Elkartasun basatia

OIER GUILLAN

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2013 Oier Guillan

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2013ko apirila

Edizio hau: 2013ko apirila

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

ESAN GABE DOA

Minarena naiz zorionarena beste.

Esan gabe doa

Jendez beterik dagoen gutxiengo batekoa naiz.

Esan gabe doa

Beldurrarena naiz pozarena beste.

Diot. nintzen. Diot. nintzen. Diot. nintzen. A.

Esan gabe doa

Erbestearena naiz aberriarena beste.

Eskuak garbitu eta haiei so

diot: nor naiz hau.

Hanka lokartu ostean orratz batekin ziztatu

eta zera pentsatzen dut:

norena da nirea den min hau.

Edo:

zergatik du nire antza haur honek.

(Isilunea).

Zergatik dute nire antza alkandorek

Zergatik dute nire antza mesanotxeko liburuek

zergatik dute nire antza familia argazkiek

zergatik dute nire antza eltxoek

zergatik dute nire antza etxeko zapatilek

zergatik dute nire antza maite ditudan pertsonek

zergatik dute nire antza nire antzik ez dutenek.

Esan gabe doa

Lekuz mugitzen den airea da denbora.

Esan gabe doa

BELDURRA airea IRAULTZA airea GEZURRA airea

BERUNA airea BIZITZA airea ZARATA airea

GARUNA airea DENBORA airea GARENA airea

GINENA airea HIZKUNTZA airea AHOTSA airea

Esan gabe doa

A.

Esan gabe doa

Mmm.

(Isilunea).

Nggsssb.

(Isilunea).

Jjjjsssssbba.

(Isilunea).

Esan gabe doa

Jendea naiz, jendea ez naizenean ere.

Familia naiz, familia ez naizenean ere.

Herria naiz, herria ez naizenean ere.

Esan gabe doa

Arrotza naiz, arrotza ez naizenean ere.

Mamua naiz, mamua ez naizenean ere.

Manikia naiz, manikia ez naizenean ere.

Bufoia naiz, bufoia ez naizenean ere.

Normala naiz, normala ez naizenean ere.

(Isilunea).

Minarena naiz.

Esan gabe doa

Oldea naiz, oldea ez naizenean ere.

Lotzeko aske izan nahi duen izen bat.

Hurrengo hitzordu iraultzailea bermatzearren

hilabete amaierara iristeko beharrean den ahoa.

Makurbilisa, zikoitzustela, erraitsua, buruberoa,

isilozena, eskulerdea, bihotzokela, zangolistorra.

Bizarrak egunero eraldatzen duen betiko bera.

Zakilzuloari begira «nortzuk dira horiek» galdetzen duena.

Egunero esnatu eta mundu arrotz bat topatzen duen hura.

Gauero lokartu eta mundu arrotz baten beldur den hori.

Lur honetakoa naiz bertan egiten dudalako lo.

Lur honetakoa naiz aire honek mintzo nauelako.

Lurrik gabe ez dago airerik.

Airerik gabe ez nago ni.

Esan gabe doa

Haiek naiz gu naizenean ere.

Lurrikara baten beldur esnatzen den itsua.

Bizirauteko pilulak behar dituen edonor.

Arnasaren beldur den hildakoa.

zu. ni. zu. ni. Haiek. gu. ni. zu.

Maitatzeko beldur den poeta.

Superwoman izatea deliberatu duen etxegizona.

Iraultza inori esan gabe egiten duen zalantzatia.

«Maita nazazue, kabroi alaenak, maita nazazue» dioena.

Negar egiten duen lorazain alergiaduna.

Politgizena, edersudurra, librezidorra, hankabustia,

erdiliraina, zorionkeriaz blai dagoena.

Esan gabe doa

Ahanzturarena naiz oroimenarena beste.

Esan gabe doa

Zer da hau.

Nork diot.

Zertarako bu.

Zergatik kha.

un. an.

O.

Minarena naiz zorionarena beste.

Minarena naiz zorionarena beste.

O.

Esan gabe doa

Eguna beti hasten da ni gabe.

Badira egutegietan azaltzen ez diren zaratak.

Ileak topatzen ditut espero ez dudan lekuetan.

Neure ahotsa grabatu ostean ez dakit nor naizen.

Argazkietan ezagutzen ez dudan begirada bat dut.

Nire lagun guztiek gordetzen dituzte nitaz

nik oroitzen ez ditudan gauzak:

esandako eskuak,

keinuak,

zorneak,

promesak,

mozkorraldiak.

Neure buruaz ahaztu dudan guztia naiz,

eta agian oroitzen dudana da ez naizena.

Ez dakit nor noan.

Ez dakit nora diodan noiz.

Eta hunkitzen naiz hunkitzen den norbait

hunkituta ikustean,

hunkitzen naiz hunkitzen den norbait

hunkituta ikustean hunkitu dela ikustean.

Edertasuna arriskutsua iruditzen zait

itxaropena sortzen duelako.

Eta goiz batzuetan ni neu

polita sentitzen naiz

eta beste goiz batzuetan ez.

Batzuetan nire begirada sexia da

eta beste batzuetan ez,

eta batzuetan fuck eta besteetan iau,

eta batzuetan ieup eta besteetan zkark.

Esan gabe doa

Minarena naiz zorionarena beste.

Jendez beterik dagoen gutxiengo batekoa naiz.

IDENTITATEA EULIARI AZALDUA

LUR HAU

Lur hau

zeinari esaten diogun herria

hitz bakarrean kabitzen den arren

izateko hizkuntza oso bat

behar duen orubea

ez dakit zergatik esaten diogun lur

airez osatua denean

airez eta

hatsez

ahotsez

ezkutatzen ez diren

berbez

lur hau

zeinari esaten diogun herria

da

arnasten nauena

AITONAREN HORTZAK

Aitonaren hortzak sartu ditut ahoan,

masailezurra hanpatu,

jakin zer sentitzen den

norberarena ez den aireak

ordeak higatzen dituenean,

sumatu hitzak hutsuneetatik pasatzen

haginen hobiak bultzatzen

lokietan mina sentitzeraino.

Saiatu bilobaren izena ahoskatzen,

berdin dio osteko lantuak,

makulua dut xede.

Ordezko aho baten zaporea,

ugerra ere ukatu zaion adina,

hortzik gabeko eskeleto batek

lukeen itxuraz galdezka,

ezin naiz hainbeste biluztu.

Begiak mihian hondoratzen zaizkit bestela,

dena naiz musu eta ibi.

Lurralde bigun bat ahoska nezake

besotik helduta,

kexu zama eta oroimen,

ospitaleko leihora gerturatu

hortzen zuria gorputz osora barreiatua duen gizona,

neure ile ikatz

kobabegi

erbeste azal oliba honetan

makulu edo ezten.

Aitonaren hortzak jarri ditut ahoan,

inoiz ezer gertatuz gero

jakin dezaten nor naizen.

HAN

han dagoena dakit

oroitzen ez dudanean ere

han dagoena dakite

nire azal gorriak

eta ile beltzak

han dagoena daki

oroitzen ez dudanak

etxe bati teilatua nola

abizenetan iltzatua denak

han dagoena daki

nire haurtzaroak

urruneko albistegietan

norbait ezaguna ikustea

espero duenaren moduan

han dagoena dakit

ez naizenaren oroitzapena

dakidalako hemen

PATIOKO EMAKUMEA

Emakumea oihuka hasi denean

arnasestuka eutsi diot burkoari,

altxatu naiz eta leihoa itxi dut

aiei aiei dioten doinu bako intziriak amatatzeko.

Patioa. Amildegia. Pertsona huts eskegiak blai.

Oihu egiten duen emakumea,

behinolako zentzuen oihartzunak itotzear gaua.

Urradura, ukondoen planeta honen joanean

ebakitako atzazalak, moztutako ileak,

memoriaren erresistentzia

lur azpian dagoenarentzat puska batez.

Iraganera narama gomutak,

ezer ez baitago urrunago:

ahoa josten badizute amona

nola jakingo dut norako zenituen orratzak,

zer edo nor zulatzen zenuen aho batez,

nola irakurriko dizut soakoa,

ezin bazaitut larru gorritan asmatu,

zer zenuen ments,

nolakoa zinen ernai,

ahoskatu ezinaren lurraldera trenez bidaian kasu

Oier, cómo Oier, qué clase de nombre es ese,

por qué no te gusta dar besos,

yo sé que andas con esos radicales,

pero ven a visitarme,

te haré patatas, cientos de patatas,

miles de millones de patatas.

Altxatu naiz berriz ohetik,

leihoa ireki dut parez pare

aiei aiei.

