EMAKUMEAk bere titien gainera ekarriko du GIZONA.)

GIZONA: Amak harrapatuko gaitu, jode!

(Elkar askatuz.)

EMAKUMEA: Ama, ama, ama... Zertara dator hainbeste ama? Argi dago amarekin ezin dugula, ni banoa! Geratu zu berarekin.

GIZONA: Ni? Ez, ez, zuk geratu behar duzu.

EMAKUMEA: Zuk gonbidatu duzu!

GIZONA: Zeure ama da.

EMAKUMEA: Horregatik! Utzi niri joaten eta horrela bisitan etortzen naizenetan, etortzen banaiz, musu emango diot.

GIZONA: Eta niri ez didazu emango?

EMAKUMEA: Zuri? Zuri burua hartu eta komun zuloan sartuko dizut, gero bonbari emateko. Ahohandi halakoa!

GIZONA: Ederki.

EMAKUMEA: A! Eta elkarrekin biziko zaretenez...

GIZONA: Lore...

EMAKUMEA: Ez Lore ez Loreondo. Hartu bere pastillen ardura. Goizetan, diabetes eta tentsioarena. Eguerdian, sintrom eta gauetan lorazepam.

GIZONA: Diabetesa, tentsioa, sintrom eta lorazepam.

EMAKUMEA: Eta jarri marka bat telebistako mandoan, badakizu euskal telebista maite duela.

GIZONA: ETB1. Eta goizetan irratia ohean eta igande arratsetan txokolate beroa...

BIAK BATERA: ...txurroekin. Lau txurro.

(GIZONAk ama bertan balego bezala egingo du. EMAKUMEAk maitasunez begiratuko ditu, gozatuz egoerarekin.)

GIZONA: Gustura, e, Dolores? Eta orain... briska partidatxoa! A cara de perro! Tira, zuk? Nik triunfu!! Toma! (Jolasean jarraitzen dute)

EMAKUMEA: Jon, ez izan umea eta utziozu tarteka irabazten.

GIZONA: Bale, bale, baina tranpetan harrapatzen banau, haserretu egingo zait. Ederra da ba zure ama!

EMAKUMEA: Eta lagundu loreak ureztatzen.

(EMAKUMEAk inbidia eta miresmena sentitzen ditu, biak batera. AMA, telebista itzali ondoren, badoa pastillak atontzera.)

EMAKUMEA: Primeran moldatuko zinateke, ziur nago.

GIZONA: Ba bai. Nire txorradekin barre egiten du, zer nahi duzu esatea?

EMAKUMEA: Zurea balitz bezala zainduko zenuke. Igual hobeto. Egingo zenuke hori nigatik?

GIZONA: Zugatik? Bai zera! Bere natillengatik. Zuri ez zaizkizu gustatzen, baina niretzat munduko onenak dira.

EMAKUMEA: Zergatik zara horren maitagarria guztiokin?

(Isiltasuna.)

GIZONA: Musu bat ere ez didazu emango?

(EMAKUMEA GIZONAri hurbildu, eta gozo musu emango dio.)

11. eszena: Argi

(EMAKUMEA mikrofonotik arituko da. GIZONA sofan eserita, ilun.)

EMAKUMEA: Hamar segundoz izan genuen Argi besoetan.

GIZONA: Gutxiegi.

EMAKUMEA: Niretzat nahikoa, berriz ez nintzela ama izango erabakitzeko.

        Gerretan esaten dute isiltasunak iragartzen duela gerraren hasiera. Isiltasun beldurgarri batek zanpatzen duela dena. Argi isilik joan zen.

            Hamar: Argi hil da. Umea isilik dago, ama orroka ari da, animalia bihurtu da berriz.

            Bederatzi: Zaplazteko bat eman diote eta gero beste bat eta beste bat. Egin negar, ume. “Baina berak ez du nahi. Utziozue! Libre da nahi duena egiteko! Ez gehiago jo!”.

            Zortzi: Argiri zerbait gertatzen zaio. Inguruan korrika dabiltza nigandik ezkutuan hizketan.

            Zazpi: Zer ari da gertatzen? Nik altxa egin nahi dut eta korrika alde egin. Eta umea? Nik korrika alde egin nahi dut. Ama izan berritan ama izateaz damutzen ari naiz. Zergatik erabaki nuen ama izatea?

            Sei: Umea besoetatik kendu didate. Ez kendu! Nirea da! Orain besotik besora mugitzen dute panpina bat balitz bezala.

            Bost: Bere azala irristakorra da baina niri ez zait axola. Ondo heldu nahi dut eta begietara begiratu. Ei… begiraidazu. Zergatik ez didazu begiratzen?

            Lau: Ama-alabak gara. Baina hemen umea isilik dago eta ama da negarrez ari dena.

            Hiru: Maite zaitut! Zure ama naiz. Ni naiz zure ama.

            Bi: Azkenik nire besoetan! Nigandik jaio zara. Askotan imajinatu dut nolakoa izango zinen. Zu zara, ezta? Ez nekien nolakoa izango zen zure aurpegia…

            Bat: Kanpoan zaude! Hogeita lau ordu mingarriren ondoren atera zaitut, azkenean. Animalia izan naiz eta animalia batek bezala egin dut orro. Eta orduan, klak!, lotzen gintuen zilbor hestea moztu dizute.

            Orain bi gara. Argi jaio da.

            Zero: Ongi etorri, maitea, eta agur.

            Hamar segundo nahikoa izan ziren.

GIZONA: Zertarako?

EMAKUMEA: Minarekin bizitzeko.

GIZONA: Ulertzen dut.

EMAKUMEA: Ez, ez duzu ulertzen. Amek ezin dute ama ez izan.

        Nolakoa izango zen?

GIZONA: Ez dakigu. Orain ja ez du inporta.

(Isiltasuna.)

EMAKUMEA: Eta zuk, faltan botatzen duzu?

GIZONA: Bai, noski. Orain utziko didazu esaten?

(EMAKUMEAk buruaz baietz esango dio.)

GIZONA: Egunero. Egunero. Egunero...

(EMAKUMEAk GIZONA besarkatuko du. Gero, GIZONAk telefonoa eskainiko dio.)

GIZONA: ...amak asko maite zaitu.

EMAKUMEA: Eta zer suposatzen da egin behar dudala?

GIZONA: Hasteko, lasaitu.

EMAKUMEA: Lasaitu… lasaitu… (Leher eginda) Ezin dut lasaitu! Ez dakit zer ari naizen bizitzen uneoro. Sentsazioa daukat hautsita dagoen feria bateko atrakzio batean igota nagoela, eta ezin dut bista kokatu toki edo denbora konkretu batean, ezin dut! Ez dakit uneoro bizitzen ari naizena atzera saltoa den, benetan oraina hauxe den, edo etorkizuna den. Ez dakit! Dena dago nahasia. Ez dakit hau erreala den edo amets bat den. Ez dut nire burua ulertzen, ez dut nire burua ulertzen…

(AMA otso bihurtuta hozkailutik atera eta ulu egin ondoren sofan eseriko da. GIZONAk EMAKUMEA besoetan hartu eta AMAren magalean babestuko du. AMA-otsoa bere umea miazkatzen hasiko da.)

EMAKUMEA (AMAren magaletik): Portzierto, zure gorbata amarenean dago.

12. eszena: Otsoa

EMAKUMEA (off): Kaixo, ama, zer moduz?

AMA (off): Betiko legez. Zu ondo?

EMAKUMEA (off): Bai. Dena ondo.

AMA (off): Lanean egongo zinen. Deitu dizut eta ez duzu hartu.

EMAKUMEA (off): Ezin nuen hartu.

AMA (off): Eskerrak hil behar nuela esateko izan ez den.

EMAKUMEA (off): Medaila bat ekarri dizut botoi batekin; horixe ekiditeko, hain zuzen ere.

AMA (off): Medaila bat niri? Zertarako?

EMAKUMEA (off): Hil aurretik hiltzen ari zarela jakinarazteko.

AMA (off): Jesus umea, hainbeste hil eta hilondo, ni hiltzea nahi duzula ematen du.

EMAKUMEA (off): Medaila berezia da. Zerbait gertatuz gero eta bakarrik egonda, botoi honi eman eta segituan norbait jarriko da zurekin kontaktuan.

AMA (off): Eman egingo diot.

EMAKUMEA (off): Ez ba, ez eman.

AMA (off): Emango diot.

EMAKUMEA (off): Ezetz, hau ez da jolasteko.

AMA (off): Zertarako den ikusi nahi dut.

EMAKUMEA (off): Ama, gogoan duzu Pedro eta otsoaren ipuina? Umetan kontatzen zenidana eta nik hainbeste maite nuena? Berriro entzun nahiko nuke.

(EMAKUMEA eta AMA-otsoa, sofan eserita. GIZONA aulkian.)

GIZONA NARRATZAILEA: Bazen behin ama otso bat.

AMA: Auuuu!

GIZONA NARRATZAILEA: Dolores zen bere izena. Munduan nagusiak egin diren milioika otso-pertsona horietako bat zen Dolores. Eta tarteka ohore egiten zion bere izenari.

AMA: Auuu!

GIZONA NARRATZAILEA: Errua telefonoarena da. Ez du askorik jotzen. Gaur telefonoak jo du, ordea: “Gaur ere ezingo zarela etorri?”.

AMA: Auuu!

GIZONA NARRATZAILEA: “Ez naiz ba ondo sentitzen”. Doloresek halaxe esan dio alabari, eta alaba bisitan doakio. Medaila bat eramango dio. Medaila berezia da: benetan gaizki sentitzen denean erabiltzeko.

(EMAKUMEAk sofatik irrist eginda, lau hankan, geldo, animalia gisa, eszenaren aurrean dagoen lur multzoarekin bat egingo du.)

AMA: Auuuu!

GIZONA NARRATZAILEA: Bigarren egun batez, Dolores otsoak minaren botoiari eman dio eta telefonoa joka hasi da. Bestaldean mutil baten ahotsak ea ondo dagoen galdetu dio gozo. “Ez, laztana, ez nago batere ondo. Mina sentitzen dut, bihotzean hasi eta tripetaraino. Zer ote da hau?”. Mutilak ez arduratzeko esan dio, lasaitzen saiatzeko. Alaba, lana utzita, korrika doa. Deitu egin diote. “Ama! Ondo zaude, ama? Erori egin zara? Non duzu mina?”.

AMA: Auuuuu!

GIZONA NARRATZAILEA: Alabak errieta egin dio eta korrika itzuli da lanera. Hirugarren egun batez, Doloresek medailoiari eman dio berriro. Oraingoan bestaldean neska gazte batek atendituko du. Hauxe kasualitatea: bere alabaren izen berbera dauka! “Lore, ez naiz ondo sentitzen”. Bitartean, Lore alaba, ziztuan dator berriro. “Ama! Non zaude? Zer gertatu da oraingoan?”. Dolores otsoa sukaldean da. Afari goxoa prestatu dio. Alaba mutu dago. Alaba sututa dago.

EMAKUMEA (basati): Auuuu!

GIZONA NARRATZAILEA: Alabak oihu egin dio otsoari. Eta otsoa isildu. Alabak atea kolpe batez itxi eta korrika alde egin du. Korrika ari da. Korrika dabil kolpetik gaizki sentitzen hasi eta gelditzen den arte. Amari deitu dio minez itota. Ur falta duela esan nahi dio. Dena esan nahi dio, baina aurretik beste ahots batek esango dio telefono hori itzalita edo koberturarik gabe dagoela.

13. eszena: Motxila

(AMA kutxen artean, loredun soinekoa eta gorbata atontzen. GIZONAk eta EMAKUMEAk bi elkarrizketak batera daramatzate, tartekatuz.)

GIZONA: Hori da arazoa orduan? —Gorbatagatik galdetu dizut—. Zu izan beharrean ni izan naizela esan diona?

EMAKUMEA: Noski. —Bai, lasai, entzun dizut—. Nire ama da eta izatekotan niri zegokidan zerbait esatea. Ez zuri!

GIZONA: Nork gonbidatzen zuen nirea ostegunero afaltzera? —Behar dut—. Nork esaten zidan “Amari deitu diozu? Deitu diozu amari?” gau batean bai eta bestean ere bai? Nork esan zion etortzeko gaixotu zenean?

EMAKUMEA: Nik, nik, nik, baina zuk ez zenuelako ezer egiten eta gainera horrek ez dauka zerikusirik honekin.

GIZONA: Ya lo creo baietz! —behar dut, benetan—.

EMAKUMEA: —Ezetz ba—. Zenbateraino eragiten zizun zuri ama tarteka hemen egoteak? Esan. Zenbateraino?

GIZONA: Pentsatzen ari naiz...

(EMAKUMEA loreen aurrean dago orain. Ezinegonean.)

GIZONA: …pentsatzen ari naiz zuk ezkutatu didazula gorbata.

EMAKUMEA: Amaren territorioa ez da nirea. Ez da nire etxea. Ezin dut.

AMA: Auuuuu!!!

GIZONA (gozo): Zu ulertzen saiatzen ari naiz, Lore. Egunero pasatzen zinen amarenetik bisita egitera.

        Emakumea (bat-batean gogoratuz): —han zegoen gorbata—.

GIZONA: …azken bi urteotan ez zenuen egun bakar batez hutsik egin eta bueltan, atea ireki orduko zera esaten zenidan: “Martxa honetan, ama laster izango dugu gurean. Etxe handiago bat bilatzen hasi beharko dugu”.

(EMAKUMEA telefonoan. Zerbait esan diote. Arnasa falta zaio.)

GIZONA (deia bitartean): Portzierto, deitu zenion?

(Isiltasuna. EMAKUMEA dena ulertu nahian.)

EMAKUMEA (galduta): Zergatik hitz egiten didazu iraganean?

GIZONA: E? Hauxe da etxea. Ez dugu seme-alabarik, ez dugu ilobarik. Ama, zure ama geratzen da... berak zainduko zaitu nik alde egitean.

EMAKUMEA (galduta): Nola zuk alde egitean?

GIZONA: Bai. Joan beharra daukat. Nik gorbata berdea jantzi orduko alde egingo dut.

(EMAKUMEAk lepo zintzurretik helduko dio GIZONAri.)

EMAKUMEA: Letxe txarrekoa naizela badakizu, ezta? Eta hau orainaldian esaten dizut.

GIZONA: Ondo da. Ondo da.

(GIZONAk telefonoa hartuko du.)

GIZONA: Deituko diot.

EMAKUMEA: Zertarako?

GIZONA: Esango diot ez etortzeko. Esango diot ez dela ideia ona izan. Esango diot dena.

EMAKUMEA: Zer? Nola esango diozu orain ezetz?! Badakizu zer disgustu hartuko duen?

GIZONA: Benetan, ez dago munduan zu ulertuko zaituen amarik!

(Kutxa handi bat bakarrik dator ibiliz. Barrutik esku bat agertu eta musika pizten du. Cariñito kanta entzuten da, Los Hijos del Sol-en ahotsean. AMA ateratzen da bertatik, buruan lore sorta handi bat jantzita, pozez kantari. EMAKUMEAk eta GIZONAk, elkarrekin haserre, dantzan egingo dute. AMAk musika itzali eta denak bere horretan jarraituko du.)

14. eszena: Nik, zuk

(Agurraren ataria, EMAKUMEA eta GIZONA sofan eserita, albo banatan.)

GIZONA: Medikuarengana joan nahi zuen.

EMAKUMEA: Neuk eraman behar nuen medikuarengana.

GIZONA: Deitu omen zizun, ba.

EMAKUMEA: Ez nion hartu. Gero deituko diot, pentsatu nuen. Delitua da hori?

GIZONA: Patua, besterik ez. Eguzkiak itsutu eta gainera zetorkidala ez nuen ikusi. Orain banoa. Aio.

EMAKUMEA: Aio.

GIZONA: Zaindu.

EMAKUMEA: Zaindu.

GIZONA: Elkar zaindu. Emaiozu etxeko giltza.

EMAKUMEA: Zurea inoiz ez.

(EMAKUMEAk lurra seinalatuko dio.)

EMAKUMEA: Soroan ez da satorrik geratzen. Zuloak besterik ez.

GIZONA: Ez da geratzen burua eguzkitara ateratzen ausartzen den satorrik, esan nahiko duzu. Gainontzean, soroa sator zuloz josita dago.

