Haize begitik

MIKEL IBARGUREN

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Mikel Ibarguren

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko azaroa

Edizio hau: 2025eko azaroa

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

ILEN

NIRE TALAIATIK

Itsasoak eta zeruak

bat egiten dute

Santa Barbarako muino

honetan.

Itsasorantz egin dute

Ordagna, Lapurdi, Ongi Etorri,

Tximistarri, Orbela eta

Airosa arrantzontziek.

Eguzkia gordetzera doa

Jaizkibel atzean,

kresal usaina heldu zait garunera

kalatxoriek erlaitzetako

habietara egin dutenean.

Itsasoa herabe dator

arroken kontra,

haizea amorrurik gabe dabil.

Harago udatiarrak ikusten dira:

la bàs c’est l’Espagne, diote

—hatza Jaizkibelerantz dutela—.

Selfie irribarretsuen ondoan

Euskal Herria ez dago salgai

irakurri dut portu sarreran.

Pentsakizunetan gordea dut gogoa eta

soa galdu zait labarrean,

gizon bat ikus daiteke olagarrotan.

Ez dakit oskorri hau argazkian

kabituko den.

Zeru saretua hodei apurrez

betetzen hasi da eta

Air Nostrum hegazkina

lur hartzera doa

Hondarribiko aireportuan.

Harago begiratu nahi

dudanean begiak ixten ditut,

ez dakit zergatik den.

Hemen naizelarik

hangoa naiz,

han nagoelarik

hemengoa.

Orainean oroitzeak irauten

duen arterainoko akordua

baino ez naiz.

TRENAREN ZAIN

Goizaren ertzean

Aturri ibaia agertu da lanbropetik

Errobirekin bat egin

eta hazita dator ozeanorantz egiteko

lauhazkan noa, orpoak urratu arte,

hatsa galtzear

Henri Grenet zubi gorria igarota

iritsi naiz

Sainte-Ursule karrikako

tren geltokira

jendarme pare bat baino ez

sarreran zaindari.

Albiste garrantzitsurik

gabeko eguna da gaur

bidaia agentziek

zeru urdin argiak

eta artxipelago exotikoak

eskaintzen dituzte

katalogo distiratsuetan.

Eta berriro nire buruko lainoetatik

euri txiki hau.

DEI GALDUA

Behin baino gehiagotan

esan zenidan, badakit

zerbaiten kontra baino

hobe zela beti zerbaiten alde egitea.

Ez zenuela nire izena

gehiago inbokatuko

ez dadin alferrik

galdutako beste belaunaldi

bat izan nirea.

Inauterietan ikurrin beltz bat

ezarri behar genuela

Ziburuko Bordagaineko talaian.

Aspaldiko kontuak dira

eta sinetsi nahi nizuke.

Patrikan dei galdua dut ordea

erbesteratuak izan ginen

paradisutik egina.

DEMAGUN

Demagun

zure ezpain moreak

dohatsuak direla

ostiral arratsetan

nire eskuetan

gerezi-aranondoen

loraldia lehertu dela

hor kanpoan

haize beltz otzan bat

dabilela noraezean

zaborrontziak arakatzen

hemen barruan

geure bizitzen

jabe izaten

ikasi dugula

tarteka, sinpleki,

begietara begiratzen ere

ez dugula ahaztu

labean ama orearekin

egindako lau gaztadun

pizza bat harrotzen

ari den bitartean.

ATZO

Sumatu

zintudan

nire bizkarrari

segika

kale okerretik

gorako estratan

berdatea

zure begietan

lokartu zen antza.

Etxeko ate

eta leihoak

irekitzera etorri zinen,

garai bateko

zauri zaharrak ixtera.

Nire denboraren

orratzak aldatzera

etorri zinen

zeure ilargi

eta eguzkiarekin

batera.

Itsasoan

ardiak ikusten ziren.

GERO ARTE

Iratzargailuak betiko tenorean esnatu zaitu,

astelehena da zure laneguneko agendan.

Burukominez jaiki zara

gaur ere

gogokoen duzun trixerta jantzi duzu

galtza bakeroak lotu ondotik.

Ohea egin, hortzak garbitu,

Euskadi Irratia ezarri dialean (94.0 FM) eta

kafea mikrouhinean berotzen ipini duzu.

Zabor-poltsa betea, beti bezala.

Segurtasun Sailetik kontuz ibiltzeko esan dute

Irun-Behobiako noranzkoan.

