Deserriko karrikak

MIKEL IBARGUREN

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2002 Mikel Ibarguren

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2002ko urria

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Enaitzentzat

Pertsona bati ondasun guztiak kendu ahal dizkiozu,

eta ez dio pertsona izateari utziko.

Baina uka iezaiozu aberria, hizkuntza,

eta orduan benetan galduta egongo da.

                                         Czeslaw Milosz

EZIN GORDERIK

Eskutitz bat egingo nizuke

zure herratzeak gutunontzirik balu.

Hemen bertan altxako genuke gotorlekua

arerioak zeharka ez gaitzan.

Betiko su zaharrak darrai kaleotan,

baina galarazitako pendizak hartuko genituzke guk

gabeziari etxe bat eraikitzeko.

Zure eskuen estutasunak ez du gure errukiaren beharrik,

helmuga gaitza da ordea hori zuretzat.

Zotz egin beste biderik ez dugu nondik jo jakiteko.

Nik jarraituko nioke zure arrastoari,

poliziek zaindu gabeko errepirak ikasiko nituzke;

behin-behineko ihesa da haatik zure gordeleku bakarra.

Hedabideek ez dute zure aipamenik eman,

nik badakit hala ere non ez zauden.

Kanpoan euria ari du. Nora zoaz?

SINGALANTENEA
(RUE TOURASSE)

ZUGANA

Barne lubaki honetatik ari natzaizu,

bandera zuririk ez duen saminetik.

Ahalegindu izan naiz zugana egiten baina

urrun zaude eta nire oinek ez dakite zure helbiderik.

Noizbait estaliko dira lurretenak,

amatatuko suak karriketan,

eta ohe hutsak beteko ditugu denon artean.

Ataurre ahantziak baino ez dira orain gure oroitzapenak,

ezpain idortuetan bakantzen zait berbotsa

ondoan ez zaitudanean.

Alferrik gabiltza luzamendutan,

herriak ez baitaki zure bakardadearen berri.

Zutaz oroit egin dut arratsaren gainbeheran:

nigandik haragoko estratan gora joan zara ezer esan gabe,

eta gau honen bestaldera hurbiltzeko tirria sentitu dut

zure begi ilunetan gorde nadin.

Berandu da ordea barkeske hasteko.

GALDEAK

Neurtezina da nire oinentzat

zure ihesaren luzera itzulbiderik gabea.

Etxe ondotik joan zinen orpotik erauzitako zuhaitza nola.

Ikusten ez ditugun barne-mugak gailendu zaizkigu eta,

mila arrazoi banitu ere etxean gelditzeko,

zurekin joanen nintzateke, eskuak zikintzeko prest nengoke

zure ondora egitea lortzeko balitz.

Arriskatu beharra daukat estugune honen haritik.

Denok daramagu mugalari bat sakonean

ezinbestez harago garamatzana, oraindik eta harago.

Hemen asko hitz egiten da beldurraz,

baina nork daki zeren antza duen zureak,

non oheratzen den zure logalea?;

nork daki, zeozer bada ere,

zure eztarriko min sendaezinaz,

amaierarik gabeko gau luzeez...?;

jakinen ote du norbaitek bederen

amets izaten jarraitzen duten ametsek

bizi guztirako zure exilioan?

LANBROA BAIONA TTIPIAN

Zure oroimena abesti zahar baten barruan bizi dela

esaten badizut, ez da gezurra egia esatera.

«Ez nago etxean; nahi izanez gero

utzi zure mezua bip-aren ondoren»

izan da utzi duzun azken arrastoa.

Zure ahoa dasta ezinean oheratzen naiz eta

zure bisaia bustia noizbait ikusiko dudan

ustearekin jaikitzen naiz egunero.

Lanbroegi egiten du Baiona Ttipian.

Kate berean doaz hemen pozak eta zorion ezak,

behin-behinekotasunean maitatzeko aukera baino

ez baitu ematen deserriak.

Hurrago nahi zintuzket baina

kale bitarte zabalegia da zure eta nire arteko hau.

Kare biziak ahazten ez gaituen arren,

malda atzetik mende bete odoltsua badatorkigu ere,

geure esku dago aitzina jarraitu ahal izateko bermea.

Zuk jakin beharko zenuke nik baino hobeto:

nire herriak muga egiten du zure deserriarekin,

zure gogoak iparralderagoko atzerrietara narama nahitaez.

Maite zaitut,

eta honek ez dauka zerikusirik semantikarekin.

JOAN ZARENEAN

Joan egin zara, bederatzietako autobusak eraman zaitu

arrabalak behelainoetan galdurik zeuden unean.

Luzeagoak dira orain ostatutik goragoko karrika estuok,

debaldetan begiratuko ditut azal zaharreko hiztegiak.

Joan zara eta ohe hotzak bezala nago, lohasma,

zuk betetako hautsontziei beha, azken besarkadan gotortuz.

Amaitu da epea eta bidazti klandestinoekin batera

joan zara helbide gabeko exiliorantz,

non bakarturik bizitzen ikasten den,

non bakarrik lo eginez bizitzen den.

«Laster ikusiko dugu elkar» zenioenean,

esateko era bat baizik ez zela ulertu dut.

Ez dio axolarik zein kale kantoitan nagoen

edo nola itzuliko naizen etxera.

Han zaude

eta nire tristurak zure izena darama harrezkero,

oroimina baino gelditzen ez denean gogoratzeko.

HOTEL BEL-AIR

Mahai gainean daude oraino

elkarrekin hustu genituen botilak,

basoerdiak, berba xaloak,

ausentziari eman nahi ez genizkion

musuketak, ezpain umelak eta

desira agerikoak.

