Seamus Heaney

itzulpena: XABI BORDA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© Seamus Heaney

© itzulpenarena: Xabi Borda

© edizio honena: Susa

2017ko urria

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Kaiera irakurri bitartean ez litzateke arraroa izango irakurleari bururatuko balitzaio Seamus Heaney euskal poeta dela. Heaneyren munduaren eta Euskal Herriaren arteko paralelismoak ez baitira gutxi. Castledawson-en, Ipar Irlandan, jaio zelarik 1939an, Heaneyren poesia bat baino gehiago ezagunak egingo zaizkio askori. Idazketaren mugatik poema esaterako, non polizia kontrol bateko umiliazio sentipena kontatzen duen. Connemara aipatzen duela, ezin ekidin Julen Gabiriaren nobelarekin akordatzea. Heaneyren poesiaren ezaugarri orokor bat ere Euskal Herriarekin lotuko lukete askok, hots, haren poesiaren eite landatarra. Landa-eremua eta lurra dira Heaneyren poesiaren testuinguru nagusiak, askotan haurtzaroko oroitzapenekin batera datozenak, eta mundu xume eta geldo horren distirak erakusten ditu maiz bere poemetan. Heaneyren berezitasunetako bat da, ordea, hori ez dela inoiz ere erruralismo mitifikatzailean jausten, eta kontrara, mendebaldeko poesia moderno eta garaikidearen historia —nagusiki hiritarra izan dena— aberastu egiten du. Bakana baita Heaney: akademiak eta kritikak goratzen dute, eta, era berean, poeta irakurri eta herritarra dugu.

      Arestian aipatutako irakurlearen balizko irudipen hori gerta dadin, Xabi Bordaren itzulpenak ere lagundu laguntzen du. Izan ere, irakurleari heldulekuak eskaintzen dizkio hurre duen poesia bat emateko, bat datorrena, bide batez esanda, Heaneyren poesiaren izaera herrikoi horrekin. Hala, “lukurreroak” irakurri eta Aresti etorriko zaigu burura, edo “zoru etikoa” irakurri eta oraindik haragi bizi dugun gatazka.

      Honenbestez, modu oso propioan, mundu pre-moderno bat irudikatzen digu Heaneyk, eta erakutsi modernoa izan litekeela orobat nekazari munduaz jardunda. Era berean, poesia Ipar Irlandan, Europaren bazterrean, kokatuta ere unibertsala izan litekeela erakusten digu, eta horregatik, modernitatearen errelato errazkeriazkoak zalantzan jartzen ditu. Begirada lokal hori garatzeko beste poeta batzuengan jarri zuela arreta esan izan zuen inoiz: Robert Frost, Patrick Kavanagh, Ted Hughes. “Nire haurtzaroko County Derryko esperientzia etxekoarekin, ‘mundu modernorako’ arkaiko eta hutsaltzat jo izan nuen horrekin, fidatu behar nintzela ikasi nuen. Konfiantza hori irakatsi zidaten eta berau artikulatzen”.

      Mundu landatar hori bereziki Heaneyren lehen poesian dugu nagusi, eta beste zenbait aletan Ipar Irlandako gatazkaren oihartzunak topatuko ditugu, Wintering Out (Negutik ihes) eta North (Iparra) poema liburuetan esaterako. 70eko hamarkadan idatziak, Ipar Irlandako gatazka geroz eta latzagoa bilakatzearekin bat idatzi zituen. Tradizioari ere erreparatu zion Heaneyk, eta Irlandako antzinako poesia itzuli eta birmoldatu zuen. Horietako bat duzue kaier honetan, XI-XII. mendeko Colum cille cecinit, zeina azkeneko bilduman, Human Chain-en (Giza katea), argitaratu zuen. Itzultzaile gisa egindako lana ere azpimarragarria da, batez ere antzinako poesia itzuliz baina baita Aleksandr Puxkin bezalako poeta modernoagoak ere. Tradizio irlandar horren arrastoa ere Heaneyk zerabilen ingeles ez-normatiboan antzematen da, poema batean baino gehiagotan ahots poetikoak berak aitortzen duenez. Hizkuntzarekiko kezka ere sarri azaltzen zaigu eta, Alfabetoak poema gogoangarrian adibidez, non mintzaira idatzia ikastearen esperientzia miragarria azaltzen digun.

      Aski saritua izan zen bizirik zela, baina 1995ean eskuratu zuen Literatura Nobel sariak erabateko kontsakrazioa ekarri zion, eta XX. mendeko poeta handienetakoen artean kokatu zuen.

BEÑAT SARASOLA

Aitzurrean

Nire hatz erakuslearen eta erpuruaren artean

Luma motza probak egiten ari da; estu, pistola bat bailitzan.

Leiho azpian, marranta baten hots garbia

Aitzurra lur legartsuan lurrean hondoratzean:

Gure aita da, aitzurrean ari. Behera begiratzen dut

Bizkarra baratzean makurtzen ikusi arte,

Hogei urteko tartetik zutitzen da

Erritmikoki makurtuz patata sailean

Aitzurrean zebilen tokian.

Bota lakarra gider gainean, heldulekua

Hanka zainaren kontra palankan.

Mastrea erauzten zuen, eta ertz distiratsua sakon hondoratu

Geuk bildu behar genuen patata berria ateratzeko.

Eskuekin gozatuko genuen patataren gogortasun hotza.

Bai jauna, zaharrak bazekien aitzurra nola dantzatu.

Bere zaharrak dantzatzen zuen bezala.

Gure aitonak Toner zingirako beste edozein gizonek baino

Zohikatz gehiago erauzten zuen egun batean.

Behin, zipotzat paper batekin ondo itxitako

Botila batean esnea eraman nion. Edateko

Zutik jarri zen, eta denborarik galdu gabe bere zereginera itzuli zen,

Erritmikoki kolpe garbiak joz, sorbaldaren gainetik

Zokorra jaulkiz, gero eta sakonago,

Zohikatz onaren xerka. Aitzurrean.

Patata lizunaren kirats hotza, zohikatz bustiaren

Plisti-plastak eta zaplakoak, ertz batean geratzen diren puskak

Sustrai bizien bitartez nire buruan iratzartzen dira.

Nik baina ez daukat haien neurriko gizonei jarraitzeko aitzurrik.

Nire hatz erakuslearen eta erpuruaren artean

Luma motza frogak egiten ari.

Honekin egingo dut nik aitzurrean.

Naturalista baten heriotza

Urte osoan lihozko ezponda herrixka kanpoaldean

Usteltzen zen; liho berde heldu gabea

Kirastu egiten zen, soropil handien barrenean.

Tantaka hasten zen egunero eguzki errearen pean.

Burbuilak borborrean xalo, euli-mandoek

Ustel usainaren biran soinu-sare sendo bat ehuntzen zuten.

Sorgin-orratzak zebiltzan, tximeleta tantodunak,

Baina ederrena igel-arrautzen lerde bero

Eta lodi hura izaten zen, ibaiertzeko itzaletan

Ur geldia bezala hazten zena. Udaberriro

Marmelada poteak orban lirdingaz goraino beteko nituen

Etxeko leiho-erlaitzean errenkadan paratzeko,

Ikastetxeko apaletan, eta itxaron eta begiratu egingo nien

Arrautzak handitu eta zapaburu igerilari bizkorrek

Urratu arte. Walls andereñoak kontatuko zigun

Nola igel aitari igel-zezena deitzen zitzaion

Eta nola egiten zuen korroka eta nola igel amak

Ehunka arrautza txiki erruten zituen eta nola

Horixe zen igelen lerdea. Eguraldia ere iragar zenezakeen igelei esker

Hori baitziren eguzkipean eta marroi euripean.

Gerora, egun bero batean, belar gaineko behi gorotz plastoengatik

Kiratsa zerienean zelaiei, igel haserretuek

Lihozko ezponda hartu zuten; hesiak zeharkatu nituen makurtuta

Aurrez entzun gabeko korroka zakar baterantz.

Airea loditua zegoen lelo baxu batekin.

Ezpondaren ondoan igel tripandiak bihurrituta zeuden

Soropil gainean; haien lepagain ahulak haize-oihalak bezala mugitzen ziren.

Batzuek jauzi egiten zuten: plisti-plastak mehatxu lizunak ziren. Beste batzuk

Lasai zeuden lokatzezko granadak bailiran, euren buru soilak uzkerka zituztela.

Ondoezik jarri, buelta hartu eta lasterka hasi nintzen. Errege likatsu handiak

Mendekua hartzeko bildu ziren eta banekien

Eskua han sartzen banuen lerdeak lotu egingo ninduela.

Bihitegia

Ebanozko legar gisa pilatzen ziren jotako artaleak

Edo porlana bi belarridun zakuetan bezain trinko.

Iluntasun lizunduak baserriko lanabes, uhal

eta goldez osatu armategia biltzen zuen.

Zorua gris sagu koloreko, leuna hormigoi hotzez egina.

Ez zuen leihorik, hormapiko bakoitzaren

Aire-begietan hauts printzen urrea

Alderik alde. Ate batek bidea ixten zion haizeari

Uda guztian zinka labe baten pare kiskalgarri zegoenean.

Sega baten ahoa, pala garbi bat, sardearen hortzak:

Sartu eta astiro-astiro objektu distiratsu egiten ziren.

Gero armiarma sareak sentituko zenituen biriketan mamitzen

Eta bizkor larri jotzen zenuen atari argitsuraino —

Eta gauean saguzarrak loaren teilatuen gainean hegan,

Begi distiratsuak bekoz beko zuri so

Bazterretan pilaturiko garau artetik, basati, kliskarik egin gabe.

Iluntasuna teilatu bat bezala amiltzen zen. Ni lastoa nintzen

Aire-zuloetatik igarotzen ziren txorien mokoentzat.

Ahuspez egoten nintzen hartua ninduen izua uxatu beharrez.

Bi belarridun zakuak arratoi itsuak bezala hurbiltzen ziren.

Sutegia

Ezagutzen dudan bakarra iluntasunera ematen duen ate bat da.

Kanpoan, ardatz zaharrak eta burdinazko uztaiak herdoiltzen;

Barruan, ingude mailukatuaren kolpe hotsak,

Aurreikusi ezineko txinpartez osaturiko buztan borobila

Edo ferra berriak uretan gogortzerakoan jotzen duen txistua.

