AMANCAY GAZTAÑAGA

39 lore

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2021 Amancay Gaztañaga

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2021eko azaroa

Edizio hau: 2021eko azaroa

Ganbila:

      Bildumaren koordinatzailea: Oier Guillan

      Edizio taldea: EHAZE-Antzerkizale elkartea

      Bildumaren diseinua eta maketazioa: Metrokoadroka

EHAZE:

      53 posta kutxa / 20002 Donostia

            Telefonoa: 675 945 734

            Elektroposta: info@ehaze.eus

            Webgunea: http://www.ehaze.eus

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Sar hitza

EHAZE

      Liburu hau amaitu aurreko asteetan, 2021eko abuztuan, Amancay Gaztañagari egindako elkarrizketa plazaratu zuen Berria egunkariak. Bertan, sortzaileari askotariko aldeak ikusi ahal izan genizkion, hala musikan nola antzerkian: “Dena bat da eta dena naiz ni”, zioen orduan. Sormenaren izaera kaotiko eta poliedrikoari muzin egiten ez dion sortzailea dugu 39 lore liburuaren egilea: oholtza gainean biolin jotzaile, abeslari eta aktore ezagutu dugu. Oihalaren atzean, berriz, idazle eta zuzendari; besteak beste Kamikaz kolektiboaren erraietatik sortu ditu Euli-giro, Käffka, Matriuska, Agur eta dolore eta Hiru kortse, azukre asko eta brandy gehiegi bezalako lanak, Zestoako antzerki tailerreko gidari gisa Sweeney bezalako beste lan gogoangarriak eta, berriki, Artedramaren eskutik Atzerrian lurra garratz.

      Oholtza gainekoari begira, antzerkiaren korronte ezberdinetatik edaten duen testua dugu 39 lore. Trebeziaz maneiatzen ditu, kasu, heroiaren ertzak, koroaren dinamikak, mitoen berrirakurketak, absurdoaren tranpak, plano espazial ugarien iradokitzeak, erritmo aldaketak eta, funtsean, hitzen musika. Euskarazko letretan gutxitan ikusitako moldean gainera, ausartuko ginateke esaten: tradizioaren eta garaikidetasunaren arteko zubian bertan idatzitako testua da honakoa.

      Baina liburua ez da horretara mugatzen. Esan dugu sarrera honen hasieran: egilea oholtzaz “kanpoko” lanetan ibilbide luzekoa da eta, oihalaren atze horretan pilatzen dira sarri nahi genukeena baino ilunago diren gatazkak. Egileak sormenean kaosa bere egiten duen moduan, oihalaren atzeko itzalak ere hartu, onartu eta orbainak zaurituz aldarri bilakatzen ditu, liburuaren hasierako parte osoan.

      GANBILA bilduman ohikoa bilakatu denez, saiatu gara antzerkiaren talde izaera paperera ere ekartzen. Kasu honetan, Arrate Rodriguezen irudiek testuaren irakurketak biderkatu dituzte.

      Begiz eta zentzumenez, liburu honetan murgiltzera gonbidatzen zaituztegu.

…Arantxa, Bego, Maritxu, Angeles, Tere, Mª Amada, Miren, Erika, Iraia, Ainhoa, Ane, Maialen, Izaskun, Nagore, Elene, Lili, Paula, Izaskun, Mirentxu, Mertxe, Jaione, Ixiar, Mirari, Anita, Manuela, Mila, Piluka, Barbara, Zuri, June, Emili, Alba, Juanita, Rosario, Milagros, Maria Esther, Eli, Lidi, Uxue, Tamara, Aitana, Juana, Simona, Inma, Lorea, Goizane, Olatz, Txaro, Edurne, Amaia, Jone, Amaiur, Lucia, Maria, Ali, Rakel, Alicia, Olartia, Eider, Lola, Sara, Marina, Martina, Valentina, Monika, Ianire, Ainara, Sonia, Nerea, Alaitz, Mertxe, Marta, Helena, Kristina, Anne, Ester, Pili, Rosita Maria, Eva, Judith, Ruth, Nekane, Maria Antonia, Lourdes, Idoia, Intza, Maite, Jacinta, Olaia, Yolanda, Marina, Maider, Oihane, Girsilane, Zuriñe, Belen, Libe, Leire, Begoña, Iasone, Irantzu, Saioa, Lidia, Libe, Sonia, Aamaal, Jasmina, Deirdre, Josefina, Lore, Vanessa, Mariutxi, Fina, Laila, Elvira, Fariba, Alima, Josune, Nora, Nekane, Sofia, Edith, Mia, Amelia, Teresa, Hannah, Elif, Aurora, Alice, Lena, Pihu, Avni, Katalin, Isidora, Merve, Julia… de aquellos barros, estos lodos.

Ez zaretela pentsatzen duzuenontzat.

Zaretelako.

Garelako.

Elkarrekin izango garelako.

Emakumeek sortutako sareentzat, amaraunentzat, sare horretan funanbulista erori hau jaso duzuenontzat.

Nire bizitzako parte zareten emakumeentzat. Guztientzat.

Nire bizitzako parte zareten gizon argitsuentzat.

Ilunei beste bat idatziko diet.

Zuretzat, zarena zarela: emakume, gizon, ez gizon, ez emakume.

Zuretzat, zarena zarela, zarelako.

Eta, bereziki, nire neguan uda izan zaretenontzat. Eskerrik asko.

Maite zaituztet.

Izena duen guztia omen da

AMANCAY GAZTAÑAGA

      “Nahi duzuna idatzi” esan zidaten. Beste batzuek esan zidaten.

      “Nahi duzuna idatzi” esan zidaten eta sekulako poza hartu nuen. Banekien, beste horien baimenik gabe, ni ez nintzatekeela ausartuko kontatu nahi nuen hori kontatzera, ez liburu batean behintzat. Liburu bat gauza serioa da.

      Beste batzuek esan zidaten, gai nintzela, beste batzuek esan zidaten. Ez da perfektua, badakit. Modan dauden telesail horietako pertsonaia femenino bat banintz, neuk hartu izango nukeen orri zuria aurrean, idatzi eta proposatuko nukeen barruan neramana argitaratzea. Baina ez naiz fikziozko heroi femenino bat; ikasitakoak, jasotakoak eta sistemak gehiegi pisatzen dute emakume gorputz honetan. “Nahi duzuna idatzi”, hori izan da, beraz, kontakizun honen abiapuntua.

      Ez da perfektua, badakit, baina horrela izan zen.

Nahitasunaz

      Gasteizera bidean nindoala editoreak deitu zidan. Batzuetan egiten dut, gidatzen noala mugikorra hartu. Ez manos libres-arekin, aparatua hartu eta belarrian jartzen dut. Editorearen ahots leuna entzun ahala, bada, ezin izan nuen manos libres batetik entzuna izatera kondenatu, eta mugikorra belarrira entxufatu nuen.

      Konfinamenduaz hitz egin genuen luze. Nola sentitu ginen. Nik ez nion egia guztia kontatu, momentu horretan ez nintzen gai garai arraro hauek ekarriko ziguten guztiaren benetako dimentsioa ikusteko. Bakardadeaz bai, horretaz hitz egin nion, eta barruko urak gelditzen direnekoaz. Gelditasun horrek sortutako beldurraz. “Bizipoz falta” zen hitza, agian. Konfinamenduan hori sentitu nuen, bizipoz falta. Baina hori ez nion esan, azken finean euskaldunak gara. Mugikorra belarrian jarrita gidatzen ari nintzela komentatu nionean urduri jarri zen eta gure elkarrizketa transzendental-mistikoa amaitutzat jo zuen. Praktikora jota, Susa eta EHAZEren izenean deitzen zidala esan eta GANBILAz eta emakumeek idatzitako dramaturgien beharraz hitz egin zidan. Zer den bizitza, Gasteizera bidean zure betiko amets bat egia bihurtzen da, pum!, preliminarrik gabe, baselinarik gabe. “Nahi duzuna idatzi, Amancay”, esan zidan.

      — Nahi duzuna idatzi —erantzun zidaten nire barruko urek, eta idazten hasi nintzen.

      Behin irakurri nuen sortzaileok gure garun infantila mantentzen dugula eta horregatik garela mundu berri horiek irudikatzeko gai. Infantilak gara, beraz; ez beti, batzuetan bai… ez dakit. Nik, sortzean, ezleku batera egiten dut salto eta, hor, fikzio berri horien eraikuntzan, babestua sentitzen naiz. Errealitateak kolpatu ezin banindu bezala. Baina mundu honetara haragizkoak izatera etorri gara eta zer, nondik, nola idatzi pentsatzen nenbilela iritsi zen dolua; mina, beldurra, ausentzia, gas argia... eta amildegiaren aurrean aurkitu nintzen ia espero gabe.

      Haragizkoa. Emakumea.

        — Zer idatz dezake emakume gorputz honek sistema honetan? Zer idatz nezake orain? Esan ezin ditzakedan gauzak idatz nitzake?

        — Segi. Idatzi. Sortu. Eman. Esan —erantzun zidaten barruko urek.

      Tienes el síndrome de la impostora, horixe bota zidan behin lagun on batek. Baietz esan nion, ez nuela emakume bat bera ere ezagutzen, momentu batean edo bestean, iruzurti bat sentitu ez zenik bere lanean.

        — Sortu dezaket apurtuta banago? —galdetu nien barruko urei—. Zein naiz ni? Sortzailea edo pertsona? Zein naiz ni, sortzailea edo emakume apurtua? Sortu dezaket apurtuta banago?

        — Eror zaitez, ero hori. Egin jauzi gure uretan. Idatzi. Sortu. Eman. Esan —erantzun zidaten.

        — Eta itotzen banaiz? Zer da nire ur horietan itotzea? Erotzea, agian? Eta jada erotuta banago eta ez badakit? Ez dut erotu nahi, ez dut kontrola galdu nahi.

        — Eror zaitez, ero hori. Eror zaitez, ero hori.

      Erotzea, erortzea, ez da aukera bat. Azken finean, euskaldunak gara, ezta, irakurle? Zu eta ni. Agian beste toki batean jaio izan bagina. Beste kultura batean. Beste eszenatoki bat habitatuko bagenu ez nuke horrela hitz egingo, baina euskaldunak gara. Badakizu zer esan nahi duen horrek? Gehiegi. Pisu gehiegi. Korrekzio gehiegi. Ongi egin behar denaren sentsazioa uneoro. Perfektua. Sendoa. Apurtezina. Borrokatzen duena. Eutsi egiten duena.

        — Zu ez zara hemen jaio. Zu ez zara hemengoa, ez hemengoa bakarrik behintzat —esan zidaten urek.

        — Baina banaiz inoiz apurtzen ez dena. Apurtzen bada, apurtu dela erakusten ez duena. Eutsi, eutsi, eutsi.

        — Askatu, askatu, askatu —esan zidaten.

      Zu ez zara inoiz beldur, irakurle? Zure buruaren beldur, diot. Zure desegokitasunaren beldur. Perfekziorik ezaren beldur. Zure sentsibilitatearen beldur. Hauskortasunaren beldur. Ni tximeleta baten hegalen modukoa naiz. Ukitzen banauzu desegiten naiz. Magia galtzen dut. Zuk ni ukitzeko beldur naiz.

        — Hauskorra zara —esan zidaten.

        — Agian denok gara hauskorrak? Baina, orduan, zergatik ez gara bestearen aurrean agertzen? Eta denok bagara hauskorrak, zergatik apurtu naute horrenbeste? Nik norbait apurtu ote dut? Apurtu dezaket nik, ni apurtu banaute?

        — Beldur zara. Balio ez izatearen beldur, trebea ez izatearen beldur.

        — Ez naiz parametro hauetan sartzen. Ez naiz kabitzen. Triangelu bat karratu batean sartzen saiatzea da ni hemen egotea. Zaintzapean sentitzen naiz. Gizonezkoen begiradaren zaintzapean, emakumezko trebeen begiradaren zaintzapean… Ze momentutan eraiki dugu beraien sistema bera? Zergatik ez gara tangentetik irten, gu, beste zerbait egiteko gai ginela pentsatzen genuen horiek? Kaiola bat naiz.

        — Egin salto! Egin salto! Salto gure uretara —esan zidaten.

        — Ezin dut! Ez dut dardara sentitu nahi. Ez dut ezerezera salto egin nahi. Ez orain. Ez orain. Ez orain. Ez orain. Ez orain.

      Esan, irakurle, zuk sentitzen duzu dardararik? Zure gorputz horretan, badago lekurik dardararentzat? Nirean bai eta, hasieran esan dizudan bezala, ez naiz ematen dudan bezain ausarta. Amildegiaren aurrean egon ondoren hutsik sentitu nintzen luzez, sortzeko kemenik gabe. Momentu batean pentsatu nuen agian inoiz ezin izango nuela berriz sortu, eta, noski, proiektu hau, zuekin partekatu nahi nuen hau, partekatu gabe geldituko nintzela. Barruko urei geratzeko eskatu nien eta, hauek, kasu egin zidaten.

      Ez dakit inoiz ikusi duzun zer gertatzen den urak gelditzen diren tokietan.

      Nire gurasoek pezera erraldoi bat zuten, urte luzez utzia, abandonatua. Ez zuten inoiz hustu. Pena ematen zien bertan bizi zen fauna hori akabatzea. Nire gurasoek, bizitzaren aldeko hippy-elfo ederrak, ez zuten gelditasun horretan sortutako bizitzaz separatu nahi.

Urak geratzean

hasieran,

mugimendua dago,

biz

           i

                        zenaren

i

     zana,                         erreflexua,

o

     n

dak.

Gutxika

        gutxika

erreflexu    hori

geratzen             doa.

Eta

momentu

batean

                                              stop.

Estankoa dena.

                                              Hila.

Pezerari begiratu eta

                                               ez.

Ez dago mugimendurik.

Gelditasun hipnotikoa.

      Bitxia da guk antzeman dugun errealitateak nola funtzionatzen duen. Niretzat hilik zegoen pezera horretan inoiz baino mugimendu gehiago baitzegoen. Mugimendu mikroa, nire begirada egolatrari ihes egiten ziona. Ia konturatu gabe, egun batean pezera ondotik pasa eta kristal guztia lizun berdez estalita zegoela jabetu nintzen. Berriz ere bizia eta berriz ere mugimendua, mikroa. Ustez hila zegoen horri bizitza gailendu zitzaion. Baita niri ere, egun batean berde jaiki bainintzen ohetik, lizunez beteta eta mundura irteteko gogoz. Nire azal berde berri honi buruz hitz egiteko gogoa sartu zitzaidan. Garai hauetan sortzeko beharrezkoa den adoreari buruz, emakume sortzaileei buruz, antzerkiari buruz, pertsonaia femeninoei buruz… zauriari buruz. Ez, egia esan, ez dut zauriari buruz hitz egingo. Zauri horren kostrari buruz hitz egingo dizut, irakurle.

Prozesuez

      Sormen prozesuak misterio hutsak dira. Teknika, taktika eta modu asko daude sortzeko. Prozesu batzuk burutik abiatzen dira, beste batzuk gorputzetik; badira bihotzetik sortzen direnak, eta baita bihotzik ez dutenetatik ere. Prozesu metalikoak daude, samurrak, biziak, estankoak, mamitsuak, blokeatuak, enkarguzkoak, betetzen zaituztenak eta erabat husten zaituztenak.

      Momentu honetan bihotzetik egiten direnetan zentratu nahiko nuke. Barrutik irteten diren horietan, betetzen zaituztenetan, pertsonaletan. Baita beste buru batetik abiatu arren zureak egiten dituzun horietan ere. Ez nuke gaizki ulertzerik nahi: askotan kolpatu zaitzake beste baten proposamenak eta zeure egin, ilusioz eta gogoz. Horietan, tripetatik eta zintzotasunez bizi ditudanetan zentratuko naiz hemen. Besteak azken aldian geroz eta gutxiago interesatzen zaizkidala aitortzen dut.

      Besteez hauxe bakarrik esan dezaket: zorte on.

      Momentu honetan, bihotzetik irteten direnetan zentratu nahiko nuke. Momentu honetan, bihotzetik irteten direnetan zentratu nahiko nuke ea lortzen dudan. Momentu honetan, bihotzetik irteten direnetan, bihotzetik direnetan, irten, zentratu, nahi, naiz, nuke, nahi dut. Zorte on.

      Sormen prozesuak misterio hutsak dira. Sormen prozesuen magian sinesten dut; beste batzuk praktikoagoak dira, baina nik badut sentsazio mistiko bat, dena konektatuta dagoen uste bat.

      Nire kasuan, prozesuak beti hasten dira kaosean. Denetariko ideiak izaten ditut buruan, eszenen imajinak, pertsonaia solteren bat ere etortzen zait, ekintzak eta hitzak. Azken aldian gero eta gehiago konturatzen naiz imajinek diskurtso mental horretan duten garrantziez. Hasiera batean elkarrekin zerikusirik ez duten irudiak dira, sentsazioak, koloreak. Musikak ere betetzen du toki garrantzitsu bat salda horretan, beti sortzen dut guztia musikatuz. Nahiz eta ondoren egindako piezak, antzezlanek eta abarrek musika izango ez duten, edo bai. Musika beti da bidelagun ezinbestekoa.

      Unibertsitatean nengoenean, Madrilen, asko kezkatzen ninduen pentsamendu kaotiko horrek: desordenak, jolasak, sortzen nuen bitartean ondo pasa nahi izateak, seriotasunaren ausentziak, mistikak… Agian, eta hemen hasiko naiz mamian sartzen, sortzeko eman zizkidaten molde guztiak gizonezkoek eraikitakoak zirelako sentitzen nintzen ni tokiz kanpo. Ez dut esaten zuetako batzuek (gizonak) ez duzuenik kaosean sortuko, edo besteek (emakumeak) seriotasun eta ordena totalean. Baina formak, moldeak, erak, maskulinoak izan dira eta dira. Horrela sentitu ditut nik, behintzat.

      Arte dramatikoa ikasi nuen Madrilen, han oso argi utzi zidaten emakume gazte bezala nire burua interprete ikustea zela egokiena, “ona” nintzela horretan. Kualitate guztiak nituen zuzendari (gehienetan gizonezko) baten eskuetan jarri eta berak ni moldeatzeko. Gizonezko taldekideei emandako diskurtsoa, berriz, oso ezberdina zen. Beraiek “onak” izan zitezkeen edozertan, bai interprete eta bai sortzaile bezala. Beraientzat, akzioa zegoen gordeta. Egitea. Ausardia. Ez zuten zergatik moldeatuak izan. Beraiek ziren. Kolegak ziren. Klubekoak ziren. Hizkuntza berdin bat dominatzen zuten.