Ezkerraldera okerturik segitzen du

Gernika koadroak,

eta Maná-ren azken cda baino ez da aditzen

leihoak zabalik dituen egun urdin honetan.

Mahai azpian daude, bestalde,

gure sandaliak,

oinetan ekarri hondar garauak eta

zure azal erantzia.

ERDIZKA

Mugak gainditu behar ditugun honetan

nire eskuek ez dute non pausaturik,

ez dute non beroturik,

zure arnas epelak baino ez lituzke lasaituko.

Ez gaituzte elkarrekin nahi,

erdizka biziarazi nahi gaituzte.

Orain handiegi daukazun jertsea lakoa da

zure bakarraldia gauaren bestaldean.

Iristen ez den eguantzaren aiduru nago:

lur honek hauskor jarraitzen du oinpetan

eta etengabe komunikatzen ari den

telefonoa da zure erantzuna.

Lanbro guzti honek eta euri ezak

artega naukate, zure arnas epelaren zain,

nire dardara arakatzen duen inularrak

aurrez aurre begiratzen didanean.

Zail da egunero zure aldera egitea.

Hauxe da gaurkoak eman duena:

beste era batera izatea nahiko nuke baina

gaur hogei lerro baino ez dauzkat zuretzat.

GAUEAN

Pilatutako egunkariak orrikatu ostean

amatatu nuen argia. Gauak ez zidan

zure presentziarik ekarri.

Argia izeki nuen berriro

paper mutur honetan

izkiria nezan zure ausentzia.

GOIZEAN

Haizeak amorruz astindu kontraleihoak

esnatu nau kolpe batez.

Euria kraskatzen entzun dut

asfalto gainean, eta orduan ohartu naiz

ez zaudela nire alboan, han baizik,

erbeste deritzogun deserrian.

Jaiki eta esku hautsiokin

atzoko bihotz ezpalak jasotzeari ekin diot.

HAREATZATIK

Zure katilu urdinean gosalduta nago.

Kaialderantz ikusi dut kaio saldo asaldatua

elkarrekin promenatzen ginen lekutik igarotzean.

Lainoak maindire zuri batekin estalia dauka Baiona;

goiz da, inor ez dabil hareatzan, eta

ogi erre usaina dator boulangerietik.

Ez dizut esan: nire patrikek zuloak dituzte

etxeko giltzen hortzek astiro janak.

Zuloetatik galdu zaizkit zure oroitzapenak,

patrikek ez baitute sentipenez fitsik ulertzen.

Goiz da, inor ez dabil hareatzan, eta

langarra dator mendebaldetik.

LABARRAK

Elebakarra da gure ahanzturaren mintzoa,

alferrik bilatuko duzue hiztegietan.

Uhinek ez dakarte zure erbestearen berri.

Denbora azkentzen den mugaraino helduko naiz,

oinetakoak erantzi eta zure oinatzak galtzen diren

itsaslabarrak miatuko ditut. Aurkituko zaitut.

Uhinek ez dakarte zure erbestearen berri.

Nire oin bustiak zure oroiminean ibilitakoan

neure gain hartuko dut amodioa.

EZ ERRAN EZETZ

Hiri desjabetuak habitatzen ditugu,

ez dago zer eginik; baina

loak ez ditzala zure babeslekuak betiko gorde:

borrokarako beharko ditugu.

Ez badut zure soa gehiago ikusten,

besteen begiradan bilatuko zaitut;

itzalen luzerak noizbait izanen du akabera.

Harresiotatik bota ditzakegu geure buruak

galerazo ez diezaguten agurra,

ken ez diezaguten ortzia.

Ilgorarekin batera joan zinen aspaldi;

ez gara herri bereko,

asago dago zure bestaldea.

Hor eta hemen

galerak min berbera duela jakin dugu.

Nik ez dakidan zerbait gordetzen dute

zure ezpainek.

SENTIPENON ZERTUEZINA

Zigilurik gabeko gutunazal zuria heldu zait

arturratzearekin batera;

zertuezinean nabil zure idazkera.

Afal ostean, hirurogeiko kasetea

birbobinatzen dagoen artean,

kale hustuari eman dizkiot begi biak;

minegi ditut hitzak sentipenok deszifratzen hasteko.

Isilik dago dena.

Erreus, kaleko erbestera irten naiz,

irekita dagoen azken tabernan aurkituko zaitudalakoan,

berriro denbora mendean hartuko dugulakoan.

Deserria deserriago egiten da

zure hutsunea hatz-mamiekin ukitzen dudanero.

AGORRETA KARRIKA

AKORDUETAN

Zure ahoan nire hitzek beste doinu bat hartuko lukete,

baina lorratzik utzi gabe joan zinen:

agurrik ez, gero arte soilik.

Oinotsek inarrosi gau berandua ez zen guretzat izan.

Zure itzulezina nire joanezina zen.

Itoginak ditu logale honek,

bihotz zulatuak ferekatu beste irtenbiderik ez dugu

debaldeko otoitzak lurperatzen ez dituguno.

Ez dago inor aurreko leihoan,

baina ez dut etxeko argirik piztuko hala ere.

Etxekalte ugari dabil katu hilen arima errariak jasotzen.

Gaur gaurkoz odolak gizen jarraitzen du gurean.

Bezperako akorduetan gordetzen zaitut,

urrunagoko memoria alokatuetan.

Zure itzulezina nire joanezina da:

euriak zuk laga hutsunea basitzen du gauero.

Zigarreta bat eskatu diot frantses txarrean

espaloian doan ibiltari ezezagunari.