Ingudeak erdigunean egon behar du,

Bere unikornio adarrarekin, atze kamutsa,

Hantxe egongo da higitzeke: aldare bat

Forma eta musika osatzearren dena emango duena.

Batzuetan, larruzko amantala soinean, sudur zuloan ileak,

Ate ertzera hurbiltzen da, trafiko ilara ziztu bizian doan tokian

Aspaldiko apatxen taka-takez oroitzen da;

Orduan, marmarrean hasi eta barrura sartuko da, esku kolpez

Burdin-burdina mailuz jotzera, hauspoari eragitera.

Requiema nekazarien alde

Berokietako sakelak garagarrez beteta —

Sukalderik ez bidean, kanpaleku altxagarririk ez —

Bizkor eta inoren oharkabean mugitzen ginen geure herrian.

Apaiza lubakian zetzan etzanda eskalearekin batera.

Herri bat, nekez aitzinatzen — martxa militarrean —

Egunero taktika berriak asmatzen genituen:

Zaldi eta zaldunen artera jotzen genuen zuzenean astamakilekin

Eta ganadua infanteriaren kontra uxatu,

Ondoren erretreta joz zalditeria heskai artean eraisteko.

Vinegar Hilleko zorigaiztoko konklabea iritsi arte.

Milaka hil ziren elkarren gainean pilatuta, kanoien aurrean kodainak astinduz.

Muinoa gorri, gure olatu hautsiak blaituta.

Hil-jantzirik eta zerraldorik gabe lurperatu gintuzten

Eta abuztuan gure hilobien gainean garagarra ernatu zen.

Neagh itsasadarraren sail bat

Arrantzaleentzat

            Itsasertzean

                            I

Itsasadarrak biktima bat eskatuko du urtero.

Zura harri bihurtzeko dohainak ditu.

Bere urek herri bat daukate hondoratua.

Isle of Manek utzitako zauriaren orbana da.

                            II

Itsasorako bidea hartzen du, Toomebridgen

Ur-joanei aurre egiteko ate eta tanga berriak ezarri dituzte.

Aingiraren bidaia eteten dute tarteka

Eta bostehun harri jasotzen aldiro.

                            III

Baina han Antrimgo eta Tyroneko itsasertzean

Arrantzaleek egoki irizten diote tratuari.

Buruz buru egiten dute borroka itsasoarekin

Eta miliak nabigatzen dituzte barrura, eta ez dute inoiz ikasten igeri.

                            IV

“Horrela, lehenago itoko gara”, diote —

Eta hemen ez dela ekaitzik izaten esaten badiezu,

Ordubetez eusteak lurrera onik itzultzea esan nahi duela —

“Itsasadarrak biktima bat eskatuko du urtero”

            Amua

Gauerdian eskuargiak astiroegi doaz soroan.

Zelaian hiru gizon, zeinek bere sudurrari jarraitzen dio,

Eskuargiek euren branka eta konpasa proiektatzen dituzte.

Hobe da orain kuboaren giderrak zaratarik ez badu egiten:

Isiltasunak eta argi bitxiak amua biltzen dute.

Heldu egiozu, baina itxaron

Kizkurtu artean, hatz lodian likatsu.

Utzi egiozu atzera bere tunelean sartzen.

Ondoren tira lasai eta etorri egingo da.

Hosto konkortu eta kokosdunen azpian

Lokatzezko koroetan biribilkatzen diren milioien artean

Gutxi batzuk ezinbestean kurruskatuko dira gaueko segada hauetan,

—Lurraren haizagailu errugabeok—

Kristal borobilaren neurri perfektuarekin.

Gutxi batzuk ezinbestean limurtuta jausiko dira

Gauerdian eskuargiak astiroegi doazenean soroan,

Arrantzaleek badiarako girnaldak behar dituztenean

Eta lokatz artetik irtetean, berriro nondik etorriko diren badakitenean.

Lurra

                  I

Alderik alde zapaldu nuen.

Nire igarotze eskubidea baliatu nuen

ihi eta belar txirikordak askatuz

sakan zaharren eta ereindako lurren artetik

eta goldatutako zorutik harriak jaso nituen

munarri txiki bat altxatzeko.

Ubideak garbitu nituen, ezpondak berdindu,

askotan goizean goiz esnatzen nintzen

urruneko soroetatik ostera egiteko.

Ohitura hartu nuen akre horietara

nire azken begirada ez zedin inoiz

okituta edo goserik egon.

Edonora joateko prest nengoen.

                  II

Hau guzti hau utzi nuen tokian dago,

txirikordatua eta zabal,

uztondo malda luzearen gainean:

hosto zahar umelez egindako emakume bat,

ihi zerrendak eta teilagilearen apaingarriak,

estutu gabe metatuak, bere bularrak lasto berriz

eta uzta-lazoz osatuak.

Drist pasatzen diren erbi

iheskorrei begira.

                  III

Lurraren soinua nabari dut

belarraren eta hirustaren azpian hedatzen:

nire belarria lurrean jartzen badut

isiltasun begizta honen gainean

denbora nahikoz, aldaka eta sorbalda

lur ezezagunaren kontra jarrita,

danbor hots txiki bat

entzutea espero dut

eta ez ninduke harritu beharko

aire zirimolan

neure burua kausitzen badut atzituta,

txarrantxaz egindako belarritakoa zintzilik dudala.

Euriaren dohainak

                  I

Egunetan

bat-bateko zaparradak eta euri txikia atertu gabe.

Ugaztuna geldi,

lastozko hanken gainean lokatzetan,

bere larruak iragartzen dio

eguraldia.

Uholdearen mutur zorrotzak

ibaia igarotzeko harriak miazkatzen ditu

eta guztia erauziz doa.

                                                     Bere bizitza

ibitik igarotzen du inoren marmarrari adi.

                                   Ur mailari galga jarriz.

                  II

Hondatutako soroetan zangoak uretan dabilen gizonak

uholdearen kristala hautsi du:

lohi-urezko lore bat

bere islarantz ireki da

nola ebaki baten arrasto gorri irabiatuak

azpil batean.

Palaz berdindutako

ildo urperatuetan dabil

eskuak aztarrika, nahitaezkoa duen

atlantida hori. Ondoren

ereiten zuen tokira itzuli da

eta zerua eta lurra

lur landua haztatzen duten besoen artean

ohi bezala isurtzen dira.

               III

Euri-urak batzen zirenean

gau guztian harrabotsa

izaten zen ibian.

Kalean hezitako belarriek

ohiko solasaldiak

jarraitu ahal zituzten, haizea

etxearen hormapikoan zehar,

Moyola harpa jotzen

hartxintxarrezko ohatzean:

egun argiz erretenak oro

euren doinuz mukuru

eta istil-upelak gainezka

negar luzean.

Entzumena zorrozten dut

ausentzia bati adi —

odolaren dei elkarbanatuarekin

dator

dilubio-aurretiko jakintzarenganako nire gosea.

Hilen ahots eztiak

mismisean ari dira ur ertzean.

Galdetuko nieke

(nire seme-alaben hobe beharrez)

galdutako uztez, ibaiko lokatza

glasatzen duen buztin egosizko zolaz.

               IV

Eztarri-hotsez ur gorriak

bere izaera letreiatzen du: Moyola

bera da bere partitura eta harmonia,

emari honetan

iltzatzen ditu bertakoak,

ihien musika, kantore zahar bat

hango behe-lainoak hats eginez

bokalen eta historiaren bitartez.

Ibai hazi bat,

Maitaketa-deia sortzen da

ni atsegiteko, Dives,

larre komunen biltzaile hori.

Tollundeko gizona

               I

Egunen batean Aarhusera joango naiz

Haren buruko zohikatz okrea ikusteko,

Betazaletako leka-maluta leunak,

Larruzko txano punta zorrotza.

Lurpetik atera zuten lekutik

Gertu den zelaian,

Neguko haziekin egindako azken ahia

Urdailean mami eginda,

Biluzik

Kapela, lazoa eta gerrikoa salbu,

Zutik egongo naiz luzaz.

Jainkosaren senargai,

Ito arte estutuko zion idunekoa

Eta bere padura zabaldu,

Zuku ilunek santu baten

Gorpu ondu bihur zezaten,

Zohikatz biltzaileen

Abaraskako altxor.

Orain haren musu lohituak

Aarhusen du atseden.

               II

Biraokerian jauts naiteke,

Zingira sagaratu

Gure lur santu izendatuz,

Eta otoitz egin ernaraz ditzan

Sakabanatutako, laborari

Matxinatuen haragia,

Etxaldeetan dautzan

Hilotz estaliak,

Larruazal eta hortz berritsuak

Lau haurride gazteren

Oheak zipriztintzen, herrestan eramanez

Miliatan zehar muga-lerroen ondotik.

               III

Haren gurdiari tira egiten zion

Askatasun hits hartatik

Apurren bat iritsi behar zitzaidan, gidari nindoala,

Izenak ahoskatuz

Tollund, Grauballe, Nebelgard,

Laborari jendearen

Esku zailduei beha,

Euren hizkuntza ulertu gabe.

Han Jutlanden,

Barruti hiltzaile zaharretan,

Galdua sentituko naiz, triste,

Eta etxean bezala.

Hega-Probak

ONGI ETORRI ZORTZIGARREN BATAILOIKO GAZTEAK.

      Pankarta hark probokazioren bat izango zuen gordean harresiko horman baitzegoen margotuta, albiste zaharren goiburuekin, OROITU 1690 eta EZ ERRENDITU, tupustean jaso nituen alderik alde idatzita zeuden mezuok.

      Atorra kakia eta letoizko belarridun gerrikoa soinean, auzoko desmobilizatu bat gure ate ertzaren gainean zegoen. Nire aitak txin-txin egiten zuen eskuak bi patriketan sartuta eta barrez hasi zen arrosarioaren ale ozenak erakustean.

      “Papista bihurtu al haute hor kanpoan ibili haizenean?”

      “Ez hadi beldurtu! Hiretzat ostu nizkian, Paddy, Aita Santuaren jantzi-gelatik bizkarra emanda zegoenean.”