      Ni inoiz ez naiz interpretea bakarrik sentitu. Interprete esaten dudanean beti datorkit, agian musikan hobeto bereizten delako, orkestra bateko biolin-jotzaile baten adibidea:

Musika interpreteari pieza bat ematen zaio eta honek interpretatu egiten du.

Musikari sortzaileak, berak sortzen du pieza.

      Biak dira beharrezkoak. Biak balekoak. Biak ederrak. Eta, nik, biekin gozatzen ikasi dut, izan nahi nuen horri tokia egin diodanean. Ausartu naizenean.

      Nire burua etengabe izan da sortzaile. Unibertsitatean, antzezlanaren testuak banatzen zizkigutenean, obra guztia irakurtzen nuen, bi hiru lau aldiz. Segituan etortzen zitzaidan burura obrak izan beharko lukeen eszenografia, soinua, iluminazioa.

      Friki bat nintzen, bai, eta nahiz eta beharrezkoa ez izan, “Amancay, eso no es necesario”, sormena belarri-zuloetatik irteten zitzaidan… eta niri interpretatzeko ematen zizkidaten testuei, neuk egiten nien dena.

      Horretarako baziren, Madrilgo eraikin horretan, niretzat, bi toki kuttun:

Tailerra: berniz usaina, hotza, egurra, metala, hotza, pintura, zerra, hotza, gizonak eta ni.

Jantzitegia: Jacinta.

      Jantzitegia liburutegi handi bat bezalakoa zen, baina jantziekin. Edozein garai eta motatako arropak topa zenitzakeen bertan. Eta guztien zaindaria: Jacinta. Orduak pasatzen nituen berarekin jantzi bat hartu eta berriz josi eta moldatzen. “Niña, ejque no te aburres desta vieja?”. Eta ni ez nintzen inoiz aspertzen.

      Bazen beste toki bat, ordea, nik desio nuena. Honek ez zuen espazio konkretu bat betetzen erakin hartan. Liburutegia izan zitekeen edo kafetegia, behean zegoen Infierno deitzen genion terraza... Bai, bazen toki bat eraikin horretan, nik asko desio nuena: dramaturgoena.

      Gizon intelektual haien ezlekua nuen desio.

      Beraiek ziren motorra, beraiek sortzen zituzten niri ematen zizkidaten paperak, beraiek markatzen noraino irits zitekeen nire pertsonaia edo bestearena, ze kodetan kontatuko genuen kontatu beharrekoa. Beraiek sortzen zuten nik habitatuko nuen mundua. Uf… brutala. Hasieratik eraikitzea, zerotik, nire istorioak kontatu ahal izatea… fantasia. Nire taldekide gizonezkoak ausartzen ziren batzuetan beraiekin (“beste haiekin”? “Beste gizonezko haiekin”?) tonteatzen, kolegeatzen. Azken finean klubekoak ziren, brandya eta puruak batera erretzen zituzten eguna amaitzean.

      Behin istorio bat proposatu nien.

      Behin, dramaturgiako klasean, istorio bat proposatu nuen. Behin dramaturgiako irakasleari istorio bat proposatu nion. Behin dramaturgia bat egin nuen, 50 metro karratu zituen eta hiru lagun bizi ginen nire Madrilgo etxean, eta alkimia egiten zuen magoa bezala sentitu nintzen. Behin neuk ere kontatzeko zerbait banuela pentsatu nuen. Behin kontatzeko zerbait banuela pentsatu eta kontatu behar nuela sentitu nuen, kontatzen ez banuen kontatu gabe geratuko zelako, eta kontatu egin nuen. Behin istorio bat proposatu nien, nuen, diet, proposatuko diet, proposatzen dut, brandya edaten zuten, gaur egun edaten duten eta bihar edango duten istorioen zaindariei, istorio bat istorio den edo ez, interesgarria den edo ez, erabakitzen duten sortzaile dramaturgoei, sortzaile dramaturgo progreei, dramaturgo izan ala ez, sortzaile definitzen/sentitzen diren euskaldun brandy edaleei.

      Nire istorioari erantzuna Madrilen:

Si te centras solo en contar historias de mujeres pierdes la universalidad y la historia carece de fuerza. Pierde interés.

      Nire istorioari erantzuna Euskal Herrian:

Jo, ze pena, ez dugu dirurik istorio horrentzat. Agian beste gai bat tratatuko balu, pluralagoa izango balitz. Zer “target”a dauka? Ya, igual, eske… jo, ze pena, ez dago horretarako dirurik. Baina segi sortzen, e!

      Emakumeen istorioak kontatzen dituen beste emakume bat. Horrek ez du interesik.

      Sormen prozesuak misterio hutsak dira. Teknika, taktika eta modu asko daude sortzeko. Prozesu batzuk burutik abiatzen dira, beste batzuk gorputzetik, badira bihotzetik sortzen direnak, eta baita bihotzik ez duten pertsonetatik ere. Prozesu metalikoak daude, samurrak, biziak, estankoak, mamitsuak, blokeatuak, enkarguzkoak, betetzen zaituztenak eta erabat husten zaituztenak ere.

      Sormen prozesuak oso ederrak dira. Sortzen uzten dizutenean. Sormen prozesuak oso ederrak dira hori guztia alde batera uzteko gai zarenean, sortzeko gai zarela konturatzen zarenean, sortzera ausartzen zarenean.

Binomioez: Emakume/Gizon

      Ez da bat emakume jaiotzen, emakume izatera iristen da.

      Etengabe nabil emakume/gizon binomioan jira eta bira testu honetan eta bizitzan. Etengabe nire buruaren kontraesan horretan bueltaka: nik ez dut generoan sinesten, edo bai edo ez edo bai ez bai ez.

      Ez dut uste sexuak generoa definitzen duenik. Hori argi daukat.

      Nire sexuak nire generoa definitu duela argi daukat. Sistemak emakume bezala definitu nauela argi daukat. Nire generoari dagozkion ezaugarriak ikasi eta integratu ditudala argi daukat.

      Nik ez dut generoan sinesten. Genero batean identifikatu ninduten, naiz, naute.

      Ez dut sistema emakume/gizon binomioan zatitua egon beharko lukeenik sinesten. Ez nuke belaunaldi berriek identitate binomiko horren barruan heziak izaterik nahi.

      Utopia. Ederra. Askea. Zure begien aurrean definitzen nauen azal honen barruan, zerk habitatzen nau? Askea. Ederra. Utopia.

      Nire burua oraindik zaharra da. Ez-modernoa agian. Batek hori esan zidan behin. Baina nik ez dut modernoa izan nahi. Nik sentitu egin nahi dut, egiaz, benetan, zintzo, zerk habitatzen nau definitzen nauen azal honen azpian?

      Berrogei urteko emakume bat bezala definitu naute. Definitu naiz. Etengabe kolpatzen nau definizio horrek. Nire generoak jasaten duen bizitza periferikoa pairatu dut, pairatzen dut, pairatuko dut. Sistemak emakume bezala errekonozitzen nau. Ni emakume bezala errekonozitzen naiz. Nauzu.

      Sortzaile emakume bezala, sortzaile gizonezkoek dituzten pribilegioak errekonozitzen ditut.

      Behin irakasle batek esan zidan nire sua kontrolatzen ikasi behar nuela. Nire atrakzioaren jabe izaten, nire erotika dominatzen. Ederra baina pasiboa, misteriotsua, desiragarria izan. Indartsua baina ez basa. Tigre drogatua, hegalik ez duen dragoia.

      Behin eszenaren gainean nengoela, lankide batek nirekin oheratu nahi zuela esan zidan. “Ez dakit guapa edo zatarra zaren. Edertasun ezberdin horrek pila bat jartzen nau”. Eta egunero errepikatzen genuen musua aprobetxatzen zuen, niri mihia eztarriraino sartzeko.

      Behin zuzendari batek nire tipazoa esplotatu behar nuela esan zidan. Morbosoa, iluna nintzela beretzat.

      Behin, progreak ziren nire lankide lagunen misoginiaz jabetu nintzen.

      Behin sortzaile sentsiblea zen horrek eraso egin zidan eta inork ez zuen ezer egin.

      Behin, hau guzti hau normala zela pentsatzera iritsi nintzen. Ikasia zegoen lezioa beraz, definitua nire burua: subjektua emakumezkoa da, sortzailea, titiriteroa, ez basa, domestikatua, tigre drogatua, hegalik ez duen dragoia.

      Hauek nire bizipenak dira, eta bestearenak, eta hark ere kontatu zizkidan, behin. Eta denak ginen/gara emakumeak. Denak definitu gaituzue/gara horrela.

      Beraz, testu honetan, emakume/gizon binomioa erabiliko dut. Sendatzeko erabiliko dut. Binomio horren erorketarekin amets egiten dudan bitartean erabiliko dut. Guztiok definitzen gaituen azala urtzen den bitartean erabiliko dut. Hau idazten dudan bitartean, azal horren azpia habitatzen duenaren zain geratuko naiz. Ederra litzateke momentu hori bizitzera iristea, bai.

Hizkuntzaz

      Zergatik sortu euskaraz edo zergatik ez. Askotan galdetzen diot nire buruari, zergatik bete behar ote dudan Eneritz Artetxek idatziz jarri zuen “karanbola hirukoitz” hori: emakumea, antzerkizalea, euskaraz ari dena. Zergatik erbesteratu nire burua, periferietan periferiarik bortitzenera.

      Kontatu beharra sentitzen dut, biluzte osoa, kostra guztia agerian: nik erdaraz amesten dut. Mangoekin eta papaiekin amesten dut, itsasoa diruditen ur marroidun ibaiekin. Izerditan blai uzten zaituzten beroekin, esku bete handi diren intsektuekin amesten dut. Moskitera zuriekin. Nire ama-lurrarekin amesten dut. Itsasoaren beste aldean utzi nuenarekin, Ekuadorrekin. Eta nire mihi hura faltan botatzen dut, leuna eta baikorra. Bizia eta gozoa. Azkarra. Flecha.

       Ia bost urte nituen arte erdaraz hitz egiten nuen. Ia bost urte nituen arte, nire mihiak ez zuen “ama” hitza ahoskatu. Ia bost urte nituen arte euskaraz hitz egiten entzuten nuen baina neuk ez nuen hitz egiten. Ez naiz gogoratzen noiz ikasi nuen euskara. Bost urte egin baino lehen izan zela esan didate. Gogoratzen dut klase bat, euskaraz. Nire mihi leuna noiz galdu nuen ahaztu zait. Bi hizkuntzaren jabe naiz orain. Bi hizkuntzaren jabe naiz orain. Eta euskaraz idaztea aukeratzen dut.

      Hizkuntza hau aukeratzen dut, nahiz eta gutxiagotasun-konplexua sentitu euskaraz idazten dudanean. Nahiz eta ez sentitu horren trebe, azkar, flecha. Euskaraz idaztea eta sortzea aukeratzen dut, baina ez militantziagatik. Militantzia hitza ez zait gustatzen. Hizkuntza hau maite dudalako aukeratu nuen, aukeratzen dut, aukeratuko dut.

Nahiz eta ez izan ni flecha zure besoetan, aukeratzen zaitut. Zure hitzek generorik ez dutelako aukeratzen zaitut. Herri honetako biztanleekin konektatu nahi dudalako aukeratzen zaitut. Bihotzetik bihotzera.

      Beraz, nire istorioak hizkuntza honetan sortzea aukeratzen dut. Erbestea aukeratzen dut. Periferia. Ez militantziagatik. Militantzia hitza ez zait gustatzen. Euskarari diodan maitasunagatik baizik.

Mistika, tribua eta zaintza

      Taroteko kartak botatzen ditut. Kaosean sortu. Jolasetik abiatzen naiz. Dena konektatua dagoenaren ziurtasunarekin eraikitzen ditut istorioak.

      Antzerkiak magian izan du bere sorrera. Lehenengo aktoreak tribuetako xamanak ziren. Bizirauteko beharrezkoak ziren istorioak elkarbanatzen zituzten. Arima sendatzen zuten istorioak.

      Antzerkiak asko du erritutik, batzuetan pentsatzen dut antzerkiak dena duela erritutik. Bada ikusle/sortzaile momentu horretan komunio katartiko bat. Energiaren traspasoa. Hemen eta orain gertatzen ari den horren magia. Berriz berdin gertatuko ez den horren bizipena.

      Azken sorkuntzetan emakumeez inguratu naiz. Batzuetan osorik emakumeek osatutako taldeetan eta beste batzuetan gehiengoa femeninoa zen taldeetan. Klabea izan da nire bizitzan hori. Bizirauteko, arima sendatzeko.

      Zer gertatuko litzateke zaintza jarriko bagenu sorkuntzaren erdigunean? Zer gertatuko antzerki konpainia beharrean tribu sentituko bagina?

      Ez dut sentsibilitatez hitz egin gabe geratu nahi hasierako zati honetan. Sortzaileok sentsibleak omen gara definizioz… eta hala izango da, baina, egia esan behar badizuet, gutxitan topatu dut sentsibilitate hori sorkuntza prozesuetan. Lagun izan ditut normalean gogortasuna eta nekea. Sistema androzentriko hierarkizatu horrek ematen didan neke sakon-sakon-sakona. Nekea salda egin zait barruan. Pozoitua, dentsoa.

      Zer gertatuko litzateke zaintza jarriko bagenu sorkuntza prozesuen erdigunean?

      Nola bateratu zaintza eta egoa? Sortzailearen egoa. Posible da egorik gabe sortzea? Tribuan? Kolektiboan?

      Ez dut galdetuko posible al den zaintzarik gabe sortzea, badakigu baietz.

Emakumeen dramaturgiak:
zer, nondik, nola, norentzat

      Zer kontatu dezaket nik. Ni dramaturgoa naiz? Zer da emakumeen dramaturgia bat? Badakit gizonezkoen dramaturgia bat zer den. Ikusle bezala kontsumitzen dudan % 92a ikuspuntu androzentriko horretatik idatzia dago. Orduan, zer da emakumeen dramaturgia? Zein da gure era? Badago gure erarik? Zer kontatu nezake nik, nondik, norentzat, nola, zuen ikusleon imajinario guztia gizonezkoengandik eraikia izan bada? Nola berrizendatzen da imajinazioa? Nola aldatzen da begirada? Posible da?

      Zer kontatu nezake nik, nondik, nola, norentzat, zuen ikusleon begirada beste zerbait kontsumitzeko hezia badago? Deseraiki dezaket zuen begirada? Nola sar naiteke, irakurle, zure buruan, zure ametsetan, imajinarioan, nola aldatu eraikuntza androzentriko hori? Nik idatz dezaket emakume bezala? Zer deseraiki behar dut nire barruan? Deseraiki naiteke ni? Deseraiki dezaket nire imajinarioa?

      Zein dira gure istorioak? Zein dira emakumeen dramaturgiak? Zer kontatzen dute/dugu? Istorio txikiak dira agian? Intimoak? Barrukoa kontatzen dutenak? Agian azalaren barruan habitatzen duen horri buruzkoak dira? Zoroak dira? “Ze erotuta zauden, tía, ze gauza okurritzen zaizkizun”. Ulergaitzak dira? Ulertu ezin diren gaitzez hitz egiten dutelako agian? Agian falokrazia honek ulertzen uzten ez digun gaitzez hitz egiten dutela ulertuko bagenu, ez ginatekeelako inoiz falokrazia batean biziko?

      Zein naiz ni, hau idazten duen hori? Dramaturgo bat? Sortzaile bat? Sortzaile hitza esaten badut nahikoa da? Zergatik da garrantzitsua nire burua dramaturgo bezala izendatzea? Ausartuko naiz dramaturgoa naizela esaten? Guztion aurrean? Eta ausartzen banaiz, dramaturgo bat naiz? Eta zenbat emakume ez dira ausartu dramaturgo direla esaten? Eta agian beste batek izendatu dituen arte (gizonezko batek) ez dute jakin dramaturgo bezala izendatuak izan daitezkeela?

      Ni naiz unibertsitatean, dramaturgiako klaseetan, emakume dramaturgo bat bera ere adibide bezala izan ez zuen Arte Dramatikoko sortzaile lizentziatua. Ni naiz urtean ia 30 antzezlan irakurri behar zituen ikaslea, zeinetatik bat bera ere ez zen emakumeek idatzia. Ni naiz emakumeen dramaturgian analfabetoa, ez-hezia. Ni naiz berrogei urte dituen sortzailea, zeinak bere bidea ikasi behar izan duen, ikasitakoa etengabe deseraiki bitartean. Ni naiz Nell Leyshonen fana, ni naiz Sarah Kaneren fana, ni naiz Katalina Eleizegi orain dela hiru urte ezagutu zuen antzerkigile euskalduna.

      Ariketa bat egin nahi izan dut. Ariketa bat egingo dut non ni dramaturgoa naizela pentsatuko dudan/duzuen. Dramaturgoek bezala askatasun osoa izango dut ariketa horretan.

      Zer da askatasun osoa izatea antzerkia idazteko orduan? Pentsatuko dut euskarazko antzerkia ez dela antzerki prekario bat. Ez dudala obra honen eszenografia nire Renault Kangoo-an sartu beharko biran noanean. Pentsatuko dut bertan ateratzen diren aktore guztientzat dirua izango dudala, boloko 250 € gordin minimo ordaintzeko. Pentsatuko dut Valle-Inclan (gizon bat mentatzen dut, orain arte beraientzat gordeak izan direlako askatasun horren pribilegioak) naizela eta idazten dudanak ez duela limiterik.

      Zer da limitea izatea antzerkian? Limitea izatea da, gaur egun, ikusle euskaldunek kontsumitzen duten fikzioaren % 90a “ulertu” daitekeen istorio batean oinarrituta egotea. Horrek ez die lekurik uzten beste espresio era batzuei antzerkian. Ohitura, “ondo” egindakoa bihurtzen da eta % 90a horrela izateak % 10 hori “gaizki” egindakora, edo gaizki dagoenaren periferiara, jaurtitzen duelako automatikoki.

      Zer da ulertu daitekeen istorio bat? Nire buruak arrazionalki ikusten duen hori, agertzen den bezala jarraitu ahal izatea. Istorio horren kodea, nire egunerokotasunean, gauzak ulertzeko erabiltzen dudan kodifikatzeko parametroen barruan egotea.