Zaku bandoleroa bizkarrean, Converse zapatillak lotu

eta bazoaz Efferalgan bat irentsita.

“17:30ean mamografia” idatzi duzu post-it batean,

berandu zabiltza betiko legez.

Atea bizkarrean tanpez itxi eta joan egin zara

eskuaz muxu bat airean grabitatzen utzita. 

ABISU GORRIA

Azalore itxurako

kumuloninbo hodeiak

zeruertzean.

Etxean sartu orduko

kale bazterrak zuritu ditu

txingorrak.

Tximistak argindarrik

gabe utzi ditu kaleak,

ostatuak, etxebizitzak.

Dena da ilun-beltza

eta txikitako

beldur primitibo bera

sentitu dut

aitaren hutsunearekin batera.

Nire eldarnioa

hondamendi natural

izendatu dute.

ITSASGORAN

Abadiako bunkerraren gaineko

Haize Arrosak erakusten dit

ipar haizearen norabidea.

Inoiz ez dut izan ausardiarik

norantza berria hartzeko

baina itxaroteak zentzua badu

maiteago zaitut itsasgorak

hurbiltzen zaituen heinean,

nire oroimen episodikora

itzultzen zarenean.

Begirada ahaztuak metatuz

eskuzabal egin nahi nuke

etorkizunerantz.

Zure ortzimuga behar dut aurkitu

nire hegoak zabal ditzadan.

AMETS GAIZTOA

Pentsatzekoa zen esnaera txarra izango nuela.

Ondo lo egiteko ezinbestekoa ei da

erritual bat errespetatzea,

alkohola, nikotina, kafeina ekiditea,

estresarekin amaitzea.

Baina horrezaz gain

izenda daitekeen guztia izendatu

beharko nuela esan zenidan,

errezeloak ez gordetzeko luzaroan,

etxetik irten eta airea hartzeko,

beldurrari beldurra galdu behar niola,

ez egoteko atezuan etengabe,

telebista ez begiratzeko larregi,

lagunengana egiteko sin falta

eta abar.

Alferrik ordea.

Saguzar nanoek

zintzilik segitzen dute nire imajinarioan.

ARROTZ

Aspaldion

arrotz nabil

neure kautan

ez dut etxetik

ateratzeko asmorik,

hozkailuan lau jogurt

kadukatu eta

Heineken botilak

garbigailuan laneko arropak

zentrifugatzen

eta zerumugan

euria zarra-zarra.

Ispilua begiratu dut

eta ez dut inor ikusi nire atzean,

bizarra egin gabe nago,

ez naiz neure baitakoa

eta moldakaitz nabil

neure bakartasun

inarrosian,

hasperenka etengabean.

Gorputzetik mintzo naiz,

galeraren haize begitik eta

biziminez ahokatzen ditut

aspaldiko berba hutsalak.

Gaur munduarekin haserre egoteko

nire modua da.

Telebista itzali

eta musika ipini dut.

Pettiren txoria dakusat

leihoan kantari.

Hauskorregia da nire esperantza

botila baten barruan sartu eta

inori bidaltzeko.

ILEORDEA

Onkologikotik bueltan hasi zen dena,

ea ilea berak moztu nahi zuen

edo laguntzea nahi zuen galdetu ziotenean.

Behin eta berriz gogoratzen zigun

ileorde naturala edo sintetikoa

nahi zuen iradoki ziotenean

sentitu zuen herra edo errua

—biak batera nahasian—.

Ez zuen ispilurik nahi etxean.

Gauerdian esna gelditzen hasi zen

eta gauak gero eta luzeagoak ziren.

Amak txakur txiki bat oparitu zion

konpainia egiteko.

Orraztu aurretik ilea

belarrien atzean eman behar zuela

aholkatu zuten egun berean

hasi zen kalera ateratzen

inori azalpenik eman beharrik gabe

konfiantzaz kaoba koloreko

ileorde sintetikoa jantzi

eta beste norbaiten azalean

sartzen aldiro.

AVATAR

Batzuetan azkordinak beratzen

ipintzen ditut palankanan,

kopetilun etortzen naiz

animalia zauritu baten antzera

ahutzak erakutsiz.

Bestetan krater hautsi bat naiz,

erupzioan sartzen naiz abisu eman gabe,

eskuak hasten zaizkit lurmentzen

edo ostadarra agertzen da

nire betazal tatuatuetan.

Odolezko ilargipe honetan

behialako glaziar urtua naiz,

ziklogenesiaren begia akaso,

itsasaldetik datorren galerna.