      “Asto bat apaindu dezakek horrekin”.

      Haien barre-algarak nire buru gainean aske zebiltzan, aldarri zakar bat, bi hegazti urduri amil egin eta aireratzen, lurraldean barrena hega-probak eginez.

Mendebaldeko urtaroak

Gaeltachteko nire lehenengo gauean etxeko amonak ingelesez egin zidan: “Ongi egongo zara”. Ilunabarrak argitzen zuen ohe ertzean eseri nintzen errotik erauzi behar izan nuen hizkuntza baten oroiminarekin, hormaren beste aldean irlandera jori bat entzuten zelarik.

      Mendebaldera etorria nintzen benetako airea arnasteko. Igarleek karidadeko benten usaina putz egiten zidaten aurpegira, laborarien hilobietako hautsa eta gure fedearen baraualdietako listua nahasten zituzten eta nire ezpainak olioz igurtzi. Ephete, urduritu zitzaizkidan.

      Lotsagorritu egin nintzen baina hitz solte batzuk baino ezin izan nituen moldatu. Goiko gela hartan igaro nituen egunetan ez zitzaidan etorri hitz egiteko talenturik denak profezia hori bete zain zeuden arren. Hala ere, gogora ekarriko nituen mendebaldeko urtaroak, hondar zuria, harkaitzen gogortasuna, argia bere berezko izateaz behetik gora Rannafasten eta Errigalen, Annaghryen eta Kincasslaghen gainean: aldareetako harriak bezain izen eraman-errazak, orantzarik gabeko elementuak.

Antaeus

Lur gainean etzaten naizenean

Goizeko arrosa bat bezain gorri jaikitzen naiz.

Borroketan ringaren zorua bilatzen dut

Nire burua hondarrarekin igurzteko

Eta horrek edabe baten eragina

Lortzen du. Ezin naiz munduaren ingerada

Zabaletik jaregin, bere ibai-zainak.

Hemen behean nire kobazuloan

Harkaitz eta sustrai artean hertsia

Sortu ninduen iluntasunean sehaskatzen naiz

Eta muino txiki baten gisa

Arteria guztietatik naiz elikatzen.

Betor hurrengo heroia

Urrezko sagarren eta Atlasen peskizan.

Nirekin borroka egin beharko du lehenbizi

Ospearen erresuma honetara sartu aurretik

Zerukoen eta errege-erreginen artera:

Eraitsi nazala eta nire jaiotzea berritu

Baina ez dezala bere asmoa zertu, niri lurra kenduz,

Nire goraldia, nire erorikoa.

Belderg

“Bata bestearen atzetik azaleratzen ziren etengabe

Eta uste zen arrotzak zirela” —

Bere etxe ondoan zeuden,

Begibakar eta onbera

Lupetzatik ateratako errotarriak.

Zohikatzaren gaineko azala jaso

Eta ikasle gazte hau aurkitu

Neolitikoko gariarekin amets egiten!

Lupetzezko estalkia geruzaz geruza erretiratu zuenean

Emeki pilaturiko mendeak

Berritsu ireki ziren;

Han zeuden lehen golde markak,

Harri-aroko zelaiak, hilobi

Berdatua, mentsulekin eta logela eitekoak,

Belar-ikatzez zolatua.

Paisaia fosildu bat,

Mayoko horma-harrietan

Harkaitzetako patroiak

Gure begien aurrean errepikaturik.

Alde egitekotan nintzela

Iraunkortasunaz mintzatu zitzaidan,

Bat egiten duten bizitzez,

Nola, eremua garbituz eta harriak soilduz,

Bere etxea hazi egin zen

Burdinazko, suharrizko eta brontzezko eraztunetan.

Orduan nik Mossbawnez hitz egin nion,

Lur zingiratsu baten izenaz. “Baina, moss?”

Gure antzinako etxearen doinua

Konpas nordiko are zaharragoekin gurutzatu zuen.

Kontatu nion bere oinarria

Soinua bezain aldakorra zela

Eta lur hartako hortz biko sustraiak

Hauteman nitzakeela

Bawn-a ingelesen gotorleku bihurtzeraino,

Kolono britainiarraren muino harresitua,

Edo bestela santutegi bat topa nezakeela

Eta irlandarra zela pentsatu,

Iraunkorra bai baina zaharkitua.

“Baina zure zuhaitzean dagoen eraztun nordiko hori?”

Errotarriaren begitik pasatu nintzen,

Antzinako errota baterako gaia,

Eta nire bihotz-begiekin ikusi nuen

Orekan dauden harrien mundu-lizar bat,

Errotarriak orno-hezurren gisan pilaturik,

Hezur-muin birrinduak zoru.

Dublin bikingoa: zirriborroak

             I

Masail-hezurra izan zitekeen

edo saihetsa edo beste zerbait

gogorragoren zatia:

dena dela, lerro mehe bat

zuen irarria, kaiola bat

edo araoak egiteko zurezko hesi bat.

Bere kaligrafiaren

eginahalei jarraitzen dion

haurraren mingaina bezala,

otarretik atera ezinda dabilen

aingira bezala,

lerroa miretsirik dago

jaten ematen dion

eskuari itzuri egiteaz,

moko bat hegaz,

sudur-mizpira bat igeri.

             II

Hauek zirriborroak dira,

artisautzaren misterioak

hezurrean inprobisatuak:

hostotzak, bestiarioak,

arbasoen eta merkatarien

bide-sareak bezala

landutako korapiloetan lotuak.

Erakusketarako handitu

beharra daude,

eta sudur-mizpira

Liffey ibaia usaintzen duen

branka migrantea bihurtuko da,

ibiraino harro puztuta,

kukutuz

larruzko orrazietan, hezurrezko orratzetan,

txanponetan, haztakinetan, pisuko platertxoetan.

             III

Buztinezko hilobi

hezean gordetako

ezpata luze bat bezala,

gila hondoa jota dago

ur ertzeko ezpondan,

oholez egindako kroskoa

hezurtsua eta herskaria

Dublin bezala.

Eta orain eskueran ditugu

orno puskak

hesiaren saihetsak

ibaiak sortutako ezkutalekuak —

eta ume batek irarritako

zirriborro hauek,

drakkar bat, lerro goranahi

migrantea.

             IV

Nire kaligrafian murgiltzen dena,

letra etzan bihurtzen da,

ubera zoomorfiko bat askatuz,

lupetza barruraino jarraitzen diodan

pentsamenduaren zizare bat.

Hamlet Daniarra naiz,

buru-hezurrarena, paraboletakoa,

estatuaren ustela

usaintzen duena,

bere pozoiz enpo,

mamuek eta estimuek,

erailketek eta errukiek,

esku-lotu zutena,

hilobien gainean jauzika

kontzientzia hartu zuena,

aiko-maiko, eldarnio batean.

             V

Zatoz nirekin hegan egitera,

zatoz usna egitera,

bikingoek ohi duten

antzeaz —

auzotasunez, euretako eginez

hiltzaileak, sorginak

eta tratulariak, lukurreroak,

zekenkeria eta irabazien metatzaileak.

Harakinaren patxadarekin

birikak erauzi

eta hego epelak

jarriko dizkizute sorbaldetan.

Asaba zaharrok, gera zaitezte gurekin.

Feudorako nola

segadak edo herriak antolatzeko

aholkulari ezin azeriagook.

             VI

“Entzun duzu zerbait”

galdegin zuen Jimmy Farrellek,

“Dublin hirian

dituzten buru-hezurrez?

Buru-hezur zuriak eta buru-hezur beltzak

eta buru-hezur horiak, eta hortz guztiak

dituztenak batzuk, eta hagin bakarra

dutenak beste batzuk”,

eta historia larria

“Uholdean daniar zahar bat

itoko zen beharbada”

galbahean.

Nire hitzek galtzada-harrizko kaiak

miazkatzen dituzte, eta ehizara doaz

sandaliak bezain arin

buru-hezurrez estalitako lur gainean.

Aitortzarik gabeko legegile baten ametsa

Arkimedesek uste zuen mundua mugitu ahal zuela palankarentzat puntu egokia aurkituz gero. Billy Hunterrek esan zuen Tarzanek munduari dardara eragiten ziola zuhaitz batetik jauzi egiten zuenean.

      Estatuaren eta dekretuaren adreiluetan ezagutzen dudan pitzaduran nire makila hondoratzen dut, dantzan nabil Bastilla barruko sekretuen huntz artean.

      Ene herri makilatuak bozkarioz aldarri dagi kaiola barrutik. Kateko zakurrak mozalik gabe daude, soldadu batek bere armaren begia zuzendu du nire belarri zulora; zutik naukate begiak zapiz estalita eta eskuak buru atzean ditudala, zintzilik nagoela dirudi.

      Ofizialeak esertzeko keinua egin dit — “Ohorea da poeta bat izatea gure zerrendan”. Jostaria eta originala da. “Edozein modutan, hemen seguru egongo zara”.

      Ziega barruan, txoko batean lekua hartu dut besoak luzatuz, eta arnasari buelta ematen saiatzen naiz, harlauzak frogatze aldera gainean jauzi eginez. Zure begiak ziren oraintxe bertan judasetik begira zeudenak?

Diozuna diozula, ez ezer esan

                          I

Hau idazten ari naiz “irlandar auziari buruzko

Iritzien” peskizan zebilen kazetari ingeles batekin

Enkontrua izan ondoren. Berri txarrak jada berri ez diren

Neguko kasernetan nago berriro.

Non medioetako kideek eta freelanceek usnatu eta seinalatu egiten duten,

Non objektiboek, grabagailuek eta kable korapilatuek

Hotelak zikintzen dituzten. Garaiak itxuragabetu egin dira

Baina ni arrosarioaren aleetara errendatzen naiz

Politikarien eta kazetarien

Analisietara eta apunteetara errendatzen naizen hainbatean.

Gas kanpaina luzearen gainean zirriborroak idazten dituzte

Eta gelignitaz eta stenaz protesta egiten,

Euren taupadetan egiaztatu ahal izan dute “eskalada”,

“erreakzio” eta “haustura”, “behin-behineko adarra”,

“polarizazioa” eta “gorroto sustraitua”.