BATUA

Oliba gizona. Hizkera garbia duen bestea.

Batua jaio den kanpotarra.

Fabriketan eraikitako etorkin ideologikoa.

Zer dio euskaldun berri zaharrak

arbasoen mendekua

gerturik daukagu odola

eta arro nago

jo-ta-ke guztiak

kantatzean?,

eta kontroletan mihiari eustean?

Bokalez mukurutu diren izenek

dioskute orainean badela mundu bat

Fernandez, Rodriguez, Hernandez, Bermudez,

eta bestek zedarritua dena.

Odolik gabeko berbak.

Odola isuri duten lerro arteak.

Oliba emea. Euskalkirik ez duen bestea. Batua.

Lerro hauetara jaio ninduten berbek

diote nola, naizena.

FABRIKA ZAHAR BAT DA IRAGANA

Ez dago mundurik hemen.

Hegoa galdu duten torlojuak, zilindroak, hodiak,

herdoila besterik ez.

Jaberik gabeko izerdia.

Itogin itoak.

Non dago jendea?

Non daude hamaiketako irriak

grebarako deiak

goseak

aurpegiz beteriko izenak?

Ez dago mundurik hemen.

Iraganak aspaldi utzi zion ileak kentzeari,

belarrak jan ditu bazterrak.

Zokoetako aleen artetik edozein unetan

alu bat, zakil bat aterako dela dirudi.

Adokin zartatuen ertzetan.

Makina hautsien zokondoetan.

Genitalez beteriko

fabrika erraldoia da iragana.

Non dago jendea?

Denborak bere egin duen segundo bakoitzeko

hauts maluta bat.

Oihartzun lehorra.

Ahaztua izan ala museo bilakatu,

iraganak ez du beste paturik.

Baina non dago jendea?

Non daude atzo hil ala bizikoak ziren galderak?

Non pentsakor uzten zituzten galarrenak?

Adreilua. Eskailera. Horma.

Non dago jendea?

Ez dago mundurik hemen.

Asmatu egin beharko dut bat.

GEZURRAK

Gaur goizean oroimena antolatzeko

premia sentitu dut lehenago inoiz ez bezala.

Egunkaria irakurtzen ari nintzela

noragabeko gomutan galdu naiz:

iritsiko da unea zeinean

momentu honetan bertan munduan

bizirik gauden guztiok hilik egongo garen,

pixkanaka, banaka, denok.

Neure buruari galdetu diot

zehatz-mehatz zein izango den segundoa zeinean

momentu honetan bertan arnasestuka

gaudenen arteko azkenak pausua luzatzeari utziko dion.

Horregatik sortu zait poesia idazteko presa berriro,

egunkariek kontatuko ez dutena jasotzeko,

laztan baten neurria inori bidaltzeko.

Bizi gabe utzi ditugun munduak

salbatzeko modua izan liteke Teatroa;

historia ofizialik gabeko pertsonen memoria, Poema bat;

oroitzapen klandestinoak trafikatzeko batzarra,

zigarro baten ertzeko solasaldia;

haurrei izenak jartzea,

liburuetan kabitzen ez dena idatzita uztea haizean.

Eta neure burua konbentzitzen saiatu naiz,

une honetan bertan bizirik gauden guztiak

hilik egongo garen garai horretan

bizirik egongo direnak engainatzeko modurik behinena

gezurrak idaztea izan litekeela, sinets dezaten

gauzak beste modu batean egin litezkeela

Literatura izan dadin biharko historia.

BENIDORM 2053

Neure burua berrogei urte barru:

sorbaldako ile zuriak eguzki haizetan

bisera jantzita

liburu lodi bat galtzarbean

lepotik zintzilik Kdick betaurrekoak

(modakoak eta garestiak ahal dela

gazteak izorratzearren).

Isilik eta beha

norantz ez dakit auskalo

(poemak idazten oraindik)

isilik atzerantz beha edo

gero eta laburragoa den etorrirantz.

Maiz esan ohi da denok dugula

behinola izandako haurra barruan

baina nik

neure baitatik beha

aiton erretiratu bat dut

betaurreko beltzekin eta beltzarana

sabelaren hanpatzeari ozta-ozta gain hartu diona

kalean ibiltzea gogoko duena

bilobak hazteko zain dagoena

(oroitzapen debekatuak nori aitortu edukitzearren)

ingurura temati begiratzen duena

azken bisai ezagunen bila

azken bero isuri ukabil lepo konpartituen bila.

Agure hori sumatzen dut atzamarka,

neure orainak jazartzen kezkati

kalitatezko oroitzapenak

behar ditut kontatzeko ohartaraziz

aspertuko haiz bestela mehatxatuz.

Berrogei urte barruko agureak

hankarte elurtuari so diost:

ez dago aitzakiarik

komunean eserita pixa egiteko

kultura descoolturizatzeko eta hala ere

kulturzaleak eta coolturistak berdin maitatzeko

super heroien trajeak lapurtzeko

super galtzaileen mitoak zapuzteko

unibertsoko zulo beltz guztiak azalera datozenean

plazera emateko

plazera sabaiak mututu gabe jasotzen ikasteko

korrontekeria politikoak kontrakoa dioenean ere

gauza ebidenteak modu ebidente batean esateko

maite duzunari kabroi jokatu duela aurpegiratzeko

zorion isekak ekarriko duen mendekuaren peskizan

bizkarreko ganibetadak isilik saihesteko

autoestimu liburuak konstituzio plaza erdian erretzeko

ni han izan nintzen eta hura egin nuen esateko

politikoki kiskaltzen ninduten berbak

astindu nituen oholtza hartan aitortzeko

ezertarako ez agian

baina zeinen ongi eta eder.

Agure bat dut barruan kokoriko

orainari zor diodan etorkizunean

lasaigarri eta beleta.

ETA GERO GEROKOAK

Zure bila nabil

akaba nazazun.

Topatzen zaitudanean

hori gertatuko baita

hamalau edo hemezortzi

edo hogeita lau urteren ostean.

Ezagutu egin nahi zaitut

pikutara bidal nazazun,

zure aurretik

joandako belaunaldiek

egin duten bezala

historiako hizkuntza guztietan.

Aurkitu egin nahi zaitut

liburuak oparitzeko urtero,

igandeak zure haserreekin betetzeko,

nekatzeko eta ufatzeko eta aspertzeko

maite nauzula ez diozun arratsetan.

Zutaz jakin nahi dut,

izango dituzun

kezkez eta zauriez

eta ahots aldaketez.

Usaindu egin nahi zaitut.

Garbitu egin nahi zaitut.

Nire ahurren hutsunean gorde nahi zaitut

zure beldurren habia izan dadin neure ahotsa

bakardadeak zu dioenean.

Zure bila nabil

gorrota nazazun,

munduan gehien maite diren

gauzak eta lurraldeak eta pertsonak

gorrotatzen diren moduan

edo gehiago.

JENDEA IZAKI

BESTEAK

gure antza dugu

baina ez gara

gu bezalakoak:

titular bateko protagonista izateari uko egin

bizirauteko aukerak zenbatu

artizarrari begira zigarro bat piztu

sudur handia eta ipurdi iletsua eta

titi txikiak eduki eta pozik egon

euria egiten duenero larrua jotzeko grina izan

gorantz doazen maldak beherantz korritu

norbait hizkuntza arrotzez mintzo denean gozatu

inori deus esan gabe atzerriak zenbatu

musika entzun eta abesten saiatu

inork «dakizkidake» esandakoan bizarra moztu

bilera batera joan eta ezer esan ez

bilera batera joan eta etengabe gaia aldatu

zakilari eragin eta eskuak usaindu

uzkia igurtziaz batera belarrira xuxurlatu

alua ferekatu eta atzamarrak milikatu

ezinezkoa denean ere heterogaya izan

famili bazkarian euria itsaso hautsi bat da esan

eta algaraka lehertu modu kezkagarrian

gazteagoei kontzertu hartakoak kontatu

eta onartu oraingo hauek direla garai onenak

azkazal hautsiekin zer egin erabaki behingoagatik

gure antza dugu

baina ez gara

gu bezalakoak:

sartu burua komun zuloan zer sentitzen den jakiteko

pixa egin ohearen alboan eta gero ahaztu

hordiak atrapatu antzerki oihal batean bildurik

hunkitu agureak kalean astiro paseatzen ikusteaz

eta pentsatu: agian putakume batzuk izan ziren gaztetan

irrikatan egon lantokira joateko

ez lagundu zure premia duen lagunari

eta biharamunean bai baina berandu

ez esnatu garaiz ez jaiki ez jantzi

zirkuko akrobata batez maitemindu

zuretzat garrantzitsuenak diren gauzak

gorroto dituen harekin liluratuta geratu

eta erremediorik gabe zoriontsua izan

beltzez pintatu sukaldea

urteak bete eta urteak hustu

betiko ikusezina bihurtu

disolbatu bizitzan gatz edo azukre

eguneko aldartearen arabera

uholde arriskua dagoen egunetan

leiho guztiak zabaldu eta aldarri egin:

hilkorra naiz eta zer arraio

goxoa dago kafe ziztrin hau

gure antza dugu

baina ez gara

gu bezalakoak

TEMPUS

(Anakrusari zor)

                  Sekula ez nuen esperimentatu halako isiltasunik.