EMAKUMEA: Ezetz, ez daudela. Ihesi joan gara denak. Den-denak.

GIZONA: Nora?

EMAKUMEA: Urrutira. Beste lur batzuetara.

GIZONA: Lurra lur, han edo hemen. Baietz agertu berriro!

EMAKUMEA: Ez ateratzeko esango diet.

(EMAKUMEA zutitu eta mikrofonora doa.)

EMAKUMEA: Lur azpian egingo dugu bizimodua, zizare eta bakterioekin. Lurra maitatuz biziko gara. Zizareak, bakterioak, landareak, belar sustraiak, ura eta oxigenoa. Satorrak ez du gehiago behar bizitzeko, zorrik gabe bizi da, lurra astintzetik.

15. eszena: Lur multzoa

(EMAKUMEA eszenaren erdian da, lur eta loreen aurrean.)

EMAKUMEA (publikoari zuzenduz): Satortxo deitzen zidan aitak. Satortxo. Jostaria zen gure aita eta ni berarekin nengoenean ziztatzailea. Bizitzari aurrez aurre begiratzen zion, tolesturarik gabe, modu sinplean baina gogotik. Amaren loredun baratzea salbatzeko, aitak satorrak akabatzen zituen, baina nik aita maite nuen, asko maite nuen.

(AMA dotore jantzita dator, loredun poltsoa eskuetan. Lorategira joan eta bere jantzia lorez atontzen hasi da. EMAKUMEA kutxa barruan ezkutatuko da eta lurra jaten hasi. Eszenaren albo batean, GIZONA sofan eserita.)

EMAKUMEA (off): Aitari begira ari naiz nire gelako leihotik. Sei urte ditut. Baratzean dagoenean arrotza egiten zait gizon hori. Hegan dagoela dirudi, loreen artean galduta. Lur beltzezko mendi multzo txikia imajinatzen dut bere oinen aurrean. Aitak ez dirudi inolako presarik daukanik, ez da mugitzen, ez du ezer egiten, egon baino ez. “Aita!”, hots egin diot. Ez du entzuten. Zain dago aitzurra besapetik oratuta. Tarteka, asperduraz, ingurura begiratzen du, besterik ez. Nik eskuarekin agurtzen dut eta berak aitzurra altxatuta oihurik ez egiteko esaten dit keinuz. “Etorri!”, oihu egin diot. Baina berak ez dauka etortzeko asmorik eta lurra seinalatzen dit, ezin duela esateko. Bere bizitzan satorrek ez dute tokirik. Amak esan dio loreak izorratzen dizkiola eta aitak hil egingo ditu.

(Kotxe istripu baten hotsa entzuten da.)

GIZONA: Ni ere hil egin naizela. Horixe da esan behar nizun hirugarren gauza. Oraintxe gogorarazi didazu.

EMAKUMEA: Eguzkiak itsutu bezain pronto, aitzurrak goitik behera egin du eta kolpe batean akabatu du. (Pausa) Nork egingo du negar beragatik?

16. eszena: Loreak

GIZONA: Hil egin naiz. Horixe da esan behar nizun hirugarren gauza.

EMAKUMEA (zaplazteko bat emango dio): Minik sentitu al duzu?

GIZONA: Ba bai! Jode, a ze ostia eman didazun!

EMAKUMEA: Ikusten? Ezin zara hilda egon.

GIZONA: Gaur ezkerreko oinarekin altxatu zara, ezta?

EMAKUMEA: Hildakoek ezin dute minik sentitu, ezin dute ezer sentitu.

GIZONA: Antza bai, ze ni hilda bainago. Eta nik mina sentitu dut.

EMAKUMEA: Ze koldarkeria da hori? Hilda? Mesedez, e... Amarenarekin nahikoa izango ez banu bezala.

GIZONA: Nik esan dizut. Dagoeneko hiru gauzak esan dizkizut.

EMAKUMEA: Eta zer hiru gauza nahi duzu nik esatea? “Ze ondo”, “Aiba, zorionak hiltzeagatik” eta “Pozez zoratzen nago”?

GIZONA: Pena pixka bat sentitzea ondo legoke.

EMAKUMEA: Ba ez dut penarik sentitzen! Nik eskatu dizut hiltzeko? Esan dizut horretaz zerbait?

GIZONA: Gauza hauek normalean batek nahi gabe gertatzen dira.

EMAKUMEA: Nire bizitzan ez. Amak dena kontrolpean edukitzen irakatsi zidan, ume-umetatik. Beraz, ez etorri hona hilda zaudela esaten. Eta orain, inporta ez bazaizu, bakarrik egon nahi dut.

(EMAKUMEAk kutxa handia hartuko du eta bertan ezkutatuko da. AMA sofan eserita dago, hiletarako zain.)

GIZONA: Hileta ordubete barru da.

EMAKUMEA (kutxa barrutik): Bale, oso ondo. Joan zu eta ondo pasa.

GIZONA: Ez izan gaiztoa.

EMAKUMEA: Eta maltzurra ere bai gogoa ematen badit.

GIZONA: Hori da esateko daukazun guztia?

EMAKUMEA (burua kutxa barrutik agertuz): Barkatu. Esan, hemen dena zuk esan duzu: niri hilda zaudela eta nire amari hona bizitzera etortzeko.

GIZONA: Horrexegatik, zu bakarrik ez egoteko eta bera ere konpainian egoteko.

EMAKUMEA: Ixo!

GIZONA: Zergatik zara horren gogorra?

EMAKUMEA: Zergatik? Zeurekoi hutsa zarelako. Bizitza izorratu didazulako. Nire bizitzan muturra sartu duzulako eta orain niri txintik esan gabe, amak gurekin bizitzera etorri behar zuenean, alegre, alegre, hanka egin nahi duzulako. Madarikatua zu, eta koldarra!

GIZONA: Nik ez nuen hil nahi.

EMAKUMEA (publikoari): Entzun diozue? Gainera eskerrak eman beharko dizkiot!

GIZONA: Momentu bat... Istripua izan da, Lore. Kotxe istripua.

EMAKUMEA: Noiz? Non? Nik ez dut istripurik entzun, ez dut istripurik ikusi… sinetsi egin behar dizut?

GIZONA: Bai! Hilda nago, Lore. Ez nuen ikusi, hogeita hamar urte txofertzan eta ez nuen ikusi gainera zetorrela. Eguzkiak bete-betean eman zidan!

EMAKUMEA: Berriz ere eguzkia. Tematuta zaude eguzkiarekin.

GIZONA: Atzo gertatu zen. Anbulatoriorako bidean. Zure ama ondo dago.

EMAKUMEA (galduta): Amarekin, nire amarekin zeunden?

GIZONA: Bai. Anbulatoriora eramateko eskatu zidan.

EMAKUMEA: Eta ni, ni non nengoen? Ze nik eraman behar bainuen ama anbulatoriora.

GIZONA: Lanean zinen.

EMAKUMEA: Eta zu?

GIZONA: Ni ere bai, baina nik telefonoa hartu nion...

(EMAKUMEAk gehiago ezinda, lur artean desagertzeko asmoz, lurrera botako du bere burua.)

GIZONA: Lore, ez egin hori mesedez. (Pausa) Ni hilda nago, baina zaude lasai, ondo sentitzen naiz.

EMAKUMEA: Jode, pila bat pozten naiz zuregatik! Ze poz, benetan! Eta nik, nola sentitu behar dut nik?

GIZONA: A, ni horretan ja ez naiz sartzen...

EMAKUMEA: Kabroia!

GIZONA: Hilda nago eta orain zurekin dagoena zure ama da.

EMAKUMEA: Zertan?

GIZONA: Zuri eusten. Gauetan eskua emateko prest dago.

EMAKUMEA: Eta aita?

GIZONA: Zure aita aspaldi hil zen.

EMAKUMEA: Eta satorrak?

GIZONA: Zure aitak hil zituen denak.

EMAKUMEA: Ez, ni satorra naiz.

GIZONA: Ez, zu ez zara satorra.

(EMAKUMEAk kutxa handia hartu eta, sofara itzuli eta eseri ondoren, kutxa buru gainean jarri eta bertan desagertuko da.)

EMAKUMEA: Bai, banaiz.

GIZONA: Ez, zu ez zara. Zu gure Lore zara. (Maitasunez, kutxari kolpetxoak emanez) Gorbata emango, mesedez? Hiletarako behar dut.

(EMAKUMEAk kutxa jaurtiko du eta behingoz egoera onartuko du.)

EMAKUMEA: Amarenean dago. Ez dizut lehen esan?

GIZONA: Eta zer egiten du han?

EMAKUMEA: Nire loredun soinekoarekin zegoen.

17. eszena: Zaindu

(AMAk jantzia eta gorbata erdian ipini ondoren azken loreak jaurtiko ditu lurrera. EMAKUMEA eta GIZONA zeremoniatsu, hiletarako prestatzen hasi dira.)

GIZONA (off): Ondo jarri dut?

EMAKUMEA (off): Utzi ikusten.

GIZONA (off): Guapo nago?

EMAKUMEA (off): Oso guapo. Ezkondu nahi duzu nirekin?

GIZONA (off): Pijaman?

EMAKUMEA (off): Faltan botako zaitut. Zuri, amari ez bezala, dena kontatzen nizun, edo ia dena.

GIZONA (off): Segi egiten. Belarri fina daukat, badakizu.

EMAKUMEA (off): Kuxkuxero halakoa. Portzierto, ez dizut pijama emango.

GIZONA (off): A, ez? Besterik ez neukan.

EMAKUMEA (off): Niretzat gordeko dut gauetan janzteko. Zu ondoan izatea izango da.

GIZONA (off): Azala azalaren kontra.

EMAKUMEA (off): Ohitu egin beharko duzu ni gabe bizitzen, e?

GIZONA (off): Prest?

EMAKUMEA (off): Minutu bat. Emadazu minutu bat gehiago.

GIZONA (off): Zain egongo naiz.

(GIZONA eta EMAKUMEA eskutik helduta publikoaren aurrean daude. GIZONAk, begiradarekin, agur esango dio EMAKUMEAri eta, eskutik askatu ondoren, alde egingo du. Ondoren, AMAk haren tokia hartu eta EMAKUMEAri eskutik helduko dio.)

EMAKUMEA: Ama...

AMA: Zer, Lore?

EMAKUMEA: Ama, gutxitan esaten ditugu benetan pentsatzen ditugun gauzak. (Pausa) Ez dizut etxeko giltzarik emango. Ez genuke asmatuko.

(AMAk irri egingo dio onartzen duela esanez. EMAKUMEAk laguntza-medailoia atera eta bere baimenarekin AMAri lepoan jarriko dio. AMA badoa.)

EMAKUMEA (mikrotik): Zaintza izango da nire zorra.

(EMAKUMEAk kutxa buru gainetik jarrita kutxaz burua estaliz, dantzan bukatuko du, alai.)

HITZAK

Pertsonaiak

EMAKUMEA 1: 24 urte inguru. Ezkondu berria da GIZONArekin. Zoriontsu da bere egoera berrian.

EMAKUMEA 2: 40 urte inguru. Aspaldi ezkondu zen. Bere bikote harremana egunetik egunera okertuz joan da. Tratu txarrak jasaten ditu bere senarrarengandik, baina ez dio sekula eskua gainean jarri. 9 urteko ume baten ama da.

EMAKUMEA 3: 65 urte inguru. Mundu paralelo batean bizi da, UMEArekin.

EMAKUMEA 4 eta PANPINA-MANIPULATZAILEA: Adinik gabea. Beltzez jantzita. Tratu txarrak jaso dituzten emakume guztien itzala da. Panpina manipulatzeaz gain, ahotsa ematen dio.

GIZONA: 45 urte inguru. Edozein gizon. Itxuraz maitekorra.

Dramaturgia proposamena

        Antzerki testu honek izatez EMAKUME bakarra du, protagonista hirutan banatuta, bere bizitzako hiru arotan, alegia: GIZONA ezagutu eta harekin maitemintzen denean; EMAKUMEA dagoeneko bederatzi urteko umearen ama denean eta GIZONAren jarrera eta hitz erasotzaileekin lotuta eta harrapatuta sentitzen denean; azkenik, EMAKUMEA nagusia denean eta libre sentitzen denean.

        Bestalde, EMAKUMEA 1ek ez daki besteak bera direnik. EMAKUMEA 2k, aldiz, badaki EMAKUMEA 1 bera izan dela, baina ez daki, ordea, EMAKUMEA 3 bera izango denik. Azkenik, EMAKUMEA 3k badaki beste biak bera izan direla.

        Aldiz, GIZONAren papera aktore bakarrak jokatuko du, bikote harremanaren bizitzako hiru aroetara aldiro egokituz.

Espazioa minimala eta kontzeptuala

        Aurrean, ezker aldean, plataforma borobila, 15 zentimetro inguruko altuerarekin eta 2,20ko diametroarekin. Honen atzean, fondoan, hiru alturako tarima, 2,80 metroko zabalerarekin. Atzean ere hiru aulki, eta batzuetan sukaldeko mahai zuria.

Oharrak

        Pertsonaia guztiak obra guztian zehar oholtzan daude, espazio ezberdinetan.

        Sarri eszenak aldi berean gertatuko dira. Horretarako argien dramaturgia ezinbestekoa izango da, denboran eta espazioan bidaiatzeko.

        EMAKUMEA 4 oholtzan izango da, batzuetan plataforma borobilaren ondoan eserita eta behar denetan hari eraginez, edo beste barik, gertatzen den horren lekuko isila izanda.

Hitzak antzezlanaren estreinaldia 2012ko azaroaren 23an izan zen, Donostiako Antzoki Zaharrean.

Fitxa artistikoa

Egilea: Agurtzane Intxaurraga.

Antzezleak:

        Emakumea 1: Ane Pikaza.

        Emakumea 2: Ainhoa Aierbe / Itziar Ituño.

        Emakumea 3: Klara Badiola.

        Emakumea 4: Agurtzane Intxaurraga.

Gizona: Javier Barandiaran.

Zuzendaria: Agurtzane Intxaurraga.

Zuzendari laguntzailea: Miren Gojenola.

Musika originala: Fran Lasuen.

Argiak: Xabier Lozano.

Jantziak: Azegiñe Urigoitia.

Espazio eszenikoa: Miren Intxaurraga.

Soinu espazioa: Fran Lasuen, Agurtzane Intxaurraga.

Ume-panpinaren errealizazioa: Javi Tirado.

Diseinu grafikoa: Laia.

Eszenografia errealizazioa: Eskenitek.

Grabazio estudioa: Balea Musika Ideiak.

Talde teknikoa: Eragin Stac.

Administrazioa: Olite Juaristi.

Produkzioa: Hika.

Banaketa: Goiatz Aduriz.

0. eszena

(Oihal itxiarekin OFF bat entzuten hasi gara. Hitz maitagarriak dira, beste hitz mota batzuekin nahasiak: zauritzen duten hitzak, gutxiesten dutenak, min ematen dutenak. Eta, bitartean, oihala irekitzen hasten da. Plataforma borobilaren gainean, BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA ageri da. Makurtuta, gutun bat idazten ari da. OFFaren une jakin batean, gutuna amaitzen duela dirudi. Orduan lurrean dagoen lore gorria heldu eta gutuna harekin batera jarriko du. Ondoren, altxatu eta lurrean iltzatuta geratzen dira biak, gutuna eta arrosa. BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA, kapela jantzitakoan atzeko tarimara erretiratzen da. Han denbora izarrei begira igarotzen duen UMEA-PANPINA ikus dezakegu. Aldi berean, hiru EMAKUMEAK agertzen dira eszenan. BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA PANPINArengana hurbildu eta manipulatzen hasiko da. UMEA zerua igarotzen duten izar uxoei begira jartzen da.

EMAKUMEA 1 plataforma borobilera igotzen da.)

EMAKUMEA 1: Nire izena Mari da. 24 urte ditut. Maitemindu egin naiz. Bete da nire txikitako ametsa. Ametsak... Bakarka eginez gero amets; bik egindakoa denean, errealitate. Nerabezaroan eguneroko bat idazten nuen. Maitasun gutunak, maiteari, letra larriz. Bat, eguneko. Oraindik aurpegirik ez zuen hari: Manu, Imanol, Peru, Mikel, Ramon, Xabi... denak ziren garaiak, segailak, guapoak. Irribarre egiten zidaten. Denek. Eta ikaragarri maite ninduten. Denek. Ipuineko printzesa ni nintzen. Egunero gutun bat hogeita bi urte bete nituen arte. Orduan utzi nion idazteari. Maitea errealitate bihurtu zen egunean utzi nion idazteari.