Hala ere hemen bizi naiz, ni ere hemen bizi naiz, berriro diot,

Giza legez hitz egin bizilagun gizakoiekin

Lehenbiziko kablerik gabeko txostenen goi-kableen gainean,

Onespena duten aurreiritzi zahar eta landuen

zapore aizuna, harrizko zaporea, zurrupatuz:

“Zorigaitza da, bai, ados nago”.

“Non amaituko da hau guztia?” “Dena okerrera doa”.

“Hiltzaileak dira”. “Prebentzio espetxealdia, ulertzekoa da...”

“Ganorazko mintzaira” lakartzen ari da.

                          II

Gizonak esku-beteka hiltzen dira. Lehertutako kale eta etxeetan,

Gelignitak soinu efektu ezaguna eragiten du:

Celtic-ek irabazi zuenean gizon hark esan zuen bezala, “Erromako Aita Santua

Gaur gauean pozik izango da.” Bere artaldeak

Barren-barrenean sinetsi nahi du heretikoak

Azkenean amore eman duela eta zakurra bezala belaunikatu dela zutoin aurrean.

Guk dar-dar egiten dugu sugarren ondoan baina ez dugu

Su horrekin ezer jakin nahi. Guk egin behar zena

Egin dugu. Denbora luzea daramagu atzeko tititik edaten,

Sorgin batena bezain hotza eta gogorra dena irensteko,

Eta mihi muturra erdibitua daukagu oraindik:

Aita Santuaren nota liberalak huts soinua ateratzen du

Gau eta egun bihotzak eta leihoak inarrosten dituzten

Eztandekin anplifikatu eta nahasten denean.

(Tentazioa ematen du lerrook “erditze minekin” errimatzekoa

Eta gure kinkari berriz jaiotzea diagnostikatu,

Baina beste sintomei ezikusia egitea izango litzateke hori.

Bart gauean ez zen estetoskopioaren beharrik izan

Danbor orangisten korrokadak entzuteko,

Aita Santu eta Pearserenganako alergikoak).

Bazter guztietan biltzen dira “pelotoi txikiak” —

Cruise O’Brienena da esana, Burke zirikatzaile

Handi haren bitartez jasoa — ni hitz lehorte gogaikarri baten erdian

Eserita nagoela, amuarekin eta zizarearekin

Tribuko arrain-sardak epigramara eta ordenara

Erakartzeko. Uste dut gutako edonor

Fanatismoa eta iruzurra bereizteko gai litzatekeela,

Zoru etikoa zein den jakingo bagenu, ære perennius.

                          III

“Hemen erlijioa ez da inoiz aipatzen,” noski.

“Begietan antzematen zaie” eta kosk egiten diozu mihiari.

“Alde bat bestea bezain gaiztoa da,” inoiz ez gaiztoagoa.

Jainko maitea, bada ordua behingoz arrakalaren bat irekitzeko

Seamusi jarraitzen zion erauntsi arriskutsuari eusteko

Holandarrak eraiki zituen dike handietan.

Jardun lasaia eta antze hau guzti hau izanagatik,

Ez naiz gai. Iparraldeko izu

Betiko hau, lurraldeak eta sasoiak

Ezarritako mozal estua: bai, bai. “Sei txikiei” abesten diet non

Salbatzeak, umiliazioa ekiditea esan nahi baitu,

Eta diozuna diozula, ezer ere ez diozun.

Ke seinaleak gurekin alderatuta garrasi ozenak dira:

Izena eta ikastetxea aurkitzeko maniobrak,

Helbideetan oinarritutako bereizketa sotil,

Ia salbuespenik gabea.

Norman, Ken eta Sidney guztiak esan nahi zuten Prod

Eta Seamusek (deitu nazazue Sean) zalantzarik gabe Pape.

Oi, pasahitzen lurraldea, gakoena, begi-kliskena eta buru-keinuena,

Gogoa zepo bat bezala zabalik duen jendearena,

Non mihiak kiribilduta datzan, argi-haria sugarretan bezala,

Non gutako erdiak, egurrezko zaldi baten barnean,

Sartu eta itxi gintuzten greziar artetsuak bezala,

Setioan setiatuak, morsea murmurio.

                          IV

Gaur goizean ihintzez estalitako autobidetik

Gatibuentzako eremu berria ikusi dut:

Bonba batek buztin freskoz egindako kraterra utzi du

Bide-bazterrean, eta beste aldeko zuhaitz artean

Posta-metrailadoreek benetako barrikada bat altxatu dute.

Gora egiten ez duen behe-laino zuri hori zegoen

Eta déjà-vu bat izan nuen, Stalag 17 bezalako

Film bat, soinurik gabeko amesgaizto bat.

Badago bizitzarik heriotza baino lehenago? Horrela dago idatzita klarionaz

Ballymurphyn. Minerako gaitasuna,

Miseria koherenteak, mokadu eta hurrup bat:

Geure patu txikia besarkatzen dugu berriro.

Kantu-eskola

(zatiak)

         Agente baten bisita

Bizikleta leiho-hegiaren kontra zegoen,

Gurpil azalaren kautxu bilgarria

Aurreko lohi-babesak estalirik,

Eskuleku lodi eta beltzak

Eguzkipean berotzen, dinamoaren “patata”

Dirdaitsu eta oker,

Pedala zintzilik

Legearen botapetik aske.

Kapela azpikoz gora zegoen

Lurrean, eserlekuaren ondoan.

Kapelaren marra arrakala bat bezala

Nabari zitzaion ile izerditu berrian.

Askatu egin zuen

Kontaduriako liburukotea, eta aitak

Laborantzako kontuak erakutsi zizkion

Akreetan, lakarietan eta anegetan.

Aritmetika eta beldurra.

Pistola-zorro distiratsuari begira jesarri nintzen,

Botoidun hegala zuen eta soka txirikordatua

Errebolberraren kulatari lotua.

“Labore gehiago?

Bazka-erremolatxarik? Kuiatxorik? Besterik?”

“Ez”. Baina ez al zegoen ba arbi ildo bat

Haziak agortzean patata sailean

Aldatutakoa? Bekatu txikiak zirela

Ulertu nuen eta jesarri egin nintzen

Kasernako zulo beltza irudikatuz.

Jaiki egin zen, borraren zorroa zuzenduz

Gerrikoaren jira bueltan,

Erregistroen liburua itxi zuen,

Bi eskuekin kapela atondu,

Eta begiratu egin zidan agurtzeaz batera.

Itzal bat agertu zen leihoan.

Parrilako goma elastikoa estutu zuen

Liburukotearen gainean. Botekin bultza

Eta bizikleta tirriki, tirriki, tirriki.

         Danbor orangistak, Tyrone, 1966

Maskuri-puxika sabel gainean, pisuak bizkarra

Harrotzen dio, harrabotsa trakets gordez

Hor, kokotsaren eta belaunen artean.

Behean lotuta daraman horrek zutitzen du.

Zur oneko atabal banatan luzaturik besoak,

Desfilean doa atzetik. Eta nahiz eta danbor-joleek

Agur egiten dien jendetzaren artetik bidea zabalik izango duten,

Danborrak dira aurretik doazenak, tumore erraldoiak legez.

Gutizia izan eta adi entzuten duen edozein belarrirentzat,

Bere idazpuru mailatuak “Aita Santurik Ez” berresten du.

Tarteka odolez orbantzen zaio ahuntz larrua.

Inguruko giroak erritmikoki jotzen du estetoskopio batek bezala.

         1969ko uda

Poliziak jendetza jagoten zuen bitartean

Fallsera tiro eginez, nik

Madrilgo eguzki errea besterik ez neukan pairatu beharrik.

Arratsaldero, pisuko eltzearen berotan,

Joyceren bizitzaren gorabeherek

Izerditan nindukaten bitartean, arrain postuen sunda

Lihozko ezponda bateko kiratsa bezala igotzen zen.

Gauak balkoietan, ardoa edanez,

Umeak ezkutalekuetan ote dabiltzan,

Atsoak leihoan xal beltzekin,

Airea, arroila bat espainieraz mintzo.

Berriketan itzultzen ginen etxera izar azpiko lautadan,

Non Guardia Zibilaren txarolak

Diz-diz egiten baitzuen lihoak pozoituriko uretan arrainen sabelek bezala.

“Itzul hadi,” esan zuen batek, “saiatu jendearekin harremanetan egoten”.

Beste batek bere muinotik Lorca ekarri zuen gogora.

Heriotzen zenbaketak eta zezenketen kronikak ikusten genituen

Telebistan, ospetsuak

Artean gauzak benetan jazotzen ziren tokitik zetozen.

Pradoko freskurara jo nuen.

Goyaren Maiatzaren Hiruko Fusilatzeak-ek

Horma bat estaltzen zuen — errebeldearen

Beso goratuak eta espasmoa, militarrak

Kasko eta motxilekin, fusilen

Eskuare eraginkorra. Aldameneko aretoan,

Haren amesgaiztoak, jauregiko horman txertaturik —

Zikloi ilunak, altxatzen, lehertzen; Saturno

Seme-alaben odolaz egindako bitxiekin apainduta,

Anabasa Erraldoia aldaka basatiak jiratuz

Munduaren gainetik. Baita ere, duelu hori

Non bi eroek ohoreagatik hiltzeraino makilaz elkar jipoitzen duten

Lupetzan sartuta, eta hondoratzen.

Ukabilez eta ukondoez marrazten zuen,

Odolez tindatutako bere bihotzaren azala erakutsiz historiak eraso egiten zuen bitartean.

Triptikoa

         Sarraski baten ondoren

Han zeuden, gure memoriak errunak balitu bezala,

Fundatzaile egonezinak berriro abian balira bezala:

Muinoaren gainean bi gizon gazte errifleekin,

Euren gailuak bezain profano eta irmo.

Nor da gure auziaren erantzule?

Nork egin zuen amets geure baitan bizi gintezkeenik

Euripean eta argi marruskatuan eta aire zabalean lehortutako harrien artean?

Basaltoa, odola, ura, hilarriak, izainak.

Brandonetik Dunseverickeraino

Jatorrizko bakardade neutral hartan

Bizirik atera ziren lore begi txikiez oroitzen naiz,

Eder-iritzitako, orkidea esetsi bakoez.

Harrizko etxea ikusten dut kaian.