                  Lurrean bizilagunik egongo ez balitz bezala.

                                                  SAMUEL BECKETT

Orbelak zirimolatan darabiltza haizeak.

baina abarrak ez dira hara eta hona okertzen.

Usoen marmarra bai. Usoen astrapala zoroa.

Haizeak eramandako hostoen bila usoak.

Haurrak jolasean. Haurrak harriak jaurtitzen.

Joan diren egunak iragartzen dituzten egunkari orriak.

Haizeak urrun daramatza udagoieneko orbelak.

Zapatak erantzi eta belarretan utzi zituen.

Txikiak ziren bere oinak.

Nire eskuen tamainakoak.

Zapata hutsak belarretan.

Haizea sartzen zen zapatetan.

Haizeak udagoieneko azken hostoak eraman zituen,

zapata hutsak belar gainean haizea okatzen.

Bere oinei begira igaro zen udagoiena.

Bere oinei begira igaro zen negua.

Bere oinei begira igaro zen udalehena.

Amaitu egiten dira egun guztiak

baina orduko hura ez.

Nire oinei begiratu eta barre egin zuen.

Handiak ziren nire oinak.

Bere zapatak laztandu nituen astiro.

Bere zapaten leuntasuna,

larru hotza, biguntasuna.

Nire oinei begiratu eta barre egin zuen.

Bere zapaten barruan sartu nituen nire oinak

eta betirako isildu zen.

Amaitu egiten dira egun guztiak

baina orduko hura ez.

Eta nik amaiera bat nahi dut,

amaiera bat behar dut.

Zapata hutsak belar gainean haizea okatzen.

Kantu bat oinutsik.

Lili bat hartu eta hostoz hosto erantzi

eta harek zu ere… Harek zu ere zer?

Lili bat hartu eta hostoz hosto erantzi…

Nor zinen egun hartan? Jakin nahi al duzu?

Nik esango dizut: txikiak ziren zure oinak.

Orbelak zirimolatan darabiltza haizeak.

baina abarrak ez dira hara eta hona okertzen.

Zapatak erantzi eta belarretan utzi zenituen.

Txikiak ziren zure oinak.

Nire eskuen tamainakoak.

Zapata hutsak belarretan.

Haizea sartzen zen zure zapatetan.

Haizeak udagoieneko azken hostoak eraman zituen,

zapata hutsak belar gainean haizea okatzen.

Nire oin handiak sartu nituen

zure zapata txikietan

eta betirako isildu zinen.

Harrezkero isiltasuna baino ezin dut entzun,

eta nik amaiera bat nahi dut,

amaiera bat behar dut,

nahiz eta... nire oin handiekin

zure zapata txikiak apurtu.

Lili bat hartu eta hostoz hosto erantzi

eta harek zu ere amets

eta harek zu ere erantzi

Egun hartaz geratzen dena.

Ni, soilik ni.

Egun haren amaiera.

Ni, bakarrik ni.

Nahiz eta nire oin handiekin

zure zapata txikiak apurtu.

Haizea okatzen dut ito arte.

Haizea okatzen dut noizbait

oin txikiak dituen norbaitek

belarretan utzitako zapatek

okatzen duten haizea izan arte.

GIZON BAT MIKROFONOAREKIN

Han egon. Zenbatu garondoak.

Ibili. Pauso motelegiak. Bagoaz.

Haurrak ere gurasoen eskutik.

Noiz ukituko dute elkar bikoteek

plazer hartu arte.

Noiz. Norbait begira dagoenean.

Esaldi zatiak. Leloen artean leloak.

Lurrera doazen listuak. Eguzkia.

Espaloietan haiek. Hemen ez.

Bagoaz. Iritsiko gara

mila pauso barru bada ere.

Pentsa nitzake gauza guztiak.

Galde nitzake orgasmo guztiak.

Negar egin titiburuan

kosk egiten didaten aldiro.

Hain da txikia denbora.

Hain da odola hain da lurrina.

Izerdia. Ahots korden hauspoa.

Aski dira hitz bat edo bi.

Zertarako gehiago. Dena dago hor.

Klin klin klin pianoa bailitz.

Etorri. Sartu barrura. Ibili.

Elkar ezagutu gabe. Elkar ukitu gabe.

Isuri. Ez galdetu izenik. Ez oztopatu inor.

Pentsatu hatz markak gauean.

Noren azalean. Sumendi oro.

Nor izan. Hemen. Ibili. Isuri.

Ez dakit zer gertatu den goizean.

Kontatuko dizut. Belarri bat dut ahoan.

Kontuz! Artaldeak! dio norbaitek.

Bat nator.

BRUSELA EZ DA EXISTITZEN

      BIGARREN ESKUKOAK

Bigarren eskuko objektuak balira bezala

saltzen dituzte oroitzapenak

Waterloo kalean: iragan zatiak,

zeinei memoria ukatzen zaien

egunerokotasuna fikzioa denean.

Klandestinitatera derrigortu dut neure burua,

bake aroan ere adi egotearren.

Errealitatea fikziotik at asmatu,

oholtzatik eta orri zuritik harago

bizi den irudimena edo iraultza.

Zigarro bat erre terraza hotz batean

erretzailea izan gabe,

unearen mapak ezbaian jartzearren.

Bulkada eramangarri honek

manikien ezinegonari kantatuko lioke,

plastikozko zurruntasunetik askatzeko

urtaro berri bati: bosgarren urtaroari,

plastikozko loreen sasoiari.

      GHETTO

Txotxongiloen kanposantu bat behar du

hiriaren plano honek.

Europaren bihotza dioten lekuan

Matonge auzoa da taupada posible bakarra,

Afrikako zauria den kalea,

dantzarako prest dagoen asteguna.

Ileorde horiak harrotasunaren seinale,

la vie est belle oihukatzen duen emakumea

gerri mugimenduan izoztua.

Jela iluna da hemen, azalekoa,

arriskutsua bezain liraina.

Zuritasunak begiak itotzen ditu

arrazakeriaren kontrako larderia ahoskatuz

alkoholaren ertzetik,

ehun eta hogei kilo odol

listua kolonizatzeko prest.

Baztertuen leinukoa naiz gaur ere,

periferia samurren baitakoa,

ahozko literatura beltzaren ezpalekoa.

Etxean nago

une batez hemen.

      HETERRORISTA

Terrazaren aurretik pasatzean

ezpainetan pausatu du kea, niri so.

Geyper Man honen zurruntasunak ez du jakin

soka tenteen laguntzarik gabe zakiltzen.

Komun estuen free land bat

atxikirik darama ahoan, isilik,

heterorrista naizenetz zalantzan.

Ez dut aberria aipatu behar izan

ez diren lekuetakoa nagoela aitortzeko.

HARRESI ETZANA

Ni naiz Berlin.

Ezagutu ez dudan hiriaren zama

zeharkatu gabeko historiaren aberria

binilozko ildoen zimurrak

eztia eta erleak.

Ni naiz Berlin.

Etzanda nagoen harrizko horman

adreiluzko belaunak

bihotz okupatua.

Sortu da eguna

arrotz zaizkidan kaleetan

bisaietan

esku hotzetan.

Ni naiz Berlin.

Mihien hezurdurak

liburu herrenen oroitzapenak.

Historia iragana da beti

baina ez telefono eskegia

fereka uzkurra.

Gezurraren luzerako lerrorik gabe

gordeko ditut eztanda konpartituak

kafe hutsean.

Norbera den oro dago munduaren bestaldean

gatoz haragiko ezpata

gatoz amildegi ziur

gatoz garaipen inperfektu

gatoz eta joan

bazoaz.

Une hau garaipen bat da

Berlin!

iraganak bata bestearen gainean

pilatzen dituen kanta

ohe baten pareko harresi etzana

Porrota diot eta gezurra da

manifestuak ekiditeko etena besterik ez

esan nizun nik taldearen kontzertua

bertan behera uzteko unea

garaia duzu denei erdeinua adierazteko

estrategia gupidagabea.