Batzuetan ibai, bestetan istil,

noiznahi desertu, noiznahi oasi,

edo sumendi, edo zelai.

Leize bat naiz emozioen kartografian,

eraztun bat enborraren erdokan.

Zure metabertsoko avatar inperfektua naiz.

SOS DEIA

Non sosegua hartu,

ez zuen besterik buruan.

Narrastiak legez

azalberritu nahiko luke,

norabide berri bat hartu,

indarrak bildu.

Barkatzeko, ez duela

aspergarri izan nahi.

Atzominez bizi baino nahiago

damnaturik aurrera egin.

Honek guztiak ez ei du erremediorik,

oinaze baten orografia omen

bere amesleku bakarra,

barkatzeko behin eta berriz.

Ilargiari zaunka ari den zakurra

legez dabil, arima errari:

ez duela inork ulertzen,

lantegitik bota ei dute

eta ez dela justua

eta adur txarra duela.

Lagunduko nauzu, ezta?

Hautsia sentitzen dela,

bide okerrak hartu ditut beti

esan dit erdi negarrez,

ahotsak entzuten dituela,

asko maite du poesia

eta nirekin hitz egin nahi duela.

Ez galdu denborarik

etorkizunik ez duen iraganarekin,

Leopoldo Maria Paneroren

begiradarekin esan dit.

FAITS DIVERS

Film batean legez

urpekari bat atera da hondarrera,

gero beste bat.

Hondartza hustu du poliziak.

Argi urdinak ikusten dira,

su-hiltzaileen sirena hotsak entzuten,

segurtasun zibileko helikopteroa,

larria ematen du egoerak.

Segurtasun perimetroa ezarri dute.

Amak haurra hartu du beso batean,

bestean jostailuz betetako poltsa,

lehortzeko betarik gabe kanporatu dute neska bat,

gizon batek txakurra lotu behar izan du

eta la cabane à crêpes etxola itxi du jabeak.

Enbata iristear da, esan du udatiarrak

baina ez

Hirugarren Mundu Gerran lehertu gabe

gelditu den bonba bat aurkitu dute

Zokoako hondartzan.

EBIAKOITZ

ARGAZKI ZURI-BELTZA

Horma arrakalatuak zituen

kale-baserri hura dut gogoan

—rouge basque koloreko

ate-leihoak—

laratza zuen salan

hortentsiak atarian

bi behi argal zeuden sartzean

paretaren kontra lotuak

ekonomikaren gainean

sukaldatzen zuen bertako amonak

argazki zuri-beltzean dagoen

kale-baserri hura dut buruan

lur azpiko aparkalekua duen

etxe kotizatu bat dago orain:

à vendre

HERIOTZA EZ TRAUMATIKOA

Lankideak tipo alegera zela

esan du etsita,

sinestezina dirudiela,

atzo bertan egon zela berarekin,

zigarreta bere esku dorpeekin

biltzen ikusten duela oraindik,

betiko Würth markako

kotoizko peto marroiekin,

bisera zaharra buruan,

irribarre maltzurra ezpainetan.

Bizkarreko minarekin zebilela,

baina ez kezkatzeko, ondo zela

nahiz eta lantokian Fenwick orgak

harrapatu zuenetik ez zen erabat osatu.

Bere buruaz beste

egin duela zabaldu da,

esan du beste lankide batek

barbiturikoak hartzen zituela

eta bere etxean zetzala gorpu

zoruan botata.

Aldi baterako

bizitza prekarioan zen

lankideari autopsia egingo

diola agindu du forentseak.

Beilategitik etxera bidean,

esnebidean aurkitutako zulo beltzak

unibertsoa ulertzeko modua

alda dezakeela entzun dut.

HAN GOIAN

Bota zaharrak jantzi

eta gorantz abiatu

kukuprakak eta iratzeak dauden

Deskargahandiko lepora heldu

lanbropetik irten

azken aldapa harritsua gainditu

han ostertzean eguzkiaren eta

euriaren artean itxarongo zaitut

gure oilariteak elkartzen diren

suzko ostadarretan.