GOGORATZEN ZAREA

Gogoratzen zarea: gau izarratuan

zure titiburuak dastatzeko tirria nuen.

Onik irtengo ginen jakin gabe

sartu ginen oroimen debekatuetan.

Geurea zen su-lerro hura eta parte hartu behar genuen.

Haizearen hotzikarak laztandu zuen gure destaina.

Honenbeste ate morroilotu bizkarrean,

honenbeste bihotz zulatu osatu ezinik,

ez da nahikoa gure bozkarioa beratzeko.

Aurrez aurreko elkarrizketa ziurtatu beharko genuke

ezponda kargatuegiak bular gainera erori aitzin.

Ni ez naiz galera guztiak jasotzen hasiko.

Ez izan beldurrik,

hemen ez gaitu inork atzemango.

Nor bere buruari mintzo gatzaizkio

ondokoak entzun ez gaitzan.

Zure betazpi bustiek ez dute gezurrik esaten,

zure aho lehortuak egia baino ez dio.

Ez gaitezen kezka,

orbelak estaliko ditu gure oinatzak,

noizbait amaituko da guda honen luzera.

Baina zaude,

ondu ditzagun esku hutson gabeziak.

Iraungi dira badiako argiak...

zure ezpainak behar ditut

musua musu truk eman diezazudan.

HITZ HAUTSIAK

Aurrez esan behar zenidan

zein zen gure egiteko nagusia.

Luzea izanen da gaurko gai zerrenda,

kooperatu beharra daukagu

nekez ailega baikaitezke akordura bestela.

Helbide gabe bizi zaretenoi

nora idatzi jakin ahal izan bagenu...

Baina ausente omen zaude,

eta hogeita lau ordu besterik ez ditugu

zubi-lanak egiteko.

Berantetsirik nago,

nire eskuak zurea bilatzen du etsi gabe,

lohiri desabitatua da gure auzoa zu gabe.

Nik ez dizut eskatu lehen su-lerrora joateko,

ezta ere gure artekoa betiko ahanzteko.

Nola esanen nizuke:

honela luze jarraituz gero,

deklaratu gabeko gerra bakoitza

maitatzeko aukera galdua da,

edo antzeko zerbait.

UTZIDAZU

Utzidazu eztarri itxi hori artatzen,

esku zartatuak miazkatzen,

zure beldurra bezatzen.

Laburra dugu eguna;

odolaren zorra dakar odolak

huntzik hazten ez den bailara honetan.

Utzidazu izerdi hotz hori xukatzen,

ezpainen umela hozkatzen,

debeku eder honen soinekoa eranzten.

Laburra dugu eguna;

zatoz lehenbailehen

gauari betarik eman ez diezaiogun.

NAZIOARTEKO ZUBIA

Mugaertz honek bizi gaitu nahitaez:

hemen herria amaitzen da

eta hor hasten besterria.

Honakoan Policia eta harakoan Police,

bonjour goizean, hasta luego arratsean.

Haranzkoan Frontière d'Espagne,

honanzkoan Francia a 1 km.

Eta zu arrotz zeure herrian.

Berantaroan jaio ginen nonbait,

bilatze eta atxilotze aginduen dekretupean,

Europako polizi-polikromia aberatsenetakoa

ei den gure mugaldean.

Terrorista arriskutsuenen zerrenda erakutsi ostean

zutaz galde egin dit poliziburuak.

Eta zu helbide gabe zure herrian.

ATEA JO DUTE

Neure esku dagoen guztia egin dut

bebarruak ondo zarratzeko,

baina ez dago aditua zertan izan

nire bakardadea eta zurea

sinonimoak direla ulertzeko.

Arriskutsuegia litzateke orain partitzea,

oso bustiak daude karrikak.

Utzidazu esku horiek berotzen,

titiburuak ahora ekartzen,

zure erbestea alderik alde zeharkatzen.

Txandaka egingo dugu hausnarra

loak erabat har ez gaitzan.

Nire bularraren jabetza emana nizuke

ikaztutako begiek zainduko ez bagintuzte.

Bakartasunaren gotorlekuetan bizi gara ezinbestez,

etxetik irten eta deserria da lehenbiziko kalea.

Estratan behera doa arimarik gabeko gabardinaduna,

eskularruokin etsi beharko dugu aurtengoa.

ZIGARRO BELTZA

Itsumustuan izkiriatzen dizut

denboran galdutako herri bazter honetatik.

Hemen izan zinen berdantza-gauean.

Zutaz galdezka ibili dira hede zuriak atez ate,

auto banalizatuak iritsi dira gero

argi urdinen distiraz.

Ezetz esan diet,

ez zaitudala ikusi,

baina badakit arropak aldatu eta joan egin zarela.

Ezordua ageri da sukaldeko erlojuan,

eta beste argazkiekin batera

ikusi zaitut zuribeltzean zerrendatua.

Badakit hemen izan zarela;

gaizki amatatutako zure ducadosa piztu eta

eztul egin dut kontrako eztarritik.

DEKLINABIDEAZ

Ez gara iragan hobe baten oinordeko zuzenak izanen.

Iritsiko da lubakiak uzteko tenorea.

Gorpuzki gehiegi dago egun

haien patu txarraz galdezka ibiltzeko.

Deklinabide zaila da bakardadearena.

Zuen lurreten hori

mailegu garestiegia ez ote den pentsatzen nago,

ez ote den zauri irekiaren antzo

orbandu gabe geldituko.