Arkatza Zarata Galera Zirrimarra

Egunsentiaren kalparrean

zabaldu zait inoren biluztasuna

atxiki dut keria bat hankarteaz

baina gaur ezustea naiz ezeren gainetik.

Etzanda egon eta horma esan.

Berlin!

Murrua izan eta espaloia

espaloia izan eta orri zuria

orri zuria izan eta etxe hutsa

etxe hutsa izan eta paretaren izerdia

paretaren izerdia izan eta mailuaren iltzea

mailuaren iltzea izan eta ahatearen aharrausia...

baina Berlin.

Hodiak Kableak Hortzak Kea

Egun on Berlin, zer da hormarik gabe bizitzea?

diost iratzargailuak eztulka.

Eskua luzatu eta eskua izan erantzun diot.

Berlin!

Kondoi jendearen hiria!

Argi elektrikoa!

Maindire nahasia!

Eskua! Besoa! Galtzarbea!

Lanera joateko prest

dutxatik irten zara.

Zu

hormaren bestaldean zauden

hori

zure biluztasuna

galera handi bat da

nire biografiarentzat.

Laztandu nahi zaitut baina bazoaz.

Arropa iseka larri baten moduan jantzi duzu.

Eskua luzatu eta eskua izan.

Agur. Gero arte.

Umela Kandela Kristala Herdoila Kartoia Aulkia

Behatz guztiak ditut oraindik.

Ni naiz Berlin

eta nire oinak ikus ditzaket goian.

Atzazal fin eta mozteko errazak

ugerraren arrastoak erpuruen ertzean.

Adinak zuria diost nonahi

baina nire urratsetan

ez da biloa korapilatzen.

Flanela Itzala Egutegia Egurra

Galtzerdien hautsa atzazal artean.

Aurpegi bakarra dut oin hauentzat.

Ni naiz Berlin!

Liburu erreak

ate eroriak

aingeru poetak

aforismo erbesteratuak.

Goizean Berlin diodan moduan

izango naiz Gaza arratsean.

Baina ezustea ezeren gainetik.

Argi elektrikoa Maindire nahasia Eskua Besoa Galtzarbea

Berriro eranzteko plangintza sekretua.

Kontrakoa esango dizudan arren

ez dut etsiko:

ezagutu ez dudan hiriaren zama

zeharkatu ez dudan historiaren aberria

binilozko ildoen zimurrak

eztia eta erleak.

Eskua luzatu eta eskua izan.

Joanean zatoz. Eta nik une hau

garaipen bat dela erabaki dut:

etzanda nagoen harrizko horman

adreiluzko belaunak

bihotz okupatua.

POZA

«Faltan botako zaitut» esan dio

ulertzen ez dudan hizkuntzan,

rakija basoa tragoz edatearekin batera.

Aulki gainera igo eta topa egin du soldadu ohiak:

«Une zailenetan alboan izan dugun jendearen omenez!».

Edan egiten dute, erre egiten dute, negar egiten dute.

Isilik dago orkestra zuzendaria izkina batean,

entzuten duen ahotsen doinua ulertu nahian.

«Aurpegi batzuek metrailak zartatutako etxeak dirudite»

pentsatu du alabak bere amari begira.

Mahai gainera igo da irribarre gozoko neska:

«Topa egin dezagun joan direnen alde!,

hondakinetatik berreskuratutako oroitzapenen alde!».

Edan egiten dute, erre egiten dute, negar egiten dute.

Oroitzapenak zerrendatu ditu gizon heldu batek,

egunkariek kontatu gabeko kontu asko dagoela otu zaio,

Drina ibaiaren izena duen zigarroa eskuan duela.

Ile zuridun emakume gazteak barre egin du, ozen,

ulertzen dudan hizkuntza batean,

hitza hartu du gainerakoak maitasunez mutu direnean:

«Nahiago nukeen gerra ezagutu ez izana, baina

orduan ez ginateke gaur hemen elkarrekin egongo.

Gerraoste honek ez du adiskidetasun osterik izango!».

Topa egin dute, edan egin dute,

erre egin dute, negar egin dute, kantatu egin dute

ulertzen ez dudan hizkuntza batean.

Moramo i?i! Moramo i?i!

«Itzul zaitez» esan dio soldadu ohiak

ile zuridun emakumeari. Rakija edan dute

kolpe batez bihotzeraino jaurti nahi balute bezala.

«Dvolim te puno!» egin dute oihu musikariek,

ulertzen ez dudan hizkuntza eder batean.

«Osasuna!» deiadar egin dut nik

haiek konprenitzen ez duten mintzairan

eta ulertu egin dute. Topa egin dute nirekin,

edan egin dute, negar egin dute, barre egin dute,

kantatu egin dute. Eta dantzan aritu naiz haiekin.

Musikariek eztarria marrantatu eta rakijaz bete dute

a capella edo akordeoiaz edo gitarraz edo

biolinaren notak dituen botila hutsaz.

Haur batek ez du ezertxo ere ulertzen

eta loak hartu du aulki baten gainean.

Hóceš li sa nama?

Kapitaina izandako emakume soldaduak

dantza egin du eta argazkia atera du,

abestu egin du eta argazkia atera du,

ez daudenentzat argazki album bat osatzearren.

MANIKIEN ODOLA

ZU ETA NI BEZALAKOAK

Zer jaten dute manikiek.

Lorik egiten ote dute.

Nork ipintzen die izena.

Mintzatzen al dira norbaitekin.

Zergatik ez dago

maniki lodirik eta iletsurik.

Erakusleihoak eta hondartzak

manikiez mukuru,

aldaka zabal eta

titi txikiko zerak,

zu eta ni bezalakoak.

Armada bat osa liteke

panpina guztiak elkartuta,

herrialdea alfabetatzeko edo

boteretsuei eta agintariei

aurre egiteko atsedenik gabe

Haragizko zer bat

uste baino bigunagoa, zimurragoa,

zalantzaren bisaia duen

beste ni bat.

Agerian paratu naiz,

eguzkipean:

manikien antza dut,

baina batez ere

haien asmoen antza.

OIN TXIKIAK

Ez dituzu jasaten oin txikiak dituzten pertsonak.

Hauskorregiak iruditzen zaizkizu.

Nola ibil liteke inor munduan horrelako zolekin.

Batez ere enbor sorbalda hezur zabalak edukita:

zapata ñimiñoak janzten dituzten gizon handiak,

haurren sandalietan kabitzen diren emakumeak,

edozein unetan lurrera eroriko direla dirudi.

Ai.

Belaunetatik heldu eta babestu egin nahi zenituzke.

Ez zaitezte etxetik irten, esango zenieke,

hau ez da oin txikiekin ibiltzeko mundu bat,

ondo pausatu behar da hankazpia,

zutik erortzeko gai izan.

Beste kontu bat da ordea

oin txikiak eta gorputz txikia izatea,

horrek ez zaitu kezkatzen.

Funtsean, desoreka da arazoa.

Ezin duzu ekidin oin txikiak dituen jendeari beha egotea,

hitz egiten duten bitartean hankapaloak zelatatzea,

eroriko diren beldur. Ez zaitezte mugitu, arren!

Ezeroso sentitzen zara, ezingo zenuke lasai miazkatu

oin txikiek sostengatutako sorbalda zabalik.

Haiei so ibiltzen zara nolanahi ere,

loa trabatzen dizute, oin handiak dituztenek ez bezala.

GERTURATU ZAITEZ

Gerturatu zaitez apurka.

Behingoagatik ez naiz mugituko.

Ez diet zure mamiei neureekin erantzungo,

geldirik lagako ditut goseak

proba egitearren:

zer sentitzen den hartzaile izaki,

objektu bilakaturik, besteren atal.

Kosta egiten zait onartzea xede nauzunik,

horregatik erantzun ohi diot zure erasoari

temati edo esker oneko,

hortzak su motelean igurtziz,

lixa zurrunduz bigun eta egur,

orroak apurtu ostean.

Gaur isilik egongo naiz.

Ez naiz saiatuko hutsuneak airez betetzen,

hura bultzatuz ez bada.

Uko egingo diot xuxurla tranpatiari,

orri zuritu nazazun

hats likits, edabe edo idazki.

Ez dut iluntasuna zure albotik ezabatuko,

argia pizten utziko dizut osorik beha nazazun,

aurrera egiteko hautua erakuts diezadazun.

Ondo dago begietara so egitea,

baina lazgarriagoa da izendatu gabeko

ezein lautada txatal arretaz haztatu

eta abian jartzen ikustea.