ESAN BEZALA

Agian —zergatik ez?—,

izan ninteke hitzekoagoa

idealistagoa —batzuetan—

errealistagoa —bestetan—

egunen arabera izan ninteke

— ziur— baikorragoa edo ezkorragoa

izan ninteke

—baliteke— ausartagoa ere

gorrotagarriagoa

edo —segun eta noiz— maitagarriagoa

baina agian izan ninteke

zure ibilian den bidea ere —imajinatu—

dei larri baten mugan

—oraintxe bertan— luzatutako esku urduria

azala ebakitzen

duen zauria —zentzu figuratiboan—

kopetako izerdia

edo argi zirrintaren haustura —sinbolikoki hitz eginda—

pentsatzen jarrita —horratx— izan ninteke

zure bihozminaren azken erregua ere.

T1 APARTAMENTUAN

Gela bakarra duen

lagun baten etxean

esnatu naiz.

Aulki bat.

Mahai bat.

Telebista bat.

Ohe bat.

Leiho bat.

Komun bat.

Koadro bat.

Liburu bat.

Zazpiehun eta

berrogeita hamar

euroko alokairuan.

Eta katu beltz bat.

GREBA EGUNAK

Carrefourreko aparkalekuan

nago auto barruan.

Haize erauntsiak agure bati

aterkia hautsi dio

akuarelaz egina dirudi

paper granulatuan marraztutako

egun hits honek.

Labek, Cfdtek eta Cgtek

greba egunak antolatu dituzte

—abenduaren 20tik 23ra arte—

ez dutela etsiko

esan du jaka horia duen andreak

mila eta berrehun euroko

soldata, hiru haur eta

bakarrik bizi dela.

Ondotik igaro den emakumeak

maskara kokotsean duela

haserre kazetariari:

erosteko eskubidea

urratzen didate niri

grebalariek

eta merkataritza-gunean sartu da

fededunak elizara sartzen diren

debozioarekin.

Ekaitza gero eta

perfektuagoa da.

FRANCE CULTURE (96.1 FM)

Ongi ulertu badut

emozioak erreakzio psikofisiologikoak dira

eta bat-batean sortzen dira:

poza, esate baterako

sentipenak aldiz emozio horien interpretazioak lirateke,

iraunkorrak:

zoriona, eman dezagun.

Nagusia etorri eta irratia itzaltzeko agindu didan arte

hemen lanerako gaudela esanda.

MERKATU BELTZEAN

Nik ez dut inoiz

nire gorputza saltzen eman

ez dut nire larruazala

interneten erakusgai ipini

ez dut inoiz

nire itxaropena

alokairuan ezarri

baina nire eskulana

merke saltzen dut

egunean zazpi orduz

erlojuaren norantzan

torloju destrogiroak estutzen.

NORAEZ

Pentsatu nahi nuke

aldiro berritzen direla

bularrean ditugun

bulkadak.

Ongi itxi gabeko

iraganak ireki

badaitezke ere,

etsiak hartu gabe

luzatuko dugula pausoa.

Ezen ez nuke

itsumustuan albo kalterik

eragin nahi jada

aski suntsituak diren

ilusio zaharren gainean.

Bizimolde jite

honek erabateko

alderraian garamatzanean.

Zer gerta ere

abisu eman

nahi dizut.

PENTSIO PLANA

Erretiroa noiz hartu behar dudan

galdetu dit eskola garaiko lagunak,

zenbat kobratuko dudan ba al dakidan;

etorkizunaz eta familiaz

kezkatzen hasi behar dudala,

berak bezala pentsio plana egiteko esan dit

ezustekorik ez izateko

—badaezpada, badakik—,

doako zerbitzu espezializatuak ei daude

55 urtetik gorakoentzat.

Hitz eta pitz aritu da

buruan duen bisera beltza

kenduz eta jarriz etengabe.

Bizitza erosgai den merkantzia bailitzan

zer esan ez dakidala gelditu natzaio,

ez diot esan duela gutxi

bidali didatela gutuna,

64 urterekin 634,24 euro,

66rekin 780,22 euro

eta 67 urterekin 859,24 euro

izango ditudala esanez.

Gozatu Bizitzaz programa dute,

deitu lehenbailehen, eman dit aholkua

agurtzeko bizkarrean kolpe bat emanda.

EBIAKOITZ GOIZA

Jaiki eta kontraleihoak zabaldu ditut.

Nire monotoniak ez du neholako epikarik

baina miresgarria da.

Gosaria atondu eta kafearen lurrina

irratiaren doinuarekin nahastu da,

zu ohean gelditu zara katuak nola

nagiak ateratzen.

Sukaldeko erlojuan bederatziak dira.

Trenaren txistu hotsa entzun dut,

zilindrada handiko moto bat gero

eta geranioak ureztatzea ez dut ahaztu.