Gaur, besteak beste,

etxe ondoko zumar eroriari buruz hitz egin nahi nizun,

txikitan gogoko zenuen hari buruz;

horregatik ari natzaizu muga-lerroz honainditik

behiala bazter utzitako kontu zaharrak gogora ekartzen.

Deklinabide zaila da iragan denborarena.

Zerrenda luzea den arren,

ez diogu galderak egiteari utziko.

Ostendu ezinezko afera da gaurkoa.

GUTXI GORABEHERA

Beti egonen da maitatzeko beste desmaitatzeko arrazoi.

Akorde berean egin genezake aldarri,

baina gure bihotz hezurrak beratu gabe daude oraindik.

Dentistaren itxarongelan informe balistikoen

zain egoten ohituegiak ez ote gauden nago.

Aurkituko al ditugu burezur zulatuen egoitzak?

Deus ez da lehen bezala izanen,

ebazpide gogorra hartu beharko dugu

aurrerantzean deus izan ez dadin beti berdin.

Gaurkoz zure loa ez da portu txarra amesgaiztoak itotzeko.

Hitz egidazu haragoko lurraldeez

itsasoak ispilu garbia izaten jarraitzen dueno.

Elkar maita badezakegu, zertan itxaron gehiago.

Nik ez zaitut asko edo gutxi maiteko,

gutxi gorabehera baizik.

AGURRAREN GELTOKIAK

Beira zikineko autobusera igan zara.

Gorroto ditut beira zikinak dituzten autobusak.

Ez dakit norako txartela hartu duzun;

eta hemen

no ha parado de llover.

Nahi duzunean etor zintezke.

Gibelateak gako barik utzi ditut berdantzan,

zure premia dauka etxe hustu honek.

Zure azken geltokia zein den baneki,

zakur deslaien antzo hurbilduko nintzaizuke ondora,

baina ez;

en mis ojos no ha parado de llover.

Ez dut arriskuan ipiniko zure amesbidea,

hurbilago behar zintuzket nire ikuspegia doiesteko.

Beira zikineko leihoetatik atzerantz

begira imajinatzen zaitut, hiriari so,

CRSen kontrol baten ondotik igarotzen.

Begi lurmenduak dira nireak

gauaz honaindian;

se me ha inundado el corazón.

Gorroto ditut benaz

beira zikineko autobusak

eta gaizki grabaturiko kaseteak.

11 RUE IDUZKILEKU

ONIK IRTENGO GARA

Urteak dira besterrira egin zenuela,

eta ez da asmatu zure urruntasuna neur lezakeen erlojurik.

Ez dezakegu geureganatu hiri suntsituon amets zaharra:

bestek lerrokatu dituzte pentze abandonatuak

kartaboiz egin muga-lerroak paratzeko;

ez dut nik ezarri langa hori hor.

Ozar deslaien loa profita dezakegu elkar maitatzeko;

ez zinateke ohaide txarra izanen

nire orpoak musukatu, nire lepoa guritu,

nire bihotza amiñi bat pozoitzeko.

Egun bateko pozak ordea

ez liguke edozertarako aitzakiarik eman behar.

Suebaki bat egin genezake berandu baino lehen,

baina bakarrik gelditu naiz gau honetan,

ezarri diguten debekuak ez du gehiagorako ematen.

Ez zure ez nire den hotza da maitasuna orain,

elurrak hotsik egin gabe

gure arteko isiltasuna areagotu duenean.

ITXARONGELAN

Desgaraiak bizitzea egokitu zaigu

bideraezina dirudien amorruen galtzadetan.

Ez da oso zehatza gure egonguaren kokagunea,

baina tenorez gabiltza hurrengo belartzerako.

Esku zikinokin bazkaltzen dugu,

eta gogoetak metatzen beheko etxe abandonatuetan.

Begiak zaizkigu lahartu;

bideak ematen duen arte eginen dugu aurrera,

epeka ordainduko ditugu akorduaren harpidetzak,

baldin eta gure hobespena alferrikako ez balitz,

gure ilusioak lehenago emendatuko balira.

Ikusi al duzu?,

errobiek ur mehea dakarte gure zubipeetara,

atzezurrak bailiren hiriaren barrunbeak arakatu ditu

hezurrik gabeko haize gorriak.

Esadazu zer izen duen exilioak

espero den besarkada hori heltzen ez denean,

edo norantz doazen itsasbeheran galtzen diren oinatzak.

Hamaika galdera ditut erantzunen zain

gutun ezkutu forman heltzear.

Ez dira gutxi neguko gaualdi honetan

loak hartu ezinik dauden bonbilla piztuentzat.

ESPALOITIK

Argitzeko zegoen egunsenti hura itzarri zait:

debadio antzuetan ari ziren amiamoko urrunekoak,

hiria lo zegoen zure altzoan.

Oraindik ere ongi itxi behar ditugu kontraleihoak,

munduak itxaron dezake beste egun bat bederen.

Onduko dira pentze erreak, ez gaitezen kezka,

jantziko ditugu alferrik galtzen utzitako

larrumintz izerditsuak,

elkarri emanak biziko gara aspaldian legez.

Ezpainok elkar ulertzera beharturik dira;

harresiek harresi izaten jarraitzen badute ere

zuk ez didazu deus zor.

Zeruertz urratuetan sortu ginen, alboratu ezinik samina.

Bazter utzitako lasterbideak akotatzen ditugu,

belarrak hartutako burdinbide abandonatuak begiztatzen,

badaezpada, garaiz itzultzen zarenerako.

AIDURU

Kiskalitako kale bazter honetan maita zintzakedan,

artean zedarritu ez zitezkeen debeku guztien kontra.