Hain da mingarria egiten uztea,

hain ulertezin hauskor eta umela.

Gerturatu zaitez.

Ez dut zalantza ukatuko.

Ez dut beruna mentaz tindatuko.

Zatoz, zurekin joan nadin.

ZORION INPERFEKTU HAU

Gaur ez da hondartza eguna guretzat.

Pantailaren aurrean eseri eta

zauriok lerrokatu ditut,

aldameneko gelan

akiturik etzanda zauden bitartean.

Horrelako egunetan beldur naiz

ez ote naizen ni ere

zure gorputzak bizi duen zamaren orube.

Zein neurritan izango zinen beste bat

(ezberdinagoa, zoriontsuagoa)

elkarrekin bizi ez bagina?

Zein neurritan izango nintzen beste bat

(lasaiagoa, egonkorragoa)

elkarri lotu ez bagintzaizkio?

Ez gara inork idatzitako

biografia baten jabe,

baizik eta abailen egarri diren

hankarte guztien adin berekoak,

inork gutxik ulertuko dituen lanak egiteko

lanak hartzen ditugunean

militantziaren zirku gorabeheratsu honetan.

Gaur ez da hondartza eguna guretzat

eta izan zitekeen,

egutegira kateatzeak ematen duen

lasaitasunean harpide izan bagina gu ere

eta ez fereken gose izatetik

ferekak ments izatera

beti azkarregi pasatu diren

gorputz zigortuak.

Bizi dugun munduaren parte gara

hala ez denean ere.

Gaur hondartza eguna izan zitekeen

zu aldameneko gelan akiturik eta

ni zauri ezdeus hauek lerrokatzen

egongo ez bagina, hemendik gutxira

inora ez doan bidaia hasi aurretik.

Zorion arraro eta inperfektu hau

topatu ez bagenu

bizi gabe utzitakoen karelean.

ZIRKU INTIMOA

Izan dadila sendatuko zaituen izurritea,

etsiturik zaudenean kutsatuko zaizun sukarra,

gorputz ebakia osatuko dizun gezur benetakoa.

Biriketan aireak greba oihukatzen duen egunetan,

izan dadila ahotsaren hauspoa

mingainetik mingainera

zabalduko dugun hatsaren lorea.

Izan dadila esku bat zauriz beterik

danborra nekearen azken taupadekin eusteagatik,

plazatik plazara darabilgun makilan

utzitako arrasto odoltsuekin,

mezuak fardel edo zama.

Izan dadila posible zaigun galera,

errealitate tematiei aurre egiten dien egunen laburra,

une batera eramanda bizitza oso baten beharra.

Izan dadila batzen gaituen errituala,

iraganari lotutako dantza hautsia,

oinarrizko senari estekatutako manifestu itoa.

Izan dadila igande goizetako eztula,

garestia bizitzaren jakitun delako,

garestia saminaren lepotik dihardugulako,

garestia biharko negarraren aitzindari delako,

baina gurea

katerik gabe preso denaren eldarnioa.

Izan dadila gaixoaldia bilatzen duguna

eta ez bake aroa,

bizi gaitezen sukar arotik sukar arorako

osasun zurbiletan.

Izan dadila sendatuko zaituen izurritea,

egia bezain triste altxatzen zarenean,

oinak astun,

begiak indarge,

ahotsa erro.

Izan dadila

egia bilaka ditzakegun

gezur guztien laburpena,

egunen zama arinduko duen orea:

sugar hau,

lelo hau,

tristezia aldarri absurduekin alaitzeko dugun

gaitasun hau.

Izan dadila sendatuko gaituen izurritea,

izan zaitezen zu, berriro, nire sukarra.

MINA

Mina pertsona bat izango balitz

(esan dezagun Ulrich Müheren belaunak eta

Nastassja Kinskiren belarriak dauzkala),

minak aurpegia edukiko balu

isilune adar listu gurpil baten ostean

errua nori egotzi jakingo nuke:

ez dakit zer egin txikitan galdu zenituen hortzekin,

dagoeneko estu dituzun zapatekin,

urtez urte gordetako barne isuriekin,

hortzen arteko arrasto beilegiekin,

nahi gabe irentsitako arrain hezurrekin,

etxeko hoditerian ilez ile osatu duzun pelukarekin,

hogeita hamar urtez moztu dituzun atzazal zatiekin.

Mina pertsona bat izango balitz

belaunburuak ukituko nizkioke,

planeta bikien forma bildu ahurrean,

ezpainen zama gerturatu haietara,

itsumustuan sumatu ildo bakanak

eta mugimendu bakoitzeko hezur-ikara.

Belarriak mamiekin irudikatuko nizkioke,

edertasunaren kanonetatik ihes egiten duten

atal elkarrengandik urrunduak,

zeinetan erna daitezkeen listuaren astindu soil batez

atsekabearen hego zauriak.

Mina pertsona bat izango balitz

sorbaldetatik oratu eta astindu egingo nuke,

bokal bakarraren errepika luzatuz.

Begien barrutik heldu eta

haren aurrean eseriko nintzateke,

elurra ile zurien barrura sartuz

eztia erlearen ziztadara nola.

SAMURTASUN POLITIKO BAT

Elkartasun basati bat sumatzen ahal da

behinola taberna-zulo berak

konpartitu zituztenen artean.

Konplizitate isil bat elkarri begiratzean,

iluntasuna laztanekin igurzten zituzten haiek ikusita

egunen zama bidegorrian izerditzen duten hauen lekuan.

Geografia estu bat bestearen ileorde zurian,

aukeren mundua ahoskatzen zuen hura

uzkurturik sentitzean.

Gogoaren antzaldatze bat,

poema kaskarrenak posible egin zituzten

azal tenteen soinu banda aditzean.

Jakinduria mutu bat,

oraindik sentitzeko gai diren

gorputzen janzkeran,

erretirotik urrun diren isurien egarrietan.

Samurtasun politiko bat,

galdera lizun batek urruntzen duen

iragan komunaren bidean.

Konspirazio poetiko bat,

behinola aukera zena

egun fikzioa dela jakinik,

norberaren gezurrak sinesteko prest daudenak

eroak baizik ez direla aitorturik,

osasun txepel hau gehiegi maite dugun honetan.

Herrentasun eder bat,

balizkoen agenda murriztuari erreparatzean.

Porrot sentsazio gozo bat,

eskutik

helduta

ahur.

ABSENTZIA

Keinu bakar batean bizi den hilotza.

Ilusio zendua.

Ez dago lekurik metaforarentzat.

Objektu probokatzailea da manikia,

ironikoa, gizakiari egindako iseka larria.

Arimaren absentziari esker

heriotzaren parekoa.

Amaieraren osteko minutuetan

haren antza du gizakiak.

Horregatik dira gupidagabeak,

akaberaren imitazio errealistak.

Gure heriotza propioari so gabiltza haietan:

izaki hutsak, behinolako desio momifikatuak,

erakarpena eta bazterketa sortzen digutenak.

Izakiaren antza txertaturik darama manikiak

ala pertsonak gara haien keinuen zama daukagunak?

Badira manikiak diren pertsonak eta estatuak,

besteen begiradei erantzuteko ezgai,

bizi osorako aurpegieran gatibu, zurbil eta zuhur.

Ezinaren hizkuntza izan nahi luke mututasunak,

auzoa irentsi berriz munduak

elkartasuna okatzearren,

berdintasuna inposatzearren.

Norberaren antza txertaturik darama manikiak

ala gu gara haien keinuen zama daukagunak?

OINAK HOTZ DITUT
BAINA EZ NAGO HILIK

BUFOIAK DIO

ez ezazu poesia idatzi

ez badakizu justizia

beste hitz batzuekin esaten

ERRAZKERIAK

barre egin inork espero ez duenean,

oztopatu inurri ilara baten ibilbidea,

ezabatu telefono bat komuneko atetik,

aipatu Che Guevara XXI. mendeko

intelektual ezkertiarren solasaldi crianza batean,

hemen izango bazina bezala

abestu amodiozko kanta hura

inguruko inork entzun ez arren,

izan erbeste mota guztien periferiakoa,

gutxiengoak boterea erdiesten duenean

beste gutxiengo bat bilatu,

ergela izan inteligenteen artean,

mespretxatu burkide elitistak,

berba errazak korapilatzen direnean

defendatu -keria ederrenak,

isildu taberna baten erdian,

beti ezberdinak izan nahi dutenen artean

arrunta izan, izan betikoa,

egin zeure buruak espero ez duen zerbait,

erabaki zer egin airearekin

KONKORRA

                  Artea beti da politikoa

                  baita politikoa ez denean ere.