      Zer da kodea? Nire buruak duen ulertzeko era.

      Zenbat kode daude? Ulertzeko erak bezainbeste.

      Beraz, pentsatuko dut euskal antzerkia modu libre batean idazteko askatasun osoa duen dramaturgoa naizela.

      Ariketa hori egin dut, hori pentsatu dut eta 39 lore izeneko antzezlan bat jaio zait.

Pertsonaia femeninoak

      Antzerkigintza pertsonaia femenino indartsuz beteta dago. A ze paradoxa! Profesionalki emakumeek debekatua zuten eszenatoki bat zapaltzea. 1587tik aurrera idatzi zen Espainian emakumeak antzerkilari izan zitezkeenaren dekretua. Ba omen zeuden, furtiboki, titiriteroak izatera dedikatzen zirenak. Gizonen azalarekin kamuflatzen ziren emakumeak. Kuriosoa, beraz, antzerkia bere sorreratik honaino emakume protagonista indartsuz beteta egotea, emakumeek ezin bazituzten protagonista horiek hezur-haragitu.

      Behin, Virginie Despentesi irakurri nion, dramaturgo hauek ez zutela emakumeetan pentsatzen pertsonaia hauek eraikitzerakoan. Gizonezkoek dituzten kualitate femeninoetan baizik. Interesgarria.

      Medea, bere semeak hiltzen. Oholtza gainean gizon bat.

      Antigona, bere neba lurperatu, eta erregearen aurrean jartzen da. Oholtza gainean gizon bat.

      Julieta, gizon bat. Balkoira igotzen beste gizon bat.

      Askotan egin diot galdera hau nire buruari, zer da benetan pertsonaia femenino hauek kontatuko luketena, emakume baten burutik irten izan balira? Zer esango luke Lady Macbethek? Zer Ofeliak? Zer Elektrak?

      Hasieran esan dut sortzen den fikzio guztiaren % 92a gizonezkoen burutik eraikitzen dela. Hau honela izanda, badago pertsonaia femeninorik? Guk, emakumeok ere, sortu genezake pertsonaia femenino bat eraikia izan zaigun imajinario androzentrista horretatik at?

      Zergatik hiltzen ditu Medeak bere semeak? Zergatik hiltzen ditu? Zergatik?

Antzerkia gauza serioa da: diote brandy edaleek

      Nik ez dakit. Serio jartzen saiatzen naiz baina oso gaizki irteten zait. Serio jartzen saiatzen naizenean sobreaktuatua nagoela dirudi. Serio jartzen naizenean Errenazimentuko pertsonaia bat ematen dut, ileorde zuri eta guzti.

      Serio jartzen saiatzen naiz, baina ez zait oso ongi ateratzen.

      Antzerkia, gauza serioez hitz egin dezakeen, hitz egiten duen, hitz egingo duen eta bihotzetik, tripetatik eta potorrotik irteten zaidan jolas ederra da niretzat. Baina nik ez dut brandya edaten.

      Gehiago luzatu gabe, hor doa nire kostra.

39 lore

(Istorio honek ilargi berriko gau baten iraupena du.)

. Amaiera

(Hiria.

Eszenatoki handi batean plataforma modular bat. Metala eta kristala. Publikoak eszenatoki osoa inguratzen du. Akzioa erdian. Plataformaren gainean emakume bat agertzen da. Bi baketa ditu eskuetan. Argiak alturan dagoen bateria bat deskubritzen digu. Emakumea baterian eseri eta instrumentuarekin jolasean hasten da. Tinbala jo du, gero bonboa, kaja, berriz bonboa, txastonarekin jolasean geratzen da. Bere eskumuturra arin dabil airean. Eszenaren alde banatatik bi emakume bi sokei lotuak, A eta M deituko ditugu. Hauek publikoa zeharkatzen dute. Eszenaren erdiraino iristeko ezintasunean, publikoa erabiltzen dute, eusteko eta aurreratzeko.

Ak soka potolo bat du gerrira lotua. Tiraka. Sokaren beste aldea, kutxa beltzean ezkutatzen da.

Mk soka potolo bat du gerrira lotua. Tiraka. Sokaren beste aldea kutxa beltzean ezkutatzen da.

Sokak tinko alde banatan. Emakumeen arnasa. Bateriaren txastona. Bi neskek eszenaren erdira iritsi nahi dute. Indarrez eskutik heltzea lortzen dute. Batak bestearen gorputza besarkatzen du. Gosez. Sokak tinko kontra eginez. Eskutik helduta geratzea lortzen dute.)

A: (isilik)

M: (isilik)

A: Hemen gaude berriz.

M: Hemen zaude berriz.

A: Eskutik

      eskutik, heltzen dizut,

      heltzen dizut, tinko.

      Tinko. Sentitzen duzu?

M: Bai. Uste dut baietz.

A: Sentitu,

      eskua,

      nirea. Tinko.

      Sentitzen duzu?

M: Bai, edo

      agian ez,

      ez dakit.

      Ez dakit hau

      sentitzea den.

      Izan daiteke ala ez.

      Ez dakit jada hau sentitzea den.

      Ez dakit sentitzen.

A: (isilik)

M: (isilik)

(Soka tinko dago alde batetik bestera tiraka.)

A: Sentitzen duzu!

M: (isilik)

A: Sentitu nire eskua.

      Tinko.

M: (isilik)

A: Esan sentitzen duzula!

      Esan:

      sentitzen dut tinko eskua. Esan!

M: (isilik)

A: Esan!

M: (isilik)

(Mren aldeko sokak gehiago tiratzen du. Mk ezin dio indarrari eutsi, askatzen doa, A M heltzen saiatzen da. M askatu da, pixkanaka badoa sokak tira egiten dion aldera.)

A: Sentitzen duzu!

      Sentitzen duzu! Sentitzen duzu!

      Esan sentitzen duzula. Esan! Esan!

      Sentitzeko esan dizut, M!

      Sentitzeko esan dizut sentitu sentitzeko sentitu sentitzeko sentitu sentitu sentitu sentitzeko sen sentitu sentitu sent itu se ntit u s e n tit u... tinko.

(Bateriaren txastona bat-batean isiltzen da. M eszenatokiaren beste aldetik desagertu da. A eszenatokiaren erdian, soka tinko. Bera tinko. Ak labana ateratzen du poltsikotik, poliki ireki eta soka mozten hasten da. Sokak tinko, tira egiten dio baina berak beste aldera iritsi baino lehen hau moztea lortzen du. Inertziaz lurrera erortzen da. Isiltasunak aretoa betetzen du. Ak irribarre bat eskaintzen dio publikoari. Lasai dago begira, denbora hartzen du aretoa begiradarekin jarraitzeko.)

A: Zein naiz ni,

      ikusezina, arraroa, sekretua, debekatua.

      Zein naiz ni,

      izanik gabeko gorputza, ezkutuan gorde duzuna, anulatua, periferiara jaurtia.

      Zein naiz ni

      zuentzat?

(Eskuetan duen labana begiratu, itxi eta gorde egiten du poltsikoan. Bateria berriz hasiko da erritmo bat markatzen, Ak doinu bat abesten du isilpean.)

M: Exilio,

      era pasear por tus neuras.

      Besar tus labios secos.

      Agarrar tus manos de cartón.

      Exilio,

      era pensarme desde ti.

      Creerme desde tus ojos.

      Ser desde algo que no soy.

      Exilio,

      fue darte el poder,

      poder, con el que me creaste.

(Doinuarekin batera A eszena inguratzen duen publikoaren artean galtzen doa. Iluna.)

. Bi

(Ezlekua.

Publikoak eszenatokia inguratzen du. Akzioa erdian. Ikusleek aktoreak ikusten dituzte, baita eszenaren beste aldean dauden ikusleak ere.

Paramo bat. Eguzkia ezkutatzen ari da. Emakume multzo bat ageri da. Urduri. Oso gertu, buru asko eta gorputz bakarreko animalia bat dirudite. Dragoia. Batak besteari zapalduz hitz egiten dute.)

—ez da iritsi

—ez

—ez

—iluntzen ari da

—ez da normala

—ezdanormala! (Ohiu egiten du)

—tuntuna

—ama mesedez

—tuntuna! (Ohiu egiten du)

—eta itzultzen ez badira?

—berak ez luke hori inoiz onartuko

—ezagutzen duzu

—ezagutzendugu! (Ohiu)

—tuntuna

—tuntuna

(Baloi baten soinua.)

—gelditzeko esan umeari

—geldi ume

—geldi! (Ohiu)

(Baloia geldirik.)

—ez dira ageri!

—noiz joan ziren?

—atzo gauean

—galbidera eramango gaitu!

—galbidera!

—esan nizuen

—berak eta bere ideia txoro horiek

—galbidera

—tuntuna

—tuntuna! (Ohiu egiten du)

(Baloiaren soinua.)

—esan gelditzeko umeari

—geldi ume

—geldi! (Ohiu)

(Baloia geldirik.)

—argirik ez da jada

—hau ez da ona

—ezdabatereona! (Ohiu)

—eta galdu badira?

—askotan egin du bide hori

—askotan?

—ezagutzen duzu!

—ezagutzendugu! (Ohiu)

—berak ondo daki bidea

—tuntuna

—ama mesedez

—joan egin behar zuen

—ezin izan du pasa

—pasa

—pasa!

—desira, monoa, mina, irrika pasa

—tuntuna

—ta bestea atzetik

—besteabetiatzetik! (Ohiu)

—tuntuna

—ama mesedez

(Dena ilundu da, errekorte batek argitzen ditu. Margo bat dirudite. Buru asko eta gorputz bakarreko animalia, dragoia.)

—listo, ez dira itzuliko

—listo

—listo bai

—listo! (Ohiu)

(Pertsonaia bat negarrez hasten da. Besteek jarraitzen diote. Minduriak. Guztiak mugimendu zirkular batean dantzan, oso gertu gertatzen diren arte, negar eta oihu egiten dute. Momentu batetik bestera bat-batean isiltzen dira. Neutro.)

—zuek zuengatik

       gu gugatik

                  zuek zuengatik

                        gu gugatik

                              zuek zuengatik

                                    gu gugatik.

(Isiltasunean pertsonaiak aldentzen doaz. BABAk AMAri besotik eusten dio. Amak buruarekin ezetz dio eta badoa. Baba bakarrik geratzen da. Baba emakume zaharra da, oso. Eskuak gurutzatzen ditu. Beherantz begira. Baloia pasatzen da eszenatokiko alde batetik bestera eta bere atzetik Nausika, emakume taldeko gazteena da. Baloiarekin dabil alde batetik bestera. Nausikaren gorputza gelatinazkoa balitz bezala mugitzen da eszenatokian. Haragi samurrekoa, zuria. Gelatina. Bibratu egiten du baloia hankekin jaso eta botatzen duen bakoitzean. Ez da abila, ezta traketsa ere. Hipnotikoa. Gelatina zuria. Baba isilik dago, geldirik. Zuhaitzarena dirudi bere azal lehorrak. Hauskorra eta sendoa. Sendoa dirudiena baina ukituz gero desegingo dena. Sendoa zena. Orain apurkorra den emakume zuhaitza. )

BABA: Geldi ume.

(Nausika seko geratzen da, izkina batean. Baloiari begira, irrikaz. Babak beherantz begira jarraitzen du. Nausika bere ondoan jartzen da.)

BABA: (isilik)

NAUSIKA: (isilik)

BABA: (isilik)

NAUSIKA: (isilik)

BABA: (isilik)

NAUSIKA: Haserre zaude, Baba?

BABA: Ez.

NAUSIKA: Orduan?

BABA: Triste nago.

NAUSIKA: Ez direlako berriz itzuliko. Baba, ez direlako berriz itzuliko, ezta?

BABA: Hori da.

NAUSIKA: Baba.

BABA: Zer.

NAUSIKA: Hilda daude?

BABA: Hori ezin dizut erantzun.

NAUSIKA: Ezin didazu erantzun en plan gazteegia naizelako eta nire sentimenduak ez mintzeko edo en plan ez dakizulako.

BABA: En plan… ez dakidalako. Salda berotzera noa.

NAUSIKA: Baba, nik ez dut uste bera harrapatzeko gai izan direnik. Mia igual bai, baina bera, ezinezkoa, ze bera da super handia ta indartsua ta azkarra ta beti dabil denei laguntzen ta igotzen da mendira bakarrik ta ez da otsoen beldur ta uste dut egun batean otso bat irten zitzaiola han paramoan ta berak beldurtu zuela irribarre bakar batekin ta ba al zenekien bere beso batean munduko indar guztia kontzentratzen dela ta ta ta ta ta ta ta ta…

(Baba poliki altxatzen da.)

BABA: Ume, zuk ez duzu inoiz bera ikusi.

NAUSIKA: Ez.

(Baba ibiltzen hasten da oso poliki. Irristan dabilen barraskiloa dirudi.)

NAUSIKA: Baba, baina Jazintak bai, ikusi du, askotan, bere etxera sartzen han paramoan. Eta Jazintak esan dit, Baba, entzun, Jazintak esan dit Miaren atzetik joan dela maite duelako Mia. Hori horrela da, Baba?

BABA: Jazintak asko esan dizu. Jazintarekin hitz egin beharko dut serio.

NAUSIKA: Baba. Nik badakit ez dela hil. Mia agian bai, baina bera ez, hemen sentitzen dut fuerte.

BABA: Segi, ume.

NAUSIKA: Baba…

BABA: Segi.

NAUSIKA: Ok.

. Hiru

(Nausikak baloia hartu du eta badoa bizkor. Baba irristan dabil, poliki, barraskilo, bere lerdearen marka uzten du lurrean. Babak bizkarretik hirugarren beso txiki bat atera du, erratz bati lotua du eskua. Bere lerdearen arrastoa ezabatzen du erratzarekin. Zirkuluetan mugitzen da. Babak laugarren esku bat atera du gorputzetik eta berarekin batera pertz handi bat. Babak bosgarren esku bat atera du, koilara handi bati lotua dago. Salda eragiten du. Usain goxoa dario barrukoari, lurrinak eszenatokia betetzen du. Lurrinarekin batera eszena emakumez betetzen da, emakume guztiak ilaran beraien koilaretan salda jasotzen dute. Mugimendu zirkularrak egiten dituzten bitartean edaten doaz. Zurrupadek eta pausoek erritmoa markatzen dute. Baba erdian. Emakumeek esku batekin edan eta bestearekin beraien pausoak ezabatzen dituzte. JAZINTA dator, berandu beti bezala. Jazinta handia da, traketsa, betaurreko potoloak ditu. Eskuetan koilara. Urduri mugitzen ditu eskuak. Begirada galdua, algara bat irteten zaio tartean behin. Babak Jazintari begirada azkar bat botatzen dio, honek jaso.)

JAZINTA: EskerrikaskoBaba! (Oihu)

BABA: Hitz egingo dugu zuk eta nik gero.

(Jazintak ezentzunarena egin du. Askotan egiten du. Jazintak entzun du, ondo entzun ere. Badoa salda zurrupatzen. Emakumeen ilara desegiten doa, zurrupaden doinua geratzen da, pausoena ere bai. Baba bakarrik dago agertokian. Ama sartzen da. Biak elkarri begira. Babak, berriz gordetzen ditu bere gorputz barruan pertza eta koilara. Eseri da. Ama zutik berari begira.

Ama ama da, ez handia, ez txikia, ez zaharra, ez gaztea. Amak amaren usaina du, amaren taktoa du, amaren gorputza du. Amak ama bezala begiratzen du eta amaren ahotsa du.)

—Zer. Ez geratu isilik.

—Badakizu.

—Badakit?

—Badakizu.

—Nik ez dakit ezer, Baba.

—Ezin duzu han utzi. Norbait bidali behar da.

—Hala nahi izan du. Zein naiz ni bere nahiari kontra egiteko.

—Ama.

—Ama naiz.

—Ama zara.

—Ez dut itzuli nahi. Ez dut itzuli nahi. Ez naiz itzuliko. Ez bere bila, ez beste inoren bila ere. Ez dut berriz egingo inoiz. Inoiz. Hemen ezin naute derrigortu. Zuk ezin nauzu derrigortu. Ez dut berriz egingo. Hemen ama naiz. Ama.

—Ulertzen dut. Baina ezin dugu han utzi.

—Zergatik hitz egiten duzu singularrean, Baba.

—Badakizu.

—Badakit.

(Bi emakumeak elkarri begira. Isilik. Bi emakumeak elkarri begira. Isilik. Bi emakumeak elkarri begira. Isilik. Bi emakumeak elkarri begira. Isilik. Baloi bat sartzen da. Amak jasotzen du. )

—Zertan zabiltza hor?

(Babak bere bost besoak luzatzen ditu eta Nausika ateratzen du ezkutalekutik. Airean eramaten du, beraien ondoan eseri da. Babak esku batekin baloia itzultzen dio Nausikari eta beste hiru eskuekin trentzak egiten dizkio. Bosgarrena bizkarrean automasaje bat egiteko erabiliko du.)

—Zertan zabiltza?

—Entzuten, ama.

—Zer da entzun duzuna.

—Entzun dut ez zarela inoiz hirira itzuliko ezin zaitugula derrigortu entzun dut bere bila joan beharko dugula bakarrik bere bila hori da entzun dudana.

—Asko entzun duzu.

—Orduan, ama, horrek esan nahi du Mia ez dela itzuliko? Hilik…

—Ixo! Hori ez da esan duguna.

—Zer da irakatsi dizuguna.

—Izendatzen ez dena ez da existitzen.

—Izendatzen ez dena ez da existitzen, ongi.

—Ama.

—Zer.

—Ez da gehiago itzuliko?

—Ez.

—Eta orduan?

(Babak Amari begiratzen dio. Nausikaren trentzak amaitu ditu. Amak Babari begiratzen dio.)

—Agian umea bidali genezake.

(Ama isilik. Baba isilik. Ama isilik. Baba isilik.)

—Hirian ez dute umea ezagutzen.

—Umeak ez du hiria ezagutzen.

—Umea azkarra da.

—Umea ume bat da.

—Umeak ez du arrastorik uzten.

(Nausika isilik. Baloia besarkatzen du. Nausikak maite du hiria ezagutzearen ideia.)

—Umeak ez du bera inoiz ikusi.

—Umeak bera ikusi bezain pronto ezagutuko du.

—Umea ume bat da.

—Umeak ez du arrastorik uzten.