Zalantzarik gabeko behakoek

ematen duten sosegua bilatzen dut,

eta artega daude eskuok, besterik egiten ez balekite lez.

Beste koordenada batzuk eman genitzakeen,

bazkalosterako batzarrak antolatu.

Kezkagarri izaten jarraitzen du egoerak ordea,

edo beste era batera esanda:

ez da zentralismo demokratikorako une aproposena.

Ez du atertzen zure desterruan,

abenida guztiak zeharkatu ditut zure bila.

Biontzako gero eta leku gutxiago dagoen arren,

hementxe behar zintudan, nire alboan.

Horregatik nago zapata ahantziak jasotzera zu noiz etorriko.

ARRATSEAN

                        Denok gara geure ametsek erakusten digutena

                                                                     Johan Peter Uz

Nekez emango dizut atseden,

gaurko honetan uholdeka datoz

desira beteak eta desira hustuak.

Akidurak negutu aurretik,

zure ur edangarrietatik ase nahiz,

soin hastuari emango dizkiot ezpainok.

Ez dut amiltze honen ondoan bizi gura,

bazterrik bazter xerkatuko dut

zure soaren iparraldea.

Nahi duzuna esango duzu,

baina hoztutako ametsak jada ez dira amets.

Egidazu tokia aldamenean.

Esku zaurituak dakartzate

zure laztanek nire bizkarrera.

AZKEN BERBAREN GORDAILUA

Nik ez dizut eskatu tristeziaren txostenik irakurtzeko.

Astiroago begiztatu beharko genituzke

mugaertz honen zedarriak. On egingo liguke

ezpondak artatzeak, bizkar zigortuak arintzeak.

Isilarazi egin behar genituen ezkila hots haiek

ezagunen betazpiak denboraz araka genitzan.

Guda honek badu gure hilotzak hartzeko lain leku,

geure kabuz egingo ditugu azken metroak.

Nik esan diezazuket

non ezkutatzen ditudan desira gordeenak,

nora doazen gutunazalak antzara herrariak lez.

Baina nire ahaleginaren gainetik daude zure mendateak.

Nik ez dizut eskatu garezur zulaturik haztatzeko,

inoren agindupean zelata egin dezazun.

Baina beti gordeko dugu azken berba

maitatu gabe utzi genituen haien gorazarrerako.

HAIZE-GORDEAN

Hau ez da Passicot komandantearen karrika,

bestaldeko edozein karrika ez bada.

Zu eta ni lotzen gaituen zubiak

bederatzi bandera dauzka haizeari zabal emanak.

Alferrik ipiniko dizkiote barraderak itsasoari,

gesala beti iritsiko da gure oroitzapenetara.

Amets nazakezu naharo itsasarte txarra dugun arren.

Ez naiz ni izan bihotz herdoildu hau

hemen ainguratu duena.

Ahulak dira ezinaren amarrak.

ALDERRAI

Gatazka honek irauten duen bitartean

iraungo du distantziak gurean.

Isiltasun sakon honen muinora heldu naiz berriro.

Ez gara jaikiko eskuartean duguna amaitu arte.

Negu gorri honetan herrenka

hurbil naiteke munduaren ertzera,

beti baitago nonbait derrotaren batek utzitako arrastoa,

gaur-biharretan gogora ekarri beharreko lubaki bat.

Inork gutxien espero duen lekutik helduko naiz,

erreka ondoko legarrak bailiren ahurka jasoz galerak.

ZERU GORRIAK

Zure ihesbidea hartu dut,

azken trena pasatu ondoren utzi dut nire karrika.

Ez nago agurra mastan ipintzeko prestaturik.

Kosta egingo zaigu mailadi luzeok igotzen,

baina aitzina egin beste biderik ez dugu.

Ez dago zertan estonaturik,

gure arriskuak zer dakarren badakigu.

Bada oraino maitatzeko adina teilatupe,

horditzeko adina botila hondo.

Gehiegi ireki genituen albateak,

zutaz galdezka zetozenei

ezer eskatu gabe sartzen uzteko.

Geure gain har genezake

hondamendi honen erruduntasuna,

maitasun honen errugabetasuna.

Larregi dira gainezka egindako erretenak,

inorenak ez diren zerraldoak,

zeru gorrien dardarizo.

Hitz erauziak barreiatuko zaizkigu atzaparretatik.

Eta hala ere zure ihesbidea hartu dut

nora naraman jakin gabetanik.

PLACE D'ESPAGNE

EGUNEKO ERRADIOGRAFIA

Atzo heriotzaren ondoan

esnatu ninduen iratzargailuak.

Bake-atelierrak dira ugaritu direnak

erretako kontainerren segidan.

Baina zuk badakizu

ez dudala sosegurik ekarriko zure etxera;

beste lubeta bat eraiki dezakegu etxe aitzinean

bakea heltzen denerako.

Egon badaude

diametroa zehazteke duten bihotz lehertuak.

Egun badaude

latex eskularruz

autopsien emaitzak betetzen dituzten txostenak.

Ez da atorra-hutsik ibiltzeko garairik aproposena.

Baina orain alferrik ari zara,

ez dituzu hilen arimak inon erroldaturik aurkituko.

Egunak joan badoaz

gelditutako erlojuentzat izan ezik.

HUTSALDUZ

Hotz egiten du,

ez dabil nehor deserriko karriketan.

Denok nahi genuke ondoan norbait, maita gaitzan,

edota barraren atzean dagoenarekin

solas xume bat egitea,

elkarren arrimuan orkatila izoztuak berotzeko.