Itsusia den orok ideia propioak ditu

bizitzari buruz, gizarteari buruz,

norbere buruari buruz

eta batez ere besteei buruz.

                  Asperdura beti da politikoa

                  baita politikoa ez denean ere.

Itsusiaren definizioan datza norberaren itzala:

konkorra, herrena, musumotza.

Luza liteke zerrenda, ezerosoa dena ere itsusi:

lodia, argala, iletsua, burusoila.

Aise zabaltzen da deformitateen xenda:

homosexualitate jakin batzuk,

heterosexualitate bigunak,

hipotekara eramaten ez duten bideak,

esplotazioa, langabezia.

                  Lana beti da politikoa

                  baita politikoa ez denean ere.

Itsusiaren definizioan datza taldearen itzala:

horregatik eroetxeak, presondegiak,

kultur kritikari politikoak,

subentzio bigunak, tertulia ustelak.

Edertasunaren zentzu bat gal ez dadin,

oreka estetikoa eta ideologikoa

desorekatzen duenari zor zaiolako

laguntza edo erasoa.

                  Aisialdia beti da politikoa

                  baita politikoa ez denean ere.

Ideia propio oro

izan daitekeelako

konkor bat

jendartearen itzalean.

                  Edertasuna beti da politikoa

                  baita politikoa ez denean ere.

BESTE BELARRIA

Heiner Müller,

zatoz nirekin hondartzara;

hemen topatuko duzu populua

une batez hilik

Berlinen bezala

titiz gora.

So egiozu langileriari

eguzkipean berdindurik,

ahotsaren ertzak arrotz bildurik,

lumaroa estekatuz,

Van Goghen belarria odoletan jaten

Arestiren mingainaren truke.

Poesia hilik baldin badago

teatroak berpiztu du oinazetan.

Artaud da kasu erabakigarria.

Poliziari ebatsi zion literatura,

medikuntzari teatroa.

Planeta honetako kontinente guztiak

argitzen dituen torturaren eguzkipean

bere testuak loratzen dira.

Heiner Müller,

zatoz nirekin hondartzara;

belarri motzen buru desitxuratuarekin batera

piztuko zaizu haragi errearen lorategia,

bularreko ileak goratuz

astinduko dituzu adjektiboak:

ederrak garelako gara ederrak

eta ez dugu beste akuilurik behar,

anormaltasunean datza

ahotsaren ertzeko arrazoia.

Heiner Müller,

hauxe duzu hitz gordeen azken mirakulua:

lur honetan etzan gara putak, blogariak,

bakezaleak, hirigintza zinegotziak,

pailazoak, arrain saltzaileak, besamotzak,

idazle handinahiak, ekintzaileak,

mozkorrak, hiltzaile ofizialak,

itzalak ito nahian denak.

Heiner Müller,

zatoz nirekin hondartzara;

badoaz hemendik lehen etorritakoak,

harrizko harean datza

zazpiehungarren titularra,

inperioa ostikoka eraikitzen den honetan

karratua da nire baloia.

«Crema de zanahoria, protección alta,

Mikel, etorri hona!,

a dónde te crees que vas?».

Pertsona baten bizitza ez da

historia ulertzeko aski.

«Cuarenta grados, se esperan

tormentas al final de la tarde,

alerta naranja», bandera gorria.

Munduaren parasitoak gara,

artea aldiz gaixotasuna,

normaltasunak itoko du poesia.

«Mejor nos ponemos detrás,

que estoy sin depilar».

Heiner Müller,

zatoz nirekin hondartzara;

gaixotu gaitezen,

moztu dezagun

Van Goghen beste belarria.

IDEAL ERREALISTA

Uda joan da bere azal erreekin,

sorbalda biluziekin,

eltxoekin eta gau telegrafikoekin.

Badator udazkena paper zurira,

geldotasunaren baitara itzultzen den

mugarri mugikorrera,

antzoki mortuetan berpiztu nahi diren

oroitzapenetara.

Oinak hotz ditut baina ez nago hilik.

Udazkeneko lehen eurietatik ihesi

hartuko ditut terrazak,

tabakoa, garagardoa eta galderak

konpartitzeko xedez.

Zein litzateke zure bizitza ideala?

Eta ideal errealista?

eztabaida oparituko diogu elkarri

epe laburrerako proiektuak trukatu aurretik.

Hogeita hamar urteak dira adin perfektua,

esan dit aktore beterano batek

heldutasuna duzu eta oraindik indarra.

Oinak hotz ditut baina ez nago hilik.

Hondartzan ainguratutako baleei

ura botatzeari utzi diogu,

ohola bota ondoren uretara:

norabidea aukeratu duten naufragoak gara.

HERDOILAREN MARTXA

Munduaren argitzala

poesiaren gainbehera

iraultza intimoa

zirku hila

aurpegi zurbilak

begi ozenak

ezpain beltzak

zirku hila

hautsaren doinua

ur hotzaren epela

gauaren azala

zirku hila

ezten betea

ziztada hautsia

zirkulu irekia

zirku hila

(la prochaine fois

je choisirais la carte

pas le trésor

dio marinelak)

mundua arrotza da

arraroa bidea

ez bada bizi

ZIRKU HILA!

BUFOIEN TROPELA

Bihotzaren ideologia razional bat

publikatuko dut airean.

Maskara jantziko dut biluzteko.

Garenaren eztandarekin zatituko dut ahotsa.

                  Gu. Garailerik eta garaiturik gabeko garaietan.

                  Gu. Etekinaren bezperako gauetan.

Ahora eramanez orainak,

ahora ekarriz ordainak,

atzizkietan harrapatuz aditzen kaiolak.

                  Gu. Uneen memoria soldataren erbestean.

                  Gu. Mirari erratuak.

                  Gu. Zaramaren oroitzapenak.

Zabuka ederresten isiltasuna,

bandera mutuak erdituz haizearen kalparrean,

mugimendua adierazten duten berbak lehenetsiz

poesiarik ez duten poemen errailetan.

                  Gu. Igandeei kenduz eman.

                  Gu. Oporrak luzatuz goizetan.

                  Gu. Bagarena bilatuz besteetan.

Bihotzaren politika herrena,

oraina mintzo duen lehengoaia,

zilegitasunaren aldarri itoa,

besarkada baten eldarnioa.

                  Gu. Izan zirelako gara.

                  Gu. Ez garelako zatika dira.

                  Gu. Uneak askatuz lurraldeak bailiran.

Laino arteko mugimendua

esku baten dardarara ekarria,

algara hautsi baten pausalekura,

ibilera baten zurrumurru basatira.

                  Gu. Koroaren ahots ebakia.

                  Gu. Bazkal osteko kantuen zirrara.

                  Gu. Zauri bakoitzaren kemena.

HIRI BATEN TAMAINA DUEN MAGALA

Mesedez, orraztuko zenizkidake

belarriak? –Vladimir Maiakovski.

Ezer ez da ezer ez bada

mendekuaren defizit arraro bat,

zeinean amorrua den

maitasunaren modu gorena.

Urrunago iristen da

nora doan ez dakiena –Eusebio Calonge.

Justiziaren, memoriaren eta elkartasunaren

definizio berri bat ments,

eskelen herrentasun historikoari

muzin egiten ez diona,

bizitzaren tristezia arintzeko moduko

elbarritasun mendre bat.

Ze lubakik babestuko nau

nire gaztetasunetik –Heiner Müller.

Denborak bukatutako izenak,

deklaratu gabeko gerra ororen biktimak,

denbora faltak eraildako munduak.

Eta bitartean, han kanpoan, nigandik at,

gauza mordoa gertatzen da –Rodrigo Garcia.

Samurtasunaren mapa edo muga,

nornahik defendatzen duen

tristeziaren mugarrien kontrola.

Munduak entretenitu dezaten nahi du

baina aztoratu beharra dago

aztoratu aztoratu –Thomas Bernhard

aztoratu samina izan dadin

hil-urren den amona bati eskua hartzeko bulkada,

edonoren oroitzapen xumeenak ekarriz

behin eta berriz gogora:

zuhaitz hura, begirada hura,

sekula zeharkatu gabeko xenda hura.

Harritu egin zen bera ikusteko eta

egunero ordu berean munduan zegoela jakiteko

premiaz jabetu zenean –Sam Shepard.

Ez dago justiziarik akabatu denarentzat,

ez dago justizia definitzeko modurik

bukaera horren lekuko direnentzat.

Poesia guztia

          ezezagunari buruzko

                       bidaia da –Vladimir Maiakovski.