Bizi eremu bat. Leihotik argi indartsua.

Bihotza igo egiten da. Hogei yarda egin

Txalupetaraino eta berdela erosten duzu.

Eta gaur gure etxera neskatxa bat sartu da

Saski bete patata berrirekin batera dakartzala

Hiru aza-buru, eta azenarioak

Berde eta guzti, lur oraindik bustiaz.

         Sibila

Nire mingaina mugitu egiten zen, gontz lasaigarri uhintsu bat.

Galdetu egin nion, “zer gertatuko da gurekin?”

Eta goizean izandako leherketa batek

Putzuan ahaztutako ura mugiarazten duen gisan

Edo teilatua pitzatzen duen arrakala batek bezala,

Hitz egiten hasi zen.

“Uste dut geure izaera nahitaez aldatuko dela.

Zakurrak setioan. Saurioen arra-suntsitzeak. Txindurriak.

Barkamenak bere ahotsa eta zaina aurkitzen ez dituen artean,

Odola darien kaskoa jantzitako zuhaitzek berdatu eta umeen ukabilen gisako

Fruituak ematen ez dituzten artean,

Eta magma ustelduak ninfa distiratsuak

Inkubatzen ez dituen artean… Nire herriak diruaz pentsatzen du

Eta eguraldiaz mintzo da. Euren etorkizuna petrolio putzuek

Baretzen dute erosgai soil bihurtuz. Isiltasuna

Ontzi txikiek jaulkitako oihartzun artean galtzen da.

Entzuteko belarria gainean luzaz jarri genion lurra

Ebakita edo isildua dago, eta bere erraiak

Iragarpen fedegabe batek tentatuta.

Gure irla zarata deserosoz mukuru dago.”

         Ur ertzean

Devenishen istingorra entzun nuen

Eta guardiaren eresia-errezitaldia

Dorrearen azpian. Tailaz landutako monasterioetako buruak

Ogia uretan bezala papurtzen ziren.

Boaren gainean Jainkoaren begiak, hilobi artean txertaturiko

Sexu-ahodun harriak, aurki-ifrentzuak, trepanatuak,

Nire isiltasunari isiltasunez ihardetsi zion.

Euriarentzat ur bedeinkatuaren harri bat. Madarikazioa.

Horse Islandeko supazter hotz batean

Tximinia zulotik ortziari begira egon nintzen

Eta patruilatzen ari zen helikoptero militar baten

Errota-hots astunak entzun nituen.

Mailu bat eta armiarma sarez beteriko pitxar hautsi bat

Zeuden jarrita leiho ertzean. Naizen guztiak

Men egin nahi zuen, neure burua eskaini,

Hanka-hutsik joan, umeki gisa edo penitente gisa,

Eta ur ertzean otoitz egin.

Nola ibiltzen ginen lau-hankan oinez ikasi aurretik! Newryranzko martxan

Itzal egiten zigun helikopteroaz oroitu nintzen,

Atzeraezineko urrats izutuez.

Toomeko errepidea

Egunsenti batez gerra-gurdi blindatuen konboi batekin

Egin nuen topo, kirrinkari pneumatiko gogorren gainean,

Haltz adar hautsiekin kamuflatuak guztiak,

Eta soldaduak entzungailuekin dorreetan zutik.

Noiztik ote zetozen nire bideetan aurrera

Eurenak balira bezala? Herrialde osoa lo zegoen.

Igarotze eskubidea nuen, soroak, nire azienda,

Traktoreen hortzak ezkaratzetan,

Siloak, ate-hesiak, teila bustiak, berde eta gorriak

Kanpoaldeko teilatuetakoak. Etorriko dela espero denez,

Berri txarrak dakartzan desorduko bisitariarentzat

Atzeko ateak kisketaz itxita badituzte,

Norengana jo behar dut nik lasterka hau kontatzera?

Hazien ereileak, hilarrien harginak…

Oi aurigak, zuen kanoi lokartuen gainean,

Hemen da zutik eta ixil, zuen urratsen aurrean sutsu zutik dago,

Ikusezin, Omphalos geldiezina.

Metroa

Lasterka gindoazen tunel bihurrietan barrena,

Zu ziztuan aurretik, eztei bidaiarako berokiarekin

Eta ni, ni jainko bizkor bat bezala

Zu harrapatu nahian

Ihi edo gorriz zipriztinduriko lore zuri berri bihurtu baino lehen.

Berokia baldar mugitu zitzaizun eta botoi bat bestearen atzetik

Erori zen, arrasto bat utziz

Metroaren eta Albert Hallen artean.

Eztei bidaian gaude, batetik bestera gabiltza, Promseko kontzertuetarako beranduegi,

Gure oihartzunak pasabide horretan hiltzen dira eta orain

Hansel bezala nator ilargiak argitu harrien atzetik

Bidea atzeraka eginez, botoiak jasoz,

Lanparaz argiztaturiko geltoki haizetsu batean amaitzeko

Trenak jada joanda daudenean, trenbidea heze,

Biluzik eta teinkatua ni bezala, arreta osoa

Zure urratsetan jarria, baina atzera begiratzea baino nahiago hil.

Ginebra-patxarana

Egurats argiko ipurua

neguan zen ilundua.

Ginebraz ondu zituen basaranak

eta beirazko ontziari zigilua.

Tapa kendu nionean

biltegian hedatzen ari zen

zuhaixka baten gelditasun garratz

asaldatu berria usaindu nuen.

Isuri nuenean

ertz bizia zuen

eta gori zegoen

Betelgeuseren pare.

Topa egiten dut zuengatik

buztinzuri ilunean, basaran

urdin-beltzok, mikatz

eta jatorrok.

Alfabetoak

                           I

Aitak eskuak elkartzen ditu

Eta erpuruaren eta hatzen itzalek kosk egiten diote hormari

Untxi baten burua bailiran. Badaki eskolara joaten denean

Gehiago ulertuko duena.

Han, klerarekin kea marrazten ematen du lehenengo aste osoa,

Gero Y deitzen dioten kakodun makilatxoa margotzen du.

Hauxe da idaztea. Beltxargaren lepoak eta beltxargaren bizkarrak

2a osatzen dute, eta orain ikusi eta esan biak egin ditzake batera.

Bi zutabe eta beste bat zeharka arbelean

Batzuek “ah” eta besteek “ay” esaten dioten hizkia da.

Irudiak daude, goiburuak daude, lumari eusteko

Modu egoki bat eta beste bat desegokia dago.

Lehendabizi “kopia” egiten da, eta gero dator “Ingelesa”,

Zuzen dagoena aitzur txiki oker batekin markatzen da.

Tinta-ontzietako usaina zabaltzen da gela isilean.

Leihoan mundua dago erdi etzana, O koloreztatu bat bezalakoa.

                           II

Deklinazioak hosanna bat bezala esaten genituen,

Estratuetan zutabez zutabe,

Elementa Latinaren Lehen Liburua,

Haitzurdinezko eta mehatxagarri, bere baitan hazten zen bitartean.

Haritz-basoko patroiaren izena zuen

Ikastegi zorrotzago batean hezi zuten

Non klaseak kanpai hotsen dilindan aldatzen baitziren

Eta etxean bezala sentiarazten zuen kaligrafia berriaren

Itzalagatik utzi zuen latindar foroa.

Alfabeto honen hizkiak zuhaitzak ziren.

Hizki larriak loretan zeuden fruitu arbolak,

Idatzitako lerroak ubideetan korapilatutako basalarrosen gisakoak.

Hemen, txanodun janzkiekin eta oinutsik,

Guztia asonantzia eta egurrezko notekin kiribildua,

Poetaren ametsa pixkanaka etorri zitzaion eguzkiaren argitasuna bezala

Eta sasi ilunak zeharkatuz barrenean errotu zitzaion.

Delako beste idazketa hori ikasten du. Bera da luma zurien taldea

Soro zurira bideratu zuen eskribaua.

Bere logelaren ate inguruan zozoak dabiltza joan etorrian.

Ondoren bere buruaren ukazioa, baraua, hotz-beltza.

Zenbat eta iparralderago orduan eta gogorrago diren arauei leial

Mahaian jartzen da berriro ekiteko.

Kristoren igitaia sasi artean egon da.

Biluzik eta merovingiar hazi egiten da idazkera.

                           III

Mundua biraka ibili da. Zurezko O batean zutitu da.

Shakespearez ari da. Gravesez ari da.

Denborak ikastegia eta ikastegiko leihoak eraitsi ditu.

Belarretan ari direnek inprimatutako testuak bezalako azao trinkoak uzten dituzte

Lambdak itxuratuz belar sortekin galtzuetan,

Eta patata ildo bakoitzaren delta aurpegia

Ahurka berdintzen zen eta izotzari aurre egiteko eran egokitu.

Amaitu egin zen dena, ate bakoitzaren gainean

Jagole egoten zen zorte onaren ferra-omegarekin batera.

Musika-kode erako hizkuntza batek, erabat airean

Constantinok zeruan irarritako IN HOC SIGNO bezala,

Oraindik aginpidea dauka; edo necromantea

Koloretako mundu baten irudia jartzen zuen

Bere etxeko ganga itxurako sabaian zintzilik

Era horretan unibertsoaren irudia

Eta “ez gauza bakunak soilik” topa zitzan haren begiradak

Atzerrira joaten zenean. Astronautak bere leiho txikitik

Behean utzitako guztia ikusten du,

O goitua, urtsua, bakarra, argitsua

Ovum erraldoi eta jostari bat bezalakoa —

Edo kontzientzia hartu aurreko begirada galdua

Denok zirraraz igeltseroak eskailera gainera igota

Ate burua pala txikiaz atontzen zuenean bezalakoa

Hizki arrotzez gure izena bertan idatziz.

Terminus

                         I

Han-hemen maiseaketan nenbilela topa nitzakeen

nola ezkur alea hala torloju herdoildua.

Begirada jasotzen banuen fabrika bateko tximinia

Eta mendia lozorroan.

Entzuten jartzen banintzen lokomotora bat

Eta zaldiaren lauhazka.

Harritzekoa al da

Gauzak birritan hausnartzea hobetsi izana?

                         II

Urtxintxaren uzta zuhurraz hitz egin zutenean

Gabonetako oparien gisa egin zuen dirdira.