(EMAKUMEA 1 erretiratu eta EMAKUMEA 2 da plataforma borobilera datorrena.)

EMAKUMEA 2: Nire izena Mari da eta 40 urte ditut. Maiteminez nago. Ahaztu egin dut ze amets egiten nuen txikitan. Baina orain ere egiten dut amets. Egunero: bakearekin, arnasa sakon hartzearekin, gizon gaiztoekin… Amets guztien gainetik badaukat bat loa galarazten didana: nire umea. Ume zoragarri baten ama naiz. Badaukat berriz ere gutunak nori idatzia. Gaur bertan idatziko diot lehenengoa. Kaixo, Antton...

(EMAKUMEA 1 eta EMAKUMEA 2 plataforma borobilaren albo banatan jarri dira, makurtuta. EMAKUMEA 3 da orain plataformara igoko dena. Beste biak eskuz, plataforma jiratzen hasiko dira.)

EMAKUMEA 3: Mari ni naiz.

EMAKUMEA 1 eta 2: Zer moduz zaude, Mari?

EMAKUMEA 3: Ondo. Jada ez dut amets egin beharrik.

EMAKUMEA 1 eta 2: Mari etengabeko ametsean bizi da orain.

EMAKUMEA 3: Zoriontsu naiz.

EMAKUMEA 1 eta 2: Azkenean, bai.

1. eszena

(HIRU EMAKUMEAk aulkietara itzuliko dira UMEA zerura begira dagoen bitartean.

Kotxe hotsa. Motorra martxan dauka. Tarteka, azeleragailua zapaldu eta motor hotsa ozenago entzungo da. Lasterketa baterako prestatzen ari den kotxea ematen du.)

UMEA (off): Ama... aita?

EMAKUMEA 2 (off): Ez da etorriko.

UMEA (off): Baina aitak esan dit...

EMAKUMEA 2 (off): Amaitu da, ttiki. Amaitu da, betiko. Zuk ulertuko duzu.

(Bat-batean autoak abiadura hartzen duela entzungo dugu, gero eta gehiago.)

UMEA (off): Aita!

AMA (off): Ezzzz!!!

(Kolpe hotsa.)

2. eszena

(Aulkian eserita. EMAKUMEA 3k eskuekin belarriak tapatuko ditu eta tripetatik darion oihu eutsia egingo du.)

EMAKUMEA 3 (off): ...Ez joan! (OFFean bihotzaren taupada hotsak) Orduantxe erabaki nuen ni ere joatea. Eta nire bizitza neurea ez balitz bezala sentitzen hastea, nirea ez, baizik eta beste batena balitz bezala.

UMEA (burua jiratuz): Ama!

(GIZONA eszenatokiaren eskuin aldean dago, mahaiaren inguruan eserita. Zapi batekin eskuetatik grasa garbitzen ari da. EMAKUMEA 1ek plataforma borobiletik begiratzen dio.)

EMAKUMEA 1: Gizon ona da. Niretzat onena. Ez dut besterik nahi. Maite dut. Zer gertatzen ari zait, ordea? Zergatik ez naiz, lehen bezala, irribarrez esnatzen? Arrazoi izango du. Bai. Esaten dit ez naizela ezerekin konformatzen. Ez omen dut baloratzen. Gutxietsi egiten dudala. Hori esaten du. Gutxietsi? Hitzena da errua. Hitzontzi hutsa izan naiz beti eta hitzek traizio egiten didate orain. Isilik egoteko esaten diot nire buruari baina hitzek ez dute belarririk, eta ihes egiten didate. Neureak ez balira bezala. Errua, aldiz, neurea da oso-osorik. Ixxxoo.

(EMAKUMEA 1 korrika doa GIZONA bizkarretik besarkatzera. GIZONAk irriz hartzen du.)

EMAKUMEA 1: Bai. Gizon ona da... Sinetsidazue... Niretzat onena.

(GIZONA, aulkia eskuetan, plataforma borobilera doa. Bere aurpegia ilun dago orain. EMAKUMEA 2 hurbildu zaio.)

EMAKUMEA 2: Urteak joan zaizkit zer gertatzen zaigun jakin nahian. Begirik bildu gabeko gauak eta begiak zabaldu ezinezko egunak, gure artekoa konpondu nahian. Baina gauzak ez zihoazen ondo. Hitzena da errua. Ez dugu hizkuntza bera erabiltzen. Ez gara elkarren hizkuntza ulertzeko gai. Horrexegatik egun batean isildu egin nintzen. Betiko. Orain ez dut ahoa zabaltzen. Gauzak ez doaz hobeto, baina modu bakarra da irainetan behin eta berriz ez bustitzeko, ze, irainek, hitza besterik izan ez arren, min ematen dute. Min handia. Ikaragarria.

(EMAKUMEA 3 hurbiltzen zaio.)

EMAKUMEA 3: Zergatik jarraitzen duzu berarekin?

EMAKUMEA 2: Zergatik ezkondu ote nintzen berarekin?

EMAKUMEA 1: Maite dudalako!

3. eszena

(EMAKUMEA 1 zutitu eta plataforma borobilera igoko da. Han GIZONA dago. Elkar ezagutu zuten momentua bizi dute.)

EMAKUMEA 1: Maite nauzu?

GIZONA: Maite zaitut.

EMAKUMEA 1: Zenbat?

GIZONA: Ezin dizut esan. Ezin dut neurtu.

EMAKUMEA 1: Bai, neurtu dezakezu. Zenbat?

GIZONA (era apasionatuan bereganatuz, xuxurlatuz): Oraintxe esango dizut. Zure begiak, bost kilo maitasun.

EMAKUMEA 1 (publikoari): Oso begi politak nituela esan zidan egun hartan. Elkar ezagutu genuen egunean...

GIZONA: Maite ditut zure begiak bost kilo. Eta beste hainbeste, zure sudur txiki hori. Ez. Sei, sei kilo maitasun.

EMAKUMEA 1: Xuxurlatuz hitz egiten zidaten lehen aldia zen. Hain da ederra xuxurlatutako hitza. Erreka txikiko uraren soinua bezain… ume beldurtuarentzat amaren besarkada bezain... Xuxurlatuz…

GIZONA: Beste hamar kilo maitasun zure ezpain mardul eta hezeengatik. Zenbat kilo noa? Hogeita bat kilo bai, gutxienez.

EMAKUMEA 1: Elkar ezagutu eta hogeita bat egunera musukatu ninduen lehendabizikoz.

GIZONA: Berrogei osatzeko bularrak behar ditut: hemeretzi kilo maitasun. Hor egonalditxoa egin eta gero jiratu egingo zaitut eta bizkarra lapurtuko dizut oso-osorik. Neurtezina da hori.

EMAKUMEA 1: Berrogeigarren egunean oheratu ginen. Eta ordurako, kateatua nengoen bere hitzen xuxurlan. “Baditut beste ehun kilo maitasun oraindik zuretzat gordeak”, esan zidan.

GIZONA (off, xuxurlan): Horren leuna, horren zuria zure bizkarra, bertatik irrist egiten dut izterretaraino. Eta irrist oin-puntetaraino... Hamar, gehi hamar, hogei eta beste hogei, berrogei... guztira, zuretzat oso-osorik, laurogeita zazpi kilo maitasun.

        (Pausa) Erantzun al dizut?

EMAKUMEA 1: Maite zaitut.

4. eszena

(GIZONA oholtzaren eskuman dagoen mahaira hurbilduko da. Han EMAKUMEA 2 dago bazkaria prestatzen. GIZONAk aulkia hartu eta eseri egingo da ardo bat hartzera eta kotxeen aldizkari bat ikustera. EMAKUMEA urduri dago.)

EMAKUMEA 2: Maite al nauzu?

GIZONA (barre algara): Zer? Zertara dator orain hau?

EMAKUMEA 2: Esan: maite nauzu?

GIZONA: Zer daukagu bazkaltzeko?

EMAKUMEA 2: Bainak. Erantzun mesedez.

GIZONA: Bainekin kokoteraino nago, nazka-nazka eginda.

EMAKUMEA 2: Eta nirekin?

GIZONA: Baina gaur ze egun da? Utziko al didazu bakean?

EMAKUMEA 2: Jakin egin behar dut.

GIZONA: Nire emaztea zara, ez? Kito.

EMAKUMEA 2: Esan maite nauzula, hitzez.

GIZONA: Ei, ez niri esan gero, zer egin edo zer esan behar dudan. Falta zena!

(Isiltasuna. GIZONA zutitu eta EMAKUMEAri helduko dio musu sarkorra emateko.)

GIZONA: Txolina!

5. eszena

(EMAKUMEA 3 atzeko tariman dago UMEArekin. Izarrei begira ari dira, izar uxo bat harrapatu nahian.)

UMEA: Ikusi al duzu besterik?

EMAKUMEA 3: Bai... beste bat.

UMEA: Jode, eta nik noiz ikusiko ditut?

EMAKUMEA 3: Ikusiko dituzu, lasai. Hemendik, ondo ikusteko moduan gaude.

(Izar uxo batek gurutzatzen du zerua.)

UMEA: Bai! Ikusi dut, ikusi dut bat!

EMAKUMEA 3: Desio bat eskatu.

UMEA: Listo!

EMAKUMEA 3: Listo?!

UMEA: Bai, banekien zer eskatu.

EMAKUMEA 3: Betikoa eskatu al duzu?

UMEA: Nola dakizu betikoa dela?

EMAKUMEA 3: Nik dena dakidalako.

UMEA: Aitak esaten du atso nazkagarria zarela eta burutik jota zaudela. Erotuta.

EMAKUMEA 3: Sekretu bat esango dizut. Gertatu zaidan gauzarik onena horixe izan da. Erotzea. Goxoa da, atsegina... bakeosoa.

UMEA: Zoriontsu zara.

EMAKUMEA 3: Bai, zoriontsu naiz, bai. Azkenean.

UMEA: Zergatik, umea zarelako?

EMAKUMEA 3: Zurekin nagoelako. Zu eta biok, bakarrik.

UMEA (pausa): Aitak esaten du umeak baino okerragoa zarela.

EMAKUMEA 3: Zure aitak gauza asko esaten ditu. Baina ez zaio dena aintzakotzat hartu behar. (Izarretara begira) Hara han beste bat!!! Goazen, goazen... ea harrapatzen dugun.

UMEA: Nola?

EMAKUMEA 3 (UMEA harrapatu eta estu-estu besarkatu): Honelaxe, harrapatu zaitut!!!

(Barrez uzten ditugu biak.)

EMAKUMEA 2 (UMEAri): Zertan ari zara? Orain ere bakarrik hizketan?

(EMAKUMEA 3k eta UMEAk elkarri isilka ibiltzeko eskatuko diote barrezka. Isiltasuna.)

EMAKUMEA 2 (GIZONAri): Amak deitu dit.

GIZONA (txarrean): Amak...

EMAKUMEA 2: Gaixo dago.

GIZONA: Berriro? Beti dago gaixo. Beti deika. Ez al zara konturatzen zer nahi duen?

EMAKUMEA 2: Laguntza nahi du.

GIZONA: Bai, horixe: bere alabatxoaren laguntza. Atentzioa deitu nahi du. Besterik ez!

EMAKUMEA 2: Hori ez da egia.

GIZONA: Nik esango dizut egia zer den: zure amaren etxean erabili egiten zaituzte eta zuk tuntun horrek onartu. Zu orain hemen bizi zara, jada ez zara beren titiko umea. Ea noiz konturatzen zareten horretaz, bai zu eta bai zure ama.

EMAKUMEA 2 (pausa): Geroxeago pasako naizela esan diot.

GIZONA (ahots goran): Egin nahi duzuna, beti hala egiten duzu, baina Antton eta ni etxera bueltatu orduko itzuli. Bestela zure semeak amona bera baino gehiago maite duzula pentsatuko du.

EMAKUMEA 2: Ez esan hori! Nik biak maite ditut...

GIZONA (blaustadan heldu eta bereganatzen du): Eta ni zer? (Aurpegia aurpegiaren aurka) Zatoz! Ni ez al nauzu maite?

EMAKUMEA 2: Bai. Zu ere bai...

GIZONA: Erakutsi zenbat. Erakutsidazu...

(Astiro-astiro, musuka hasiko dira. UMEA eta EMAKUMEA 3 izar uxoei begira egon daude.)

UMEA: Listo! Bete da nire desioa.

6. eszena

(GIZONAk EMAKUMEA 2ren besoetatik EMAKUMEA 1en besoetara egingo du salto.

Sexu saioa amaitu berri dute.)

GIZONA: Gustatu zaizu?

EMAKUMEA 1: Bai.

GIZONA: Bai bakarrik? Hori ez da erantzun bat.

EMAKUMEA 1 (irribarrez): Bai, gustatu zait... zer gehiago nahi duzu esatea?

GIZONA (irribarrez): Zoragarri portatu naizela esatea! Horixe nahi dut. Esan!

EMAKUMEA 1 (barrez): Ez dut nahi... ez, ez dizut esango. Ez, ez...

GIZONA (barrez oraindik): Bai, esan egingo didazu.

EMAKUMEA 1: Zergatik?

GIZONA: Entzun egin nahi dudalako. Egia delako, nik zer dakit!

EMAKUMEA 1: Eta zuri? Zuri gustatu al zaizu?

GIZONA (serio): Ez gaia aldatu.

EMAKUMEA 1: Ez zaitez haserretu!

GIZONA: Ez naiz haserretu. Egia entzun nahi dut, besterik ez. Esango al didazu behingoz?

EMAKUMEA 1 (jolasari ekinez): Ez eta ez...

GIZONA (irmotasunez): Esateko, dedio!

(EMAKUMEA 1 harrituta geratuko da GIZONAk izan duen erreakzioarekin.)

GIZONA (xuxurlatuz): Esango al didazu behingoz?

EMAKUMEA 1 (amore emanez. Irriz): Bai... gustatu zait, Beti gustatzen zait. Izugarria izan da!

GIZONA: Banekien.

(GIZONAk pasioz besoetan hartuko du EMAKUMEA 1 eta jiraka hasiko dira. Gero, janzten diren bitartean, hizketan jarraituko dute.)

EMAKUMEA 1: Jakin al duzu Ainararena? Jokinekin utzi du.

GIZONA: Normala. Fina da ba zure lagun hori.

EMAKUMEA 1: Zergatik esaten duzu hori? Ainarak ez du zorterik gizonekin. Edo bai, bera gustura dago horrela.

GIZONA: Gustura? Zenbat, zenbat gizon ezagutu dizkiozu? Bi, hiru, lau... sei. Neskazahar geratuko da, azkenean.

EMAKUMEA 1: Bera pozik bizi bada, ze axola dio? Libre da nahi duena egiteko.

GIZONA: Inbidia ematen dizu puta horrek?

EMAKUMEA 1: Zer? (Barrez) Aizu, Ainara ez da puta!

GIZONA: Neskazahar puta bat, nahiago baduzu.

EMAKUMEA 1 (barrez): Mesedez! Berriro esaten baduzu, dibortzioa eskatuko dizut.

(GIZONAk erdi seduktore, erdi basati, lepotik helduko dio.)

GIZONA: Zer esan duzu?

EMAKUMEA 1: Txantxa zen.

GIZONA: Badakit. (Musu bat emango dio) Zorionak.

EMAKUMEA 1: Gogoratu zara! Gaur urtea ezkondu ginela.

7. eszena

(Hiru EMAKUMEAk mantela atontzen ari dira mahaia jartzeko.)

EMAKUMEA 2: Ni ezkonduta nago oraindik...

EMAKUMEA 3: Nik ahaztu egin dut ezkondu egin nintzenik ere.

EMAKUMEA 1: Nola ahaztu dezakezu hori?

EMAKUMEA 3: Halabeharrez. Ez zen izan behar zuen bezalakoa. Inoiz ez. Hasieran izan ezik.