Besarkada bakoitzean hasi eta amaitzen den zoriona,

oroitzapen bat konpartitzean

hasi eta amaitzen den mendekua.

Badakizu jendea negarrez entzuten dudala

beti nire inguruan?,

beti dago norbait negarrez,

baina jendearen aurpegiak begiratu eta

ez du inork negarrik egiten, inork ez,

inork ez dirudi negarrez, eta hala ere

nik negarrez entzuten dut jendea, ez duzu zuk

jendea negarrez entzuten? –Angelica Liddell.

Saminaren izenordea,

zorionaren historia,

ahozko biografia.

Behin betiko bukatu behar da teatroan

jokaera funtsean estetikoekin. Teatroa da

artearen legeek bizitzaren ausazkotasunarekin

talka egiten duten lekua, eta talka horietatik

sortzen dira gatazka bortitzenak –Tadeusz Kantor.

Bukatutako pertsona ororen oroitzapen txiki oro

artxibatzen duenarena da

jainko demokratiko baten irudi posible bakarra.

Utikan errepresentazio ikuskizuna,

obra bat gauero aldatu behar da,

funtsezkoa da obra aldatzea –Antonin Artaud.

Bizitza oholtzarik zailena,

familia publikorik zorrotzena:

testua buruz ikasi,

dioena ahazteraino amen.

Mesedez, orraztuko zenizkidake

belarriak? –Vladimir Maiakovski.

Hiri baten tamaina duen magala,

amona bat edozein amona,

ahotsik gabe urrundutako izenak ospatzeko

mututasuna edo itsasoa.

Ez ezazu begiratu.

Mundua lehertzeko zorian da –Harold Pinter.

Ezin da mundua ulertu

amona baten edozein amonaren

eskuak ukitu gabe.

Nire emazteak idatzitako lehen gutunak

bere begiradak izan ziren –Joan Brossa.

Jaso ditudan maitasun istorio

guztien isiltasunarekin mintzo zait

oroitzapen bat irauten duen denbora.

Zoroa! Pailazoa! –Vladimir Maiakovski.

Bai, diot nik.

SUDURRIK GABEKO PAILAZOA

                        Brusela,

                        Madame Catastropheren etxea,

                        abuztua

Ezkerreko zutabeko testuak: SUDURRIK GABEKO PAILAZOA.

Eskuineko zutabeko letra etzanak: KOROA.

–1–

Elurra ari du pailazoen eta bufoien gainean.

Elurra ari du artearen bulegoetan.

Elurra ari du nire hankartean.

Elurra ari du.

                  ELURRA naiz eta ELUR nago.

                  Beharrezkoa den ezer ez da beharrezkoa.

                  Beharrezkoa den ezer

                  ez da beharrezkoa den ezer bezain beharrezkoa.

Maitatuak izatea merezi duten gauza guztiak

maitatu nituen nik.

Desagertu egin naiz haietan.

Elurra naiz orain

baina oraindik gorria da nire sudurra,

ez dago sudur hau ustelduko duen hilobirik.

Baina non dago nire sudurra?

                  Sudurra SUDURRA suDURRA!

Maita zitezkeen gauza guztiak

maitatu nituen nik,

maitasuna gorrotatzen hasi nintzen arte.

                  Maita dezake grabatutako ahots batek

                  maita dezake karneteko argazki batek

                  maita dezake sudurrik ez duen pailazo batek?

Maita zitekeen guztia maitatu nuen!

haurren algarak, helduen deiadarrak,

ameslarien gainbehera ere maitatu nuen

erbeste kulturala edo Europa helburu zutenean.

                  Joan hintzen, sekula ez bueltatzeko.

                  Europaroparopa

                  E-U-ROPA

                  opa Europa

                  ergelen arropa Europa

                  lorerik ez nizuke opa.

Merezi nuen.

Sariak eman zizkidaten.

Nire izena jarri jaio orduko hil zen haur bati.

Existitzen ez diren lekuetan egon naiz.

Han ez da inor bizi.

                  Europa!

Existitzen diren lekuetan bilatu dut

existitzen ez den okada.

                  Eusropa!

Existitzen diren lekuetan

ez baita existitzen teatroa,

ez bainaiz existitzen ni.

                  Eroen arropa Europa!

New aberri land bat bozkatu nuen,

bertako postalak estaliko zuelakoan.

                  Eusropa!

Hizkuntza baztertu nuen

ahots baten truke.

                  Europa!

Maita zitekeen jendea topatu dut han,

maitatu ditut mutu.

                  Mutu da damutu

                  abstentzioarekin ez hintzen estutu

Existitzen ez diren lekuak eraiki ditut

existitzen diren lekuen bihotzean.

                  Ergelen arropa Eusropa!

Europa nuen xede eta ez naiz puta bat

utopiatzat jo duten lanbidea izanagatik:

teatroa.

Europa nuen xede eta banaiz puta bat,

besteren izenean utopia lanbide bilakatu izanagatik:

horregatik diot naizela Eusropa.

                  Non dago euspopa. Eusrocka. Euskoka.

Elurra ari du pailazoen eta bufoien gainean.

Elurra ari du artearen bulegoetan.

Elurra ari du nire hankartean.

Elurra ari du.

Baina non dago nire sudurra?

                  Sudurra SUDURRA suDURRA!

–2–

Zer dator engaiamenduaren ostean?

Zer geratu zaio nire belaunaldiari?

Zer izurrite klase kutsa liteke

osasun demokratikoaz lepo garen honetan?

                  Hartu artea Artaud!

Nork suizidatu zuen Van Gogh?

Nork suizidatu zuen Woolf?

Nork suizidatu zuen Pizarnik?

Nork suizidatu zuen Maiakovski?

Nork suizidatu ninduen ni

autoa errepidean lehertu zenean?

                  Nork?

                  Gukhaiekneuk

                  eta hik Nork?

                  Gukhaiekneuk

                  eta hik Nork?

Nork suizidatu zuen berdea?

Nork suizidatu zuen itsasoa?

Nork suizidatu zuen ilusioa?

Nik.

                  Nork?

                  Gukhaiekneuk

                  eta hik Nork?

                  Gukhaiekneuk

                  eta hik Nork?

Nork suizidatu zituen urre publikoak?

Nork suizidatu ninduen ni.

Nork suizidatu zuen langileria?

Nork suizidatu ninduen ni.

Nork suizidatu zituen kultur espresioak?

Nork suizidatu ninduen ni.

                  Isildu.

                  Ez haiz sekula izan

                  erdigune,

                  nondik mintzo haiz,

                  noren diruarekin erosi dituk

                  aldarriak idazteko arkatzak.

                  Isildu hadi.

                  Hoa.

Nora?

Nor naiz inon ez nagoenean?

Non nago inor ez naizenean?

Eta neu baldin banaiz

gauzak aldatu nahi dituen bakarra?

Utikan ilusioa.

Betor oholtza gaineko errealitatea.

                  Hain da mingarria

                  ahaztura ezta?

                  Hain da mingarria

                  inork ez oroitzea ezta?

                  Hain da mingarria

                  biografiarik eza ezta?

                  Hain da mingarria

                  bat gehiago izatea.

Ez.

Bat egin nahian

bakarrik geratu nintzen,

behinola babesa eman zidan

artalde beltzik gabe.

Teatroa egin nuen jendez beteriko

basamortuaren erdian.

Krask boom arrggg

marmolezkoak dira

enetzako lore bakanak.

                  (Txalo ironikoak).

–3–

Bakardadea aukeratu nuen

ala bakardadeak aukeratu ninduen ni?

Etxea erbesteratu nuen

aski zelakoan nire urratsen soinua.

Aniztasuna goretsi nuen

                  goretsi?

unibertsaltasuna hobetsi

                  hobetsi?

bertakoa mundu ez zelakoan.

                  Mundu mindua haiz.

Bakardadeak aukeratu ninduen ni.

Orain zera diot:

heriotza da bakardade posible bakarra,

bestelako isolamenduak kondena hutsa dira beti.

                  Nork suizidatu zuen elkartasuna nork?

                  Nork suizidatu zituen itzulerako bidaiak nork?

                  Hik. Nork. Hik.

                  Hik. Nork. Hik.

Kha!

Publikoa behar du bakardadeak ere, Kha!:

familia, lagunak, lankideak, auzoa.

                  Publikoa behar du bakardadeak.

Bestela, nork esango du «berezia zen»?

Kha!

                  Egidazu kar. Egidazu kha. Egidazu ba.

Kha!

                  Bakardadea ez da publikoa,

                  pribatua baizik, intimoa.