Ezgarai honetan idaztea egokitu zaigu:

gaitz da gure eginkizuna zehaztea mugalde honetan.

Maite zaitudala diodan bakoitzean

agian maiteko zaitudala esaten dizut,

ez baita nehoiz jakiten ahal

zer gerta daitekeen adio bakoitzaren ostean.

Zure denborak ez du geografia zehatzik izan sekula.

Ondorio garbirik ezin izan dugu atera,

baina onik irten gaitezke desolamendu honetatik.

Hogeita lau bala zorro aurkitu dituzte lurrean gaur,

hogeita lau bala zorro egun baterako,

biharamuna erredaktatzen hasterako.

Bular alde hustuekin egiten dugu aurrera egunero.

Bihar elkar ikusiko dugun ez dakit,

bihar eguna altxatuko duenetz ez dute konfirmatu oraindik.

BALIO ERANTSIAREN ZERGA

Ez gaude elkarri menia emateko prest.

Luberritu gabeko pentzeetan zahartu dira iragan urrunak,

galerarik astunenak lerratu zaizkigu lepo gainera,

eta ubideak ez daude guk nahi genukeen aldera ezarriak.

Gauaren betzuloetan pilatu ditugu garaitza amestuak,

ezin dastatuan gabiltza egunaren argia.

Izu-ikararen barrunbeetara heldu gara,

baina gaurko egunak zure ondora narama ezinbestean.

Luze iraun badezake ere,

ez ditugu behartuko gure bizkarrak besteren otoitzetara.

Aldian-aldian baino ezin zaitzaket ikusi;

kale hartuotan dena dago irabazteko,

bakea izan ezik.

ZER DIOZU

Oso goiz jaiki zinen nire besartetik igandea izateko.

Ez da heldu hona birika itorik, eztarri ebakirik.

Zaude lasai, hemen arriskutik lekora gaude,

zure begiek asago behatuko dute.

Badut zure oinazearen berri,

ez da moldaerraza izan zure bardako askieza

uhin-hartak gure amesgaiztoen labarra jo duenean.

Ezin errendaturik gabiltza gainera datorkigun berdatea,

garaiz genbilzke haatik

bederatzi-lau-hiru aurre-zenbakia markatzeko.

Atzen-esku izateak badauka bere onura.

Fiteegi doan minutorratzak ez bezala

desizenez estalitako begitarteak nahi genituzke ezagutu,

debekua ederragoa izan dadin.

Ez dut nire burua haien izuen landetara entregatuko,

oraindik badugu ortuts ibiltzeko adina amildegi,

forentseak mende hau jasotzeko agindua eman arte

gutxienez.

PAISAIA

Txingudiko badia estali zuen behelainoak

leihotik begiratu zuenean.

Hendaiako kale hutsen isiltasunak

ez zuen bere bularraldea baretu.

Ohera joan zen berriro,

Ducados bat erre eta gero

goizeko seietan ate joka etorriko zena

esnezalea izango ez zen ziurtasunarekin.

NEGUKO EGUZKIA

Ez zinen garaiz heldu asteburuan.

Dena ez zen iragarri bezala atera:

CRSen sirena-hots urdinak ikusi genituen gau itoan,

eta bakarrik heldu behar izan du egunsentiak.

Hemen ez diogu elkarri betarik ematen,

bizkar ematen diogu gure bila datorren behakoari.

Biziak dira benaz mugaertz honen txarrantxak

oroitzapenak urratu gabe ekartzeko.

Susmo txarra hartu genion irabazpide honi,

eta ahanzturaren aurkako borrokak

ez du gehiagorako eman.

Erdibide hauxe da gure oraina, gure maitagunea,

eta gure eskuak intentsitate baxuko bake ezara

emanegiak ez ote dauden galdezka nabil.

ARRAZOI DIALEKTIKOA

Zure ezpainen ikara senti dezadan hurbildu natzaizu,

atseden hartu nahi dute nire eskuek,

bihotz bero baten ondoan lekutu.

Karrikaz karrika ibilia naiz zure arrabalak zeharkatzen.

Alferrik dira dikeak gure oroientzat,

gordin ageri da ortzimuga

kartzelako patioan amaitzen diren oinatzentzat.

Ez dizut eskatuko minutu beteko isiltasuna

bakardadearen alde. Iragan denborak ez dira itzuliko,

baina ni zuganatu egin naiz harresi haien itzal laiotzetatik,

nire esku atzenduek zure barne dardara senti dezaten.

Berdindu gabe jarraitzen dute guk eraiki lubakiek,

molotov koktelez beterik daude kantoietako kontainerrak;

saiatuko gara hala ere bebarruetan aterpea bilatzen.

Ahanzmenaren aurka egiteko

arrazoien bila nabil ainubeotan.

Mende honen atzealdeko orrialdeetan

jarraituko dugu arkatzez idazten.

Emadazu gaur harrika egiteko arrazoi bat.

LARRU-ONTZAILEAK

Berun usain sarkorra duen lurretenean

larru-ontzaileak ikus daitezke larru eske.

Lur berdinketa eginen dutela agindu dute,

baina ez dezagun etsi,

hausterre egunak ez du behar oso urrun.

Etxe berriak eraiki behar omen dituzte

lehenbizikoz elkar ikusi genuen lur galetsietan.

Maratila behartuak daude gure bizkarrean.

Ezorduak agintzen duen garaiotan

zure arropak eta telefono-agendak eroan dituzte.

Nire ahurrek laztan urratua gordetzen dute joan zinenetik.

Gaiztagin elkartea osatzen dugu

hitzordu bat egin genuelako.

Ez da malkoak lehortzeko ordua iritsi.