EMAKUMEA 1: Bere eskuak zure eskuetan... irrist egiten... laztanak sortzen han eta hemen. Arnasa dantzan, burua jiran... bihotza lehertu beharrean... titiak oihuka... sabel aldea kantari... ezpainak barrez... aurpegia algaraka... sexua irrintzika... Maitasun hitzekin jolasean, hitzezko maitasunean murgilduta, elkar ulertuz, elkarrekin, betiko. Hau ametsa da...

EMAKUMEA 3: Zuri ere erakutsiko dizu adinak ametsak, maitasunezkoak batez ere, amets besterik ez direla. Bizitza beste kontu bat da.

EMAKUMEA 2: Eta ezkon-bizitza beste bat.

EMAKUMEA 1: Zuena izango da. Nirea ez.

EMAKUMEA 3: Gurea, zurea... zer axola dio? Hitz kontua da.

EMAKUMEA 1: Ez! Zuen hitzak ez dira nireak. Nireak xuxurlaka mintzatzen dira... Gu ondo gaude. Primeran. Pozik. Berak maite nau eta nik bera. Ez dut besterik nahi.

EMAKUMEA 2: Lehen nahi nuena eta orain nahi dudana ez datoz bat. Zenbat kosta zaidan konturatzea maitasuna bere horretan ez dela nahikoa... maitatzeko modu asko daude... eta denak ez dira maitekorrak, ez dira libreak, obsesiboak baizik... gaixotzeraino.

EMAKUMEA 1: Hara, gaizki joan bazaizu asko sentitzen dut zugatik, baina ez niri burua berotu zure penekin. Sentitzen dut, nik ezin dizut lagundu.

EMAKUMEA 2: Nik zuri bai... utzidazu laguntzen...

EMAKUMEA 1: Zertan, baina? Esan dizut oso zoriontsua naizela... Andonik maite nau erotzeraino... entzungo bazenute...

EMAKUMEA 2: Eta berak zu, entzuten al ditu zure hitzak?

EMAKUMEA 1: Bai!!! Bai!!! Zuk ez bezala. Zu gorra zarela dirudi...

(EMAKUMEA 1 urrundu egingo da plataforma borobilera. Beste biek mahaiaren inguruan jarraituko dute hizketan.)

EMAKUMEA 3 (EMAKUMEA 2ri): Garai bakoitzari berea. Alferrik hitz egingo diozu orain, berak berea bizi behar duenean... ikusteko, sentitzeko, konturatzeko... hitzen balioaz...

EMAKUMEA 2: Hitzak. Ez dakit noiz hasi ziren bere hitzak aldatzen, noiz hasi ziren nireak isiltzen, noiz hasi nintzen hau guztia onartzen, eta zergatik? Konturatu nintzenerako berandu zen. (EMAKUMEA 1engana hurbilduz) ez zaitez bere hitzen xuxurla gozoan galdu, mesedez. Amaraun hutsa da.

(EMAKUMEA 2 EMAKUMEA 1engana hurbildu eta honek alde egingo dio.)

EMAKUMEA 1: Baina zertaz ari zara? Zer esan nahian?

EMAKUMEA 2: Ikusi al duzu inoiz armiarma amaraunean lanean? Ez du presarik harrapakinera iristeko. Badaki ez diola ihes egingo, eta pixkanaka, oso pixkanaka inguratzen zaio. Isil-isilik…

EMAKUMEA 1: Erotuta zaude.

EMAKUMEA 2: Erotzeko gutxi falta zait. Oso gutxi.

EMAKUMEA 3: Ni erotu egin nintzen. Halabeharrez.

EMAKUMEA 2: Ihes egin nahi dut egoera honetatik, baina ezin dut pausorik eman... loturik nago... paralizaturik, hitzen faltan.

EMAKUMEA 1: Hitzak, orain ere hitzak!!! Isilduko al zarete, jode! Beldurgarriak zarete.

EMAKUMEA 3: Beldurra? Jadanik ez dut beldurrik sentitzen.

EMAKUMEA 2: Nik bai.

EMAKUMEA 3: Beldurra sentitzea ez da txarra...

EMAKUMEA 2: A, ez?

EMAKUMEA 3: Ez. Beldurra sentitzen baduzu, bizi zaren seinale. Eta gainera beldurrak mina jan egiten du. Beldurraren metastasiak ez dizu mina sentitzen uzten.

EMAKUMEA 2: Ez nazazu beldurtu.

EMAKUMEA 1: Zoazte popatik hartzera! Biok! (Pausa) Ezin duzue eraman ni zoriontsu izatea. Ez, ezin duzue jasan ni maiteminduta egotea. Eta ez duzue eskubiderik... ez duzue eskubiderik nire bizitzan sartzeko! Ez zarete nire bizitzaren jabe, jode!

8. eszena

(GIZONA itzuli da. EMAKUMEA 1ek ongietorri adeitsua egin eta mahaira esertzera gonbidatuko du. GIZONA umore txarrez dator.)

EMAKUMEA 1: Egun osoan, une hau noiz iritsiko.

EMAKUMEA 2 (platera jartzen dio aurrean): Zer moduz eguna?

GIZONA: Tira, utzi bakean. Nekatuta nator.

EMAKUMEA 1 (EMAKUMEA 2ri): Alde hemendik, ez al duzu ikusten nekatuta dagoela?

GIZONA: Lan madarikatua, gero eta izorratuago nauka. Azken putza, azken putza naiz ni nagusiarentzat. “Hi, Andoni, mingaina zulora eta gogoa lanera. Hemen ez gaudek denbora galtzeko, ostia! Ojangurenen Mercedesak iluntzerako listo egon behar dik!”. Kabroia! Potroetatik heldu eta Mercedesaren tuboeskapean sartzeko zorian egon naiz. Aspaldi bidali behar nuen pikutara kabroi hori.

EMAKUMEA 2: Tira, ez zen horrenbesterako izango.

EMAKUMEA 1 (EMAKUMEA 2ri): Zuk zer jakingo duzu.

(EMAKUMEA 2k izututa begiratuko dio. EMAKUMEA 1 altxa eta masaje bat ematen hasiko zaio GIZONAri sorbaldako giharretan.)

GIZONA (EMAKUMEA 2ri): Noski, zuk zer esango duzu. Zuk eskuak zikindu gabe egiten duzu lan, lau txorrada idatzi eta eguerdirako etxera.

EMAKUMEA 1: Ahaztu lanarekin, maitea. Orain etxean zaude, nirekin...

(EMAKUMEA 1ek erdeinuz begiratuko dio EMAKUMEA 2ri. Honek begirada jaitsiko du. GIZONAk, aldiz, ez du zirkinik egingo eta jaten jarraituko du.)

GIZONA: Zer dago telebistan?

(GIZONA zutitu eta plataforma borobilera joango da telebista ikustera. EMAKUMEA 2k telebista pizten dio.)

EMAKUMEA 1 (telebista itzaltzen du; irriz): Ez al duzu oheratu nahi?

GIZONA (moztuz; telebista piztera doa): Telebista ikusi nahi dudala esan dut, jode! Ala gorra zara?!

EMAKUMEA 1: Barkatu...

EMAKUMEA 2: Formula 1eko karrera dagoela iruditu zait.

GIZONA: Formula 1eko karrera ematen dute 3. katean...

EMAKUMEA 1: Gaur ere bai?

GIZONA: Bai, gaur ere bai... arazoren bat?

EMAKUMEA 2: Ez. Batere. Nik irakurri egingo dut pixka bat.

EMAKUMEA 1: Zer duzu? Haserre al zaude nirekin?

GIZONA: Halakorik esan al dut nik?

EMAKUMEA 1 (laztanak eginez): Orduan, zergatik hitz egiten didazu horrela?

EMAKUMEA 2 (EMAKUMEA 1i, xuxurlatuz): Uztazu bakean.

GIZONA: Horrela nola?

EMAKUMEA 1: Ez dakit... haserre moduan. Egidazu irribarretxo bat...

GIZONA: Esan dizut nekatuta nagoela, baina zuk ezin duzu hori ulertu. Zuk ez dakizu zer den hori, printzesa.

EMAKUMEA 1: Zergatik esaten didazu hori? Neuk ere egun konplikatua izan dut. Lehen orduan lanetik irten behar izan dut amari medikutara laguntzeko, eta gero nagusiak gutun batzuk idazteko eskatu dit eta bazkaltzeko astirik ez dut izan.

GIZONA: Zeure errua, amari laguntzeagatik. Halakoetan non egoten da zure ahizpa, e? Zergatik joan behar duzu beti zuk amarekin?

EMAKUMEA 1: Elenak ezin du nahi duenean dendatik atera.

GIZONA: Eta zuk aldiz...

EMAKUMEA 1: Nire ordutegia malguagoa da. Ondo dakizu.

GIZONA: Malguagoa… Malguagoa.. zer esan nahi du horrek? Zure lana hobea dela? Hori esan nahi al didazu?

EMAKUMEA 1: Ez, mesedez! Inoiz ez dut hori esan.

GIZONA: Esan, esan... pentsatu zenbat alditan?

EMAKUMEA 1: Ezetz! (EMAKUMEei) zer gertatzen zaio? Zer egin dut gaizki?

EMAKUMEA 2: Lan egin...

EMAKUMEA 3: ...ondo eta gustura.

(GIZONA zutitu eta trapu batekin eskuak trakets igurtziko ditu garbitzeko asmoz.)

GIZONA: Aurpegian antzematen zaizu, begiratzeko moduan. Pena ematen dizu zure senartxoak. Mekanikari gizajoa, beti olio artean, beti eskuak zikin. Lehen gustatzen zitzaizun ba...

EMAKUMEA 1: Andoni, mesedez. Nik zaren bezala maite zaitut, eskuak beltz eta olio usain sarkor horrekin. Ez nirekin haserretu, bale?

GIZONA: Enkargatu egingo nauten eguna noiz iritsiko zain nago guztioi nor naizen erakusteko.

EMAKUMEA 1: Esan dizute berriro zerbait horretaz?

GIZONA: Ez, baina postu hori ezin da beste inorentzat izan. Neuk daramat urte gehien bertan.

(GIZONAk EMAKUMEA helduko du gerritik.)

GIZONA: Orduan dezentez gehiago irabaziko dut eta ez duzu zertan lanean jarraitu beharko.

(EMAKUMEA 3 gantxilloa egiten ari da.)

EMAKUMEA 3: “Armiarmak ez dauka presarik harrapakinera iristeko. Badaki ez diola ihes egingo, eta pixkanaka, oso pixkanaka inguratzen zaio”.

EMAKUMEA 1 (EMAKUMEA 3ri): Ixo... (GIZONAri) Zer? Nik ez dut lana utziko, nik lan egin nahi dut.

GIZONA: Zertarako? Igualeko biziko zinateke etxeko erregina gisa.

EMAKUMEA 1: Ez dut erregina izan nahi, ezta etxekoandrea ere.

GIZONA: Eta ama?

EMAKUMEA 1, 2, 3: Bai.

EMAKUMEA 1: Baina batak ez du bestea kentzen. Bi gauzak egingo ditut, lan egin eta ama izan... eta are gehiago oposizioak gainditzen baditut.

GIZONA: Oposizioak eta ikasketak. Denbora alferrik galdu nahi baduzu, allakuidaos!

EMAKUMEA 1: Ez esan hori. Oposizioetara aurkeztearekin konforme zeundela uste nuen.

GIZONA: Hemendik gutxira tailerreko kontuak eramateko beharko zaitut.

EMAKUMEA 1: Ze? Ze tailer?

GIZONA: Neure tailer propioa. Planak ditut. Enkargatu bezala denbora gutxian neure tailerra irekitzeko adina diru izango dut. Zer iruditzen?

EMAKUMEA 1: Hori zoragarria izango litzateke! Benetan! Baina nik kazetari izateko ikasi dut, badakizu, nik...

GIZONA: Jode! Zu, zu, eta zu... zuk ezin duzu besteongan pentsatu, ala zer?

EMAKUMEA 1 (beste emakumeei): Ez dut ulertzen zer gertatzen zaion...

EMAKUMEA 3: Beldurra die zure ametsei.

(GIZONAk ez du ezer esango.)

EMAKUMEA 1: Tira.... Hau gero jaso eta orain telebista ikusiko dut zurekin. Lasai.

(Isiltasuna.)

EMAKUMEA 1 (beste EMAKUMEei egonezinez): Ez esan ezer, mesedez. Urduri dabil lanarekin eta egun txarra izan du. Gizon zoragarria da.

(Isiltasuna. Hiru EMAKUMEAk eta GIZONA, denak plataforman eserita daude azkenean. BELTZEZKO EMAKUMEAk plataforma jiratuko du denboraren igaroaren adierazgarri.)

9. eszena

(EMAKUMEA 3k beste biak animatu nahi ditu hitz egitera.)

EMAKUMEA 3: Esaiozue zerbait.

EMAKUMEA 1 eta 2: Ez... orain ez.

EMAKUMEA 3: Noiz bestela?

(EMAKUMEA 3 mahaira doa beste biak GIZONArekin utzita. Isiltasuna.)

EMAKUMEA 1: Haurdun nago.

GIZONA: Zer???

EMAKUMEA 2: Ikasten hastea pentsatu dut.

EMAKUMEA 1: Bai. Haurdun nago.

GIZONA: Haurdun?! Baina noiz jakin duzu?

EMAKUMEA 1: Duela astebete. Gaur izan naiz ginekologoarenean.

GIZONA: Astebete dakizula eta ez didazu ezertxo ere esan?

EMAKUMEA 2: Ikasten hasiko naiz berriz. Oposizioetarako.

EMAKUMEA 1: Ziur egon nahi nuen. Pozik zaude?

GIZONA: Nola ez naiz ba egongo! (Besarkatu eta airetik igotzen du) Antton deituko diogu.

EMAKUMEA 1: Eta neska bada?

GIZONA: Mutila izango da. Antton! Maite zaitut! Maite zaitut!

EMAKUMEA 2: Ez dit entzun nahi.

(EMAKUMEA 1ek beste emakumeei begiratuko die eta barrez hitz egingo die. Zorionez gainezka.)

EMAKUMEA 1: Niri bai, eta oso pozik jarri da.

EMAKUMEA 2: Ez dit entzun nahi izan.

(GIZONA eszena paraleloan, pozez zoratzen telefonoz deika hasiko da.)

GIZONA: Ei, ume bat izango dudala!

EMAKUMEA 1: Egun zoragarria izan dugu. Ikusi bazenute familiari deika; lagun guztiei banan-banan esaten… Nagusiari ere hots egin dio, pentsa.

GIZONA: (…) Hombre, Antton deituko diogu. (…) Noski!

(GIZONA EMAKUMEArengana itzuliko da.)

GIZONA: Ume bat! Jode, ume bat... nire odoleko odol. Antton...

EMAKUMEA 1 (sabelari hitz eginez, barrez): Amaia bazara, zuk ez egin kasurik aitatxori. Erotuta dago.

GIZONA: Zuekin erotuta. (Sabelari hitz eginez) Antton, aitatxo naiz. Biok zainduko zaituztet, zu eta amatxo. Inoiz baino gehiago lan egingo dut denetarik izan dezazuen, etxe on bat, kotxe ederra... harro egongo zarete nirekin.

EMAKUMEA 1: Harro gaude orain ere bai, ezta, laztana?

GIZONA: Pixka bat handitzen zarenean, amatxok bokatak prestatuko dizkigu eta Anoetara joango gara biok. Txuri-urdin, Txuri-urdin maitea…

EMAKUMEA 1: Ei, ei... nik ere joan nahi dut zuekin, baina zinemara nahiago.

GIZONA: Eta gauez, kotxe karrerak ikusiko ditugu telebistan... zu ezagutzeko irrikaz nago. Nire umea...

EMAKUMEA 1: Gure umea.

10. eszena

GIZONA: Esan didazula? Noiz?

EMAKUMEA 2: Lehengoan, baina ez zenidan entzungo.

GIZONA: Esan bazenit entzungo nuen. Ez naiz gorra!

EMAKUMEA 2: Igual arrazoi izango duzu. Beharbada ez nizun esango.

GIZONA: Banengoen ni!

EMAKUMEA 2: Orain hitz egin dezakegu?

GIZONA: Non da umea?

EMAKUMEA 2: Kalean. Lagunekin.

GIZONA: Berarekin telebista ikusteko gogoa neukan.

EMAKUMEA 2: Laster etorriko da. Oposizioak egingo dituzte berriz eta saiatu egin nahi dut.