(Nausika isilik. Baloia besarkatzen du. Nausika Babaren besoetatik irteten da. Zutik jartzen da. Bere gorputz zuria, gelatina, Ama eta Babaren aurrean jartzen du. Amak eta Babak Nausikari begiratzen diote.)

—Ama, Baba, umea ez da jada ume bat. Ni joango naiz bere bila.

(Ama eta Baba elkarri begira. Isilik. Ama eta Baba elkarri begira. Isilik. Ama eta Baba elkarri begira. Isilik. Baietz dio buruarekin.)

BABA / AMA: Umea jada ez bada ume bat eta umeak hirian sartu behar badu,

      hau da umea ez den umeak

      jakin behar duena:

(Amak eta Babak Nausika hartzen dute. Belarrira txutxu-mutxuak. Soinuak txastonarena dirudi. Eszenaren alde batean emakume bat bateria batera igota. Eskumuturra arin dabil txastonarekin jolasean. Txastonak airean dantzatzen du. Belarrira esandako kontuekin nahasten da txastonaren soinua.)

. Lau

(Espazioa aldatzen doa. Espazioa aldatzen doa. Espazioa aldatzen doa.

Jazintarenean gaude. Jazintak hitzak gordetzen ditu. Jazintak memoria jasotzen du. Jazintak dena daki. Zaharra eta berria. Jazintak dena daki baina ez daki ezer. Jazinta bideo bat sartzen ari da VHS makina batean. Telebista handi batean, Tiburón pelikularen zati bat ikusten dugu. Sheriffa hondartzatik jendea ateratzen saiatzen ari da pelikulan. Jazintak barre egiten du noizean behin. Eskuak batak bestea igurtzika etengabe. Begirada galdua argitzen zaio. Nausika sartu baino lehen VHS aparailutik zinta atera eta aldatu egiten du. Delphine Seyrig agertzen da pantailan. Nausika sartzen da.)

NAUSIKA: Jazinta!

JAZINTA: Bazoaz! (Oihu)

NAUSIKA: Banoa!

JAZINTA: Bazoaz! (Oihu)

NAUSIKA: Banoa!

JAZINTA: Bazoaz! (Oihu)

NAUSIKA: Banoa!

JAZINTA: Banekien. (Oihu)

NAUSIKA: Lortu dut! Hiria, Jazinta! Hiria!

JAZINTA: Hiria… (Oihu)

(Jazintak badaki. Jazintak dena daki. Jazintak beti jakin du. Jazintak ez dio inori ezer esango. Nausikak baloia hartzen du eta eszenatokitik mugitzen hasten da. Jazintak gustura begiratzen dio.)

NAUSIKA: Y porrrr finnn tras años de intensa búsqueda Nausika se encuentrraaa mano a mano en el campo con el Barrilete Cósmico Nausika corre tras el Pelusa que se ha zafado de tres rivales el Barrilete corre tras ella pero cuidado Nausika se adelanta le roba el balón corre incansablemente y gooool goool goool gooool el Barrilete Cósmico no ha podido hacer nada contra ella Nausika no corre vuela…

(Jazintak barre egiten du. Nausikak Jazintaren gorputz handia besarkatzen du.)

NAUSIKA: Itzuliko naiz?

JAZINTA: Nik esango banizu, zuk ez zenidake sinetsiko. Hori da araoa.

NAUSIKA: Hori da araoa. Maite zaitut, Jazinta. Itzuliko naiz. Eta pelikula gehiago ekarriko dizkizut.

(Jazintak barre txiki bat egiten du, eskuak elkarrekin igurtziz etengabe. Nausika badoa. Jazintaren espazioa aldatzen da. Tiburón pelikulan Sheriffa entzuten dugu jendea hondartzatik ateratzen geroz eta urrunago. Nausika korrika doa, ez du atzera begiratzen. Espazioa aldatzen da. Tiburón pelikulako eszena bateriaren txastonarekin nahasten doa. Baketak txaparen kontra ateratzen duen soinuak indarra hartzen du, bateria osoa jotzen hasten da emakumea. Indarrez. Espazioa aldatzen da. Espazioa aldatzen da. Nausika korrika doa baloia eskuetan duela. Espazioa aldatzen da. Emakume multzoa ikusten dugu. Buru asko dituen gorputz bakarreko animalia. Dragoia. Nausika agurtzen dute. Nausika korrika doa baloia eskuan. Bateria jotzen jarraitzen du emakumeak. Espazioa aldatzen da.)

. Bost

(Isiltasuna eta hotza. Agertokia argi urdin batek betetzen du. Nausikaren pausoa traketsa bihurtzen da. Zaila. Neketsua.)

BABA ETA AMA: Umea jada ez bada ume bat eta hirian sartu behar badu,

      hau da umea ez den umeak

      jakin behar duena:

      Deserria lokatzez beteta dagoen aldra bat da.

      Deserria ateak zabalik dituen kaiola bat da.

      Zikintzea erraza da.

      Irtetea zaila.

      Bide guztiek bertara eramango zaituzte.

      Ez geratu.

      Ez hitz egin.

      Harri ziren eta zentroa galdu zuten.

(Nausika bidegurutze batera iritsi da. Bateriaren erritmoa geratu egiten da. Eszena, deserrirantz joateko bidea markatzen duen kartelez beteta dago. Bidegurutzean emakume bat kartel gehiago egiten ari da. Egurra mozten dabil. Pintura hartzen du. Brotxa lodia. “Deserria” hitza idazten du. Mailu handi bat hartzen du. Beste kartelei josi dio kartel berria. Emakumea IRENE da. Beltza da, oso. Izerdia kentzen du, besapeak usaindu. Irenek soka bat du lepoan. Honek lepoa inguratzen dio. Lepoko astuna. Soka lodia da eta luze doa lurrerantz punta. Nausika isilik berari begira. Baloia eskuan. Irenek Nausika ikusten du, sorpresaz begiratzen dio.)

NAUSIKA: Barkatu…

IRENE: Barkatuta zaude. (Irribarre)

NAUSIKA: Deserrira iritsi nahi nuke…

IRENE: Ongi.

NAUSIKA: Barkatu…

IRENE: Barkatuta zaude. (Irribarre)

NAUSIKA: Zein da norabidea?

IRENE: Itsua zara?

NAUSIKA: Ez…

IRENE: A! Begiratzen duena ikusten ez duen horietakoa zara beraz.

(Nausikak kartelak begiratzen ditu, zentzu gabe jarriak, norabide ezberdinak markatzen dituzte.)

NAUSIKA: Ez dut ulertzen.

IRENE: Bide guztiek garamatzate deserrira. Hartu edozein.

(Nausika bide bat hartzen hasten da. Irenek mihia kliskatzen du.)

NAUSIKA: Zer.

IRENE: Ez… ezer ez, egun ona izan.

(Nausika bide horretatik joaten hasten da. Irenek berriz kliskatzen du mihia.)

NAUSIKA: Ez da hemendik.

IRENE: Bai, bai, bada….

NAUSIKA: Orduan zergatik egiten duzu hori.

IRENE: Zer.

NAUSIKA: Soinu hori.

IRENE: A! hau… (Mihia kliskatuz) Nora zoaz?

NAUSIKA: Ez dakit esan dezakedan…

IRENE: Zergatik? Sekretua da?

NAUSIKA: Bai.

IRENE: Ongi, sekretuek azkarrago eramango zaituzte deserrira.

NAUSIKA: Bai?

IRENE: Bai.

NAUSIKA: Hirira noa.

(Irenek bere lana geratzen du, soka potoloaren punta hartu eta Nausikarengana gerturatzen da. Armiarma bat dirudi. Armiarma bat da. Armiarma bat bezala ibiltzen da. Nausikak pauso bat egiten du atzera, trakets. Irenek lepoan duen zauria agerian geratzen da. Lizun usaina dario.)

IRENE: Hirira… Beraz, ez duzu deserrira joan nahi. Deserria zeharkatu nahi duzu…

(Nausikak baloia estutzen du.)

IRENE: Zatoz.

NAUSIKA: Baina…

IRENE: Zatoz, bide azkarretik eramango zaitut.

(Biak oinez. Nausikari kosta egiten zaio pausoa jarraitzea.)

IRENE: Lokatzarengatik da. Hasieran kosta egiten da baina gero ohitu egiten da bat.

NAUSIKA: A!

IRENE: Kuriosoa, ez duzu arrastorik uzten.

(Biek atzera begiratzen dute. Ireneren arrastoa luzea da.)

NAUSIKA: Bai, badakit, ez dut arrastorik.

IRENE: Kuriosoa. Gustatuko zaie.

NAUSIKA: Nori? Barkatu, baina ezin dut jende gehiagorekin hitz egin.

IRENE: Barkatuta zaude! (Barrez) Iritsi gara.

. Sei

(Deserria.

Espazioan mahai handi bat, egurrezko sendo horietakoa.)

—eta orduan esan zion

—zer

—zer?

—esan zion

—venga esan

—baina zer

—ba esan ziona

—ba esan zion

—zeeer

—ene ahaztu egin zait

—beti berdin ez duzu bat bera ere amaitzen

—nahita egiten du nahita

—nik?

—bai zuk zuk nork bestela

—hemen zu eta ni bakarrik gaude

—gehiago ginela uste nuen

—ez bi gara

—hiru gara

—bai baina zure iritziak ez du ezer balio

—egia

—azkenengoz gertatu zena eta gero

—beti berdinarekin zaudete

—ba bai

—ahaztuko duzue noizbait

—ba ez

—gogoratu dut gogoratu beharrekoa

—zer da

IRENE: Gabon!

—gabon!

—gabon

—gabon baita zeuri ere

—zein da hori?

NAUSIKA: Gabon…

IRENE: Deserrira etorri nahian topatu dut.

NAUSIKA: Hau da deserria?

—ez zuen horrelakoa izatea espero

—ez, dezepzionatua dirudi

—bai

NAUSIKA: Ez, ez… ez da hori….

IRENE: Hirira iritsi nahi du.

—hirira

—hirira…

—zertarako?

—hori zertarako?

—zer da hori?

NAUSIKA: Hau? Baloi bat.

—ez dut sekula ikusi

—ez

—ez, xelebrea zara, zer daramazu jantzita?

NAUSIKA: Arropa…

—arropa arraroa da

—xelebrea

—bulioa oso arraroa da

—baloia

—ba hori

—gaizki esan duzu

—ez

—bai

—ez

—beti esaten duzu dena gaizki

—gogoratu azkenengoz gertatu zena

—bere errua izan zen, ez nirea

—baina hona ekarri gintuen

—ez duzu inoiz ahaztuko kontu txatxu hori

IRENE: Zerbait jan nahi duzu?

(Mahaia ontziteria ederrez hornitua, jaki ugariek gainezka egiten dute. Gehiegikeria horren inguruan hiru emakume. Berrogeitaka urte dituzte. AHIZPAK. Ondo jantziak. Elegante. Ahizpetako baten burua sugez beteta dago. Bizirik daude. Pamela dantzari koloretsua bailiran, txistuka dabiltza sugeak. Ahizpak tartean behin bizkotxo zati bat ematen die. Hiru emakumeak mahaiari lotuak daude kate batzuekin. Beraien ondoan harrizkoak diren pertsonaiak, estatuak, batzuk lurrean botata, besteak eserita, jaten egongo balira bezala. Irenek estatua bati bultza egin dio, aulkitik behera bota eta bera igotzen da aulki gainera. Sokaren punta, goian dagoen lanpara handian lotu du Irenek. Bizkotxo zati bat eta te bat hartu eta aulkia bultzatu du. Lepotik zintzilik geratzen da, eroso, bizkotxoa eta tea hartzen dituen bitartean.)

IRENE: Eseri lasai. Hor tokia duzu.

NAUSIKA: Ez, eskerrik asko. Barkatu baina ezin naiz hemen luzez egon. Hirira iritsi behar dut argia egin baino lehen.

IRENE: Iritsiko zara, lasai, bertan dago.

(Eszenaren beste aldean hiria agertzen da. Metala, kristala eta kea.)

NAUSIKA: Bertan dago…

—bertan dagoela ematen du

—baina ez dago bertan

—hori da deserrian egoteak dakarrena

—dena bertan dagoenaren sentsazioa

—baina bertan ez dago ezer

—ez oso urruti dago dena

—baina aldi berean bertan dago

—ba bertan badago zergatik ez zoaz bertara, e! qué lista

NAUSIKA: Agian kateengatik da… ezin zaretela joan.

—kateengatik

—kateengatik dio

—xelebrea da neska hau

—ze kate?

(Mahaiari lotuta mantentzen zituzten kateak askatzen dituzte. Sugeek txistu. Ahizpetako batek taza loredun bat sugeengana inguratu eta hauek bertatik edaten dute gogotsu.)

—ez ez da kateengatik

—horregatik izango balitz

—erraza

—bai baina ez da horregatik

—ez

—ez

—zu ixo

—eta zuk kontrolatu zure sugeak gogoratu azkenengoz zer gertatu zen

—beti kontu txatxu horrekin

IRENE: Seguru ez duzula ezer jan nahi?

NAUSIKA: Ez… berandu nabil.

(Nausika mugitzen hasi da. Hiria dagoen aldera mugitzen. Oinak lurrari itsatsiak. Indarrez askatzen saiatzen da.)

NAUSIKA: Ezin naiz. Ezin naiz mugitu.

—normala

—normala

—normala izaten da

IRENE: Sugeengatik da. Badakizu zer gertatzen den txoriak sugeari begiratzen dionean?

—hori Atxagarena da ez?

—zeinena?

—zu ixo

IRENE: Txoriak sugeari begiratzen dionean, hau harrizko bihurtzen da. Geldi geldirik. Kieto. Segituan pasako zaizu beldurra. Lasai, gero ondo egongo zara, ez duzu ezer sentituko. Maravilla.

(Nausika aulkian urduri mugitzen da, geroz eta itsatsiago, eskuekin aulkiaren bi aldeak heldu eta ipurdia altxatzen saiatzen da.)

NAUSIKA: Baina hori ezin da nola ezinezkoa da nik ezin dut harrizko izan nik sentitu nahi dut ezin dut harrizkoa izan ezin dut hirira iritsi behar dut eta A topatu eta bueltan ekarri. Amak esan dit eta Babak esan dit eta nik horrela egingo nuela agindu diet.

—kontxo A

—kontxo kontxo

—atzo gauean pasa zen

—lagunarekin pasa zen

—presaka ziren

—korrika

—presa handia zuten bai

—kontxo kontxo

—orduan nor zaitugu zu

—zu

IRENE: Ez du arrastorik uzten.

—kontxo kontxo kontxo

—bale ja neska

—harri garria egin zait ulertzen harrigarria harri garria harrigarria

—zer zara orain komikoa?

—ez

—orduan ixo

(Sugeek txistu.)

—aizu neska xelebre kontatu diguzun guzti hori oso aspergarria da

—bai

—ezin zaitugu horregatik bakarrik joaten utzi

—ez

—ez

—nor uste duzu garela?

—erreputazio bat dugu

—bai

(Sugeek bizkotxoa jaten dute.)

—niri gustatzen zait neska xelebre hau

—baita niri ere

—lagundu nahi nioke

—baina gogoratu nor garen

—ezin dugu horrela joaten utzi sin más

—mesedez ze esango du jendeak gutaz

—qué desastre

IRENE: Ez dago hirian egin nahi duzun beste ezer? Amak eta Baba horrek esandakoa bakarrik? Familiako mandatua, betebeharra, klana, arbasoen esana…

—aspergarria

—oso

—uste dut gogoratu dudala esan behar nizuen hori

—a, bai?

—zer da

NAUSIKA: Maradona ezagutu nahi dut.

—zer esan du?

—madalena bat ezagutu nahi duela

—Maradona

—Maradona zer da hori?

NAUSIKA: Jainko bat. El más humano de los dioses.

—kontxo

—kontxo, kontxo

(Sugeek tea edaten dute.)

—aspergarria

—oso

—ez digu balio

—ez

—hiria jainkoz beteta dago

NAUSIKA: A… bai?

IRENE: Bai, neska…

(Nausikak ez du bere gorputza sentitzen. Bularra bakarrik mugitu dezake. Hauspo baten moduan, arnasa hartu eta bota dabil.)

NAUSIKA: Lagundu! Nire laguna A topatu behar dut. Hirira joan behar dut! A eta Mia topatu behar ditut. Lagundu egin behar didazu.

IRENE: Nik? Zergatik lagundu beharko nizuke, zergatik eman beharko nizuke zuri besteei eman ez diedan aukera bat.

—hori

—bai ezin ditugu hemendik pasatzen diren guztiak salbatu

—ez

NAUSIKA: Baina A hemendik pasa zen, hori esan duzue. Pasatzen utzi zenioten!

—bera hemengoa eta hangoa delako

—neska hau oso xelebrea da

NAUSIKA (Ireneri): Lagundu!

IRENE: Esan, zergatik aukeratu beharko zintuzket zu, beste guztien gainetik.

—esan

—bai

(Sugeek txistu. Nausikak lepoa gora ateratzen du. Ez itotzeko egiten duzunean bezala. Urak ia harrapatu zaituenean.)

NAUSIKA: Zu ni zarelako! Eta ni aukeratzean zure burua aukeratzen ari zarelako!

—arraroa

—bitxia

—uste dut ez dudala ulertu

—normala

—zuk ez duzu inoiz ezer ulertzen

—bai ulertzen dut

—zu beti berdin

—gutxietsi egiten nauzu

—normala

IRENE: Ixo! Azal iezadazu, nola izan ninteke ni, zu.

NAUSIKA: Ezagutzen duzu oreinaren eta lehoiaren istorioa?

—oreina eta lehoia

—hori norena da?

—estreinatu den zerbait?

—diru laguntzarik jaso zuen?

—no me suena oreina eta lehoia

NAUSIKA: Jazintak kontatu zidan.

—Jazinta

—emakume bat?

—emakume baten istorioa

—bitxia

—berak asmatua?

—bitxia

—oso bitxia

IRENE: Emakume batek asmatua…. hori ezinezkoa da...

NAUSIKA (arnasa hartu ahal izateko borrokan): Jazintak kontatu dit, Jazintak gauza asko kontatzen dizkit. Istorio asko asmatzen ditu baina nik ezin dizkiot inori kontatu, sekretuak dira.

—maite ditugu sekretuak

—bai

—ilunak dira

—bai

—bai

—sekretuek ez dute inoiz gauza onik ekartzen

—eta maite dugu hori

—bai

—hori

NAUSIKA: Askatzen banauzue…. kontatuko… dizuet… oreinaren istorioa.