                  Hoa.

Nora?

Dagoeneko ez naiz nire urratsen jabe.

                  Baina haren doinuarena bai.

                  Doinuen dolua.

                  Zakilen ulua.

Ezbakardadetik ezbakardadera doan

bakartasuna da hau:

bakana, errepikaezina den

zauri bat bezalakoa.

Kha! Kha!

                  Mutu da damutu.

Jendez inguraturik nago,

baina bakardadea beti da mutua.

                  Heldu haiz.

                  Ase haiz.

                  Ito haiz.

Heriotza da bakardade posible bakarra.

Publikoa maitatuko dut

berak ez badaki ere.

                  Heldu haiz.

                  Ase haiz.

                  Ito haiz.

                  Galdu haiz.

Nire gorputzera datozen begiekin maitatuko dut publikoa,

bakarkeriara datozen ezten guztiekin desiratuko dut

berak ez badaki ere.

                  Maitatuko dituk

                  haren beldurrak

                  ikurrak

                  makurrak

                  gailurrak

                  elurrak

                  Berak nor haizen

                  ez badaki ere

–4–

Urrunera joan nintzen

gertu egotearren.

                  Urrun...

Urrun dagoena beti dago han

gertu badago ere.

                  Urrun...

Gezurra naiz

mutu mintzo naizenean ere.

                  Urrun!

Urrun dagoen guztia

gertu dago hemen.

                  Urrun!

Basamortua beti da ezberdina,

itsasoa bezala.

Oasirik ez dago oasietan.

Oasiak ez baitaki oasia badenik ere.

                  Ur. Urrun.

Naizen lekuan nago.

                  Urrun!

Nagoen lekukoa naiz.

                  Urrun.

                  Ur. Urrun.

                  Urrun.

                  Ur. Urrun.

                  Urrun.

Ez dakit nor naizen

edonon nagoenean.

                  Heldu haiz.

                  Ase haiz.

                  Ito haiz.

                  Mintzo haiz.

                  Mutu.

–5–

Bizi ote naiz inoren gogoan?

Inoren oroimeneko segundo bakarrean?

Sudur gorria nintzen

konkorra

jabeak ahaztu duen objektua

manikia

objektuak ahaztu duen jabea

gauza

maitasunak eraildako poema.

                  soberan eta plist

                  jira ta jira plof

                  libililibili pu

                  ja

Egon behar nuen lekuetan egon nintzen

behar ez zen garaietan.

Arrakasta erdiesteko moduko uneak bizi izan nituen

okerreko lekuetan.

Sorkuntzaren alde eman nuen bizitza

pentsamendu bakarraren minbizi.

                  ja.

Baina ez zuen inork ikusi,

ez zen inor enteratu,

eta enteratu bazen ere ez zuen axola.

                  Aiene ta plist

                  rasta rasta pu

                  libililibili plof

                  jira ta jira jo

                  ja

Nire arrastoak bilatu ditut

besteen oroitzapenetan:

elurretan utzitako oinatzak, ene uneak.

                  ja

Elurra egiten duen aldiro agertzen naiz

berriz ere zurikeriaren memorian.

                  Iaia plist plof

                  rasta rasta ja

                  libililibili tras

                  jira ta jira pu

                  jo

Emanalditik emanaldira bizi izan ditut

izan nintekeenaren lorratzak.

Bizitza ospatzeko nahia zabaldu dut

jendarte bakoitzaren gogo-bazterretan.

                  Gogo!

Zer gelditu da izan nintzen hartatik?

                  Gogo!

Pailazoarekin izutu den haurraren negarrean nago,

hogei urte geroago ere.

                  Gogo!

Ene urratsen doinua

ez da urtaro bat.

                  Baina ez zuen inork ikusi

                  ja

                  ez zen inor enteratu

                  jo

                  ez zuen axola

                  kha!

Elurra banaiz ere,

nire urratsen doinua

ez da urtaro bat.

–6–

Ospa egin nuelako behar dut ospatu.

                  Ospa!

Ospa egin nuelako topatu nuen

Eusropa.

                  Ospea!

Sudur gorria.

                  Ospela!

Eusroparen erdian galduta nengoelarik

gelditu zitzaidan bihotza.

                  Non.

Bularrean.

                  Non.

Taupada baten erdian.

Hilda nagoelako ez dut galtzeko astirik.

                  Ospitalea!

Porrotaren leinukoa naiz.

                  Suizidatu duk ahotsa.

Eta haren oroimena.

Eta zer?

Ospa egin nuelako ospatu ospea!

                  Ospatu!

Garaipen oro den porrota goratu.

                  Suizidatu duk isiltasuna.

Porrot oro den garaipena ernatu.

                  Ospa ospea

                  non nora non

Hemen. Hemen naiz.

Ahanzturak ehortzitakoekiko elkartasuna...

                  Ospatu!

Argazki galduetan harrapatutako uneak...

                  Askatu!

Heriotzak lapurtutako lagunak...

                  Aipatu!

Ezertarako balio ez badu ere

ospa egin nuelako ospatu,

porrotaren egutegiko jai egunetan...

                  Ostatu!

–7–

Nire lekuan ez dago niretzako tokirik.

Arrotza naiz etxean.

                  Mai mao libi lai tao

Arrotza zait habia.

Bertakoen erbestea da kultura

telebistan agertzen ez denean.

                  Aiei! Aiei!

Ezin diot inori ezer egotzi,

ozenago isiltzeko neure

ezintasunari ez bada bederen.

                  Aiei! Aiei!

Horregatik zeharkatu dut mundua,

baina azkenean

helburu posible bakarra

Eusropa suntsitzea zen.

                  Mai mao oskarbi eta lao

Ez dago bizi duzun horretatik ihes egiterik.

Ez dago zarena beste fikziorik.

                  Mai mao libi lai tao

Mundua zeharkatu nahian

munduak labankatu nau ni.

                  Mai mao zauka-tzu tao

Unibertsaltasunaren aitzakian, bulkada elitista.

Izerdia estaltzeko lurrina den artea,

berezko usaia ezkutatzen duen

kultur kolonizatzaileena.

                  Aiei! Aiei!

Ustela! kontatzekorik ez duena,

estetika eta jakituria goretsiz,

modako egileak aipatuz,

hustasuna bete nahi duenean.

                  Kexu haiz,

                  Aiei! Aiei!

Kiratsa! iraultzaren aitzakian,

oilasko hegoak astintzen dituena,

norbera den mundua aldatzeko gai ez denean

kutsadura eder litekeen horretan.

                  Ez duk aitzakiarik.

                  Galdu haiz.

                  Ito haiz.

                  Mutu.

Eusropan galdu nuen helmugen zergatia,

erakusleihoetan isuri nuen

manikien odola.

                  Mai mao living in vao

Ene manikien odol nirea.

Banoa.

                  I have gorosti espero

Zer komunikaturik ez denean

publikoa soberan da.

Banator.

                  I have living in bero

Norena da jendea?

Banoa.

                  I have a lot of klero

Norena naiz ni?

Banator.

                  Zugana urdina ernoff

Subentzioak eskatu ditut

nire odolarekin senda nazaten.

                  Zugana living in yo

Eta hala ere.

                  Zugana apurtu lisboa

Ez naiz errepide bat.

                  Zugana living in yo

Europa ez da mundua.

                  Laster tensando bestea

Eusropan mintzo naiz

Europan nautenean ere.

                  Laster tensando afera

Poesiaz subentzionatuko dut Eusropa

behingoz leher dadin.

                  Laster laster laster

                  zu zara nire bestea

Bai.

Neure tokia aurki dezadan neure lekuan.

                  I have a lot of ni ni

                  without zu

Ni

                  Hoa. Hator. Hoa. Kha.

–8–

Elurra ari du pailazoen eta bufoien gainean.

Elurra ari du artearen bulegoetan.

Elurra ari du nire hankartean.

Elurra ari du.

                  ELURRA naiz eta ELUR nago.

                  Beharrezkoa den ezer ez da beharrezkoa.

                  Beharrezkoa den ezer

                  ez da beharrezkoa den ezer bezain beharrezkoa.

Maitatuak izatea merezi duten gauza guztiak

maitatu nituen nik.

Desagertu egin naiz haietan.

Elurra naiz orain.

Baina oraindik gorria da nire sudurra,

ez dago sudur hau ustelduko duen hilobirik.

                  Sudurra SUDURRA suDURRA!

                  Ase haiz.

                  Ito haiz.

                  Mintzo haiz.

                  Mutu.

Bihotza dut aurpegian.

Entzun itzazue haren taupadak

elurra egiten duen urtaroetan.