Elkar maitatzera arriskatu beharra dugu

bermadura hutsean eror ez dadin.

Epaia erreboka dezala galdetu du abokatuak.

HEMEN HONETAN

Hemen odolak bere kasa ikasi du orkatiletarako bidea,

eta bolbora usaina itsasten da memorian

polena kristalean bezala.

Hemen ez dago zertan bergogoratu itoen azken gogoa,

eta zail egiten da begi hutsez

kondenatuaren bihotz lehertua ez ezagutzea.

Hemen Amistad Kalea

kale hutsa baino zerbait gehiago izanen da beti,

eta lagin eske hurbiltzen da forentsea atez ate.

Hemen

etxe-horma tindatu berrien gainetik

beti gelditzen da zer oroitua.

Hemen,

jendea oinetakoak eranzteko

astirik gabe hiltzen den honetan,

hemen,

eskuzabalegia den heriotzan

bizi da jendea.

BIZITZAREN KATEBEGIA

                        Jaiotzeaz kezkatu ez naizenez,

                        hiltzeaz ere ez naiz kezkatzen.

                                               F. García Lorca

Jakinaren gainean geunden:

kontu handiz ibili beharra dago mugalde honetan.

Bihar goizean oldozmenak odolusten ikusiko ditugu

kedarrak lohitu izaretan.

Erretako zeruertzak ditugu aldarrikatuko.

Bide horrek ez garamatza inora...

ailega ezina dirudi elkarlanak eta

bertan behera utz genezake ahalegina.

Beste lubeta bat aurkitu dugu

abraizeak jotako lautadan;

guk ez dugu inoren hezur urratua lurperatu,

baina inork ez gaitu heriotzatik salbuetsiko.

BITTOR BAR EXPO

Antxetek zerua hartu dute agorril sargorian.

Abiadura Handiko Trena iritsi da Hendaiako geltokira,

ez da ordea inor ezagunik jaitsi,

eta nire eskuek zure gorputza dute ments.

Gaur ezberdin da dena;

jaiotze-tasak gora eginagatik

forentseek gorpuak pilatzen dituzte autopsiarako.

Ez esan niri dena berdin denik.

Kontuarrak edalontziz beteriko ordu txikietan

maitatua sentitu dut neure burua...

Berandu dela ohartuko gara

belar-paretak denbora estaliko duen egunean.

Min emango digute enaren hegaldi hurbilek eta

Bidasoa gaina zeharkatzean zu hemen ez izateak.

Gaur ezberdin da dena;

zabor biltzaileen kamioi horia etxe aurretik

betiko tenorean pasa den arren, zu ez zaude.

Zapi garbi bat bezala urratu da argia zeruertzean.

Maitatua sentitu dut neure burua

kontuarrak edalontziz beteriko ordu txikietan...

CARREFOUR DES ÉVADÉS

CARREFOUR DES ÉVADÉS

Uhainak lokartu aitzin behar duzu hona.

Oroimina baino ez da hazten paretetan,

laburregiak dira nire hatzak

zure larrumintza akordura ekartzeko.

Jendeak dio partitu zarela;

gaulehenean ametsak berotzen ez bazaitu,

alboan nauzula ahantzi duzulako izanen da.

Beti eginen dugu ihes Askatasunaren Etorbidetik,

arrastoak zaldi-apatxen pean desagerraraziz.

Mugak mugaegi izango dira orduan ere

gure bakardadearentzat.

Joan egin zara

noizbait itzuliko zaren jakin gabe,

eta muga honek ez dit aurrerago joaten uzten.

UDA BATEZ ERBESTEAN

Aurpegiak eguzki alde jarri ginen

amak zabaldu maindireak lez, eki gosez.

Arropa guztiez biluzi zinen,

eta zure azal beltzaraneko triangelu zuriak

Landetako duna argia iduriz

etzan zinen hareatza galgatan.

«Ez hator nirekin?» egin zenidan galde

betaurreko beltzak jantzi ahala.

Ezetz ihardetsi nizun buru-keinu batez,

zure ibileraren kadentzia hobeto begiratzearren.

Gesal zaporea utzi zidaten zure ezpainek,

eta pinudien artean urrundu zinen

lehen ekarri zintuen autobus berean.

Panoan jartzen zuen:

ezkerrera Baiona, eskuinera Erbestea.

AILEGA EZIN

Zure ondora behar nuen

baina ez naiz heldu hitzordura.

Ez da akordatzen ez naizelako

—hotz egiten du bide bazterrean—,

zure gomutak aletzen ari naiz

Campsa gasolindegiko kafetegian

izar urrunenari begira.

Iparrerago joz hel nintekeen

ausentziak lekutzen diren itsaslabarrera.

Ezagunegi egin zaizkigu andabideak azken aldion:

pinu hezurren dardarak,

eztarri urratuen negar isilak;

baina ez dugu ausardia nahikorik izan

hasperen etsituak jasotzeko.

Hemen ez dugu sentitu

haize-etenak dakarren barealdirik,

hartuak ikusi ditugu zure karrikak,

mugaertz honek ez digu bakerik eman nahi.

Nire berbak hiltzera datoz

paper zuriaren gainera.

EXILIOA, ESATE BATERA

Barda bakardadeak behatu zintuen bi begiokin.

Sudurra kristalaren kontra zapaldurik zuela

liburu bat hartu eta ohean sartzen ikusi zintuen.

Horixe baino ez da exilioa:

bakartasunean ohera daramazun liburua

eta liburuan ageri den ohe bakartua.