—nik jakin nahi dut

—askatu dezagun

—egin dezakegu hori?

—ez dakit zure sugeak dira

—patua patua da

—alda daiteke

—zuk zer diozu?

IRENE: (mihia kliskatzen du)

—beti berdin

—hori zer da bai edo ez

—bai esan du

—edo ez

—agian biak dira

—bai eta ez

—hori ezinezkoa da kontraesana litzateke

—zu bai zarela kontraesana

—beti berdin

—zu ixo

—hona ekarri gintuzun eta

—zu eta zure suge txatxu horiek

—neska bitxi kontatu iezaguzu Jazintaren istorioa

(Nausikari begiratzen diote, hau geldirik, harrizko.)

IRENE: Berandu.

(Laurek isilik tea zurrupatzen dute. Sugeek txistu. Laurek isilik bizkotxoa jaten dute. Sugeek txistu. Laurak isilik.)

—pena

—gustuko nuen neska xelebrea

—jada ez du madalena ezagutuko

—bai

—begira bere bulioa hor bakarrik

—pena ematen dit

—baloia

—hori

—gaizki esan duzu

—ez

—beti esaten duzu dena gaizki

—zu ixo

—zure suge horiengatik ez balitz

—beti berdin

IRENE: Zu ni zarelako… zer esan nahi ote zuen?

—eta askatzen badugu?

IRENE: Posible da?

—ez dakit

—agian…

(Sugeek txistu.)

—agian

—agian

IRENE: Oso isilik zaude.

—agian...

(Ahizpak mugimendu azkar bat egiten du. Sugeak buruan dantzan dabiltza, mahai gainetik, Nausika dagoen mahaira gerturatuz. Nausika harrizkoa da orain. Ahizpak txistu egiten du, suge turkesa bat bere lepotik behera irristan dator, besoa zeharkatu eta aurrez aurre jartzen da Nausikarekin. Sugeak txistu, mihia ateratzen du, Ahizpak txistu egin eta sugeak ahoa ireki du, bi hortzak Nausikaren bihotzean sartzen dira, haragizkoa zen baina orain harrizko den gorputz horretan barrena. Momentuan Nausikak arnasa sakon hartzen du. Gorputza bizirik. Sugea zintzilik du bularrean, hortzak bihotzean. Ahizpak txistu eta sugea berriz dator bueltan besotik gora lepoa zeharkatuz bururaino. Dantza etengabean elkartzen da besteekin batera.

—kontxo

—kontxo, kontxo

IRENE: Ongi etorri.

—guk egin dugu gurea

—egin orain zuk zurea

NAUSIKA: Nola?

—Jazinta horren istorioa

—esan ba

IRENE: Zu ni zara. Oreinaren eta lehoiaren kontakizuna.

NAUSIKA: Baina…

—zuk kontatu

IRENE: ...eta guk joaten utziko dizugu

NAUSIKA: Hirira?

—zuk kontatu

—hori kontatu

(Sugeek txistu. Nausika ondoezik, gorputza aulki gainean erortzen uzten du.)

IRENE: Hartu te pixka bat.

(Nausikak Ireneri begiratzen dio. Billie Holiday-ren Strange Fruits abestia datorkio burura, eta Jazintak hau entzun ondoren negar egiten zuenekoa. Hor goian Irenek, usteldutako fruitu bat dirudi. Hiru ahizpak aurrean ditu. Beraien besoei erreparatzen die, hezur eta azal. Hiria bertan dago. Bertan. Korrika irteten bada iritsiko da. Badaki azkarra dela. Ez duela arrastorik uzten. Badaki ezingo diotela jarraitu. Nausikak baloia hartzen du eta mahaian tente jartzen da. Jazintak kontatzen dion bezala hasi da istorioa kontatzen. Ozen.)

NAUSIKA: Ados, hau da Jazintak kontatu zidana: “Oreina eta lehoia”. Oihana gaur gertakizun bitxi baten testigu izan da. Aspalditik zetorren bien arteko liskarra. Lehoiak oreina jan nahi zuen eta noski oreinak ez zuen lehoiaren menua izaten amaitu nahi.

—normala

—ixo

NAUSIKA: Baina gaur, azkenean gertatu egin da, lehoia, ehiztari nekaezina, ez da gelditu oreina harrapatu arte. Azken honek gutxi egin zezakeen, denok dakigu oihaneko erregeari buruan zerbait sartzen zaionean zaila dela inork geratzea. Eta lehoiak beti izan du oreina ehizatzeko obsesioa.

(Sugeek txistu.)

      Oihana gertakizun bitxi baten testigu izan da gaur, ordea. Lehoiak bere atzaparrak oreinaren gainean jarri dituen momentu berean... bera oreina zela konturatu delako.

(Nausikak bat-batean mahaitik salto egin du, parean zituen tazak lurrera erori dira. Inork ezer egin aurretik korrika doa, oinak lokatzean, hiria agertzen zaion tokira, ez du atzera begiratzen. Nausika badoa badoa badoa. Sugeek txistu egiten dute. Espazioa aldatzen doa, espazioa aldatzen doa, bateriaren soinuak bortizki betetzen du eszena. Nausika korrika jarraitzen du, baloia eskuetan.)

. Zazpi

(Periferia.

Bateriaren soinua bat batean isiltzen da. Nausikaren arnasestua bakarrik entzun dezakegu.)

BABA / AMA: Umea jada ez bada ume bat eta hirian sartu behar badu

      hau da umea ez den umeak

      jakin behar duena:

      Periferia alde infinituak dituen poliedro bat da.

      Ez du hasierarik ez amaierarik.

      Baina,

      hemen hasten da dena eta hemen amaitzen.

      Zauria bera da irteera.

(Nausikak korrika, begiak itxita dator, baloia eskuetan. Estropezu egiten du emakume handi batekin. Honek bufalo bat dirudi edo zezen gizen bat. Sorbaldan zaku handi bat. Zakutik hari luze gorriak irteten dira. Bere ondoan beste bi emakume, dimentsio berdinekoak baina ezberdinak izaeran. Hirurak etengabeko mugimenduan. Batek hari luzea atera, besteak neurtu eta txirikordatu eta hirugarrenak moztu. Amaraun erraldoia, infinitua. Amaraunaren atzean hiria, bere osotasunean. Beraien inguruan ahuntz bat bekerekeka.)

AHIZPA FATIDIKOAK: Kontuz ume!

(Hirurak etengabeko mugimenduan.)

AHIZPA FATIDIKOAK:

            Heldu hau.

                  Txirikordatu bestea.

                          Moztu azkena.

                                       Heldu.

                                        Txirikordatu.

                                                  Moztu.

                                                    Txirikordatu.

                                                  Moztu.

                                          Txirikordatu.

                                        Heldu.

                          Moztu azkena.

                    Txirikordatu bestea.

              Heldu hau.

(Nausika arnasestuka. Hiriaren isla, amaraun erraldoiaren atzean. AHIZPA FATIDIKOAk ehuntze lanetan. Ahuntzak burua jarri dio esku gainean Nausikari. Honek ahuntza laztantzen du. Animaliak bekereke.)

NAUSIKA: Ez dut ulertzen.

AHIZPA FATIDIKOAK: Ez duzu ulertu behar.

            Heldu hau.

                               Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

                                       Hau da amaiera. Hasierarena.

(Ahuntzak bekereke.)

NAUSIKA: Ez da logikoa.

AHIZPA FATIDIKOAK: Gu ez gara ezer, ez gara inor. Ez gara.

            Heldu hau.

                               Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

                                     Zein da zure amaiera. Hasieraren amaiera.

(Ahuntzak bekereke.)

NAUSIKA: Ez dakit.

(Ahuntzak bekereke. Nausikak amaraunaren atzeko isla begiratzen du.)

NAUSIKA: Hiria. Hiria da nire hasiera.

(Ahuntzak bekereke.)

NAUSIKA: Nausika naiz eta hiria da nahi dudana.

AHIZPA FATIDIKOAK: Heldu hau.

                               Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

                     Non duzu haria? Lotzen zaituena. Bizitzara.

NAUSIKA: Haria?

(Ahuntzak bekereke.)

NAUSIKA: Ez dut haririk… nola sar naiteke hirian?

AHIZPA FATIDIKOAK: Galdetu digu. Nola?

                       Heldu hau.

                             Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

                                               Erantzungo diogu. Zergatik?

NAUSIKA: A topatu behar dut.

(Ahuntzak bekereke. AHIZPAK tokian geratzen dira seko.)

AHIZPA FATIDIKOAK: Gu ez gara ezer. Ez gara inor. Ez gara.

                       Heldu hau.

                             Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

NAUSIKA: Mesedez.

AHIZPA FATIDIKOAK: Gu ez gara ezer.

NAUSIKA: Mesedez.

AHIZPA FATIDIKOAK: Nor zara zu?

NAUSIKA: Ni Nausika naiz.

AHIZPA FATIDIKOAK: Hori bakarrik?

                       Heldu hau.

                             Txirikordatu bestea.

                                              Moztu azkena.

                                                                Heldu.

                                                                      Txirikordatu.

                                                                                      Moztu.

                              Edozer izan zaitezke. Baina ez Nausika.

                   Esan ba. Zer izango zara hirira sartu ahal izateko?

NAUSIKA: Baina ni Nausika naiz. Arrastorik uzten ez duena. Ez dut beste ezer izan nahi.

(Hiru emakumeak Nausikarengana gerturatzen dira. Honek pauso bat atzera.)

AHIZPA FATIDIKOAK: Denok nahi dugu beste zerbait izan. Zuk esan zein den zure zauria eta guk esango dizugu nor den Nausika ez den hori. Non duzun haria. Lotzen zaituena. Bizitzara.

(Ahuntzak bekereke, Nausikari behatza miazkatzen dio.)

NAUSIKA: Nik…

(Ahuntzak bekereke.)

NAUSIKA: Nik… Maradona izan nahi dut.

AHIZPA FATIDIKOAK: Ongi. Zauria da irteera.

(Hiru emakumeek Nausika txirikordatzen dute. Sarean. Sarean. Lotu. Txirikordatu. Heldu. Moztu. Lotu. Txirikordatu. Heldu. Moztu. Lotu. Lotu. Lotu. Ahuntza bekerekeka. Baloia erortzen da Nausikaren eskuetatik. Nausika zintzilik dago airean. Beldarra kuskuan berriz jaio zain. Badoa baloia bueltaka ahuntzaren oinetara iritsi arte. Animalia baloiaren gainera igotzen da, ekilibrioan. Bekereke. Iluna.)

. Zortzi

(Hiria.

Agertokian hiru pertsonaiaren silueta: ERROMA, Nausika eta SIMONE.)

BABA / AMA: Umea jada ez bada ume bat eta hirira sartu behar badu

      hau da umea ez den umeak

      jakin behar duena:

      Orain,

      munstroa

      bakarrik dabil.

(Erromak Nausika eskutik hartzen du.)

ERROMA: Garai zailek dantza amorratuak eskatzen dituzte. Zatoz!

(Bi emakumeak zutik jartzen dira.)

NAUSIKA: Eta bera? (Simoneri begira)

(Simonek lurrean etzanda jarraitzen du. Erromak Nausikari zerbait esaten dio belarrira. Eskutik tira eta zutik jartzen du. Korrika doaz.)

ERROMA: Zatoz! Jainko berriaren sorrera galduko dugu!

(Hiria kaosa da. Kea da. Burrunba da. Bateriaren erritmo eroa da emakume bakoitzaren gorputzetan. Hauspo bat. Baporezko barku baten bodega da. Joan-etorria, gona dantza. Hiria lana da. Emakumeen lana. Plataforma erraldoi batek hartu du eszenaren erdigunea. Metala eta kristala. Altura ezberdinetan, emakumeak, asko, milaka, ehunka, hara eta hona dabiltza mugimendu bizian. Estruktura metaliko zirkularra beraiekin batera mugitzen da, joan-etorri nekaezinean. Infinitua. Nausikak eta Erromak aurrera egiten dute. Nausika trakets, lanean diharduten emakumeekin estropezuka dabil.)

—kendu paretik!

—utzi pasoa utzi pasoa

—azkar honek erre egiten du

—traban zaude

—kendu

—kontuz!

—heldu honi

—eman

—utzi pasoa utzi pasoa

(Nausikak begiradarekin guztia irentsi nahi du. Dantza dela dirudi emakumeena, baina lana da. Infinitua. Nekaezina.)

ERROMA: Itxaron hemen.

(Erromak eskailera batzuk igotzen ditu, goian beste bi emakumerekin hizketan geratzen da. Hiria den mugimendu kaotiko horren barruan, Nausikak izkina batean dauden pertsonaiei erreparatzen die. Zaharrak dira oso, azal beltzarana zimurrez betea dute. Barrez, aulki jokoa dirudien zerbaitean dabiltza. Nausika jolasa hobeto ikusteko gerturatzen da. Batek fardela kentzen dio besteari, bigarrenak ipurdia garbitu eta azkenak gonazpikoa jantzi. Fardela kendu, ipurdia garbitu, gonazpikoa jantzi, fardela kendu… Pozik errepikatzen dute infinituraino akzioa, bata bestearen zimurretan barrena, gorputzaren tolesturetan galduta. Eszenari fardel usaina dario. Ez umeen fardelena, zahartzaroko fardel usaina baizik. Nausika gerturatu eta haien begiei erreparatu die. Ninia behar lukeen tokian, zulo bat besterik ez da ageri. ROSALINDAk, RABUk eta MIRENEk airea usaintzen dute. Beraien dantza eroa bat-batean geratu eta Nausikarengana inguratzen dira.)

ROSALINDA (airea usainduz): Danbor hotsa dut entzun.

RABU (airea usainduz): Bera ote?

MIREN: Non duzu baloia?

NAUSIKA: Zer?

RABU: Eskuak hartuta, ahizpa sorginak, itsasoko eta lurreko mezulari garenok, bira dezagun bira, hirurok batera.

MIREN: Isilik, sorginkeria amaitu da eta.

ROSALINDA: Ez duzu ezer galdu, ume?

(Nausika erantzutear da, Erromak eskutik heldu eta berriz ere hiriko kaleetan barrena galtzen dira. Atzean uzten dute fardel usaina.)

NAUSIKA: Nortzuk ziren horiek?

ERROMA: Hiru ero. Begira!

(Erromak Nausikari hondartzarako hozkailu txiki laranja bat erakusten dio.)

ERROMA: Lortu dut!

NAUSIKA: Zer da hori?

ERROMA (begi bat kliskatzen du): Paradisura iristeko pasea… Kontuz goian!

(Nausikak burua makurtzen du. Garabi handi bat pasatzen da beraien gainetik, ohe bat darama, ohean etzanda emakume erraldoi bat. Haragia eta gantza. Handia, handiegia, ohearen ertzetatik barreiatuko dela dirudi. Kantuan dabil. Ondoan beste emakume bat, ohera igota, txikia da, oso, oinetan masajeak ematen dizkio lehenengoari. Ohea badoa hegan. Hiriaren mugimendu etengabeak jarraitzen du. Etengabe lanean diharduten emakumeen gona dantza Nausika eta Erromaren inguruan.)

NAUSIKA: Nor zen hori?

(Emakumeek jarduna gelditu gabe erantzuten diote.)

—nor zen galdetzen du

—neska

—nola ez duzu jakingo nor den

—Paitxa Baltza

—Paitxa Baltza, neska!

ERROMA: Benetan galdu duzu burua, e! Ez zara ezertaz oroitzen?

(Nausikak ezetz buruarekin, Erromari begiratzen dio. Erroma ederra da, zuria, luzea, hauskorra dirudi. Antigoaleko gaitz batek jo izan balu bezala mugitzen da. Poesia. Erromak irribarre bat itzultzen dio Nausikari.)

ERROMA: Lasai, festan, abesten entzuten duzunean berehala oroituko zara. Ez dago Paitxa Baltza bezalakorik.

—zoragarria da

—bere ahotsa

—ederra

ERROMA: Brutala da! Horrek sendatuko zaitu!

—zuek neskak

—mugitu azkar

—ez duzue ezer egiteko edo?

(Hainbat emakume gurutzatzen dira bi neskekin; hauek aurrera jarraitzen dute beraien bidaian.)

NAUSIKA: Oso lanpetuta dirudite…

ERROMA: Gaur egun handia delako.

NAUSIKA: Arraro sentitzen naiz…. Zerbait garrantzitsua ahaztu izan banu bezala....

ERROMA: Gaur garrantzitsuena, bera da!

—Akiles

—Akiles handia

—Akiles ederra

—Akiles justua

—Akiles enpotradorea

—Akiles…

NAUSIKA: Akiles… ez dut gogoratzen...

ERROMA: Lasai… oraintxe ikusiko duzu...

NAUSIKA: Nor?

ERROMA: Akiles! (Ahopeka, hozkailu laranja erakutsiz) Goazen!

—nora zoazte horren azkar

—kontuz neskak!

—lanean egon beharko zenukete

. Bederatzi

(Estrukturak biratzen jarraitzen du eta, honekin batera, baita lanean dauden emakumeek ere. Nausikak eta Erromak beraien artetik bidea egiten dute. Erroma aurretik doa, tartean behin biratu eta irribarre egiten dio Nausikari. Hau, Erromak lurrean uzten duen arrastoari begira dabil. Ondotik pasatzen zaizkien emakumeenaren berdina da.)

NAUSIKA: Nik ez dut arrastorik uzten…

ERROMA: Zer?

NAUSIKA: Ez dudala arrastorik uzten.

(Espazioa guztiz aldatu da. Metala zegoen tokian kristala besterik ez da geratu. Angelu zorrotzak.)

ERROMA: Kontuz! Orain isilik ibili behar dugu. Jarraitu niri eta ez hitz egin inorekin.

NAUSIKA: Bai…

ERROMA: Zerbait galdetzen badizute esan lanera etorri garela.

NAUSIKA: Bai…

(Gizon baten argazki erraldoi bat, espazio handi batean. Argazkiaren aurrean banku bat, bertan eserita zazpi emakume gizonari begira.)

NAUSIKA: Zer da hori?

ERROMA (ahopeka): Benetan galdu duzu burua, neska! Sam Heughan da!

(Nausikak argazkiari erreparatzen dio. Gizonak soina agerian du. Masailezurra tenk, giharrak sendo. Begirada tinko.)

NAUSIKA: Jainko bat da?