GIZONA: Lehen ere esan didazu. Ez naiz gorra.

EMAKUMEA 2: Antton handia egin da eta orain asti gehiago daukat niretzat.

GIZONA: Jode, astia! Ez duzu zorte makala! Pasaidazu mandoa.

EMAKUMEA 2 (mandoa ematen dio): Arratsaldetan ikasiko dut. Umeak beti dauka zerbait eta ezin denetan, gauez.

GIZONA (entzungor): Zer ostia gertatzen zaio telebista puta honi?

EMAKUMEA 2: Lehen bazebilen. Utzidazu.

GIZONA: Imajinatzen nuena, arratsalde osoa telebista ikusten pasatu duzu! Kasuen!

EMAKUMEA 2: Akademia baten apuntatu naiz eta bihar hasiko naiz.

(Isiltasun latza.)

EMAKUMEA 2: Umea etxeratu orduko bueltan egongo naiz.

(GIZONAk telebistaren mandoa hortik zehar jaurtiko du. Sukaldera doaz berriro.

UMEA gelara dator, plataforma borobilean, eta handik urduri, gurasoen elkarrizketa entzuten duen bitartean, oheratu egingo da.)

GIZONA: Eta nik ez dut inporta? Astean birritan etxean jaten dut.

EMAKUMEA 2: Bazkaria prest utziko dizut, mikroondasean berotu eta jateko listo.

GIZONA: Ezetz esan dut!

EMAKUMEA 2: Zergatik ez? Zuri ez dizu eragingo. Ateraz gero, postuz hobetuko dut.

GIZONA: Eta zuk sinetsi, ergel horrek! Ez zara gogoratzen zer egin zuten nirekin, ala? Ez, zu ez zaituzte engainatuko.

EMAKUMEA 2: Mesedez, Andoni, oraindik horrekin? Gainera, honek ez dauka zurearekin zerikusirik. Egia da baditudala aukerak.

GIZONA: Ezetz esan dut! Ez duzu denbora alferrik galduko. Eta burua berotzen aritu zaizun horri esaiozu gure bizitzan ez sartzeko.

EMAKUMEA 2: Baina zer esaten ari zara? Inork ez dit burua berotu...

GIZONA: Ezetz? Ezagutuko ez banitu...

EMAKUMEA 2: Noiz ulertuko duzu nik neure iritzi propioak ditudala.

GIZONA: Zuk, zera izango duzu zuk! Gaixoa! Ama edo ahizpa ez direnean, Ainhoa da eta bestela laneko norbait. Nor izan da, Patxi?

EMAKUMEA 2: Zer?

GIZONA: Horrek beretzat nahi zaitu...

EMAKUMEA 2: Baina zer diozu? Patxi eta nire artean ez dago ezer, lankidetza on bat besterik ez... Gauzak bere onetik ateratzen ari zara.

GIZONA: Ez niri horrela hitz egin, entzun?

EMAKUMEA 2: Zuk ere ez ni horrela tratatu. Ikasteko erabakia neurea izan da, neurea bakar bakarrik.

GIZONA (sututa): Ez duzu denbora alferrik galduko, ez behintzat niri zeinen azkarra zaren aurpegiratzeko!

(Isiltasuna.)

EMAKUMEA 2: Ohera noa.

UMEA: Ama...

(UMEAk pixa egin du. Lurrean putzu bat ageri da. EMAKUMEA 2k ohea garbitu eta laztandu egingo du.)

11. eszena

(UMEA gelan da bakarrik, bere barne bakarrizketan.)

UMEA: Kaixo Izar! Ni naiz: Antton. Gaur berriro gertatu da. (Pausa) Gelan sartu eta atea itxi dut. Maindire azpian ezkutatu naiz isildu diren arte. (Pausa) Eta nahi gabe galtzak busti ditut. Gaur ere bai. Gero ama etorri da eta ohetik ateratzeko eskatu dit. Amak ez zuen negarrik egiten. Amak ez du sekula negar egiten nire aurrean. Nik bai, galtza garbiak jartzen zizkidan bitartean negar egin dut. Amak lasaitzeko eskatu dit berriz. Ez dela ezer gertatzen galtzak bustitzeagatik. Sekretua gordeko didala agindu dit. Bere errua izan dela dena. Memela hutsa delako. Aita nekatuta etorri dela lanetik eta berak bakean utzi beharrean tontakeria bat aipatu diola... (Pausa) Zu non zeunden?! Gaur ere ez duzu ezertxo ere egin niregatik!

(EMAKUMEA 3 hurbiltzen zaio. Haien gainean izarrak ageri dira. UMEA maindirea bustirik dagoen begira ari da.)

EMAKUMEA 3: Zer, ume? Zeri begira zaude?

UMEA: Galtzetan pixa egin dudala pentsatu dut.

EMAKUMEA 3: Eta?

UMEA: Ez. Hori lehen gertatzen zen. Orain, zurekin nagoenetik, ez dut egiten.

(Jolasean hasiko dira elkarri kilimak eginez desagertzen diren arte.)

12. eszena

(EMAKUMEA 1 eta EMAKUMEA 2 plataforma borobilean.)

EMAKUMEA 2: Gaur berriz gertatu zaio. Umeak pixa egin du berriz ere galtzetan. Gizajoa… ikusi bazenute nola egiten zuen negar.

EMAKUMEA 1: Negar egiten dut galdu egin zaitudalako... odoletan joan zarelako, betiko.

EMAKUMEA 2: Etorriko dira haurdunaldi gehiago.

EMAKUMEA 1: Nik hauxe maite nuen... ezin diot negar egiteari utzi.

13. eszena

GIZONA (gozo): Nahikoa da. Utziozu negar egiteari... urduri jartzen nauzu.

EMAKUMEA 1: Hauxe baino ezin diot eskaini: malkotan doan maitasuna.

GIZONA: Etxean geratu besterik ez zeneukan, baina ez... Lana, eta lanetik amarengana eta amarenetik, oposizio madarikatuak… ezin geldirik egon, batetik bestera beti... zer nahi zenuen? Izugarri azkarra zarela uste duzu eta axolagabe bat zara!

EMAKUMEA 1: Ez esan hori! Ume hori nahi nuen, beste ezer baino gehiago nahi nuen.

GIZONA: Neuk ere bai, neuk ere bai... Jode!

(GIZONA eta EMAKUMEA 1 besarkada baten biltzen dira.)

EMAKUMEA 1: Zergatik ez dituzu egun batzuk jai hartzen? Goazen norabait egun batzuk pasatzera. On egingo digu bioi.

14. eszena

(UMEA eta EMAKUMEA 2 sukaldeko mahaiaren inguruan daude. UMEAk ariketa liburua du aurrean, baina biak jolasean ari dira, lehena kilimak egiten eta bigarrena barre algara gorde nahian. Ondo pasatzen ari dira.)

EMAKUMEA 2: Ea, Antton, kontzentratu. Bihar azterketa duzu.

UMEA: Eta etzi oporrak!!

EMAKUMEA 2: Bai... pozik zaude, ezta?

UMEA: Oso.

EMAKUMEA 2: Tira... zatiketa hori ez dago ondo...

UMEA: Triste zaude, ama?

EMAKUMEA 2: Ez! Zergatik esaten didazu hori?

UMEA: Ez garelako Kanarietara joango. Bai, triste zaude.

EMAKUMEA 2: Zu, lasai, ttiki. Bartzelonan ere primeran pasako dugu.

UMEA: Zuk ez. Zuk ez duzu joan nahi.

EMAKUMEA 2: Baietz ba! Benetan. Ni ere irrikaz nago joateko. Zuekin banago berdin zait nora joan.

UMEA: Aitak esan dit... Montmelora eramango gaituela Formula 1eko karrera ikustera.

EMAKUMEA 2: Zein ondo! (Ilean laztanduz) Tira, baina hori baino lehen azterketa egin behar duzu bihar.

UMEA: Bai, ama.

15. eszena

(Sukaldeko mahaiaren inguruan eserita.)

EMAKUMEA 3: Zer, Antton? Non duzu burua?

UMEA: Oporretan. Azkenean ez ginen joan. Ez behintzat zuk nahi zenuen tokira.

EMAKUMEA 3: Kanariak…

UMEA: Politak al dira?

EMAKUMEA 3: Joango al gara?

UMEA: Nora?

EMAKUMEA 3: Nora ba? Kanarietara, oraintxe bertan! Orain dena dugu posible, bihotza!

(UMEAk kilimak egingo dizkio EMAKUMEA 3ri eta barrez bukatuko dute biak.)

UMEA (barrez): Erotuta zaude!!!

EMAKUMEA 3: Zeharo erotuta.

(EMAKUMEA 2 ondoan dago, irakurtzen.)

EMAKUMEA 2: Zer, Antton? Orain ere bakarrik hizketan?

16. eszena

(EMAKUMEA 1 nabari haurdun dago. GIZONAren ondoan esertzen da laztankor.)

EMAKUMEA 1: Gaur bidaia agentzia batean Kanarietarako oferta zoragarri bat ikusi dut. Oso, oso merke. Umea jaio aurretik joan gaitezke. Zu eta biok bakarrik... zer iruditzen?

GIZONA: Ezin dugu.

EMAKUMEA 1: Diruagatik bada, ez arduratu, oso merkea da. Eta nik…

GIZONA: Zuretzat dena da merkea.

EMAKUMEA 1 (bat-batean serio): Zergatik esaten didazu hori?

GIZONA: Ez al da egia? Nola gure etxekoandreak soldata bikaina daukan…

EMAKUMEA 1: Bai, egia da baina… merke aterako zaigu, benetan.

GIZONA: Merkea norentzat? Aberaskume puta horientzat ez bada!

EMAKUMEA 1: Ezetz. Gastuak neurtu egingo ditugu, eta, gainera ziur nago on egingo diola umeari (Sabela ukitzen du).

(GIZONAk kotxeen aldizkari bat hartu eta hura begiratzen hasiko da.)

GIZONA: Hara... ahaztu oporrak... kotxe berria erosiko dugu.

EMAKUMEA 1: Kotxe berria? Daukagunak ez ditu oraindik bi urte.

GIZONA: Eta? Orain kotxe handiagoa eta hobea behar dugu. Seguruagoa.

EMAKUMEA 1: Bai?

GIZONA: Bai! Oporretara joateko. Umearekin.

17. eszena

EMAKUMEA 2 (umil): Beste kotxe bat? Daukagunak ez ditu bi urte oraindik.

GIZONA: Eta zer? Traste zahar hori saldu zidan egunean, nagusi kabroi horrek negozio ederra egin zuen nirekin.

EMAKUMEA 2: Ordaintzen ari gara oraindik.

GIZONA: Eta horrekin zer esan nahi duzu? Dirua alferrik gastatzen dudala?

EMAKUMEA 2: Ez, baina...

GIZONA: Ez didazu zuk kotxeei buruz leziorik emango. Falta zena! Hau saldu eta beste bat erosiko dugu.

EMAKUMEA 2: Orain izan behar al du? Umea zoratzen dago oporretako asmoarekin.

GIZONA: Umea! Umea! Umea ez da arazoa, zeu baino! Zeuk nahi duzu oporretara joan, eta ez umeak.

EMAKUMEA 2: Umeak ere bai.

GIZONA: Zer esan nahi duzu, gezurtia naizela?

EMAKUMEA 2: Ez. Nik ez dut horrelakorik esan.

GIZONA: Bai, esan duzu! Belarriokin entzun dut. Eta hori ez dizut onartzen. Entzun? hori ez dizut onartzen.

(GIZONA EMAKUMEArengana hurbiltzen hasten da. Tentsio handiko giroa.)

EMAKUMEA 2: Lasaitu, mesedez...

GIZONA: Ez dut lasaitzeko gogorik. Zuk esango al didazu noiz lasaitu eta noiz ez, inutil halakoa!

18. eszena

(Eszena osoan zehar GIZONA, eskuetan aldizkaria, atzeko aldean ikusiko dugu. Xuxurlan hizketan ari da, letania baten antzera.)

GIZONA: Tuntuna, inutila, zeurekoia, inuzentea, ergela, buru arina, txolina.... Ez duzu ezer ulertzen edo zer? Txolin halakoa! Umea eskolan gaizki badoa, zure errua. Non zinen laguntzeko? Zaude isilik, ergel hori. Zuk esango didazu niri nola gidatu! Ikasiko ote duzu egunen batean behar bezala plantxatzen? Hau egitekotan ezer ez egin eta kito. Emakume madarikatua!

EMAKUMEA 3: Tuntuna, inutila, zeurekoia, inuzentea, buru arina, txolina!

EMAKUMEA 1: Hitzak baino ez...

EMAKUMEA 2: Min ematen dute, ordea... Min handia, nor zaren eta zertan ari zaren ere ahaztarazten dizun mina.

EMAKUMEA 3: “Hau emakume tuntuna, tuntuna eta inutila. Ez duzu ezer ulertzen edo zer? Txolin halakoa!”.

EMAKUMEA 1: Ixo!

EMAKUMEA 2: Zerrenda gero eta luzeagoa. Gero eta sarriago.

EMAKUMEA 3: “Umea eskolan gaizki badoa, zure errua. Non zinen laguntzeko?”.

EMAKUMEA 1: Hitzak baino ez.

EMAKUMEA 3: “Zaude isilik, ergel hori. Zuk esango didazu niri nola gidatu!”.

EMAKUMEA 1: Hitzak.

EMAKUMEA 3: “Ikasiko ote duzu egunen batean behar bezala plantxatzen? Hau egitekotan ezer ez egin eta kito”.

EMAKUMEA 1: Hitzak. Hitzak baino ez.

EMAKUMEA 3: Emakume madarikatua!

EMAKUMEA 2: Labanak bezain zorrotzak diren hitzak.

(HIRU EMAKUMEAk hantxe geratuko dira, isiltasun gordinean.)

19. eszena

(UMEA GIZONArekin, plataforma borobilean. UMEA aulkian eserita eta GIZONA zutik.)

UMEA: Aita, zergatik egiten diozu oihu amari? Ez duzu maite?

GIZONA: Aldrebes, maite dudalako hitz egiten diot horrela. Hara, zure amak batzuetan ez daki zer esaten duen ere. Txolinduta dago zeharo eta horrek urduri jartzen nau.

UMEA: Zergatik?

GIZONA: Handitzen zarenean konturatuko zara. Zure amari… zure amak uste du dena ondo egiten duela. Uste du perfektua dela. Ulertzen? Eta ez da perfektua. Inor ez da perfektua. Eta etxe honetan, berak hala uste badu ere, ez du berak agintzen. Beti zintzo aurpegi horrekin. Orain ez didazu ulertzen, baina zu ere konturatuko zara, handitzen zarenean konturatuko zara.

(UMEAk baietz egingo dio buruarekin.)

GIZONA: Konturatuko zara zu ere nola begiratzen diguten: konturatuko zara… Oraindik ez. Zuretzat ama da. Baina gero ez dira ama. Gero… gero goitik behera begiratzen digute. Gero, dena gaizki egiten dugula sinetsarazten digute, eta…

UMEA: Ez dut ulertzen.

GIZONA: Ulertuko duzu. Denborarekin. Eta gu ez gara eurak baino okerragoak. Ezta ergelagoak ere.

UMEA: Amak oporretara joan nahi du.

GIZONA: Ikusten? Oporretara joan nahi du. Galdetu al digu guri nora joan nahi dugun?

UMEA: Zuk ez al duzu nahi?

GIZONA: Jakina nahi dudala! Eta joan egingo gara. Baina hori baino lehen... Zatoz...

UMEA: Hala, ze kotxe polita!

GIZONA: Gustatzen?

UMEA: Asko!

GIZONA: Inguruko guzien inbidia piztuko dugu honekin, seme. Eta edozein tokitara joango gara.

UMEA: Kanarietara ere bai?

(GIZONA gelditu egingo da. Amorratuta.)

GIZONA: Orain ere berotu dizu burua amak, e?

UMEA: Ez, nik...

GIZONA: Hara, ume. Zer da garrantzitsuena?

BIAK: “Garrantzitsuena auto on baten jabe izatea da”.

UMEA: Orain daukaguna ez al da ona?

GIZONA: Ez hau bezain segurua. Honek ez du hutsik egingo sekula. Berrehun zaldiko motorra, kanbio automatikoak, zortzi airbag, eta gurpilak… perfil baxuenekoak. Kotxe honekin hegan egingo dugu.