Zeru urdin aratzak ez du urrun behar,

gogoz datoz gomutak pentsamendura

eta kruasana ez dadila falta.

Horrelako zerbait behar du

izan zorionak, nik uste.

BEZEROA

Urteko merkealdian

errazegi saltzen da

amets egiteko gai ez den

jendearen lan indarra.

Larrialdi sasoietarako telekronikak

ugaritu diren garaiotan

ez da inor entzuten

SOS deialdien bestaldean.

Egia urratuen kastinerako

izen-emateak zabalik daude

atzodanik.

Pantailarekin begiak lausotuta

kobazulo digitaletik irten naiz

Chez Valentin ostatura egiteko

gau zaharminduan,

norbaitek etsi-etsian

ideiak alda diezazkidan.

Ardo merkearekin horditzen den

betiko bezero langabetua baino

ez dut aurkitu zurezko mostradorean:

-ez bozka Macron

-ez bozka Macron

errepikatzen duela.

EGUNEROKOA

Astelehena, Soldata Arrakalaren Aurkako egunean

zor patriarkala gogoratu dute prentsa digitalean,

Aitziber amaren gorputz nekatuarekin gogoratu da.

Kaosaren teoria ikusgai da Guggenheim museoan.

Asteartea, Conquiseko Eneko lur jota omen da

uste baino lehenago kanporatu dutelako.

“Negar ez egiten saiatu naiz, baina ezin izan diot

eutsi eta negarrari eman diot azkenean”,

esan du hunkiturik.

Asteazkena, ezohiko gobernu bilera deitu du

Urkulluk eta bozak apirilaren 21ean izango direla

esan du. “Katebegi bat naiz”.

Osteguna, interneten irakurri dut Lynda izeneko

ingeles bat klinikoki hilda egon dela minutu luzez,

Everest baino askoz handiagoak diren mendiez

inguraturik eta lorez betetako zelai batean

egon dela ihardetsi die kazetariei.

Info insolite en continue France Inter.

Ostirala, horoskopoak bere buruan konfiantza

izateko eskatzen dio Pisces zeinua duen Alaitzi,

lortuko duela bere helburuak betetzea eta

izango duela norekin partekatu bizitza

eta izateko pazientzia

—eta zoriona norabidea balitz eta ez leku bat?—.

Larunbata, 3. solairuko Aintzanerekin egin dut topo

jolas parkean, jada ibiltzeko gai ez den amonaren

txakurra ateratzen du pasieran sos batzuen truk.

“Ikasketak ordaintzen laguntzeko”.

Berangon erdara nagusi dela irakurri

diot Juan Luis Mugertzari.

Igandea, Capbretonen gaude oporretan.

Ez dakit zergatik den —edo agian bai—, baina

lasaitasuna ematen digu leku honek.

Hantxe “Bila ibili gabe genbiltzan

baina jakinik elkar aurkituko genuela”

hitzartu ginen lehen aldiz, gogoratzen zara?

Ezkerreko bekaina gora duen emojia jaso dut

mugikorrean, luzerako al dudan galdetu didazu,

etxerakoan ogia ekartzeko otoi.

EGUEN

PENTSAKA

Denak dauka

hastapen bat,

amaiera bat,

betierekotasunak

izan ezik.

Egunsentiak

eguzkia duen bezala

dauka bakardadeak

ilargi beltza.

Gauaren bestaldean

bada goizalbarik,

gogoan bada ameslekurik

eta iragana galduagatik

irabaz daiteke geroa.

Oraina da gelditzen den bide bakarra.

GOIZEAN

Ogia xigortzen ipini

eta etxean egindako marmelada

atera duzu hozkailutik.

Oraindik euri apur bat

egin dezakeela esan du

Irulegiko Irratiak (91.8 FM)

eta zerura begiratu duzu

espartinak edo zapatak jantzi

behar dituzun erabakitzeko.

PARADISUAN

Bainugelatik irten zara

belarrietan kaskoak dituzula

eginen nuke Coldplay

ari zarela entzuten

tarareatzen ari zaren

doinuagatik diot:

—Paradise—.

Ez dakit nondik

atera duzun ile

bustiarekin kalera

irteteko mania hori.