ERROMA: Bai, ez da ederra?

NAUSIKA: Ez dakit… zer egiten du hor?

ERROMA: Argazkiak?

NAUSIKA: Bai… zertarako dago hor?

ERROMA: Zuk begiratua izateko. Ez al da ederra bera begiratzea?

NAUSIKA: Ez dakit… ez du ezer egiten?

ERROMA: Ez.

NAUSIKA: Zergatik dago erdi biluzik?

ERROMA: Gustatzen zaizu?

NAUSIKA: Ez dakit…

(Erromak Nausika bankuan eserarazi du, emakumeek ez diote bista kentzen argazki erraldoiari.)

NAUSIKA: Zer gertatu zaie? Harrizkoak dirudite…

(Nausika bankutik altxatzen da, bizkor.)

ERROMA: Zer?

NAUSIKA: Uste dut zerbait gogoratu dudala… (Bere buruari) Suge baten irudia datorkit burura…

ERROMA: Jarrai dezagun!

(Espazioa aldatzen doa, geroz eta garbiagoa, aurrera jarraitzen duten heinean liskarrean dabilen norbaiten ahotsa presenteago egiten da. Espazioa handitzen da eta lehen hegan ikusi dugun ohe erraldoia agertzen da eszena erdian. PAITXA BALTZA haur kanta bat abesten. Hainbat emakumek erdian dagoen figura bat inguratzen dute: AKILES.)

AKILES: Ez dut nahi ez dut nahi ez dut nahi ez dut nahi…

—a ver cariño zergatik ez duzu nahi

AKILES: Ez zait gustatzen.

—ez zaio gustatzen

—ekarri beste bat

—eta hau?

(Akilesek kexuka jarraitzen du. Emakumeak alde batetik bestera: bat irteten da, alkandora bat ekartzen du, bestea dator zapatila batzuekin…)

—hau ere ez

—agian hau gehiago duzu gustuko

—edozer jantzita ere eder zaude

AKILES: Ez dut nahi ez dut nahi ez dut nahi ez dut nahi…

(Paitxa Baltza kantuan.)

—Akiles

—Akiles handia

—Akiles ederra

—Akiles

—Akiles enpotradorea

(Akilesek, osatu gabeko izaki maskulinoak, ez gizona ez umea denak, emakumeetako bat jotzen du. Ekarri berri dioten alkandora loreduna jantzi eta bere harrokeria paseatzen du skate baten gainean. Ziztu bizian dabil gelan bisera atzera botata, galtza motzetan. Emakumeek Nausikaren eta Erromaren presentziari erreparatzen diote.)

—(Erromari) iritsi zara

—ekarri azkar

—Akiles ederra

—Akiles handia

—Akiles enpotradorea

—hemen duzu zure gaurko oparia

(Emakumeek Erromari eskuetatik kentzen diote hondartzako hozkailu laranja, ireki eta Frigo Pie bat ateratzen dute bertatik. Kontu handiz Akilesengana inguratu eta honi ematen diote. Akiles skatearen gainean dabil orain izozkia jaten. Gustu handiz miazkatzen du. Skatea geratu eta bi neskengana gerturatzen da.)

AKILES (Nausikari): Zergatik begiratzen dit honek tinko?

(Nausikak begirada lurrera.)

ERROMA: Barkatu, gaur ez da oso ongi aurkitzen.

(Akilesek Erromari masailak gogor heldu dizkio.)

AKILES (Erroma tinko helduz): Eta horrelako norbait nire aurrera ekartzea okurritu zaizu?

NAUSIKA: Utz ezazu bakean!

(Nausikak Akilesi bultza, hau trakets lurrera erortzen da. Paitxa Baltza bat-batean isiltzen da. Akiles haur bat bezala negar zotinka hasten da. Beste emakume guztiak oso arduratuta Akilesengana gerturatzen dira. Paitxa Baltzak titia atera eta ahoan jartzen dio. Hau zurrupaka negar zotinka. Emakumeak Erromarengana gerturatzen dira.)

—zer egin duzu

—zitala

—puta zikina

—akabatu dezagun

ERROMA: Barka iezaiozue! Berak ez daki…

(Akiles negar zotinka bularra edaten. Emakumeek burua laztantzen diote.)

—nahikoa izan genuen atzo bat galtzearekin

—Maradona gizajoa

—atzo Maradona

—Maradona Akiles

—ezin dugu bat gehiago galdu

AKILES (titia askatuz): Akabatu ezazue, moztu burua!

(Emakumeak bi neskengana gerturatzen hasten dira. Nausikak, Maradona izena entzun orduko, guztia oroitu du.)

NAUSIKA (emakumeei desafio eginez): Maradona? Maradona esan duzue? Badakit nor naizen, badakit zertara etorri naizen. Nausika naiz eta A bueltan eramatera nator. Eta zu ez zara jainko bat, zu ume bat zara, Frigo Pie bat jaten. Goazen, Erroma! Goazen hemendik!

(Korrika irteten dira biak. Emakumeen oihuak eta Akilesen negarrak atzean uzten dituzte. Espazioa aldatzen doa. Bateriajolearen eskumuturra arin dabil txastonean.)

. Hamar

(Erromak Nausika gerarazten du.)

NAUSIKA: A topatu behar dut, berandu baino lehen, horretara etorri naiz. Ulertzen duzu? Ez nintzen ezertaz oroitzen ez naizelako hemen inoiz izan! Orain badakit. Lagun iezadazu eta nik hiritik ihes egiten lagunduko dizut.

ERROMA: Ihes?

NAUSIKA: Bai!

ERROMA: Zergatik nahiko nuke hemendik irten?

NAUSIKA: Jazintak metro karratu baten bueltan bizi zen emakume baten istorioa kontatu zidan behin. Lurrean marrazturik zuen metro karratu horren bueltan ematen zituen egunak, askatasuna bi pausotara baino ez zuela jakin gabe… Istorioa ez zen Jazintaren asmakizuna, hiria da zuen metro karratua. Lurrean norbaitek marraztutako karratu horren bueltan zabiltzate eta ez dakizue askatasuna lortzeko bi pauso baino ez zaizkizuela geratzen. Lagundu A topatzen, berak jakingo du nola itzuli… zatoz!

ERROMA: Aske…

NAUSIKA: Aske!

ERROMA: A esan duzu, ezagutzen dut.

NAUSIKA: Nola?

ERROMA: Badakit non topatu dezakegun. Zatoz!

(Biak oinez, espazioa aldatzen doa, espazioa aldatzen doa, espazioa aldatzen doa. Apurka, zapaltzen duten lurrak beste testura bat hartzen du, nesken pausoa traketsa da.)

NAUSIKA: Lokatza…

ERROMA: Lasai, hasieran ibiltzea kosta egiten da…

(Nausikak barre egiten du.)

ERROMA: Zer duzu?

NAUSIKA: Gauaren hasieran topatu ditudan pertsonaia batzuez oroitu naiz. Maradona madalena bat zela pentsatzen zuten…

ERROMA: Zergatik ezagutzen duzu Maradona?

NAUSIKA: Ez dut ezagutzen, Jazintak dituen zintetan ikusi dut. Ona naiz, badakizu? Baloiarekin. Agian bera baino hobea.

ERROMA: Atzo hil zen.

NAUSIKA: Jainko bat zen, ezta, Akiles bezala?

ERROMA: Bai.

(Bidea geroz eta traketsagoa, biak kostata dabiltza.)

ERROMA: Iritsi gara.

(Lupetza, iluna, argi printza bat baino ez da sartzen espazioaren alde batetik.)

NAUSIKA: Hemen ez dago inor.

ERROMA: Lasai, laster agertuko da.

NAUSIKA: Ez dakit nire baloia non gald...

(Nausikak ziztada bat sentitu du bularrean. Begirada jaitsi. Labana du lehen bihotza zuen tokian. Labanaren kirtenak Erromaren eskua du jabe, honek labana askatu eta bi pauso atzera ematen ditu.)

ERROMA: Zuk diozun askatasun hori, ez dut nik nahi. Nausika, arrastorik uzten ez duena, ezlekutik datorrena. Handiagoa espero zintudan, ederragoa. Zu akabatzeko idatzia izan naiz, badakizu? Noiz azaldu zain eman dut bizitza. Asko da zutaz kontatu didatena, eta bai, handiagoa eta ederragoa espero zintudan. Nola izan zaitezke horren arrunta? Lotsa ematen dit zure sinpletasunak. Erraza izan da, oso. Orain, entzun ondo, Nausika, nik ez dut aske izan nahi ez dut aske izan nahi ez naiz aske izango. Nik, nire metro karratuan bizi nahi dut eta ez dizut utziko hori kentzen. Nor uste duzu zarela, nor, niri zure askatasuna inposatzeko? Entzun ondo, bai, hemen geratuko naiz nire jainkoak gurtzen eta zuk ezin izango duzu hori eragotzi. Ez. Hori naiz ni.

(Nausika lurrera erori da. Eskua labana duen tokian. Argia aldatzen doa, bateriaren txastona ozen dabil dantzan. Hirian lanak jarraitzen du, makinaria geraezina. Erroma badoa korrika.)

. Hamaika

(Ikusle maitea, zer da zuretzat gorputz perfektu bat? Hori da MADDI. Akiles negarrez utzi dugun gelara itzuli gara, Paitxa Baltza zegoen ohe handiaren gainean orain Maddi dago. Bakarrik. Biluzik. Urrunean festa baten oihartzuna: Paitxa Baltza abesten eta gizonen ahotsak. Maddi ederra da, bere azalak ez du inperfekziorik, leuna da. Ile luze horia motots batean jasoa du. Eszenako argiak zeharka jotzen du bere gorputza, ametsetakoa dirudi. Zer da zuretzat gorputz perfektu bat? Hori da Maddi. Olio pote bat du eskuetan, pote urdin bat. Ireki eta izpiliku usain gozoz bete da aretoa. Esku batean isuri du olioa, azazkal luzeak ditu, ongi zainduak. Atzo egin zioten manikura, zoragarria. Olioa parrastan erortzen da behatz artetik eta zetazko maindire arroxak zikindu ditu. Bi eskuak elkartu ditu Maddik, olioa nahastu eta bularretik hasi du automasajea, gero tripa, bi izterrak. Ohe gainean dago, brillante, gainean marmelada duen croissant egin berria dirudi. Maddi trebea da, ongi ezagutzen du bere gorputza, horrela sortu dute: bere gorputza ondo ezagutzen duen eta croissant distiratsu bat dirudien emakume perfektua bezala. Izterretan barrena gidatu du bere behatz abila eta klitoria ferekatzen duen bitartean, beste eskuarekin titiak igurzten ditu. Dantzaria dirudi baina ez da. Ez zuten dantzari izateko sortu, laztandua izateko sortu zuten Maddi. Tarteka behatza sartzen du baginan eta beste eskuarekin olio pote urdina gorputzean isuri egiten du. Nork garbituko ditu gero izara arrosa palo horiek? Zetaren gainetik orbanak kentzea ez da erraza. Baina hori berdin zaio Maddiri, bere lana ez da zeta garbitzea. Maddi gero eta azkarrago dabil bere gorputza ferekatzen, gora behera ezker eskuin behera gora behera arin arin arin. Absurdoa bilakatu da mugimendua. Maddi hiriko errebista guztietako portada da, Maddi erotikoa da, Maddi sentsuala da, Maddi sexuaren erregina da. Maddik ez du orgasmo bat izan 1955etik, baina hor dago bere gorputza ferekatzen, beste batzuek begiratua izan dadin. Maddi ez da inoiz korritzen, baina zuk baietz uste duzu perfektua delako, sexu makina. Momentu horretan Simone sartzen da gelan. Arnasestuka, Nausika dakar arrastaka.)

SIMONE (ahopeka): Azkar! Lagundu igotzen.

(Maddik bere dantza absurdoa geratu eta Simoneri laguntzen dio. Oihu trakets bat igortzen du Nausikaren bihotza zeharkatzen duen labana ikustean.)

MADDI: ¡Está muerta!

SIMONE: Ayúdame. Todavía respira.

MADDI: Pero, ¿cómo es posible?

SIMONE: Es ella.

(Biak Nausikari begira.)

MADDI: No me jodas, Simone, no me jodas. Joder, joder, joder, joder. Y qué quieres que haga yo, estos están al caer.

SIMONE: Hay que hacer algo.

(Gizonen ahotsak gertu.)

MADDI: Joder, joder, joder, joder, y... ¿qué hacemos?

SIMONE: No sé.

MADDI: ¡Arráncaselo!

SIMONE: ¿Cómo voy a hacer eso?

MADDI: Nena, ¡arráncaselo! Si ya no está muerta con ese pedazo de cuchillo clavado en el cuerpo… ¿qué más puedes hacer?

(Gizonen ahotsak gertu, Akiles goraipatzen dute. Simonek bi eskuak jarri ditu labanaren gainean. Indarrez tira egin. Labana bularretik irten da eta Nausikak arnasa sakon hartu du. Bizitzara bueltan. Paitxa Baltzaren ahotsak eszena bete du. Simonek Nausika ohe azpian sartzen du.)

SIMONE (Nausikari): Itxaron hemen.

(Nausika ohe azpitik eszena ikusten. Gela gizonez bete da. Paitxa Baltzak abestiaren azken notak kantatzen ditu. Guztiek txalo. Nausikak emakume baten ahotsa entzuten du identifikatzen ez duen hizkuntza batean hitz egiten. Ahots leuna. Akilesen zapatilak bereizi ditzake dagoen tokitik. Emakumeak zerbait esan du, guztiek txalo. Akilesen zapatilak emakumearen oin hutsetara gerturatu dira. Ahots sakona duen gizon batek zerbait esan du eta Akilesengana beste oin batzuk gerturatu dira. Simonerenak. Nausikak gorputza mugitu du eszena hobeto ikusteko. Ahots leuna duen emakumea erdi biluzik dago, gorputza Akilesen sorbalda gainera erortzen utzi du. Gizonezko batek Simonek soinean duen kimonoa ireki du. Honen gorputza agerian geratu da. Gizonek barre. Ahots leuna duen emakumeak hizkuntza arraroan hitz egiten du. Akilesek kimonoari tira egin dio. Simoneren bularrak eta zakila agerian geratu dira. Gizonek barre. Batek bultza. Ahots leuna duen emakumeak zerbait esan du eta gizonak kantuan hasi dira. Honek kanpora irtetera gonbidatu ditu. Gizonek ahots leuna duen emakumea airean hartu eta badoaz. Isiltasuna. Simone sua da, bere ile kizkur gorrizka bezala. Simone malgua da, arina da. Kimonoa hartu eta bere gorputza bildu du laztan batean bezala. Gela hutsik dagoela begiratu eta Nausika ezkutuan dagoen tokira gerturatu da, eskua luzatu dio. Nausika ohe azpitik irteten da beldurturik.)

NAUSIKA: Zu berriz.

SIMONE: Bizirik zaude! Nola da posible?

NAUSIKA: Ez gerturatu! Ez eman pauso bat gehiago.

SIMONE: Ongi da, lasai, ez zaitut ukituko.

(Nausikak gorputzetik atera berri dioten labana ikusten du lurrean. Hartu egin du. Simoneri mehatxu.)

NAUSIKA: Ezta pauso bat gehiago ere.

SIMONE: Ezin gara hemen geratu. Topatzen bazaituzte… benetan, ezin gara hemen geratu.

NAUSIKA: Zer egiten zenuen lehen, hiriko sarreran.

SIMONE: Zu esnatzen ari nintzen, ez nuen Erromak zu nik baino lehen topatzerik nahi.

NAUSIKA: Zergatik. Esan!

SIMONE: Amestu egin zaitut.

NAUSIKA: Zer zara, gizon bat?

SIMONE: Ez.

NAUSIKA: Orduan zer zara? Esan!

SIMONE: Simone.

(Nausikak bihotzaren erdian duen zuloari erreparatzen dio. Bi behatz sartzen ditu, harrizkoa. Labana eskuan.)

SIMONE: Utzi laguntzen, mesedez.

NAUSIKA: Zergatik.

SIMONE: Zintzilik, hari gorrien artean, zu.

      Zintzilik, zauri barruan, zintzilik.

      Bihotza hain dut hautsia,

      dantzatzean kristal hotsa entzuten dudala. Esan zenidan.

      Baita nik ere. Erantzun nizun.

      Esan zenidan. Imajina ezazu munstro bat.

      Ni naiz. Erantzun nizun.

      Zu ni zara. Zatoz idatzi gabe dagoen horretara.

      Eta nik baietz esan nizun.

(Nausika eta Simone elkarri begira geratzen dira. Gizonen ahotsak bueltan. Simonek Nausika eskutik heldu eta korrika irteten dira. Korrika doaz, hegan. Hiria lana da, kea da, emakumeen lan amaiezina da, biek korrika egiten dute.)

NAUSIKA: Itxaron! (Pausa) Arrunta naiz, Erromak arrazoi zuen. Ezin izan dut Amak eta Babak eskatutakoa bete. Arruntegia, sinpleegia. Begiratu, begiratu ondo. Ni ez naiz A, ez naiz. Hemen noa ezagutzen ez dudan norbaitekin ihesi. Nora? Ez. Ezin naiz joan. Ezin naiz joan. A topatu behar dut, baina nola? Ni neuk ere ez badut inoiz ikusi. Gezurra esan nien, Amari eta Babari, hirira etorri nahi nuen, Maradona ezagutu. Hiria nahi nuen, beste ezer baino gehiago. Gezurra esan nien. Iruzur bat naiz.

SIMONE: Nik badakit nor den A.

NAUSIKA: (isilik)

SIMONE: (isilik)

NAUSIKA: (isilik)

SIMONE: (isilik)

NAUSIKA: Hori esan zidan azken pertsonak labana bat sartu zidan bihotzean.

(Simonek Nausikari begiratzen dio.)

NAUSIKA: Total… zer gehiago gertatu daiteke?

(Nausikak eskuan duen labana itxi eta poltsikoan gordetzen du.)

SIMONE: Goazen!

. Hamabi

(Eskuek egurrezko mahai handia kolpatzen dute. Alai. Mahaiaren bueltan, forma eta adin ezberdinetako hamabi gizon, jan-edanean. Batek oihu bat botatzen du eta besteek jarraitzen diote. )

—um blem ble!

—e!

—um blem ble!

—e!

—kopa hori!

—e!

—kopa hori!

—e!

—txirri aska

—txirri aska

—altxa

—altxa kopa hori

—ieu!