UMEA: Hegan?!

(GIZONAk besoetan hartuko du UMEA eta hegazkina bailitzan, jolasean hasiko da.)

UMEA: Aita, aita.... ez! Jaitsi!

(GIZONAk aztoratuta jarraitzen du.)

GIZONA: Brum! Brum!!! Ez duzu hegan egin nahi?

UMEA: Ez, aita! ez!

GIZONA: Zuk ez al zenuen oporretara joan nahi?

UMEA: Aita, aita, jaitsi hemendik!

GIZONA: Ezin dut! Bartzelonara egin dugu hegan! Karrera ikusten zaude! Brum! Brum!!!

UMEA: Zuk nahi duzuna, aita! Bale! Baina jaitsi hemendik.

(GIZONAk umea besoetatik jaitsi eta lasaitu egingo da.)

GIZONA: Oso ondo. Orduan ez dago gehiago hitz egin beharrik. Oraintxe bertan bankura joan eta autoa enkargatuko dugu. Zer iruditzen?

UMEA: Zuk nahi duzuna, aita.

20. eszena

(HIRU EMAKUMEEk isiltasuna hautsiko dute, oholtzaren beste aldean, plataforma borobilean UMEA, aulkian eserita, bakarrik.)

EMAKUMEA 3: Mutu zaude.

(EMAKUMEA 2 isilik.)

EMAKUMEA 1 eta 2: Uler ezazu. Berari izugarri gustatzen zaizkio kotxeak. Bizitza osoa darama kotxe artean sartuta... kotxe berriarekin egingo ditugu oporrak. Joango gara hurrengoan Kanarietara…

EMAKUMEA 1: Zergatik errepikatzen dituzu nire hitzak?

EMAKUMEA 2: Nire hitzak ere izan zirelako... Ez gara joan.

EMAKUMEA 1: Joan, nora?

EMAKUMEA 2: Kanarietara.

EMAKUMEA 3: Ezta joango ere…

EMAKUMEA 1: Bai! Bai, ni joango naiz, datorren urtean!

(EMAKUMEA 1 negarrez hasiko da.)

EMAKUMEA 3: Egin negar... lasai.

EMAKUMEA 1: Ez dakit... ez dakit zer gertatzen ari zaigun. Lehen ez zen horrelakoa. Orain...

EMAKUMEA 3: Urduri dago beti.

EMAKUMEA 1: Bai. Lehengo alaitasun hura galdu du eta ez dit hitzik xuxurlatzen, eta faltan botatzen ditut, ikaragarri.

EMAKUMEA 3: Ez geratu bere hitzen xuxurlan.

EMAKUMEA 1: Azkenean ez dute arduradun egin... Gizajoa! Hainbesteko plan eta ilusio...

EMAKUMEA 3: Horrek ez dio eskubiderik ematen zu gaizki tratatzeko.

EMAKUMEA 1: Ez, baina ez du intentzio txarrez egiten. Momentu txarra pasatzen ari da lanean eta nik lagundu egin nahi diot baina ez dut asmatzen. Aldatuta ikusten dut, edo agian neu naiz aldatu dena. Ez dakit... Bai, neure errua izango da.

EMAKUMEA 3: Ez! Ez da zure errua!

EMAKUMEA 1: Zer duen ulertu egin behar dut! Gehiago atera behar dugula esaten diot, baina gero eta gutxiago elkartzen gara lagunekin. Zehatzago esateko, ez gara elkartzen lagunekin. Nireekin behintzat ez. Ez ditu oso gogoko.

EMAKUMEA 2: Lagunak lehenengo, gero familia.

EMAKUMEA 1 (begiak irekiz): Bai! Tematzen hasita dago: etxean ditugula beti; gehiegi deitzen dutela; ez gaituztela bakean uzten, eta nik esaten diot hori ez dela egia... edo bai. Egia da ama asko etortzen zaigula, baina oso lotuta egon gara beti. Eta orain ez dabil ondo osasunez.

EMAKUMEA 3: Zu ez arduratu amagatik, laztana. Zaindu zaitez zeu. Eta batez ere, zaindu ezazu barruan daramazun umetxo hori. Oraingoan ezin duzu galdu.

EMAKUMEA 1 (sabela ukituz): Beldurtuta nago.

EMAKUMEA 2: Osasuntsu jaioko da.

EMAKUMEA 3: Gure mutikoa!

EMAKUMEA 1: Ezin du oso ondo egon. Negar besterik ez dut egiten eta horrek ezin dio onik egin. Nola zaude, bihotza?

EMAKUMEA 2: Ni beldurrez.

EMAKUMEA 3: Ni erotuta. Hala diote. Erotu egin nintzela.

UMEA: Ni hil nintzenean. Gogoratzen dut.

21. eszena

(GIZONA eta EMAKUMEA UMEArekin autoan doaz. Eszena berean bikotearen arteko harremana bi denbora-tartetan ikusiko dugu. Alde batetik, autoaren atzean eserita, EMAKUMEA 2 eta bederatzi urteko UMEA doaz. Aurrean, aldiz, EMAKUMEA 1 eta haren besoetan UMEA jaio berritan doaz.)

GIZONA: Ez esan, ez esan ez denik dotorea.

EMAKUMEA 1: Zoaz astiroago mesedez. Umearekin zoaz.

(GIZONA pikatu egiten da, beste auto batek aurreratu egin ditu.)

GIZONA: Ei, baina nora zoaz... eroa!!!

EMAKUMEA 2: Utziozu.

UMEA: Ez! Ez utzi pasatzen, aita!

GIZONA: Orain ikusiko du putaseme horrek. Bruuuuuuuuuuummmm!

EMAKUMEA 1: Kontuz!!!

EMAKUMEA 2: Zoaz astiroago, mesedez.

GIZONA: Utziko al nauzu bakean? Nor ari da gidatzen?

EMAKUMEA 1: Azkarregi zoaz. Hau ez da lasterketa bat!

GIZONA: Putzaren zera azkar noala! Hau ez da ezer kotxe honentzat.

(GIZONAk abiadura azkartu eta bozinari eta argiei ematen die paso eman diezaioten.)

GIZONA: Kabroi halakoa! Utzi pasatzen, ostia!!

(Pasatzean, ume jaio berria negarrez hasiko da.)

EMAKUMEA 1: Ez oihu egin. Umea esnatu duzu!

GIZONA: Tipo horrek ez zuen besterik merezi. (Barre algaraka. Bozina jotzen die) Eta orain zer? Ikusten, Antton, atzean utzi dugu!!!

UMEA: Irabazi diozu, aita!

GIZONA: Ze uste zuen alproja horrek? Makina hau mundiala da!

EMAKUMEA 1: Zoaz astiroago, mesedez...

EMAKUMEA 2: Mesedez, urduri jartzen ari naiz.

GIZONA (barrez): Urduri! Urduri jartzen da!! Ikusten ama, Antton? Urduri! Kotxe honekin nahi izanez gero, munduaren amaieraraino joan gintezke, eta bera urduri!

UMEA: Amak Kanarietara joan nahi zuen.

(Kotxeak bat-bateko frenazoa egingo du.)

EMAKUMEAK: Aaaa!

22. eszena

(EMAKUMEA 1 eta GIZONA eztabaidan. Beste bi emakumeak aulkietan eserita, eszenaren eskuineko atzeko aldean.)

EMAKUMEA 1: Ezin dut gehiago. Ezin dugu horrela jarraitu. Ez dut horrela jarraitu nahi.

GIZONA: Zertaz ari zara?

EMAKUMEA 1: Hara, ez dakit zer gertatzen ari zaigun, baina hau ez da nik nahi dudan bizimodua. Hau ez da umeari eskaini nahi diodan familia giroa.

GIZONA: Ez sartu umea honetan.

EMAKUMEA 1: Nola ez dut ba sartuko? Gu gara bere gurasoak eta gure artean gauzak ez doaz ondo.

GIZONA: Ez ezazu lelokeriarik esan!

EMAKUMEA 1: Ez dakit zer gertatu zaigun. Ni saiatu naiz... saiatu naiz...

GIZONA: Saiatu zertan? Nik esaten dudan edozerk molestatzen zaitu, nik egiten dudan guztia kritikatzen duzu... tuntuna.

EMAKUMEA 1: Ez esan hori.

GIZONA: Zergatik ez, egia bada? Zure familiak esaten dizuna bakarrik hartzen duzu kontuan. Txorimalo hutsa zara.

EMAKUMEA 1: Hori ez da egia.

GIZONA (boz goraz): Bai, la hostia! Horixe da egia!

EMAKUMEA 1: Ez oihurik egin, umea esnatuko duzu.

GIZONA: Utzi umea bakean!

EMAKUMEA 1 (ezetz egiten du buruarekin).

GIZONA: Atzo bertan, zer ordutan etorri zineten kaletik... horiek ez ziren orduak besotako ume batentzat. Gosez akabatzen ekarri zenuen.

(EMAKUMEA 1 egoerak gaindituta dago. GIZONAren ahotsa entzuten jarraitzen dugu, baina gero eta urrutiago. Bitartean EMAKUMEA 1 EMAKUMEA 2ri zuzentzen zaio.)

EMAKUMEA 1: Orain behar zaituztet. Esaiozue zerbait... esaiozue esaten ari den hori ez dela egia.

EMAKUMEA 3: Zuk esan behar diozu. Gauza bakarra: apartatu egin nahi duzula.

EMAKUMEA 1: Kito. Amaitu da. Apartatu egin nahi dut.

GIZONA: Apartatu? (Isiltasuna) Ederki... Erraza daukazu. Badakizu atea non dagoen…

EMAKUMEA 1: Umea eta biok joango gara. Ez dizut ezer eskatuko.

GIZONA (kokotsetik heltzen dio): Umea eta biok? Ez duzu usteko umea zurekin eramango duzunik!?

EMAKUMEA 1: Baina...

GIZONA (oso tinko): Ospa egin nahi baduzu, hor daukazu atea. Umea hemen geratuko da. Nirekin.

23. eszena

(Lehen aldiz EMAKUMEA 1 jakitun izango da EMAKUMEA 2 bera izan zela.)

EMAKUMEA 1: Zergatik ez zenuen egin?

EMAKUMEA 2: Ez dakit...

EMAKUMEA 1: Umea hartu eta momentu hartantxe egin behar zenuen alde.

EMAKUMEA 2: Ezin nuen, ezin nuen...

EMAKUMEA 1: Zergatik ez? Badaukat lana.

EMAKUMEA 2: Hori ez da dena. (Pausa) Ez dakit, pena eman zidan... Amak ere umearekin pentsatzeko eta aguantatzeko eskatu zidan... Fedea izateko.

EMAKUMEA1: Fedea? Fedea izan behar dut?

EMAKUMEA 2: Beldurra neukan, ulertzen?

EMAKUMEA 1: Beldurra zeri? Umea galtzeari?

EMAKUMEA 2: Bai!

EMAKUMEA 1: Ez zen ausartuko. Ezingo zuen umeaz arduratu. Ez zuen asmatuko.

EMAKUMEA 2: Horrek ze axola du! Izututa nengoen.

EMAKUMEA 1: Zergatik, baina? Zu emakume ausarta zara. Oso ausarta!

EMAKUMEA 2: Ez... koldarra naiz, oso koldarra... zuk uste baino gehiago.

EMAKUMEA 1: Baina ez duzu maite, jode!... ala bai?

(Isiltasuna. EMAKUMEA 1 plataforma borobilera hurbildu eta etzanda jarriko da. BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEAk, bitartean, plataformari eragingo dio astiro-astiro. GIZONA atzeko plataformaren eskaileretan dago, erabat etsiturik.)

EMAKUMEA 2 (publikoari): Apartatuko nintzela esan eta gero, egun osoan ez zuen ahorik zabaldu. Ez zuen ezer egin... etxean egon, sofan eserita. Ikusi bazenute ze begirada tristea zuen... Apenas jan zuen egun guztian... eta gaua ere sofan egin zuen. Eguna argitu orduko, ordea, ohean sartu zitzaidan barkamen eske. Ikaragarri maite ninduela esaten zidan negarrez behin eta berriz... xuxurlatuz...

(GIZONA EMAKUMEA 1engana doa damuarekin.)

GIZONA: Barkaidazu, Mari. Barkaidazu... ez nazazu utzi. Ni zu gabe ez naiz inor... nik maite zaitut... zu gabe ezingo naiz bizi. Zu eta Antton, beste inor ez daukat munduan.

EMAKUMEA 3: Hori egia zen...

EMAKUMEA 2: Hain ederrak eta egiazkoak ziruditen bere hitzek...

EMAKUMEA 3: Bi hilabete lehenago ama hil zitzaion. Bere ama maitea! Ustez beretzat zen baserria arrebari utzi zion amak oinordetzan. Enteratu zenean, ikusi egin behar zenuten.

EMAKUMEA 2: ...edo esaten zidan hura egia izatea behar nuen, ulertzen? Familia bat ginela sentiarazi zidan berriz. Familia maitagarri bat.

GIZONA (testamentuari erantzunez): Zer???!!!

(GIZONA zutitu eta basati agertuko da.)

EMAKUMEA 3: Gorpua oraindik epel, arrebarengana joan eta umeen aurrean denetarik deitu zion.

GIZONA: Emakume madarikatuak! Aitak ez zuen hau onartuko. Baserri hori niretzat zen!

EMAKUMEA 1: Lasaitu zaitez, mesedez... zure amak hala nahi izan badu...

GIZONA: Ez, hori ez zuen gure amak bere kabuz erabakiko, hori Arantxaren kontua izan da.

EMAKUMEA 1: Batena edo bestearena izan, ze axola. Arantxak hartu zuen etxean zure ama.

GIZONA: Eta zer?

EMAKUMEA 1: Berak zaindu duela urte guztiotan, hil arte.

GIZONA: Horrek ez dio nirea zena lapurtzeko eskubiderik ematen. Lapur zikina! Enteratuko da!

EMAKUMEA 3: Auzitegiraino eraman zuen kontua eta familiarekin betiko hautsi zuen.

EMAKUMEA 2 (EMAKUMEA 1i): Sentitzen dut. Ezin izan nuen alde egin.

EMAKUMEA 1: Nik, bai. Ni banoa. Gaur bai.

(BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEAk maleta utzi dio eskaileretan prest.)

EMAKUMEA 2 (aho txikiz): Ez... gaur ere azken momentuan atzera egingo duzu.

EMAKUMEA 1: Zaude isilik! Zuk zer ote dakizu! (EMAKUMEA 3k umea itzuli dio) Orain lo dago. Momentu ona da alde egiteko.

EMAKUMEA 2: Zoaz!

EMAKUMEA 3: Bai, zoaz hemendik...

(EMAKUMEA 1ek maleta eskuetan hartu ondoren, bi pauso emango ditu aurrera. Baina GIZONA esnatu eta EMAKUMEA 1 izoztuta geratuko da. GIZONA hurbiltzen zaio.)

GIZONA: Non zeundeten? Zatozte, zatozte… Ni ezin naiz zuek gabe bizi. Goazen ohera, maitea. Umea negarrez ari da! Zatozte...

(GIZONAk besoetan hartzen ditu biak oheratzeko.)

EMAKUMEA 1 (beste EMAKUMEei): Ezin dut... ezin dut. Gaur ez, gaur ezin diot hau egin...

EMAKUMEA 3: Bai! Gaur ez bazoaz...

EMAKUMEA 2: ...hamar urte geroago bertan jarraituko duzu.

EMAKUMEA 3 (EMAKUMEA 1i): Hortxe, toki berean, mugitu ezinik, geure maiteaz errukituz... (EMAKUMEA 2ri) Zergatik?

(EMAKUMEA 1ek begi sarkorrez begiratuko dio.)

EMAKUMEA 2 (publikoari): Hantxe geratu nintzen beste behin, bere besoen berotasunean iltzatuta. Ezer ez nintzela. Errua, beldurra, damua... maitasuna? Ez dut hitzik topatzen momentu hartan zer sentitu nuen esateko... Ohean sartu ginen hirurok. Nik umeari heldu nion eta berak atzetik heldu zidan niri eta orduan laztan eta xuxurlen doinutan bere egin ninduen...