NAVARRENX

Oraintxe bertan

—zergatik ez?—,

ekainean,

ekainaren 28an

zehazkiago esanda,

Biarnoko herri galdu

batean dagoen

ostatu bakarrean,

adineko jendea

—aterkiak eskuetan—

elizatik irteten ari

den une honetan bertan,

garai bateko oroimenak

induskatzen ariko

banintz bezala,

denbora geldituaren

leiho hegian jesarrita,

begirik kendu gabe

gauean katigaturik

gelditu diren sentipenak

askatu nahian,

noizero etortzen den

ahanzturarekin bizitzea

egokitu zait,

baina orain hemen naiz

eta orbainak izan arren

ez dut minik sentitzen,

euriari beha nago,

txolarreak putzuan

jostari dabiltza.

Eskertzen da

isiltzen naizenean

zer esan nahi dudan

ulertzen duen norbait

izatea ondoan.

MON FRÈRE

Zure noraezaren deia jaso dut mugikorrean,

hatsalboka egin duzu

Nazioarteko zubiaren honaindira,

poliziaren argiak atezuan dira Bidasoaren gainean,

auto guztiak gelditu eta miatzen dituzte,

paperak, galderak eta begiradak,

txarrantxa-hesi gehiegi gauza onerako.

Zaldi izutuaren begiekin heldu zara,

gau honek ez du ihesbiderik eskaintzen,

hemen amaitzen da gaurkoz zure exodoa;

nondik zatoz, nora zoaz, zein da zure izena,

hitz gutxi eta urduritasun handia,

eskularru bustiekin estutu didazu bostekoa,

mon frère deitu nauzu gero.

Gaueko hamabiak, berandu da,

etxera sartu naiz nire larriminari

pasabide humanitario bat ireki ondotik.

ELKARTASUNA

Besteek erori zarela ere

ez dakiten bitartean

lurretik altxatzen

laguntzen dizun

esku hori.

BI AGIRI

Amarekin telefonoz hizketan

ari zinen bitartean

heldu ziren bi agiriak:

lehenak frantziar lurraldetik

irteteko agindua zuen,

bigarrenak frantziar estatura

bueltatzeko debekua.

Ez dut ulertzen

esan zenidan,

Lurra Jainkoarena da

ez gizonena.

Amets hautsia nylonezko

motxilan sartu eta zubi azpian

aterpetu zinen gau beltzari

itxaropen eske.

NAHI DUZUNEAN

Zatoz orain irribarre guztiak izoztu diren honetan

zoriak leihora hartxintxarrak botatzen dizkizunean

erdu zeure tragedia grekoa pairatzen ari bazara ere

gauminak konfiskatzeko bandoak hedatu ondotik

erantzungailuan mezu zaharkituak dauden arren.

Zatoz inoren belardian etzateko gai ez zarelarik ere

bibak inprobisatua ezartzeko asmoz zaudenean

erdu lotsagabe besarkaden negutegitik

ez utzi ordulariari denbora ebasten

ez utzi koman diren pentsaerak besteen eskuetan

barkatzeko prest, baina ahazteko ez zauden arren.

Zatoz damurik gabe zeruertza arakatzen duzularik

goizargia urrikaldu baino lehen

galdutako lorratzen bidetik

zatoz nahi duzun eran

begirada bere galerarekin eta

denbora bere zauriekin gelditu diren honetan.

Zatoz

esku zabalik hartuko zaitut.

ASKATASUNA, HERRIAREN GIDARI

EUGÈNE DELACROIX

Bosgarrengo leihatilan den

funtzionarioak betaurrekoen gainetik

begiratu eta politeziaz esan dio,

hatz artean boligrafoa duelarik,

ez duela formularioa ondo bete,

xehetasun gehigarriak falta direla,

bertako legeak bortxatu eta

muga ilegalki zeharkatuz sartu dela.

Egoera irregularrean dela beraz

eta ezin diola segidarik eman

bere enegarren eskaerari.

Ulertzen duela baina ezin duela

deus gehiagorik egin,

legeak ez dituela berak asmatu,

ez dela bere errua hau dena.

Ordu bietan amaitu eta

etxera egin du funtzionarioak,

gorbataren korapiloa askatu,

kafea mikrouhinean berotzen ipini

eta Fortniten hasi da jolasean.

BIRIATUN

Igande arratsalde

euritsua zen.

Laurak aldera edo

Elizako atetzar karrankariak

isiltasun sepulkrala

hautsi zuen.

Aldarean Jesukristo

gurutziltzatua

—Gorets dezagun gure

Jesus jauna—

eta hari begira

—zintzo demonio—

lau maliarrak.

Eskua bihotzera eramanez

Dieu vous bénisse

esan zidan Barkak.

Alde egin genuen ahapeka

otoitzean ariko bagina bezala.