(Eskuetan dituzten kopak hustu eta berriz eseri dira mahaian, hipnotizaturik, mahai gainean hara eta hona dabilenari begira. Honek kontatuko duenaren zain. A emakume handia da, beltza, beltz-beltza, gaua bera baino beltzagoa. Bere bi begiek faroak dirudite eta ahoak berriz, ehunka hortzen jabe den ilargi erdi bat. Burua arrasean moztua. Botak. Galtza zabalak. Kamiseta mahuka-motz kakia estu geratzen zaio gerri bueltan. Mahai gainean dabil, hau eszenatokia balitz bezala, sortzen duen erakarpenaren jakitun. Ak badaki mahaiaren bueltan eserita daudenen maisulana dela bera. Idatzi duten onena. Pertsonaia perfektua. Bi munduen artean mugitu daitekeen emakumea. Ia-ia. Ia-ia. Ia-ia jainko bat.)

A: Sofokles, zu beti bezain fin.

(Guztiek barre. Batek eztula egiten du.)

A: Bete ezak kopa beldurrik gabe, motel!

(SOFOKLESek bere kopa betetzen du, beste gizonek atzetik jarraitzen diote.)

—non topatu zenituen

—hori non!

—amaiera kontatu gabe ezin gara geratu!

A: Jakin nahi duzue, e!

—ez izan gaiztoa

—kontatu!

—kontatu!

A: Eta trukean zer?

—zurienetan zuriena!

—hementxe moztua!

—kontatu!

—kontatu!

(Kokaina poltsatxoa erakutsi eta gizonek marra bat prestatzen diote. Ak biziki esnifatzen du mahai gaineko lerro zuzena.)

A: Bizio guztiak nire gain geratuko ote dira ba gaur gauean? Istorioaren amaierara iritsi nahi baduzue gehiago edan beharko duzue.

(Brandya barra-barra mahaian. Guztiek kopak betetzen dituzte. Eztul solteak entzuten dira. Gizonak jakin-minez.)

—esan!

—non zeuden?

—esan!

A: Paitxa Baltzaren gona azpian ezkutatuta!

(Guztiek barre. Oihu. Algara.)

A: Imajinatu beraien aurpegiak han topatu nituenean.

—ez da giro izango barrunbe horretan

—ez motel!

(Barreak eta eztulak.)

A: Erdi itota zeuden gizajoak. Baina edan, gizonak, edan! Hiriko brandyrik onena ekarri dut gaur zuentzat!

(A mahai gainean eseri da. Sofoklesen ondoan.)

A: Edan, gizona.

—nire obrarik ederrena zara badakizu?

A: (guztientzat) Meloso jartzen ari ote da?

(Barreak. Eztul gehiago. Ak kopa betetzen dio. Sofoklesek gustura edaten du.)

A: Kuriosoa da, azken finean plazer bat izan da zuretzat lan egitea, aita.

(Sofoklesek kopa mahai gainean uzten du eta eskuak eztarrira eramaten ditu. Eztulka. Itotzen ari da. Mahaiaren bueltan barreak eztul bilakatu dira. Gertatzen ari denaz jabetzen hasi dira batzuk eta A harrapatu nahian dabiltza trakets. A mahai gainean dabil, dantzari. Gizonen atzaparrak lasai saihesten.)

A: Maiteak, maiteak, kontrako eztarritik joan ote zaizue ba brandya? Ene! Nire ustetan onenetan onena ekarri dut eta. Lastima nik probatu ezin izatea….

(Eztulak amaitzen doaz. Isiltasun osoa. Ak poltsatxo zuria kentzen dio esku artetik bati. Mahaian tokia egin eta marra bat prestatzen du. Aspiratu. Garratz eta gozo. Zigarro bat biltzen hasten da.)

A: Ikusi zaituztet. Irten hortik.

(Bi neska gelaren beste aldean. Bata luzea eta ile gorria, kimono loreduna elegante darama gorputz gainean. Bigarrena txikiagoa, forma gabea, gelatina.)

A: Hauxe nire maisu lana. Segi, segi beste jainkoak ohartaraztera. Iristen direnerako ez naiz hemen izango.

(Zupada bat ematen dio zigarroari, poliki, mahaitik irteerara doan bidean.)

A: Oraindik hor? Ez duzue ezer esan behar? Guztiak akabatu ditut. Ondo akabatu ere.

(Bi neskak gerturatu egiten zaizkio. Ak aurrera jarraitzen du hauei jaramonik egin gabe, gelatik irten da. Bi neskak atzetik. A hiriko kaleetan galdu da. Bi neskak atzetik. Espazioa aldatzen doa. Espazioa aldatzen doa. Bi neskak atzetik. Hiria den estruktura biraka, bide luzea egiten dute. A lasai, zigarroa amaitu eta eskuak poltsikoan sartzen ditu. Tarteka atzera begiratu. Bi neskak segika. Espazioa ireki egin da. Han goian zuhaitz bat. Hiriko bakarra. Adar luzeenetik MIA zintzilik, lepotik. Ibai ertzeko adarretan geratzen diren plastiko horietako bat dirudi. Zuri. Kulunka gozoan.

. Hamahiru

(Zintzilik.)

MIA: Nire bila etorri ziren. Azkarra izan zen.

      Zer egin nezakeen nik gorputz txiki honek masa horren aurrean.

      Borrokatzea pentsatu nuen indarrez aldentzea nire gorputza inoiz baino lasaiago geratu zen ordea panpina beste horien dantzan galduta utzia.

      Barre egin zuten arropa zaharra kendu zidatenean kuleroak jaitsi eta kamiseta apurtu eta apurtuta sentitu nintzen.

      Oso barruan nire gorputzean ezkutatu nintzen barruan oso gaztelu baten gelan geratu izan banintz bezala.

      Urrunak ziren astintzen ninduten bulkadak baina nik erreflexu bat bezala sentitzen nituen ez nireak bestearenak agian zureak nire barruan sartu nintzen gehiago beraiek nire barruan sartzen ziren bitartean ezkutaketan ari bagina bezala.

      Oso urrunak ziren ahotsak eta barreak eta arnasak panpina eta Amaren besarkadez oroitu nintzen eta bere usainaz eta Babak belarrira xuxurlatu zidan lasai lasai dena pasako da eta zuk zu izaten jarraituko duzu eta nik kasu egin nien.

      Bulkadak amaitu eta barreak amaitu zirenean eta agian ni panpina odoldua nintzela ikusi zutenean pentsatu nahi dut egin zutenaz jabetu zirenean han utzi ninduten.

      Niri luze egin zitzaidan une hori eta gero sentitu nuen soka nire lepoan eta oinak airean eta igo ninduten.

      Ikus zezatela besteek ni bezalakoei gertatzen zaiena ikaratu daitezen eta egin ez dezaten eta izan ez daitezen aske libre bihotz.

      Eta hegan nengoela sentitu nuen eta nire oinak mugitu ziren eta mina joaten hasi zen eta Baba sentitu nuen xuxurlaka eta Amak besarkatu ninduen eta beste guztiekin joan nintzen nire panpina hemen utzi betiko eta nire pertsonaia Mia eta nire pertsonaia eta mina eta pertsonaia zu maitatzeko jaioa jainko o! jainko zu maitatzeko jaioa Balberen bisita jaso artean.

      Fuck you jainko zaren hori fuck you orain emakume hegalari bat naiz.

(A zuhaitzaren azpira iristen da. Miaren oinak laztantzen ditu emeki. Gerri buelta besarkatu. Gorputza gorantz bultzatu du, hau zuhaitzetik jaitsi nahian. Soka lodia da, gorputza astuna, zuhaitza altua. Oinen azpian eseri eta zigarro bat biltzen hasten da, bi nesken presentzia urrunean.)

A: Niri begira geratu behar al duzue?

(Bi neskak gerturatu egiten dira. Bikote arraroa osatzen dute.)

A: Zer?

(Gelatina gorputza duena gehiago gerturatzen da.)

NAUSIKA: Amak bidali nau. Zure bila.

(A Nausikari begira geratzen da.)

A: Badakit. Ez duzu arrastorik uzten.

(Nausikak egindako bideari begiratzen dio. Simone eta Aren arrastoak bertan.)

NAUSIKA: Amak ez zaitu galdu nahi. Amak ez du zu hirian geratzerik nahi. Esan dit: ez dadila gehiago beraien tresna izan. Toki horretan sufrimendua baino ez dago.

(Nausikak Miaren oinak besarkatzen ditu.)

A: Nire bila bakarrik etorri zara. Bera ez zen haragizkoa izatera etorri.

NAUSIKA: Izendatzen ez dena ez da existitzen.

A: Jazintak kontatu zidan, nirea. Amaiera. Nahiko epikoa da. Ez nuen gutxiago espero, egia esan.

(Zuhaitzaren azpian hirurak. Behean hiria, mugimendu etengabean.)

NAUSIKA: Ez dut ulertzen. Zer gara?

A: Antzezlan bateko pertsonaiak.

NAUSIKA: Ez gara errealak, beraz?

A: Fikzioa gara. (Miari begiratuz) Lagundu bera hortik jaisten.

(Nausikak poltsikoan duen labana ateratzen du. Zuhaitza trebe igo du. Soka lodia mozten du labanarekin. Simonek eta Ak Miaren gorputza hartzen dute airean. Lurrean etzaten dute. Simonek soka kentzen dio lepotik. Nausika zuhaitzetik jaitsi da.)

SIMONE: Eta zer egingo duzu orain?

A: Lurperatu. Hori da nitaz espero dena.

NAUSIKA: Eta zutaz espero dena egiten ez baduzu? Eta salbatzen bazara?

A (irribarre): Ez naiz jainko bat. Horrela idatzi naute. Indartsua neurrian, azkarra baina ez azkarregia, basa baina kaiola baten barruan. Nire kateak noraino iristen diren badakit. (Miari begira) Nola borrokatu zuen ikusi izan bazenute. Idatzitakotik haratago.

NAUSIKA: Eta zer da nitaz idatzi dena? Zer da espero dena?

A: Ez dakit.

NAUSIKA: Nola ez dakizula, zuk dena dakizu. Esan! Zer da nitaz espero dena? Zein da nire amaiera? Zer da egin behar dudana? Zer naiz, zaintzailea, prostituta, bufoia, ama, emaztea, amantea, esan! Esan!

A: Zu ez zara ezer.

(Ak Mia hartzen du besoetan.)

NAUSIKA: Ez dut ulertzen.

A: Zu, ez zara beraiengandik sortua izan. Amak eta Babak sortu zintuzten eta Jazintak eta Miak… Miak gogo biziz irudikatu zintuen, bai…. eta nik. Horregatik ez duzu arrastorik uzten. Zu ez zarelako ezer. Ez zara inor beraientzat.

NAUSIKA: Ez naiz existitzen?

A: Edozer izan zaitezke edo ezer ez. Gu denok batera edo zu, zure sinpletasun ederrean.

(Hirian geroz eta mugimendu gehiago. Ak joateko keinua egiten du.)

A: Nire amaiera epikoa zain dut. Plazer bat, Nausika, eta…

SIMONE: Simone.

(Irribarre eta badoa Mia besoetan duela. Nausika eta Simone zuhaitzaren azpian, behean hiria, mugimendu bizian.)

NAUSIKA: Ez naiz existitzen…

SIMONE: Baina nik uki zaitzaket.

(Simonek Nausikaren ilea laztantzen du. Nausikak Simoneren bihotzean jarri du eskua. Bateriaren txastona gozo.)

SIMONE: Zintzilik, hari gorrien artean, zu.

      Zintzilik, zauri barruan, zintzilik.

      Bihotza hain dut hautsia,

      dantzatzean kristal hotsa entzuten dudala. Esan zenidan.

      Baita nik ere. Erantzun nizun.

      Esan zenidan. Imajinatu ezazu munstro bat.

      Ni naiz. Erantzun nizun.

      Zu ni zara. Zatoz idatzi gabe dagoen horretara.

      Eta nik baietz esan nizun.

NAUSIKA: Eta orain?

SIMONE: Nahi duzuna.

NAUSIKA: Eta zer da hori?

SIMONE: Dena eta ezer ez.

NAUSIKA: Eta A salbatzen badugu bere amaiera epikotik?

SIMONE: Saia gaitezke.

NAUSIKA: Eta Ama eta Babarengana itzultzen banaiz?

SIMONE: Egin dezakezu.

NAUSIKA: Etorriko zinateke nirekin?

SIMONE: Nora?

NAUSIKA: Idatzita ez dagoen horretara.

SIMONE: (irribarre)

(Nausikak labana poltsikoan sartzen du. Bi neskak maldan behera. Eguna argitzen doa. Bateriaren txastona gozo, gero eta azkarragoa bihurtzen da, neskak korrika doaz. Espazioa aldatzen doa. Espazioa aldatzen doa. Espazioa aldatzen doa.)

. Bat

(Ilunabarra, publikoak eszenatokia inguratzen du. Agertokian bi emakume korrika. Ihesaldi bortitzean. Bi tximeleta dirudite paperezko lanpara baten barruan.)

A: Korrika goaz, korrika goaz baso bat zeharkatzen dugun bitartean. Korrika goaz. Korrika zoaz eta ni zure atzetik noa korrika. Beraz zu zoaz korrika eta ni atzetik doan zerbait naiz. Zure estelaren atzetik. Korrika zoaz goaz eta ez dugu gure arrastoa tapatzen. Beraz traketsak bihurtu gara. Beraz edozein momentutan topa gaitzakete. Badakit. Baina zure atzetik noa eta zuk ere badakizu baina zu korrika zoaz. Korrika zoaz bere besoetara korrika bere beso hutsetara korrika bere atrezzoko besoetara korrika kartoizko beso horietan babestera erortzera. Korrika doazen bi emakume gara basoan, gauean. Zu korrika zoaz ezin duzulako irudikatu zure burua korrika egin gabe bere besoetan erori gabe eta ni korrika noa zure atzetik zure atzetik zure atzetik.

MIA: Korrika goaz, korrika goaz baso bat zeharkatzen dugun bitartean. Korrika goaz. Korrika noa eta zu nire atzetik zatoz korrika. Beraz ni korrika noa eta zu atzetik zatozen zerbait zara. Nire estelaren atzetik. Korrika noa goaz eta ez dugu gure arrastoa tapatzen. Beraz traketsak bihurtu gara. Beraz edozein momentutan topatu gaitzakete. Badakit. Baina ni korrika noa eta zuk ere badakizu baina korrika zatoz. Korrika noa bere beso hutsetara korrika bere atrezzozko besoetara korrika kartoizko beso horietan babestera erortzera. Korrika doazen bi emakume gara basoan, gauean. Ni korrika noa ezin dudalako irudikatu neure burua korrika egin gabe bere besoetan erori gabe eta zu korrika zatoz nire atzetik nire atzetik nire atzetik.

A: Zu geratzea gustatuko litzaidake. Zu seko geratzea. Geratu zaitez geratu zaitez geratu zaitez geratu zaitez geratzeko geratu. Ez dakit ze indarrek bultzatzen zaituen ez geratzera. Ez dakit ez dut ulertzen ulertzen dut baina ez dut ulertu nahi. Soka. Soka da. Gerriari lotua duzun soka ikusezin bezain erreala. Eta korrika zoaz. Berriz. Beti. Korrika zoaz. Berriz. Beti. Eta ni zure atzetik.

MIA: Hemen geratzea gustatuko litzaidake. Seko geratzea. Oinak geratu entzun geratzeko esan dizuet hemen geratu geratu zaitezte esan diet geratzeko esan diet esan baina korrika noa. Soka. Soka da. Tiraka dudan soka hau ikusezin bezain erreala. Nor jarri dit nork nik? Neure buruari jarri ote diot? Ez dut uste soka soka soka gorroto zaitut hemen geratu nahi nuke seko baina korrika noa berriz. Beti. Baina korrika noa. Berriz. Beti. Eta zu nire atzetik.

A / MIA: Bi soka. Bi soka. Bi soka. Bi soka basoan. Bi soka. Bat zuretzat. Bestea niretzat. Bi soka. Bi soka. Bi soka. Lotu. Lotzen zara. Lotzen nauzu. Lotu gintuzten noiz ez dakit. Lotua nintzen jaio nintzenean. Nork ez dakit. Lotua nintzen ordea. Bi soka. Bi soka basoan. Bi soka korrika basoan. Sokek ez dute korrika egiten. Baina bi soka gara. Orduan bai. Korrika egiten dugun bi soka gara. Bi emakume soka. Bi soka dituzten bi emakume korrikalari.

A: Zu geratzea gustatuko litzaidake. Zu seko geratzea. Baina korrika zoaz. Berriz. Beti. Baina korrika zoaz. Berriz. Beti. Eta ni zure atzetik.

MIA: Hemen geratzea gustatuko litzaidake. Seko geratzea. Baina korrika noa. Berriz. Beti. Baina korrika noa. Berriz. Beti. Eta zu nire atzetik.

(Iluna. Amaiera.)

Piztiak

Krudelak iruditu zaizkit beti antzezlanetako heroi femeninoak.

Krudelak beraien zauriak.

Krudelak beraien auziak.

Krudelak emakume hauek, gizonezkoen buru horietan, egitera behartuta zeuden

ekintzak.

Krudelak beraien fama.

Krudelak beraien lanak eta dramak.

Krudelak ere ateratako kanak.

Nahiko nituzke askatu.

Nahiko nituzke askatu.

Zuen kargak.

Gureak ez daitezen izan gehiago inoiz.

Zuen kargak.

Gureak ez daitezen izan gehiago inoiz.

Zuen kargak.

38 omen arima sendatzeko loreak.

38 omen arima sendatzen duten loreak.

Nik bat gehitu nahi izan diet, badaezpada, azkena, nirea, lore bainaiz izenez eta piztia izatez.

39 omen arima sendatzeko loreak.

39 omen arima sendatzen duten loreak.

Piztiek jarraitu dezatela piztia izaten. Inoiz ez domestikatuak. Basak. Basandereak. Askeak. Munstroak. Loreak.

Segi ba libre. Basoan aske. Piztia basandere lore andre.

Inoiz ez gehiago ezleku, deserri eta periferiako biztanle.

Segi ba libre. Basoan aske. Piztia basandere lore andre.

Gureak ez daitezen izan gehiago inoiz.

Zuen kargak.

Gureak ez daitezen izan gehiago inoiz, zuen kargak.