SORTERRIARI

Deserrituak berea ez den ohean egingo du lo gaur ere,

berea ez den kikaran edango du kafea eta

berea ez den etxeko leihotik ikusiko du ilargia.

Apurka-apurka, berea ez den herria maitatzen hasiko da,

eta berea ez den itsasertzetik begiratuko dio sorterriari.

BESTALDERA BEGIRA

Hara azaldu ginen denok zu izan ezik;

Herri Urrats bezpera zen,

estreinakoz bandera gorria ipini zuten hareatzan.

Hiztegigileek ez dute jaso ausentzia honen esangura,

baina saia gaitezke berbaro galduak berreskuratzen,

inoiz esan ez diren eleak konortera ekartzen.

Gaur zinemara joan nahi nuen zurekin,

aterpe bat bila genezan besterik gabe,

ezaupide berriak egin genitzan.

Bada hor berandu ixten duten tabernarik,

nahiago zintuzket, hala ere, ametsen hegoaldean.

Nola adierazi zure iparrorratzak markatzen duen ihesa

ahanzturara emanegiak garen honetan?

Maizegi uzten ditugu albo batera

mugatik haragoko egonguak.

Izan gabe izan beharra da deserrituaren patutxarra;

eta etxe barruko diaspora guk asmatua ez den arren,

bestaldera begiratzen dugu

ahanzturari aitzi egin nahian.

BERMERIK GABE

Ez dut nik jaurtiki amets hori hormaren kontra,

ez naiz ni izan

zurezko mailadietan gora isiltasuna

oinutsik igotzen sentitu duen bakarra.

Ezpain arrotzek itzartu naute goizaldean;

baketze honek ez digu ezeren bermerik emanen.

Denok entzun dugu azken desarra,

odola gure praka barrenak zipriztintzen.

Zuk bezainbat berba bildu dut nik ere,

baina kontu egin behar dugu

Bidasoak gehiago bana ez gaitzan.

Bakartuak bizi gara

oroimenak lagatako hutsunean.

AZKEN TRAGOA

Hau ez da zuk nahiko zenukeen mundua,

baina munduak egiten gaitu, ez alderantziz.

Zureak ei dira

gauaren horman aurkitu dituzten hatz-markak.

Garagardo beltzak eta isiltasunak laguntzen naute

bakarlan honetan.

Jaso dut zure mezua;

desgaraiz bada ere inoiz ez da berandu

desagertuen zerrenda luzeak irakurtzeko.

Begirada bakoitza erbeste berri bat da zure karrikan.

Ezinbestez jende gabeko ostatuetan nabilkizu

ukalondoak kontuarrean tolesturik.

Esan dutenez,

txarrantxa gehiago ipini dizkiote egunsentiari.

Ez dut maite azken tragoaren bakartasuna.

Ezin dugu atzera egin honezkero:

zail da gurean elkarlana,

baina urruntze honetatik egin behar dugu irtenbidea.

— Atera beste Pelforth bat, arren.

OROITZAPENA

Zerbaiten ostean beti dago gordea oroitzapen bat;

horregatik, zigarreta bat ahitzen zaigunean

itxaro dugun pertsonaz oroitzen gara,

edo gosaldu ondoren

esneak katilu hondoan utzi arrastoekin gogoratzen gara.

Negu gorria heltzean

maitearen esku deserrituak dakartzagu akordura.

Kontua da, beti dagoela oroitzapen bat zerbaiten ostean.

Esperantzaren adinaz galdetzen dugunean

inork ez du erantzun nahi izaten.

Leihoaren ondoan esertzean

itsasoaz oroitzen gara,

eta itsasoaz oroitzean

galdutako lagunak ekartzen ditugu burura.

Oroitzapena da urratzen ez den bandera bakarra,

ezabatzen ez den oinatz bakarra;

horregatik, gaua zeharkatzen dugunean

zure ziegaren iluntasuna datorkigu gogora.

Amets lokartu baten atzean

beti dago harago joan nahi bat,

itsasbehera bakoitzak oroitzapen biluzi bat lagatzen du

memoriaren hareatzan.

Egun zoriontsu baten ostean

aspaldiko argazki zuri-beltzak begiratzen ditugu.

Zuetaz oroitzen ote garen jakin nahi duzue

maite gaituzuenok,

baina ez gara gai galdera horri erantzuteko.

Patio bustiarena da euriak uzten duen oroitzapena,

ate morroilotuen akordua da

gelditzen zaigun oroi-bilduma bakarra.

Lurrak gure hezurren oroitzapena gordetzen du jeloskor;

horregatik, ezkilen ostean

beti gelditzen da oroitzapen bat,

eta oroitzapen baten ostean

beti dago norbait.

Horregatik ba,

horregatik hain zuzen ere.

BAR-BRASSERIE

Zu ikustearren hartu dut autobusa hirira.

Bar-brasserie batean sartu naiz zu noiz agertuko.

Ez da nirea zuri hoska dabilen eztarri urratu bakarra,

ezta zurea ere deserrian dagoen behako bakarra.

Garagardo beltz eta kafe txar artean igaro dut eguna.

Ostalerak bar-brasseriea itxi arte egon naiz

zalantzaren eserlekuan jesarrita, berandu egin den arte.

Ezetz esan diot ostalerari: «Ez nago inoren aiduru»,

eta kikaran gelditu den gau-hondar mikatza edan dut.

Zutaz oroit egitea

orri galdu bat izan da neguko egun motzenean,

erbeste isil bat izan da, barruan ainguratua.

Etorritako bidetik noa zu ikusi gabe

azken orduko Pesa-n:

«26 St. Sébastien (péage)».