ABENDUAN

Abendua da eta lehendakariak

zortzietan emango duen

adierazpen instituzionalaren zain dago jendea.

Kale kantoietako bozgorailuetan

gabon kantak aditzen dira,

errugbi matxari begira daude gehienak,

haurrak izotz-pista artifizialean dostatzen,

gaztaina erre usaina dario

Gambetta karrika nagusiari.

Diotenez, beste gorpu bat

atzeman dute Bidasoan,

informatiboetako unitate ibiltariak bertan dira.

Ez dute oraindik identifikatu ahal izan,

baina etorkina izan daitekeela diote,

ilegala ote den,

papergabe horietakorik.

Abdullah izan zitekeen, Ibrahim bestela,

akaso Mohamed edo Assila.

Abendua da eta hotz egiten du.

Jendea uros da terraza berotuetan,

euforia performatua irudika daiteke

haien algaretan.

Plazaren erdian gabonetako pinua dakusat

eta sardindegian egiten ari

diren bigarren eskuko

ilusioen salmentan

aspaldian ikusi gabeko ezagun batek

bostekoa eman dit:

guri lana kentzera datoz horiek

esan du boxer arrazako

txakurra sokan hartuta.

IGANDE

POZIK ZATOZ

Arratsaldeko zortzi eta erdiak dira

eta eguzkia gorenean

da oraindik

hondartzatik zatoz

harea aleak oinetan

txirrinda zaharra

eskuetan

etxerako aldapa igotzean

bularra hauspotu zaizula

nabari da

eguzkitako betaurrekoak

buru gainean

kresal usaina dario

zure azal brontzeatuari.

Brokante azokan

erositako sandalia greziarrak

erantzi eta dutxan sartu zara

bizitza berez dator

xalo eta arin

ez inork, ez ezerk

ez du behartzen izatera

buruan toalla eman duzula

ikusi dut erdi irekitako atetik

“agorrilak urte osoan

iraun beharko luke”

esan didazu

zangoak depilatzen

dituzun bitartean.

ERLATIBISMOA

Barbakoa egitea

eta erretzea

debekaturik zeuden

garaiak ziren.

Ahoz aho

zabaldu zuten

beldurraren mintzoa

eta gogoan dut oraino:

sakelako edizio txikietan

ikasi genuen ezpainka egiten

hipermerkatuan erositako

telebista berriak

betiko albiste zaharrak ematen zituen

geure egunerokotasun soraiotik

behatzen genuen

munduaren bira

eta bizi genuen errealitate objektiboari

gure idealismo absolutua

ekarri genion.

Emozioen ibaiertzetik behera

egiten genuen

asteburuetan

baina denborak (edo adinak) dena

erlatibizatzen erakutsi zigun.

GARAI HAUEK NON

Hastapenean

mundua aldatu

nahi genuen,

baina azkenean

munduak berak aldatu

gaitu nahi baino

lehenago.

Garai hauetan non

hautu bat egiteak bere

ondorioak dakartzan,

ez egiteak bezain.

Non larrialdi irteerarik gabe

bizitza zaurgarriak besarkatzen

ditugun.

Inoiz ez den berandu

odol gaiztoa egiteko

edo begiak ixteko.

Non zaputzak hartuta

dena aldatuko delakoan

oker gauden.

Ez pentsa,

bihar ere ez gara ziurrenik

zoriontsuago izango.

LEIHO HEGIAN

Egun berriari

so naizela

farozaina diosal

egiten ikusi dut itsasargitik

laboraria galsoroa goldatzen

John Deere traktorearekin

enarek nire aire espazioa

urratzen dute tai gabe

uztail arratsalde errea da,

jendea pasieran itsasertzetik

txalo eta musika hotsak

heldu dira Roger Lanzac zirkutik

haurrak gola ospatzen

futbol zelaian

ama alargunduari

bisita egin dio semeak

lorategiko belarra moztu

dio desbrozadora batekin

eta udaberri usaina

hedatu da auzogunean

begia zorroztu dut

haragora

auzoaren txakurrak

zaunk egin du

Wiski katu desagertuaren afixa

eman du farolan Ainesek

zeru kaotikoan ez da momentuz

gerra hegazkinik ageri.

Zelatan nago

nire leiho hegian

etsaia agertzen delarik

abisu emateko.

EKOANTSIETATEA

Jendea eguraldiaz mintzo da

argiunea noiz agertuko zain

eta denon ahotan dabil

mundu honen jirabira eroa.