Mammonaren bidegabekeriaz hitz egin zutenean

Nire patrikako txanponak ekonomikako txaparen gisan goritu ziren.

Manifestarien gainkostuak eta manifestarien gainkostuen bankuak

Erreklamazio bakoitzaren muga pairatuz.

                         III

Bi perrail errazago dira eramaten bakarra baino.

Ni tartean hazi nintzen.

Nire ezkerreko eskuak burdinazko neurria paratzen zuen.

Nire eskuineko eskuak azken gramoarekin orekatzen zuen pisua.

Baroigoak, parrokiak batzen ziren ni jaio nintzen tokian.

Erdiko harriaren gainera igo nintzenean

Azken konde zalduna nintzen

kirakoek aditzeko eran hizlari.

Idazketaren mugatik

Tentsioa eta ezereza autoa geratzen den

errepideko puntu horretan, tropek modeloa eta matrikula

aztertzen dituzte eta, batek burua zure leihora

hurbiltzen duenean, ohartzen zara gehiago daudela

atzeko muinoaren gainean, erne zelatari

zuri begira jarri dituzten armei sendo eutsiz,

eta galdeketa hutsa da dena

errifle batek seinalea egin eta laxotasun neurtuan azeleratuz

aurrera jarraitzen duzun arte —

apur bat hustuago, apur bat nekatuago

barne ikaraldietan gertatu ohi den gisara,

azpiratua, bai, eta otzana.

Beraz, idazketaren mugaraino gidatzen duzu

guztia berriro gertatzen den lekura. Armak tripodeetan;

sarjentuak bere on-off irratiarekin zure datuak

errepikatzen ditu, baimenaren zain dagoen bitartean;

frankotiratzaileak zurekin entseguak egiten ditu

eguzkiari iskin eginez, zapelatz baten moduan.

Eta bat-batean pasa egin zara, akusatuta baina libre zaude,

asfaltaturiko bidearen eman beltzera

igaro bazina bezala ur-jauzi baten atzeko aldetik

atzean utziz ibilgailu blindatuak, haizetako distiratsuan

ager-ostenka dabiltzan zuhaitzen itzalen antzeko

soldaduen artetik iraganez.

Aiduru den eskualdetik

                              I

Aukerako aldarteen lurraldean errotuta bizi ginen

etsipenezko hodei-sarda garai baten azpian.

Gure aldian ez esaldiaren baitako galera zurrumurrua,

Zaindu edo Gorde Gaitzazu otoi egitean etendako zainak,

goresgarri ziren, egun harekikoak egiteko adina.

Urtean behin zelai zabal batean biltzen ginen

dantzarako oholtzak eta karpak zituena

non umeek antzinako hizkuntzan buruz ikasitako abestiak abesten baitzituzten.

Ermandadean borrokan ibilitako enkante-gizon batek

jakin bagenekizkien irainak

zerrendatu zituen, baina berak ere,

nire ustean, ez zituen haiek ekintzarako deitzat hartzen.

Bozgorailuek burdinazko ahoz airea inarrosten zuten,

baina inor ez zen asaldatzen. Lehendik bagenekiena berretsi zigun.

Ereserki matxinoarekin elkartze hari amaiera ematean

etxerantz abiatu ginen eta errepide kontroletan

ordu estrak egiten ari ziren militarren ohiko jazarpenera.

                              II

Eta hurrena, bat-batean, aldarte aldaketa hori.

Liburuak zabalik argindarra iritsi berriko sukaldeetan.

Bizitza esne behien saihetsean

lozorroan eman zezaketen buru gazteak lanpeturik zebiltzan

zoladura jarriz eta euren lehenbiziko harbideak marrazten

testu preskribatuen bitartez. Gero etorriko ziren

galtzada-harri errektangularrak eta aginterazko

gramatika, demanden aro berri bat.

Baldintzera betirako uxatuko zuten,

Gure “de profundis”

intzirietako garaipenari soraio zitzaizkien belaunaldikoek.

Eutsiz irabazi egingo genuen ustea

anatema bihurtu zuten, inteligentziek distira egin zuten

palankek bezain zakar.

                              III

Gogorrena dirudienak behar baino gehiago iraun du.

Behetik gora datorrenarena da etorkizuna.

Arrazoia ematen ziguten baieztapen hauek

epelkeriaren aingeru guardakoa zen

isilpeko nagusiaren babesean bizi ginenean,

mehatxuzko betortza sartzen didate orain bizkarrean.

Neure kolkorako “abaildua” hitza errepikatzen dut

eta buruhas zutik nago tximista metalikoek

azpilduriko hodei-sardaren azpian.

Xafla landuen gaineko mailukadak ditut ments,

lemazainaren txosten arteza,

jakiteko gure artean bat badela senak agindutako

bide zuzenetik inoiz urrundu ez zena,

indikatiboan iraun zuena,

erauntsiaren erdian bere txalupak gora egingo duena.

Urtzen ari den uhartea

Inoiz, sustraiak errotzeko lurra topatu genuela uste genuenean

Muino urdinen eta hondarrik gabeko itsasertzaren artean

Non gure gau itxaropen gabeak otoitzean eta ernai pasatzen baikenituen,

Inoiz, ur-gaineko oholak bildu genituenean, etxe bat jaso

Eta bertan zintzilikatu genuenean gure pertza ortzia bailitzan,

Uhartea gure oinpean hautsi zen olatu bat bezala.

Sostengatzen gintuen lurrak in extremis

besarkatzen genuenean soilik eusten gintuela zirudien.

Uste dut han gertatu zen guztia irudipen hutsa izan zela.

Arrastoak

                              I

Joko-zelaia markatzen genuen: lau jaka lau zutointzat,

Hori zen guztia. Hor zeuden

Kornerrak eta areak, zoru malkartsuaren azpian

Longitude-latitudeak bezala,

Batzuetan ados jarriz besteetan ez,

Unearen arabera. Eta gero taldeak aukeratzen genituen

Eta izenez deitzean gure arteko muga zeharkatzen genuen.

Gazteak zelaian eztarria lehertu beharrean garrasika

Eguna azkenetan zegoen arren jolasean jarraitzen zuten

Itsu ari ziren jokatzen ordurako

Eta ostikoz jotako baloia beraiengana etortzen zen

Amets astun bat bezala, eta arnas estuek

Ilunean eta zelai gaineko laprastek

Beste mundu bateko lanak ziruditen…

Bizia eta lehiatua, azkenik behar ez zuen

Partida. Muga batzuk gainditu egin ziren,

Han bazen zalutasuna, aitzinamendua, nekerik eza

Aldi bikain, ezusteko eta aske hartan.

                              II

Gustatzen zitzaizkizun orubean taketez eginiko marrak ere,

Listari mehearen lehenengo mutur parean

Zuloa egiten zuen pala bezala. Edo, doi-doi tenkaturiko soka

Etxe baten zimenduak markatzen,

Kantoi bakoitzean angelu zuzena eratzen ipinitako listoi margulak,

Ohol ebaki berri bakoitza,

Harrigarri maskaldutako belar gainean ezin txukunago paratuta.

Edo, lantzeko soroan

Zirrindolari jositako hesola batetik

Bestera doan irudizko lerroa.

                              III

Gauza hauek guztiak zure baitara sartzen ziren,

Batetik atea bera eta bestetik atea zeharkatzen zuen oro, dena bat balitz bezala.

Lekua markatzen zuten, denbora markatzen zuten eta irekita zituzten.

Uzta-makinak brontzezko arta-itsasoa bitan banatzen zuen.

Gindax batek erdiko urak jasotzen zituen.

Bi gizonek trontzarekin igeri daramate

Pago moztu baterantz, euren atzera-aurrerekin

Lehorrean arraunean ziruditela.

Gurpilak gurpiletan

                              I

Inoiz benaz menperatu nuen lehenengo gauza

(Eskuz) pedalei eragiteko artea ikastea izan zen

Azpikoz gora jarritako bizikleta batekin, atzeko

Gurpila harrigarrizko abiaduran gidatu nuenean.

Maite nuen erradioen ezkutatzea,

Hagunaren eta abatzaren arteko espazioak

Hots gardena egiten zuen modua. Patata bat

Jaurtitzen bazenion, uztaiaren barruko aireak

Birrinak eta bisutsa itzuliko zizkizun aurpegira;

Lasto batekin ukitzen bazenuen, lastoa printzatu egingo zen.

Pedalek bira emateko era horretan bazegoen zerbait

Hasieran nabarmen zure aurka lan egiten zuena

Baina ondoren zure eskua aurreraka zeramana

Bulkada berritu batez — hori guztia nire baitan sartu zen

Ahal aske baterako atea horixe balitz bezala, sinesmenak

Sinesmenaren objektuei oratuz,

Biraka jarriz nostalgiaren orbita mugakide batean.

                              II

Baina nahikoa ez zen aski. Dena den, nor dago eman diotenarekin

Etsitzeko prest?

Gure etxeaz harantzagoko soroetan putzu bat zegoen

(“Putzua” deitzen genion. Urez betetako

Zulo bat besterik ez zen, elorri zuhaitz txikiekin

Alde batean, eta abelgorriek zapaldutako

Basatza zingiratsua bestean).

Hori ere maite nuen. Maite nuen usain uherra,

Leku hartako olio-poto bizitza, kate zaharrak koipeztatzeko olioa bezalakoa.

Eta hurrena, hara eraman nuen nire bizikleta.

Aulkia eta eskulekua sartu nituen

Zola bigunean, gurpilarekin

Uraren gainazala ukitu nuen, gero pedalei eragin nien

Tantaka errota baten hortzen gisa,

(baina alderantzira eta azeri-buztana inarrosiz)

Munduaren ureztatzaile zen atzeko gurpil murgilduak

Begiztak eta buztin-pikorrak josi zituen nire begien aurrean

Eta busti egin ninduen neure lokatza zahar-berriztatzaileaz.

Zenbait astez dirdira zaharreko argi-koroa bat egin nuen hantxe bertan.

Gero abatza buxatu, hagunak oxidatu eta katea askatu egin zen.