(Oholtzaren bestaldean EMAKUMEA 1 umea besoetan duela. GIZONAk EMAKUMEA atzetik heldu eta gona igo ondoren, basati, bortxatu egingo du. EMAKUMEA umeari helduta isilik egongo da, isilik negarrez.)

GIZONA (hasperen sarkorra).

EMAKUMEA 2: Gau argia zela gogoan dut, izartsua... Eta nire barruan isurtzen ari zen bitartean, izar iheskor batek zeharkatu zuen leihoa. Eta nik Anttoni begiratu nion: hain goxo zegoen lotan... Neu ere gorputzen epelean lokartu egin nintzen. Hain nekatuta nengoen...

24. eszena

EMAKUMEA 3: Eta orain, zergatik ez duzu alde egiten orain? Zoaz hemendik!

EMAKUMEA 2: Zer?! Nola ausartzen zara hori galdetzen?

(Auto hotsa da. Abiadura hartzen ari da, gero eta handiagoa. EMAKUMEA 1 eta 2 ikaratu egingo dira eta, publikoari begira, aldi berean oihu egingo dute.)

EMAKUMEA 2 eta EMAKUMEA 3: Ezzzz!!

EMAKUMEA 3: Ez zen zure errua izan! Berea da erru guztia, berea eta bera bezalako kabroiena.

EMAKUMEA 2: Isildu zaitez, mesedez!

(UMEA agertu da.)

UMEA: Ama, zergatik egiten diozu oihu?

EMAKUMEA 2: Batzuetan zu baino okerragoa delako. Badirudi ez duela beste zereginik guri kontra egin eta lana ematea baino. Zure aitak arrazoi du. Zahar egoitza batean sartu beharko genuke.

UMEA: Zertarako?

EMAKUMEA 2: Gu bakean bizitzeko.

UMEA: Baina bera zoriontsu da.

EMAKUMEA 2: A, bai? Ni baino gehiago da orduan.

UMEA: Zoriontsu da. Bai.

EMAKUMEA 2: Eta zuk nola dakizu hori?

UMEA: Ez dakit. Berak esaten du orain inork ez gaituela bananduko. Bere mundu horretan, maite dituenek bakarrik dutela tokia. Berdin duela hilda egon ala ez. Eta ni hil egin nintzen, ama.

(Auto hotsa. Abiadura hartzen ari da, gero eta gehiago. Kolpe hotsa.)

EMAKUMEA 2 (izututa): Nork esan dizu astakeria hori? Ez da egia.

UMEA: Hilda nago, ama. Egia da.

EMAKUMEA 2: Ez! Zu ezin zara hil! Zu ez!

UMEA: Zergatik ez? Orain zoriontsu gara biok.

EMAKUMEA 2: Biok? Nortzuk?

UMEA: Zu eta ni. Izar iheskorrak harrapatzen ditugu, ama! Ikusi al duzu oraintxe pasa dena?

EMAKUMEA 2: Ez... Nik ez dut izar iheskorrik ikusten.

EMAKUMEA 3: Zaude lasai, laster nahi adina ikusiko dituzu.

(UMEAk eskutik helduko dio EMAKUMEA 3ri.)

EMAKUMEA 2: Eta zu nor zara?

EMAKUMEA 3: Zu. Geroko zu.

EMAKUMEA 2: Hori ezin liteke... Ez niri gezurrik esan.

UMEA: Egia da, ama. Zu bera zara eta, ni hilda egon arren, nirekin zaude. Begiraiozu begietara. Zu zara...

EMAKUMEA 2: Baina emakume hori erotuta dago.

UMEA: Sekretu bat kontatuko dizut... Engainatu egin ditu denak. Erotuta dagoela sinetsarazi dio jendeari eta hartara nahi duena egiteko libre da, ulertzen?

EMAKUMEA 3: Bai, libre naiz ni neu izateko, libre gure umetxoarekin egoteko, nahi dudanetan, nahi adina. Beti.

UMEA: Ama, ikusi al duzu zerua? Izarrez josita dago. Begira-begira jartzen bazara ez duzu arazorik izango izar iheskorrak ikusteko. Begiratu. Hor bat!

(Izar uxo batek zerua —oholtza— zeharkatuko du.)

EMAKUMEA 2: A. bai! Ikusi dut! Ikusi dut!

UMEA: Desio bat, oraintxe!

(EMAKUMEA 2k begiak itxi eta ukabilak estutuko ditu horren adierazgarri.)

UMEA: Pentsatu duzu?

EMAKUMEA 2: Zu pozez ikustea. Zu osasuntsu, zu nirekin, zu jolasean, zu ikasten eta saltoka. Zu. Beti zu.

UMEA: Eta zu, zer? Eta aita? Gaur du urtebetetze eguna. Berari ere oparitu beharko diogu zerbait. Zer oparituko diogu?

EMAKUMEA 3: Honezkero izango duzu zerbait buruan, baietz?

UMEA: Bai. Desio bat.

EMAKUMEA 3: Betikoa.

25. eszena

(UMEAREN begietatik biziko dugu eszena, amets bat bailitzan. EMAKUMEA 2 eta GIZONA dantza gozoan batuko dira.)

UMEA: Ama, ez triste jarri. Aita... ez haserretu. Ez haserretu amarekin. Nik biok maite zaituztet. Zergatik ezin dugu hirurok pozik bizi? Zergatik ezin gara oporretara joan zuen artean haserretu gabe? Nigatik da, ezta? Gauetan pixa egiten dudalako da, ezta? Gaur ere eztabaidan entzun zaituztet. (Pausa) Amaiak ere pixa egiten zuen galtzetan eta bere gurasoak banandu egin dira eta orain Amaiak bi etxe ditu. Bi gela, bi ohe, txandaka bustitzeko. Dena dauka bi aldiz. Oporrak ere bai. Kanarietan izan da amarekin. Aitak, aldiz, Erromara eraman du. Non dago Erroma, ama? Berdin dio. Nik ez dut Erromara joan nahi. Ez ditut gauzak bi aldiz bizi nahi. Nire betiko ohean jarraitu nahi dut lo egiten, nire betiko gelan jolasean. Ez dut bata edo bestea gabe egon nahi. Zuen artean nahi dut. Gozo. Gozo. Gozo...

(Euria ari du. GIZONAk alkandora erantzi eta EMAKUMEA 2k eta biek azpian hartuko dute babesa. Gero UMEArengana doaz, hau ere babestera. Zoriontsu daude.)

UMEA: Ama, gozoa da zira ahaztu eta euria ari duelako eskolara nire bila etortzen zaretenean. Egunero euria egingo balu, hobe. Badakizu? Euri tantek izar iheskorren antza dute.

(UMEA GIZONAren sorbaldara igo da, jolasti. EMAKUMEA 2 zoriontsu haiei begira.)

        Aita, gogoratzen mendira joan ginen goiz hartaz? Guai pasa nuen. Zure haurtzaroko istorioak kontatzen hasi zinen eta primeran pasa genuen.

        Ez jarri triste, ama. Aita, noiz joango gara berriz mendira? Hara! Han izar iheskor bat!!! Bat ikusten baduzu, eskatu desio bat! Nik dagoeneko eskatu dut.

(Bukatu da ametsa.)

26. eszena

(Hiru EMAKUMEAk oholtzaren atzeko aldean, aulki banatan eserita, epaiketa baten aurrean. GIZONA haien atzean batari eta besteari begira, erotzeko zorian.)

GIZONA (EMAKUMEA 2ri buruz): Erotuta nauka, erotu egiten nau. Berdin du isilik edo geldi geratuta ere. Zergatik hitz egiten du hitzik gabe? Nolaz esan dezake dena begiz? Begi beltz horiek, izan ere… (EMAKUMEA 1i) Lehen egunetik erotu ninduten eta niretzat izango zirela pentsatu nuen. Gogoan duzu gure lehen eguna? Zoriontsu ematen zenuen nirekin.

(EMAKUMEA 2ri begiratuko dio berriro.)

GIZONA: Begiraiozue orain... Begiraiozue. Begirada labanak baino zorrotzagoa du eta begiek ahotsari kendu diote tokia. Begiekin bakarrik hitz egiten du. Eta hala ere, bere begiek ez didate begiratzen. (Pausa) Begiraidazu! Gorroto dut zure isiltasuna. Mingarria da. Are gehiago, hilgarria. Ez nazazu horrela tratatu, mesedez. Maiteago zintudan hitzontzi. Esadazu zerbait, ostia!

EMAKUMEA 2: Zergatik ez didazu alde egiten uzten?

GIZONA: Neurea zarelako, neurea baino ez.

EMAKUMEA 2: Eta zu nor zara hori pentsatzeko?

GIZONA: Gizona. Etxe honetako gizona. Zure gizona. Zeurea baino ez.

EMAKUMEA 2: Amak gizona jaio zintuen.

GIZONA (errukior): Gizon ekarri ninduen mundura, bai, eta halaxe hezi. Gure etxean ez zen sekula horren kontrako hotsik altxa. Goizero, aita esnatzerako, ama sukaldean zen. Ez zuen nekerik. Gosaria jartzen zion eta aitak gosaltzen zuen bitartean ogitartekoa prestatzen, eta aldi berean, arropak atontzen zizkion eta lanera abiatu aurretik egun ona izateko desiratzen zion irribarrez. Gero, gu esnatu bitartean, arropak garbitzen zituen. Gure etxean gizonak gizon ziren, eta horrek gure ama zoriontsu egiten zuen. Ezin al duzu hori ulertu? Zu zergatik ezin zara izan zoriontsu nire ondoan?

EMAKUMEA 2: Ni ez naiz zure ama. Ez zaitut berak bezala maite.

GIZONA: Zergatik ez? Zure senarra naiz.

EMAKUMEA 2: Horrek ez zaitu nire ametsen jabe egiten. Ez naiz zurea. Zu nirea ez zaren neurri berean. Ez daukazu ni zure erara erabiltzeko eskubiderik. Nik amets batzuk nituen... zuk bezala.

GIZONA: Ez hasi betiko txolinkeriekin. Ametsak eta ostiak!

EMAKUMEA 1: Utziozu hitz egiten.

GIZONA: Zu ixo! (EMAKUMEA 2ri) Eta zuk, segi hizketan.

EMAKUMEA 3: Zertarako? Zure belarrietara ez dira bere hitzak iristen. Eta iritsita ere beti bilatuko diezu beste esanahiren bat, bere kontra erabiltzeko moduko esanahiren bat.

GIZONA: Ez! Hori ez da egia! (EMAKUMEA 1i) Sinetsidazu, nik... nik maite zintudan... maite zaitut oraindik, ikaragarri. (Publikoari) Askotan eguna argitzen duenetik iluntzeraino lan egiten dut, familia hau aurrera ateratzeko. Baina etxera iritsi eta hemen ez da bakerik: beti dauka zerbait leporatzeko, aurpegiratzeko, esateko, edo, okerragoa dena, isiltzeko. (EMAKUMEA 2ri) Ez horrela begiratu, jode! (Ikusleei) Ez dauka eskubiderik ni horrela tratatzeko. Nik ez diet sekula minik egin. Ez. Sekula, sekula ez diet eskua gainean jarri. Ez ditut beste batekin engainatu —eta ez da aukerarik izan ez dudalako—. Dios! Zer egin behar dut emakume hauekin? Erotu egingo naiz eta azkenean ezbeharren bat egitera behartuko naute. Eta ez nuke nahi...

        (EMAKUMEA 2rengana hurbilduz) Familiarena da erru guztia. Kategoria handikoak denak. Eta ni gutxiegi iruditu! Mekaniko gizajotxo bat. Erdeinuz begiratzen didate, lehen egunetik. Madarikatuak denak! Ez didate emaztea lapurtuko. Ez didazue umea kenduko. Begietan ikusten diet niganako gorrotoa, baina ez diet utziko.

27. eszena

(UMEA plataforma borobilean gurasoen eztabaida entzuten. HIRU EMAKUMEAk eskutik helduta bat eginda. GIZONA amorratuta, bere onetik ateratzen.)

GIZONA: Ez zoazte inora!

EMAKUMEA 2: Zergatik ez?

GIZONA: Neuk esan dudalako. Eta kito.

EMAKUMEA 2: Ahizpari agindu nion. Aspaldi ez gara elkartu.

GIZONA: Ezetz esan dizut.

EMAKUMEA 2: Umea ikusteak ilusioa egiten die.

GIZONA: Ilusioa! Ez zaitez inozoa izan! Noiz arduratu dira gure umeaz? Noiztik ez diote opari bat ekarri? Noiz eman diote euro bat, litxarreriatarako besterik ez bada?

EMAKUMEA 2: Dirua! Dirua!! Ahaztu diru madarikatua! Umeak ez du dirurik behar. Mendira joatekoak ginen.

GIZONA: Infernura bada ere, berdin zait. Umea ez da joango.

EMAKUMEA 2: Mesedez.

GIZONA: Tuntuna zara, ala zer ostia?

EMAKUMEA 1: Tuntuna, inutila, ergela, txolina... ganoragabea…

GIZONA: Eta madarikatua!

EMAKUMEA 3 (EMAKUMEA 2ri): Zoaz, bestela bizi osoan damutuko zara.

EMAKUMEA 2: Bagoaz.

(Hiru EMAKUMEAk UMEArengana hurbiltzen saiatuko dira. GIZONA tartean jarriko zaie.)

GIZONA: Ez zara ausartuko! Antton, zu nirekin zatoz kotxean buelta bat ematera.

(UMEA ez da ezer esaten ausartuko.)

EMAKUMEA 3: Anttonek lehengusuekin nahiago du.

GIZONA: Isiltzeko, ostia! Antton, norekin nahiago? Amarekin ala nirekin?

EMAKUMEA 2: Uztazu bakean. Ez gara joango eta kito. Zuk nahi duzuna egingo dugu.

GIZONA: Ez! Ez aldatu orain gaia. Erantzun, Antton!

UMEA: Nik...

EMAKUMEA 2: Umea estutzen ari zara.

GIZONA: Zer esan duzu?

EMAKUMEA 2: Ezer ez. Ez dut ezer esan.

EMAKUMEA 1 (EMAKUMEA 2ri esango dio): Hau amaitzea nahi dut.

EMAKUMEA 2: Hau amaitzea nahi dut.

GIZONA: Hau amaituko dugu behin gauzak argitu ondoren. Nik ez dut umea estutzen, entzun! Nahikoa zara zu horretarako. Bizitzen ere ez diozu uzten. Antton, altxa hortik. Egun pasa goaz zu eta biok.

UMEA: Ama ez da gurekin etorriko? Etortzea nahi dut.

GIZONA: Gaur ez.

UMEA: Zergatik ez?

GIZONA: Potroetan jartzen zaidalako, bale!? Ez hasi orain zu ere galdera txolinak egiten! Goazen!

UMEA (aho txikiz): Ez. Ni ez noa.

(GIZONA izoztuta geratuko da, begirada basatiarekin. EMAKUMEA 2 bera lasaitzera hurbilduko da. EMAKUMEA 1 eta 3 UMEA babestera.)

GIZONA: Zer esan duzu?

EMAKUMEA 2: Uztazu bakean.

GIZONA: Zu ixo, jode! (UMEAri) Antton, uzteko hori! Eta goazen!

(GIZONA zain dago kotxean. Oraingoan ere autoaren irudia aulkiekin osatuko da. EMAKUMEAK oso gozo arituko dira UMEArekin.)

EMAKUMEA 1: Esaiozu ezetz.

EMAKUMEA 3: Ez baduzu nahi ez duzu joan beharrik.

EMAKUMEA 2 (EMAKUMEA 1 eta 3ri hitz egiten die): Uztazue bakean, mesedez.... Ez al duzue ikusten beldurtuta dagoela?

GIZONA: Etortzeko esan dut!

UMEA: Ez.

GIZONA: Kabuen zotz! Ez niri aurka egiten ausartu, entzun?

(EMAKUMEA 2 UMEAri hurbiltzen zaio.)

EMAKUMEA 2: Zoaz, laztana. Oso ondo pasatuko duzu aitarekin.

EMAKUMEA 1: Zer esaten ari zara?! Ezin diozu umeari hori egin.

EMAKUMEA 2: Zu zaude isilik! Ez hasi niri esaten zer egin behar dudan edo zer ez. Oso ondo ezagutzen dugu elkar eta biok dakigu zer egin zenuen alde egiteko aukera izan zenuenean, oilobustia!