Laino beltzak omen datoz

etorkizunerantz

mehatxu nuklearra

eta berotegi globala

galdutako borroken kronikak

irakurri ditut

biharra ziurta dezakeen

aldebiko keinuen arrastorik ez inondik.

Semearen txikitako dinosauroak

ikusi ditut apalean

eta seigarren suntsipen masiboak ez duela

urrun behar otu zait.

AURRERA

Etsi-etsian

aurrera egin,

behingoz

pausoa luzatu

norantza argi batekin,

berme sendo batekin;

beldurrak uxatuz,

desioak biluztuz,

begietara begira

ausart;

itxaropenez,

atzo eta gaur,

bihar eta etzi,

aldiro

berriro jaikiz

ahal den moduan;

hegal aske,

ahoz aho,

hortzak estutuz,

baina aurrera,

batzuetan

estropezu eginez,

bestetan

harriari ostiko emanez.

KIROMANTZIA

Ez dut inoren ezpainetan

oroitzapen soila izan nahi,

joandako aldi baten

aztarna hutsa,

desio zahar baten

azken arrastoa,

euriaren zain dagoen

arlote etsia:

esku ahurra hartu eta

etorkizun hobeagoa iragar diezadazun

baino ez dut nahi,

c’est tout.

ESANAK

Begiratu batez

pozik bizi zarela

pentsatuko nuke

beti egongo dela

zure beharretan

borroka galduren bat

hala ere,

ezin egiaztatu

zure ezorduaren lorratza

eta ezin

asmakizunetan hasi

baina zuk esan zenidan

ahaztu gabe ezin ginela bizi

eta oroiminez hil gintezkeela

ostendu ezinezko galderak

ditugula erantzuteko oraino,

iparra galduagatik

ezagutzen zenuela bidea,

are gaueko loezinetik

ere salbatuko ninduzula

hori guztia eta gehiago

esan zenidan

zure besarkada bat baino

ez nuen behar ordea.

ALDI BATEAN

Ez galdetu

denborak

ahanztura

irentsi

dezakeen,

memoriak

iragana

zuritzen

ahal duen,

ebakiondo

zaharrek

min ematen

duten.

Behinola

isilgordeka

ibili ote ginen,

errealitateari

begiak itxi

ote genizkion,

atzendutako

lekuak gogora

ekarriko ditugun,

egiak zenbat

bide dituen.

Ez galdetu

ez erantzutea

erantzuteko modua

den.

AKORDUA

Hondartza bustia

eta zu baino ez

oinetakoak eskuan,

neguantzeko goiz baten

ezorena,

argi okrearen

berotasuna,

sentimendu kontrajarrien

zirimolan paseatzen,

zer egin edo zer ez

pentsamenduen sigi-saga

etengabean

bakardadeari aurre

nola egin asmatu ezinda,

isiltasunak

zure lorratzak desegiten

dituela ohartu gabe.

NIRE AUZOA

Evariste Baignolen

beste egun bat da gaurkoa

kale garbitzailea udatiarrak balkoitik

botatako zigarro muturrak jasotzen ari da

SNCFko Begnat jubilatuak ehiza arrazako

zakurra sartu du Clio auto zaharrean

lanak direla-eta madarikazioa du

murtxikatzen txiklea bailitzan

buruan tumorea duen Jean-Michel

ospitalera joan da scanner bat egitera

udaltzainak isuna ezarri dio

gaizki aparkatuta dagoen autoari

eta beheko biribilgunean elgarretaratzea

antolatu dute urteko egunik tristeenaren aurka.

Portuges jatorriko Margaida

haur batez erditu da atzo

—Wenda, gazte borrokalaria

esan nahi du—.

Kostaldeko Done Jakue bidea igarotzen den

kartier historikoan da Evariste Baignol kalea

bertatik dira igarotzen

erromesak Compostelara bidean

ilargi beteak farola handi bat dirudi

hemendik begiratuta

Evariste Baignol auzoan

denok ezagutzen dugu elkar

etxerik dotoreenak bota eta berriak eraikitzen

dituzten paristar aberatsak izan ezik.

LARRAZKEN

Kanpoan epel da

urriko azken igandean

mendebalak Brouillarta

ostatuaren ate ondoraino

ekarri ditu hosto idortuak

giro trumoitsua dago,

kafea ordaindu eta bazoaz

—Augustin Chao karrikan barrena—.

Goiz da oraindik

inori dei egiteko

haize hozkirria

zure bila dabil.