                              III

Hori hautsiko zuenik ez zen sortu

Harik eta, zirkuko pista batean, fokupean eta danbor hotsean,

Cowgirlak biraka ikusi nituen arte, lakio geldi baten erdian

Orbange.

Perpetuum mobile. Inoiz ikusi gabeko itzulipurdiak.

Jauzilariak. Juglareak. Gurpil-dantzak. Bejondeiela!

Dei bat

“Itxaron”, esan zuen, “irten eta bila joango naiz.

Oso eguraldi ona dago hemen, zopizartzen

Aritzeko aprobetxatuko zuen.”

                              Ikus nezakeen

Porru sailean belauniko,

Ukituz, ikuskatuz, elkarrengandik bananduz

Zurtoinak, luzatu gabekoak

Leun atereaz, hauskorrak eta hosto-gabeak,

Belar txarrak nola erauzten ziren sentitzearren laketuz,

Baina baita damutuz ere…

                              Ondoren neure burua harrapatu nuen

Sarrerako ordularien tik-tak hots anplifikatuak entzuten

Non telefonoa soilik eta bare egongo baitzen

Eguzkiak argiztaturiko penduluen eta ispiluen artean…

Eta neure burua harrapatu nuen pentsakor: gaur bertan baletor

Heriok honelaxe deituko lioke inori.

Gero hitz egiten hasi zen eta ia esan nion maite nuela.

Postscript

Eta egunen batean har ezazu denbora mendebalderantz gidatzeko

County Clarerantz, Flaggy Shoren barrena,

Irailean edo urrian, haizea eta argia

Elkarrekin ari direnean lanean,

Eta, batetik ozeanoa basati egongo da

Itsas-arkume distiratsuekin, eta lehorreko harri artean

Arbelezko lakuaren gainazala argiztatu egingo da

Lur hartutako beltxarga aldra baten tximistarekin,

Lumaje lakar eta izurtuarekin, zuria zuriaren gainean,

Izan gordean, izan gandortuta, izan lanpetuta urpean

Euren buru tinko erabat haziekin.

Alferrik da pentsatzea autoa geratu eta unea

Bere osoan harrapatuko duzunik. Zu ez zaude hemen eta ezta han ere,

Murgildu bete-betean gauza ezagunak eta ezezagunak gertatzen diren horretan

Haizeak autoa alboka jo eta

Ezustean harrapatu bihotza eta goitik behera erdi bi egiten duela.

Toomebridgen

Non ur bareak

Neagh lakuaren uharkan gainezka egiten zuen

Mundu lauaren ertz batera iritsi balitz bezala

Eta distiratsu jausten zen

Bann ibaiaren etengabeko orainaldian.

            Non checkpointa egon ohi zen.

Non laurogeita hemezortzian gazte iraultzailea urkatu zuten.

Non ioi negatiboak aire librean

Niretzat poesia diren. Inoiz lokatza eta aingira gizenduaren zilarra

Izan ziren bezala.

Mugako kanpaina

Nadine Gordimerrentzat

Epaitegiko horman kedar arrastoak goitik behera, teilatu

Zartatuan zulo bat; habeak euripean

Artean txingarretan:

             “Erasora” hitza entzun nuenean

Mila bederatziehun eta berrogeita hamaseigarrenean St Columb’s Collegen

Arnasestuka geratu nintzen; ezer ez zegoen nire

Eta barnetegiko sabai-gelaz haraindi mugitzen zen zeruaren artean,

Heoroteko basakeriaren biharamunean

Mugitu izango zen antzera, isla bareak

Grendelen atzaparrek zingira ertzean utzitako oinatz gaitzak betetzen zituen

uraren azalean.

             Idatzita zegoen guztiaren,

Eta etorriko zenaren parte nintzen,

Bidean behera lauhazkan klanetako buruzagiekin batera

Beowulfek ganbara gainean sartu zuen

Erpea behatzeko, zeruak handios mugitzen jarraitzen zuen bitartean.

Erpeak eta atzapar muturrak, ezproiak oro

Piztia jentil haren ziztailu eta garroa

Urkabeko altzairuzko eztenak bezalakoak ziren goizeko ihintzetan.

Ballynahinch lakua

                                          Godi, fanciullo mio; stato soave,

                                          Stagion lieta è cotesta.

                                                   LEOPARDI, “Il Sabato del Villagio”

Eamon Grennanentzat

Connemarako udaberri-aratzaren argitan

Autoa geratu genuen igande goiz batez.

Distira xarmagarri bat hedatu eta liluratu egin gintuen

Eta mendia osorik lakuan islaturik

Gozo sartu zitzaigun

Ziriak zuraren mamia bilatzen duen gisan.

           Ez oso urrun,

Baina euren txilioak irits ez zitezen aski urrun,

Bi itsastxorik murgil egiten zuten

Behin eta berriz. Gero euren flexio zuri eta azkarrak,

Urduri edo agonikoak zirela pentsa zitezkeenak,

Airean goratze bihurtzen ziren, hegaldi eta eroriko irmoak

Uraren gainean — ez ziren etxeetara hurbiltzen

Diren arimak,

Baizik eta, airea bera baino askoz ere astunagoak izan arren, hegalari bipilak.

Haiek bistaratzean barruan zerbait

Urratu zitzaigun, eta giltzari eragitean

Bira erdian gelditu egin zen,

Haizetakoari hitz egin zion, nolabait esatearren,

Alboz, pentsakor, besoak luze bolanteari eutsita,

Oraingoan bai eginez, baietz, benetan

Merezi izan zuela geratzeak; gero gidari bekokia beheratu

Eta emeki asaldatu egin zen motorra piztean.

Argi Elektrikoa

Argizari-olioa izoztuta, tximeletaren kedar orban ilunak…

Hatz zahar eta eragabe haren

Azazkal birrindua perla zimur bat zen,

Kuartzo izurtsua, zaborrez beteriko Cumae bat.

Argi elektrikoa estreinakoz ikusi nuen etxe hartan,

Eserita zetzan larruz estalitako lotu gabeko txapinekin,

Urtea joan eta urtea etorri, murmurio batean

Ahots harekin egiten zuen hotsik ozenena

Xuxurla baino ez zen. Biok geunden etsita

Han eman nuen lehenbiziko gauean, negar besterik egiten ez nuela

Maindirepean, logelan alferrik piztuta

Utzi zuten argipean. “Non duzu min, seme,

Jainkoarren, non duzu min?” Premiazko, Min

Ezpainkaria, urrunekoa eta zaharra. Harpeetako ur beldurgarria

Moila inguratzen. Haren laguntzeko ezinak ez zidan laguntzen.

                                      ***

Zizipaza eta berrizkatura. Zirimola edo ingeles gaiztoa.

Ferryak Belfast Loughen kulunkari eta biraka zebiltzan bitartean,

Zipriztinak ontziaren eta kaiaren artean,

Garaiz iritsiko nintzen ni, Animula, bizirik

Bekainak kristalean itsatsita eraman ohi nituen goizeko trenean,

Poesiaren “hor-duzu-eta-non-zaude?”

Berezkoak. Haien bizkarra bezalako

Etxe bizkarrak, tranpadurak eta arrabolezko garbigailuak

Trenbidera ematen zuten Ingalaterra ezegonkorreko atarietan,

Errentan hartutako baratzean txorimaloa ildoen artean,

Gero aldirietako futbol zelai bat, distantziaren aienea,

Cloth of Gol soroetako bezalako labore soroak.

Southwarkera ere joan nintzen,

Metroaren aho zulotik argitara,

Mayolaren hatsa Tamesisen “erribera arrotzaren” ondoan.

                                      ***

Bizkar okerreko besaulkian eseriz gero, argiaren

Etengailuraino iristen nintzen. Utzi egiten zidaten eta begira nituen.

Txorten txikiari sakatuta magia egin nezakeen.

Irratiaren gurpilari bira emanda argia pizten zen

Dialean. Utzi egiten zidaten eta begira nituen

Nahieran mundu guztiko kateak bilatzen nituen bitartean.

Gero joan egiten ziren eta Big Bena eta albisteak

Amatatu egiten ziren. Irratia itzali egiten zuten,

Guztia zegoen isilik argindarrik gabe, puntua egiteko

Orratzen eta tximiniako haizearen hotsa salbu.

Larruz estaliriko lotu gabeko txapinekin esertzen zen,

Argi elektrikoak diz-diz egiten zuen gure gainean, izua nion

Suharri zikinari eta haren azazkalaren pitzadurari,

Plektro bat bezain gogorra, distira dirdaitsuz, han egongo dena oraindik

Errosario ale eta orno hezurren artean Derryko hilerrian.

Anahorish 1944

“Zerriak hiltzen ari ginen amerikanoak iritsi zirenean.

Astearte goiz batez, eguzkia eta barrukietako odola

Hiltegi atarian. Errepide nagusitik

Kurrixkak entzungo zituzten,

Gero nola isiltzen ziren entzun eta geu ikusiko gintuzten

Aldapan behera amantalekin eta eskularruekin.

Bi ilaretan zeuden, bizkarrean fusilak, desfilatzen.

Auto korazatuak eta tankeak eta jeepak.

Eskuak eta besoak eguzkiak erreta. Ezezagunak, izengabeak,

Normandiarako bidean martxan.

Ez genekien orduan

Norantz zihoazen, gu zutik, gaztetxo ezjakinak artean,

Txikleak eta karameluz betetako tutuak botatzen zizkiguten bitartean.”

Zernahi gerta daiteke

Horacio gogoan, Odak, I, 34

Zernahi gerta daiteke. Badakizu Jupiter

Zain egongo dena lainoek indarra hartu bitartean

Tximista jaurti aurretik, ezta? Bada gaur,

Lauhazkan etorri da bere zaldi eta trumoi gurdiarekin

Ortzi oskarbia zeharkatuz. Lurra inarrosi zuen,

Eta baita lur azpi itsua ere, Estigia ibaia,

Suge-errekak, eta Atlantikoaren itsasertza bera ere.

Zernahi gerta daiteke, dorrerik altuenak

Hankaz gora eror daitezke, goian daudenak kikilarazi daitezke,

Begirunea lor dezakete mespretxatu izan direnek. Moko zorrotzeko

Zoria goitik behera dator, arnasa estuz, bati gandorra erauziz,

Eta hurrengoaren gainean ezarriz odoldurik.