EMAKUMEA 3: Mesedez, lasaituko al zarete? Ez al duzue ikusten horixe dela berak nahi duena? Zuek nahastea eta ezer ez egitea?

GIZONA (barre sarkorra): Oilobustia! Oso izen egokia zuretzat. Ari zara konturatzen nolakoa zaren. Zuk ez duzu nortasunik, ez duzu ausardiarik ezer egiteko. Sekula ez duzu izan eta ezta izango ere. Tira, Antton.

(GIZONAk aulki bat hartu du kotxearena egiteko. Eseritakoan arrankatu egingo du.)

GIZONA: Igo kotxera.

(UMEAk EMAKUMEA 2ri begiratuko dio beldurrez. EMAKUMEA 1ek EMAKUMEA 2 besoetan hartu du eta hau negarrez hasiko da.)

EMAKUMEA 3 (UMEAri): Ez baduzu nahi ez duzu joan beharrik.

(Kotxearen motorra gero eta nabarmenago entzungo da: Brum! Brum!)

GIZONA: Igotzeko esan dizut!!!

(UMEAk beste aulki bat hartu eta GIZONAren alboan eseriko da. Azeleragailua zanpatu eta alde egingo dute.)

EMAKUMEA 1, 2 eta 3: Kontuz!!!

28. eszena

(EMAKUMEA 1, 2 eta 3 plataforma borobilean daude elkarri eusten. Gaua da. Telefonoa noiz joko zain daude. Telefono hotsa.)

EMAKUMEA 2 (EMAKUMEA 1 eta 3ri): Eurak dira. (Korrika doa telefonoa hartzera) Antton?!

(Pausa.)

GIZONA (off): Ezin da jarri.

EMAKUMEA 2: Zergatik ez?

GIZONA (off): Bihar arte ez gara itzuliko.

(EMAKUMEA 2k telefonoa eskuarekin tapatuko du eta beste bi emakumeei hitz egingo die.)

EMAKUMEA 2: Bihar arte ez datoz.

EMAKUMEA 1: Zergatik ez?

EMAKUMEA 2: Esan Anttoni jartzeko, mesedez.

GIZONA (off): Ezin duela esan dizut.

EMAKUMEA 2: Andoni, mesedez, berarekin hitz egin nahi dut. Bere ama naiz.

GIZONA (off): Komunera joan da pixa egitera, gehiago esan behar dizut?

EMAKUMEA 2: Ondo da, ondo da, baina gero deitu mesedez, berarekin hitz egin nahi dut...

(Telefono deia moztu denean geratzen den soinua.

Isiltasuna.

EMAKUMEA 2k erabaki bat hartu du.

BELTZEKO EMAKUMEAk maleta hurbildu eta ireki egingo du. Bertatik hiru arrosa aterako ditu. Bakoitzari lotuta gutun bat. Bakoitzari bana emango die.)

EMAKUMEA 2: Alde egingo dugu.

EMAKUMEA 1: Dugu?

EMAKUMEA 2: Bai, bagoaz etxe honetatik. Infernu honetatik atera behar dut.

EMAKUMEA 1: Berari, zer esango diozu?

EMAKUMEA 2: Umeari?

EMAKUMEA 1: Ez, umearen aitari.

EMAKUMEA 2: Dena, edo ezer ez. Ezer esan gabe alde egingo dugu. Bitartean gutun bat idatziko diot.

EMAKUMEA 1: Nori?

EMAKUMEA 2: Nori izango da ba? Gure umeari.

(Gutuna. Zeruan izarrak ageri dira. BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA atzeko plataforman dago publikoari bizkar emanda, izarrei begira.)

EMAKUMEA 2: Antton, laztana... barkaidazu lehengoa. Ez da berriz gertatuko.

EMAKUMEA 1: Amatxok ez dizu berriz bakarrik joaten utziko.

EMAKUMEA 3: Azkeneko aldia izan da.

EMAKUMEA 2: Entzun, zurekin hitz egiten saiatu naiz, baina aitak esan dit ezin zenuela jarri.

EMAKUMEA 1: Zer moduz pasatu duzu eguna?

EMAKUMEA 2: Ondo, seguru.

EMAKUMEA 3: Gaur ilargi betea dago eta zerua izarrez josita. Izar iheskorrak ikusteko gau aproposa.

EMAKUMEA 2: Nahi baduzu, biok jarriko gara begira, zu zauden toki horretatik eta ni hemendik eta ziur nago bakarren bat ikusiko dugula. Aldi berean, beharbada. Nahi duzu?

EMAKUMEA 1: Begiratu, begiratu zerura...

EMAKUMEA 3: Han bat!!! Pentsatu desio bat, mesedez!!

(HIRU GUTUNAk arrosekin lurrera bota eta hantxe iltzaturik tente geratuko dira.)

EMAKUMEA 1, 2 eta 3: Zu pozez ikustea. Zu osasuntsu, zu jolasean, zu ikasten eta saltoka. Zu. Beti zu. Hementxe, nirekin.

29. eszena

(BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA plataforma borobilera jaitsi eta umerik gabe, UMEA manipulatzen hasiko da. EMAKUMEA 1, 2 eta 3k plataforma borobila eragingo dute astiro-astiro.)

UMEA (off): Lasai, ama. Ondo gaude. Aitari nahiko azkar pasatu zaio haserrea. Bi orduz gidatu eta gero zentro komertzial batean geratu gara eta arropa pila erosi dit eta joko berriak Nintendorako. Zuri ez zaizkizu gehiegi gustatuko, badakit. Borroketakoak dira, baina gaur egun berezia da. Aitak hori esan dit behin eta berriz, eta horregatik bazkaltzeko orduan ardo pixka bat ere eman dit probatzeko. Gizon handia naizela esan dit. Eta gero berriz kotxea hartu eta honantz eta harantz ibili gara. Pozik zegoen, barrez. Bihar arte ez gara itzuliko... Ama...

(Isiltasuna. Plataforma gelditu dute eta ingurura begira hasiko dira, UMEA ikusi nahian.)

EMAKUMEA 2: Antton? Zer duzu? Zergatik isildu zara, bat-batean?

UMEA: Ama....

EMAKUMEA 1, 2 eta 3: Zer, maitea?

UMEA: Ama... Gauean pixak ihes egingo dit eta aita haserretu egingo zait.

EMAKUMEA 2: Ez, maitea. Oheratu aurretik komunera joan eta gaur ez zaizu gertatuko. Ziur nago ezetz.

UMEA: Bai, ama. Beldurtuta nago, ama. Etorri gurekin. Mesedez. Ama, ama... aita haserretu egingo da. Ama, zatoz!

(EMAKUMEA 1ek eta EMAKUMEA 3k besoetan bilduko dute

EMAKUMEA 2.)

EMAKUMEA 2: Gogoratu, Antton. Gaur ilargi betea dago eta zerua izarrez josita. Hainbeste gustatzen zaizkizun izar iheskor horietako bat baino gehiago izango da zeruan eta, nahi baduzu, biok jarriko gara begira, zu hortik eta ni hemendik, eta laster bat ikusi eta zuk eta biok dakigun desio hori eskatuko dugu.

(Izar uxo bat alderik alde igaroko da.)

EMAKUMEA 2: Han bat!!!

(UMEA azalduko da. EMAKUMEA 2 korrika hurbilduko zaio besoetan hartzeko. Ondoan maleta dauka.)

EMAKUMEA 2: Antton!

UMEA: Ama! (EMAKUMEA 2ri aurpegira begiratuz) Zergatik egiten duzu negar? Triste zaude?

EMAKUMEA 2: Ez, maitea! Inoiz baino alaiago... Entzun. Maletak prest ditut. Gaur izebarengana joango gara lotara.

UMEA: Baina, eskola? Bihar eskolara joan behar dut.

EMAKUMEA 2: Lasai. Hitz egingo dut nik bihar Miren andereñoarekin. Egun batzuk jai hartuko dituzula esango diot.

UMEA: Oporretara goaz?

EMAKUMEA 2: Bai, oso urruti!!!

UMEA: Kanarietara?!

EMAKUMEA 2 (barre-negarretan): Bai, zergatik ez? Beti izan dut hara joateko gogoa.

UMEA: Eta aita?

EMAKUMEA 2 (off): Ez da etorriko.

UMEA (off): Zergatik ez? Berak esan dit...

EMAKUMEA 2 (off): Amaitu da, ttiki. Amaitu da, betiko. Zuk ulertuko duzu.

(Atzean auto baten motor hotsa eta argiak pizten dira. Azeleratzen ari da.)

UMEA: Ei, hori ez da aitaren kotxea?

(EMAKUMEAk burua jiratzen du izuturik.

Autoak abiadura hartzen du eta UMEA korrika ateratzen da.)

UMEA: Aita!!!

AMA: Ezzzz!!!

(Kolpe hotsa. UMEA lurrera eroriko da, ziplo. EMAKUMEA 2k eta EMAKUMEA 1ek oihu egingo dute, kamera geldoan, hotsik atera gabe.)

EMAKUMEA 3: Arnasa eten zitzaidan... Bihotzaren taupadak baino ez nituen sentitzen, abiada bizian gero eta azkarrago, gero eta arinago, bihotzak odolaren sua bideratu ezingo balu bezala. Nire oinak ahuldu egin ziren, gorputzaren zamari eutsi ezinik. Eta gero izerdi hura. Izerdi hotz hura eskuetan barrena, kopetan behera... Nire azaleko zulotxo guztiak izerdi hotzez itotzear zeuden. Eta orduan gertatu zen. Erraietan sortutako oihu mutu hark, eztanda egin zuen nire eztarrian:

EMAKUMEA 2: Aaaaaaaaa!!!

EMAKUMEA 3: Eta eskuez belarriak estaltzen nituen bitartean, begiak malkoz itsutu zitzaizkidan. Banekien bizitza ihesi zihoakidala. Ez joan!

(BELTZEKO EMAKUMEAk, UMEAri hurbildu ondoren, honi bizia emango dio berriro. EMAKUMEA 3k berarekin eskutik helduta bukatuko du.)

EMAKUMEA 3: Une hartantxe erabaki nuen ni ere joatea. Eta nire bizitza neurea ez balitz bezala sentitzen hastea, nirea ez baizik eta beste batena balitz bezala. Mina, ordea, ez zen beste batena. Nirea zen. Eta egunez egun, minaren metastasia zabalduz joan zen. Erotzeraino.

30. eszena

(GIZONA UMEA hilotz geratu den tokira hurbilduko da egindakoaz damututa.)

GIZONA: Barkatu, seme, barkaidazu...

UMEA (hari begira): Zer egin duzu, aita?

GIZONA: Ez dakit, ez dakit. Nik… nahi nuen!

UMEA: Amak Kanarietara eraman nahi ninduen.

GIZONA: Zer egin behar dut nik orain zuek gabe?

UMEA: Nik ezin dizut lagundu. Ni orain hilda nago.

(UMEA badoa EMAKUMEA 3rekin.)

EMAKUMEA 3: Zeu hil besterik ez, eta ezin inori bizitzen utzi.

(GIZONAren garrasi hots basatia.)

UMEA: Zer izan da hori, ama?

EMAKUMEA 3 (jolasti): Ez dakit. Nik ez dut ezer entzun.

(EMAKUMEA 3 eta UMEA atzeko plataformara doaz izar uxoak ikustera.)

EMAKUMEA 1 eta 2 (elkarri): Zer moduz zaude, Mari?

EMAKUMEA 3 (jiratuz): Ondo, orain oso ondo. Zoriontsu, azkenean.

UMEA: Zergatik, umea zarelako?

(EMAKUMEA 3k kili-kiliak egingo dizkio UMEAri.)

EMAKUMEA 3: Zurekin nagoelako. Zu eta biok bakarrik. Goazen, goazen... ea harrapatzen dugun.

(Barrez desagertuko dira.)

EMAKUMEA 1: Zer moduz zaude, Mari?

EMAKUMEA 2: Hitzak falta zaizkit zer sentitzen dudan esateko. Ez daukat nahikoa hitz.

EMAKUMEA 1: Barkaidazu...

EMAKUMEA 2 (gozo): Ixxxo. Egin beharrekoa egin dut. Infernu honetatik alde egiten saiatu.

(EMAKUMEA 1ek eskuetatik helduko dio.)

EMAKUMEA 1: Lasai. Ez zaude bakarrik. Ni zurekin nago. Eta Marta ere bai, eta Pili eta Josune eta Ainhoa...

(HIRU EMAKUMEAk atzeko plataforman jarriko dira.)

EMAKUMEA 1: Gutun bana idatziko diet, hitz ederrez, minak baretu eta aurrera egiten lagunduko dien hitzez osatutako gutun bana.

(BELTZEKO EMAKUMEA eszenatokiaren aurreko aldean azalduko da. Buruko kapela kendu eta eszenatokia alde batetik bestera igaroko du lurrean iltzatuta dauden lore bakoitzaren aurrean agur geldiune bat eginez. Gutuna amaitutakoan, maleta hartu eta atzeko plataformarantz abiatuko da. Han daude oraindik HIRU EMAKUMEAK pozez.)

EMAKUMEA 1, 2 eta 3 (off): Kaixo Ana! Zer moduz, Pili? Amaia, maitea... Utzidazu gutun hau zuretzako hitzez idazten. Zuk merezi dituzun hitzez eraikitzen. Ez zara erruduna, ez zara beste inor baino gutxiago. Pertsona zoragarria zara. Emakume maitagarri eta ausarta; alaia, langilea, arduratsua; ameslaria eta zentzuduna. Arrasto ederra utz zenezake, izar iheskorrek hor goian bezala. Arrasto liluragarri eta dirdiratsua, izar uxoek bezala. Noranahi joateko aske zara... izar-malkoak bezala... libre!

(EMAKUME 1, 2 eta 3 badoaz, ahaldunduta. BELTZEZ JANTZITAKO EMAKUMEA azkena da alde egiten. Libre.)

Biografia

Agurtzane Intxaurraga
(Orozko, 1966)

      Emakume bizkaitarra eta antzerkigile donostiarra, halaxe kokatzen du bere burua. Nondik sortu zitzaion antzerkiarekiko grina ez du inoiz jakin, baina hogei urterekin, Kazetaritza ikasten ari zela, maleta hartu eta Donostiara joan zen antzerkia bizitzera.

      Informazio Zientzietan lizentziaduna (EHU, 1992) eta Kultur Kudeaketako masterduna (UOC, 2022). Desagertutako Eusko Jaurlaritzako Arte Dramatikoko Zerbitzuan (Antzerti, 1989) aktore ikasketak burutu ondoren, Hika Teatroa sortu zuen bere ikaskideekin. Ordutik, eszenatokiak bihurtu ditu bere pasio eta ofizio.

      36 urte daramatza Hika Teatroan istorioak kontatzen. Beti dauka bat buruan. Eta gorputzean dantza, horixe da bere askabidea. Eta lagunekin egotea ere bai. Gehien maite dituen melodiak, jaioterriko erreka hotsa eta isiltasuna. Biak entzuten saiatzen da.

      Hika Teatrotik aparte, hainbat talderen ikuskizunak zuzendu ditu: Sustrai Teatroaren Gizon gosetuak (2024) edota Vidania Teatroaren Agurra (2021), azken adibideak.

      2016an bere lehenengo animaziozko luzea, Teresa eta Galtzagorri, zuzendu zuen Dibulitoon Studioren eskutik. Egun, Korri, Kuru, korri, Patxi Zubizarretaren izen bereko ipuinean oinarritutako bere bigarren animaziozko film luzea zuzentzen ari da ekoiztetxe berberarekin.

      Argitalpenei dagokienez, Maurizia Aldeiturriaga pandero jolea gertukoa zuen eta 2006an, Bidegileak bilduma barruan, haren biografia idatzi zuen. 2009an Teresa eta Galtzagorri, umeei zuzendutako sei ipuinen bilduma argitaratu zuen (Banakamedia), gerora, aurretik aipatutako Teresa eta Galtzagorri filmaren oinarri izango zirenak.

      Hiru antzerki testu ditu argitaratuta, Ai, ama!, Ixa eta Aitarekin bidaian, Bidaideak izenburuarekin. (Susa, GANBILA, 2020), hirurak urteetan bidaide izan duen Arantxa Iturberekin batera idatziak.