Zoruak behera egin du. Zeru astunak

Atlasen gainean gora egiten du teontzi baten taparen pare.

Higitu egin dira giltzarriak, ezer ez da lehenera itzuliko.

Errauts telurikoak eta suaren esporak lurrundu egin dira.

District eta Circle

Txirula irlandar baten doinua txirikordatzen zen

Metroko korridorean gora

Azulejuetako zaindariarekin topo egin ohi nuen tokira

Hurbildu ahala, kapela ondoan,

Haren hatzen jolasa, haren bi begiak niri begira

Salataria ez zen begiratzeko eraz eta, artean behintzat,

Saihestuko ez nuena, biok atera baikinen kanpora

Zer ikusiko.

Musikak birundak egiten zituen bitartean

Prest nuen txanponari

Jirak eta birak ematen nizkion, baina azkenean jaitsi egin nuen soa

Izan ere, ez al zen ba elkar ezagutzea gure arteko tratua?

Bidesaria adostuta, buruarekin agurtuko nuen

Txanpona berriro patrikan gordetzen nuela;

Berak ere buruaz agurtuko ninduen, begirada alboratu gabe.

Tente, aurrera begira, ametsezko aldapatan

Gora eta behera dabiltzan eskailera mekanikoek,

Kulunkatze monotono eta leun batekin,

Eraman egiten gintuzten, zutik.

Beste nonbait, han behean, makina bat lanean ari zen,

Zarata egiten zuen, azkartu egiten zen, moteldu, isildu egiten zen.

Azuleju zuriek dir-dir egiten zuten. Tunel hozkirriagoen haizea

Isurtzen zen korridoreetan, ments nituen

Dena estaltzen zuen argia, aspaldiko egun misteriotsuak,

Bazkalorduan eguzki zaleak etzaten ziren parkeak,

Gorputz axolagabeek berotutako belar moztuarekin.

Piztueraren aurreko minutuetako

Piztueraren eszena bat, uda ezegonkorreko

Eta euren atseginen baratzeko, habitués.

Maila bat beherago, nasa jendez betea.

Multzoaren babesera sartu nintzen berriro,

Erdi galduta zebilen jendetza, erdi lotuta

Giza-katea osatuz; iritsi berri oldarkorrak

Bultzaka eta presaka gangaren azpian,

Denak marraren atzean prest trenera lehenak igotzeko,

Kalean balira bezala hizketan, artaldearen isiltasunera lotzeko gero…

Traizioa egin nuen edo ez, neure buruari edo berari?

Beti berri niretzat, beti etxeko,

Oraintxe damuturik, oraintxe damutu gabe,

Zain nengoen bitartean, lehen dardararekin pozik,

Han zen norbanako bakoitzaren “orain edo inoiz ez”

Erauntsiak irentsita trenean zehar.

Igotzeko tartea igarota,

Bagoiaren metal barruan, heldulekuaren zurtoin beltza

Eustera iristen nintzen, bertan egokituz

Orpoekin eta esku-masailez tinkatuta,

Pixkanaka mugimenduek eta bideko jausi txikiek egonkortzen nindutela,

Abian nintzen, ondo helduta, baina hala ere erortzeko zorian artean,

Kokatua, jitoan, hotz,

Zaratak pixkanaka nola desagertzen ziren entzunez,

Itxi gabeko atearen kontra bizkarra, nasa hutsik;

Eta iraun zezaten desio nuen

Higitu aurreko une arteko pausa luze haiek

Eta leiho lausotuak, edozein aitzinamendu saio

Desatsegin bihurtzen eta gorputzak egokitzera behartzen zituztenak,

Eurentzat nola besterentzat ustekabekoak.

Gero eta sakonago, jendetzak bultzatuta, heldulekuari eutsiz,

Beso gora, irabiur baten gisan jiraka,

Gure aitaren aurpegiaren isla lausoa nire gainbeheran,

Eta goraldian…

            Berriro ere marmarra ateak ixtearen

Karranka, kolpe hotsa eta doinu bakuna

Burdina burdinaren aurka joz, ondoren zulo estu bakoitzean

Abiaduraren garraiatze zentrifugo luzea.

Eta horrela gau eta egun garraiatua.

Eurekin batera galeria-sare bihurtutako lurretan zehar, non kide ninduen

Horren guztiaren erlikia bakarra bainintzen, aurrerantz bultzatua,

Negarrez ari ziren harri porrokatuz egindako

Leiho ispilatuan islatua.

            Di-da.

Agur-keinua

Larunbat arratsaldeetan ilara osatzen genuen

Loudanen harategiaren aurrean. Txahal haragi gorria, listari zuria,

Paper marroia bilgoak egiteko zuzen

Salmahaiaren ertzarekin ebakitzen zena.

Saiheskiak eta berna-hezurrak

Bertatik bertara bota, bildu eta begizta txiki batekin txukun lotuak,

Baina artean odola zeriela. Pisu hila zintzilik,

Inoiz uste izango nuena baino askoz ere astunagoa,

Nire aitak xemaikoz xemaiko ordaindu bitartean.

Larunbat arratsaldeetan halaber bertako B-Gizonek,

Arlote arren lanean, herria hartuta,

Auzotar armatuak, jo goiak eta jo beheak desfilatzen,

Batzuek aitari agur-keinua egiten zioten, pasaeran,

Tiro egin izan baliote bezala eta nahita huts egin

Edo, une horretan bederen, zein sokakoa den ez balekite bezala.

Höfn

Hiru mihiko glaziarra urtzen hasi zen.

Zer egin behar dugu, galdetzen dute, harri erauntsia

Deltako lautadan barrena narran datorrenean

Eta izotzezko estalki hondogabe hau mugitzen denean?

Goitik ikusi nuen, tolesdurak eta harri-metak,

Lurraren gain-azalaren hil gabeko ehotze grisa, betiereko hondarrak,

Eta beldurtu egin ninduen bere hoztasunak, oraindik nahikoa indar bazuenak

Arnasarekin lurrundutako hegazkinaren leihoa izozteko,

Barrurantz hormatzeko soro-lur diamantezkoa

Eta epel-epel, ahoa blaitzen duten ahoko hitzak.

Esna egon izan ez banintz

Esna egon izan ez banintz galdu egingo nuen,

Haizea altxatu eta zirimolak egin zituen

Teilatua atabalkatuz astigar zuriaren hostoekin,

Eta jaikiarazi egin ninduen, nigan zen guztia pixkanaka esnatuz,

Bizi eta taupakari alanbre-hesi elektriko bat bezala:

Esna egon izan ez banintz galdu egingo nuen,

Ustekabean eta ia-ia era arriskutsuan

Etorri eta joan egin zen,

Etxera itzultzen den animalia bat bezala,

Orduan han haize erauntsi mezularia

Igaro zen bestela bezala. Gehiago

Ez itzultzeko. Ezta orain ere.

Wood Road

Zoru berritua, sekula zabaldu gabea,

Laharrak hartuak bazterrak, Bill Pickering

Pistola eskuan lurrean etzanda zenean bezala,

Gaueko errondan, uniformearekin

Udako zuhaixken ilara azpian kukuturik —

Miliziano berezia.

Ilargiaren argia fusilen kanoietan,

Bidea ixten duen

Kamioiaren haizetakoan,

Pelotoi sutsuko enparauak

Alboz, zaintzaile leial,

Mulhollandstown jazarriz.

Edo ni egun argitan

Taxuz paratutako zohikatz

Zamaren gainean

Begiramenez, begiak beheratuz,

Heldu baten pare uhalak haizu eskuetan,

Gurdi zaharra zanbuluka.

Abuztuko egun hartan gose grebalariaren

Beilatokiraino joan nintzen,

Atari isil bat zeharkatuz,

Begira zegoen jendetzaren aurretik igaroz

Gorpua gaubeilan zeukaten lekuraino

Eta ohorezko guardiaren so tinkoa.

Edo bidearen amaieran orbana

Bizikletako neskatila harrapatu zuen

Auskalo nondik azkar batean merkatari batek

Bidegurutzean zakar bira eginez,

Atzeko gurpila jiraka eguzkipean,

Aurreko argia mila txiki eginda.

Filma ezazu sepia kolorez,

Margo ezazu tantaka odolez,

Wood Road egun dena eta izan zena,

Zoru berritua, sekula zabaldu gabea,

Esne-marmitaren azpia eta

Busa gelditzeko seinalea belarrak janda.

Colum cille cecinit

         I. Is scíth mo chrob ón scríbainn

Nire eskua zurminduta dago idaztez.

Nire lumak zorrotza du punta.

Bere txori-mokoak tinta kakalardo distiratsu

Urdin-ilun bat isurtzen du.

Jakinduriaren emaria borborrean

Trazu fineko nire esku beluritik:

Gorosti berdatuaren tintazko

Ubidea pergamuan.

Nire lumatxo bizia badoa tantaka

Liburuetan barrena, kosta ahala kosta,

Jakintsuek idatzitakoak ondu nahian —

Eskua zurmintzen didan idaztez.

         II. Is aire charaim doire

Derry nire kuttuna.

Lasaia da, argia da.

Aingeru zurien sardak itzulinguruka

bazter guztietan.

         III. Fil sùi nglais

Begi gris batek Irlandarantz

Begiratuko du atzera baina

Ez du inoiz ikusiko berriro

Irlandako gizon-emakumerik.

XI/XII mendeak

Atea zabalik eta ilunpean zegoen etxea

David Hammonden oroimenean.

Atea zabalik eta ilunpean zegoen etxea,

Beraz, goraki esan nuen bere izena,

Nahiz ordukoan erantzuna isiltasuna izango zela jakin,

Zutik eutsi ninduen adi, hazten ari zen bitartean

Atzera eta behera eta kanpora

Etorri nintzen bideraino (orain datorkit gogora)

Kale-argiak ere itzalita zeuden.

Toki eta une hartan, sentitu nintzen estreinakoz arrotz,

Sarkin bat ia, handik ihes egiteko gogoz

Arriskurik ez zegoela oharturik,

Atzera egitean baizik, ezatsegin ez zen

Hutsune bat, hangarra gauerdian bezala

Uda hondarrean aireratze pistako zelaian.