Ezlekua habitatzen dutenak

AMA / MEDEA

      Medea, Eetes Kolkidako erregearen eta Idia ninfaren alaba, emakume autonomo eta ezohikoa, garaiko prototipo idealaren aurkakoa. Greziarrek asko idatzi zuten bere herria galbidera eraman zuen sorgin honi buruz. Bere familia osoa hil omen zuen gizon baten atzetik ihes egiteko. Gizon hau Jason zen. Honi, Kolkida konkistatzen lagundu eta bi seme izan zituzten elkarrekin.

      Brandy edaleek historian zehar obsesio berezi bat izan dute emakume honekin, eta gehien errepresentatua izan diren emakumeen Top 10ean aurkitzen da. Margo, testu, olerki, istorio asko idatzi dituzte: Medea zitala, Medea basa, Medea sorgina, sentsuala, mendekuzalea, hiltzailea… fikzioak horrela ekarri digu behin eta berriz. Baina oso gutxitan ama bezala.

      Zergatik ez da egokia Medea ama ere badela gogoraraztea? Bere semeak hil zituelako? Zergatik hil zituen? Semeak hiltzen badituzu ama izateari uzten diozu? Zerk eramaten du ama bat bere semeak hiltzera?

      Sistemari ez zaiola komeni amatasunaren ideia erromantikoa eraistea, hori ebidentzia bat da. Baina zer da fikzioak amatasunaren inguruan eraiki duena? Eta ondorioz zer da ama izatea gure imajinario kolektiboan?

BABA / KLITEMNESTRA / BABA YAGA

      Baba sortzeko, niretzat kuttunak diren bi pertsonaia izan ditut gogoan, biak ere begetarianismotik gutxi dutenak: Klitemnestra eta Baba Yaga.

      Troiara iritsi baino lehen, Agamennon eta bere tropak Auliden geratu ziren ez aurrera ez atzera. Misioarekin jarraitu nahi bazuten Ifigenia sakrifikatzea zen bidea. Hau Klitemnestra eta Agamennonen alaba zen. Noski, Agamennonek ez zuen guda galdu nahi eta bere alaba engainuen bitartez irlara ekartzea lortu zuen, han sakrifikatua izateko. Agamennonek Troiako guda irabazi zuen, itzultzean bere emaztea Klitemnestra zain zuen. Honek Agamennon erail zuen. Greziarrek zioten bere gizonaren gorpuarekin salda egin eta hau afaltzen pasatzen zituela gauak.

      Baba Yaga kultura eslaviarreko pertsonaia antropofago bat dugu. Basoan galduta duen etxetxora iristen bazara, berak agindutako lan guztiak burutzeko aholkua emango nizuke, nahiz eta hauek neketsuak izan. Egiten ez badituzu bere labean haragizko pastel goxo izaten amaitu dezakezu.

      Grimm anaiek, nola ez, brandy edale sutsu haiek, emakume honen figura hartu eta sorgin gizajale basati bilakatu zuten Hansel eta Gretelen istorio ezagunean. Zergatik jaten zituen? Eta horrek zer axola du, emakume basatia zen, basoan bizi zena… Arrazoiak sobera daude beti Grimm anaientzat. Kultura eskandinaviarrean ordea, Baba Yagaren etxea, emakume etxe moduko bat da. Galdurik dauden emakumeak iristen dira bertara eta Baba Yagak jarririko lanei esker bidea aurkituko dute edo saiakeran hilko dira. Emakume honen etxea topatzea ez da erraza, ordea; oilo hanka batzuen gainean eraikita dago, eta inoiz ez omen da basoko toki berean egoten.

      Esandakoa, Babarekin topatzen bazara, egin agindutakoa, zure onerako izango da eta.

JAZINTA / KASANDRA

      Greziarrentzat “gizonak endredatzen zituena” edo “gizonen arreba”. Troiako erregina-errege Hekuba eta Priamoren alaba. Apolo obsesionatu omen zuen bere edertasunaz, eta hark, eroturik, opari bat egin zion: etorkizuneko gertaerak iragartzeko dohainaren jabe egin zuen. Baina Apolo ez zen Kasandraren edertasuna urrutitik ikustearekin konformatu eta berarekin oheratzea proposatu zion. Kasandrak ezetz.

      Ezetzaren aurrean Apolok bi irteera posible ikusi zituen: emakumea bortxatu edo zigortu. Apolo kakati bat zen, nahiz eta jainko ahalguztidun bat izan, eta beldurra zion Ateneari, Kasandraren ahizpari. Apolok, ongi pentsatu ondoren, bi minutuz, Kasandrari ahora txistua jaurti eta lehen dohaina zena maldizio bihurtu zuen. Ordutik aurrera Kasandrak etorkizuneko gertaerak iragarriko zituen baina inork ez zion sinetsiko. Bere istorioa hain da unibertsala, konplexu ere bilakatu zela.

      “Kasandraren konplexuak” genero femeninoaren ikusezintasunari egiten dio erreferentzia. Greziarrentzat menpekotasuna eta isiltasuna ziren emakumeen portaerarako bertute ofizialak.

      Jazintak dena daki eta kromosoma estra baten jabe da. Jazintak dena daki baina inork ez dio ezer sinesten. Ikusleak jakin nahi duen guztia Jazintarenean gordea dago.

Deserria habitatzen dutenak

IRENE / ARAKNE

      Arakne harroa omen zen. Ehulea. Harrotasun horrek Atenearekin lehiatzera eraman zuen. Araknek bere lanean, jainkoen bizitza libertinoa irudikatu zuen. Perfektua omen zen eginikoa, baina Atenea, aukeratutako gaiarekin haserretu, eta Arakne kastigatu zuen urkatzera kondenatuz. Araknek, fin-fin, kasu egin zion eta urkatu egin zen noski. Nork egin diezaioke kontra maizterrari. Arakne zuhaitzean zela, oinak zintzilik, Ateneak hobeto pentsatu zuen, hura bizitzara bueltan ekarriz eta armiarma gorputzarekin bizitzera zigortuz.

      Greziarrek Arakne erabili zuten mezu klaru bat bidaltzeko: Emakume, ez izan harroa, ez egin burla zure goikoei, ez izan onegia zure lanean. Eta ona bazara, isilean eraman.

      Bestalde, Ireneren pertsonaia erabili dut, Zestoan 1613ko urtarrilaren 25ean, plazan saldu ziren bi emakume beltzen memorian. Hemen ere bazirelako esklaboak. Hemen ere erosten genituelako.

AHIZPAK / GORGONAK

      Esteno (boteretsua), Euriale (urrutitik iristen dena) eta Medusa (erregina). Itsasoko jainko diren Forcis eta Zetoren alabak eta Grea zaharren ahizpak. Esan besterik ez dago hiru ahizpen artean ezagunena Medusa dela, izan dela eta izango dela. Hilezkorra zen bakarra, Pegaso zaldiaren ama, greziarrek munstro bezala bataiatua. Bere izaera beldurgarria Atenearen zigor bati dagokio. Berriz ere Atenea.

      Poseidonek Medusa Atenearen tenplu batean bortxatu zuen, Atenea haserretu eta Medusa kastigatu zuen hari izaera beldurgarri eta desatsegin bat emanez. Atenearen fetitxeak animaliak ziren nonbait eta Medusari sugeak jarri zizkion buru gainean. Medusaren begirada batek harrizko bihurtzen omen zituen, bere odolak hildakoak berpizteko ahalmena zuen bitartean. Urrezko hegalak zituen, baina oso gutxitan agertzen zaigu irudi horrekin fikzioan.

      Perseok, ispilu batez baliaturik, Medusari burua moztu zion. Zaku batean sartu zuen eta bere etsaien aurka erabili.

      Medusa ezagutu nuenean zazpi urte nituen, Don Chaffeyren Jason and the Argonauts filmean. Ze beldurra, ze nazka.

      Gaur egun gehien maite dudan munstroetako bat da. Begietara tinko begiratu ahal zaituen emakumea.

Periferia habitatzen dutenak

AHIZPA FATIDIKOAK / MOIRAK / PARKAK

      Patua bera irudikatzen dute. Gauaren alabak. Jainkoen eta gizakien etorkizuna beraien esku dago.

      Kloto iruleak, bizitzara eramango zaituen haria txirikordatzen du. Lakesis banatzaileak, bakoitzari dagokion zortea banatzen du eta, azkenik, Atropos saihetsezinak etorkizunaren bidea markatzen du.

      Moirek, gizaki bakoitzaren “bizitzaren haria” neurtu, moztu eta txirikordatzen dute.

Hiria habitatzen dutenak

SIMONE / INANNA

      Sumertarra, zaharrenetan zaharrena. Prostituten, zoriontasunaren eta euriaren jainkosa. Bizar luze batekin irudikatzen zuten, pertsonaia femeninoa izan arren, bere trazu maskulinoak goraipatzeko.

      K.a.ko 1792. urtera arte, Babilonian, emakumeak eta gizonak parekidetasunean bizi zirela uste da. Jainkosa hau da berdintasun horren adierazgarri: lotsagabea, jolastia, basa, askea.

      Fikzioak bere orrietatik ezabatu zuen, ez baitzen etsenplu ona eman zezakeen pertsonaia femeninoa. Azken finean, nori interesatzen zaio den bezala agertzen den emakume bat?

      Inanna hartu dut Simone sortu ahal izateko, azken hau bezala, pertsonaia hau femeninoa delako, nahiz eta genero maskulinoari atxikitzen zaizkion atributuak izan.

ERROMA / ATENEA

      Atenea zen Zeusen alaba kuttuna. Ez da gutxiagorako bere aitaren burutik jaio zela kontuan izaten badugu.

      Prometeok aizkorakada bat eman zion Zeusi buruan eta Atenea bertatik irten zen gerrarako armatua, oihu izugarri bat eginez. Bai, horrela kontatu zuten, ez niri ezer esan, idatzita dagoena hemen berriz jartzen ari naiz soilik. Eta ez, ez ziren euskaldunak.

      Kontua da, Zeusen alaba kuttuna izanda, aitak bete nahi edo betetzeko astirik ez zuen lanetara bidaltzen zuela jainkosa. Eta lehen ere ikusi dugu animaliekiko eta zigorrekiko erakutsi zuen fetitxismoa. Las lio pardas.

      Noski, birjina zen (gogoratu aitaren burutik jaio zela) eta berehala bihurtu zen kastitatearen babesle sutsua. Tiresias gizajoa itsutu zuen, honek Atenea biluzik ikusi zuelako.

Gutxika-gutxika, armatua eta gerrarako prest jaio zen emakume horren irudia aldatzen zihoan fikzioan, leuntzen joanez. Zaintzan eta ehuntze lanetan ibiltzen ziren emakumeen patroi bilakatu zen arte.

      Bai, badakit, ez bota niri errurik, esan dizuet lehen ere nik transkripzio lanak besterik ez ditudala egiten.

      Nola bihurtzen da zaintzaile, gerrarako jaioa izan dena? Ba agian ez zelako politikoki oso zuzena emakume bati horrelako irudi bat ezartzea. Agian, beste emakume batzuk ere animatu eta bere bidea egitera bultzatuko zituelakoan, historiak leundu egin zuen Atenea, zaintzaile bihurtuz.

      Pena, nik aitaren burutik hortzetaraino armatua jaio zen emakume hura gogoko nuen.

      Esan beharra daukat, antzezlanean, Erromak egin beharrekoa egiten duela. Ez gehiago ez gutxiago. Kasu honetan, Nausika erail. Azken finean zer litzateke Erroma bere jainkorik gabe, Zeus gabe, honen burutik irten bada? Agian Zeus bera da Erroma, bere tentakulu bat. Domestikazioaren 2.0.a. Perfekzioa.

ZAHARRAK / GREAK

      Hiru emakume zahar, batak besteari ipurdia garbitzera kondenatuak. Hiru, asko errepikatu den zenbakia. Hiru buru. Hiru sorgin. Greak zatarrak eta zaharrak dira. Horrela idatziak izan dira. Zitalak, liantak, gaiztoak. Hiru emakume zahar. Zer dira, ba, emakume zaharrak fikzioa sortzen duten brandy edaleentzat? Hutsaren hurrena edo… sorginak.

      Greek beti liatzen dute gizonen bat, adibidez: Macbeth. Shakespearek idatzi zuen hura, badakizue, Macbeth garaiezina…. Garaiezina, hiru emakume zaharrekin mendi tontor batean topatu zen arte....

      O! Macbeth gizajoa, emakume zital haiek burutzeko esaten diotena egiten amaitzen du. Izan ere horrelakoak gara gu, zenbat eta zaharragoak, orduan eta sorginagoak eta ikusezinagoak.

MADDI / PENTESILEA

      Amazonen erregina. Beste hamabi amazonekin elkartu eta Troiara joan ziren. Guztiak erail zituzten. Mezua: gerra-gose den emakumeak zuloan amaitzen du. Hori bai, erizaina bazara ongi etorria izango zara. Armak hartzen badituzu… badakizu.

      Pentesilea Akilesen beso gihartsu eta olioztatuetan hil zen, honek lantza bat bihotzean sartu ondoren. Amazona bere aurrean hilik zuela, Akiles erabat nahigabetu zen, ez baitzuen horrelako edertasunik zuen emakumerik ezagutu, inoiz… Pena, erail ez balu bikote zoragarria izango zatekeen beretzat. Bai, berriz ere brandy edaleak topera.

      Kontuan izan, Akilesek urte pila bat egin zuela ezkutuan emakumez jantzita Troiara ez joateko. Baina, noski, Brad Pitt jartzen baduzu garaiko pelikularik arrakastatsuenetako batean zaila da Akilesen irudia ez zuritzea.

      Niri, Akiles, gerrara ez joateko, emakumez jantzita ezkutuan bizi izan zen gizona bezala gogoratzea gustatzen zait. Badakit oso gutxitan irudikatu dutela horrela, baina nire imajinarioan hori da. Gizon hori horrela irudikatzeak lurra ematen dit.

PAITXA BALTZA / LAMINA

      Limurtzailea, haurrak beldurtzen dituena. Gaiztoa. Munstroa. Ederregia. Gizonak erotu eta itotzen dituena. Ederra. Oso ederra. Zitala baina ederra. Kultura ezberdinetan modu ezberdinetara irudikatua izan da. Beti ederra. Ez fidagarria. Txolina. Abesten entzuten baduzu erotu egingo zara. Kontuz, gizon, Paitxa Baltzaren gona azpian amaitzea erraza da-eta, uste duzuna baino errazagoa.

Bi munduak habitatzen dituztenak

MIA / DAFNE

      Ea ba, nondik hasi… Gogoratzen duzue Apolo? Ba hemen da berriz bueltan. Apolo, Eros eta Dafne jolasean ari ziren Apolok Erosi burla egin zionean, honek arkua eta geziak zituelako. Eros haserretu egin zen eta bi gezi jaurti zituen. Batek Apolo jo zuen eta besteak Dafne. Apolo momentu horretan erabat maiteminduta geratu zen emakumeaz. Dafnerengan, berriz, zauriak kontrako efektua izan zuen eta Apolok bere indar guztiekin gorrota zezan eragin zuen. Gogoratu brandya % 60an alkohola izan daitekeela.

      Apolo, emakume batengatik obsesionatuta berriz ere, Dafneren atzetik korrika hasi zen. Honek ez zuen Apolorekin oheratu nahi eta bere aitari, Peneo ibaiari, laguntza eskatu zion. Ibaiak baietz esan eta Dafne zuhaitz bihurtu zuen. Honela Dafne bortxatua izatetik salbatu zen. Baina ez zen gehiago Dafne izan.

      Apolok, oso triste ezin zuelako zuhaitz batekin txortan egin, hostoak hartu eta koroa bat egin zion bere buruari zuhaitzaren hostoekin, Dafne beti gertu sentitzeko.

      Lasai, gero beste emakume askorekin obsesionatu zen eta beste horrenbeste bortxatu zituen. Hori bai, koroatxoa beti buru gainean.

A / ANTIGONA

      Akatsik gabeko heroi femeninoa. Perfektua. Benetan borobila irten zitzaien pertsonaia hau. Indartsua, borrokatzailea, familia maite duena, anaia lurperatzea bere burua babestearen aurretik jarriko lukeena. Eta zuzena eta birjina, noski.

      Egun, plataformetan kontsumitzen dugun ia fikzio dena Antigonek protagonizatzen dute.

      Esan dizuet perfektua dela.

Epilogoa

Ze emakume klase izango naiz ni, bizitza osoa jolasean pasatzen badut? Ez baditut nire generoari atxiki zaizkion sakrifizioak eta lanak burutzen? Zer izango naiz ni, idatzitako gidoitik haratago, idatzi gabe dagoenera salto egiten badut?

Ze emakume klase da jolasean dabilena? Ze emakume klase da berrogei urterekin jolasean dabilena? Ze emakume klase da inoiz jolasa utzi nahi ez duena?

Eskerrik asko bihotzez liburu honetan parte hartzen utzi didazuen guztioi.

Pribilegiatu bat naizenaren kontzientzia osoarekin idatzi dut: emakume zuria eta gela propio baten jabea.

Zestoan, 2021eko maiatzaren 23an

Bibliografia

Cisoux, H., La risa de Medusa, Anthropos, 2001

Woolf, V., Una habitación propia, Austral, 2018.

Federici, S., Calibán y la bruja, Autonomedia, 2004.

Artetxe, E., Karanbola hirukoitza, EHAZE, 2019.

Sofokles, Antigona, Ediciones Cátedra, 2005.

Euripides, Ifigenia, Ediciones Cátedra, 2005.

Müller, H., Medea Material, (jatorri ezezaguneko bertsioa).

Palmer, H., El eneagrama, La Liebre de Marzo, 2001.

Pinkola, C., Mujeres que corren con lobos, Sine Qua Non, 2000.

Pikara Magazine, Feminismos, Oberon, 2020.

Despentes, V., Teoría King Kong, Literatura Random House, 2017.

St. Vincent Millay, E., Antología poética, Lumen, 2020.

Leyshon, N., Del color de la leche, Narrativa Sexto Piso, 2015.

Hodges, K., Brujas guerreras diosas, Libros del Zorro Rojo, 2020.

Cattana, G., La escala de Mohs, Arcesis, 2017.

Pena, AE., Chicas bonitas esnifando purpurina, Arrebatos libros, 2020.

Shakespeare, W., Macbeht, Ediciones Cátedra 2012.

De la Plaza Escudero, L., Martines Murillo, JM., Vaquero Ibarra, JI., Guía para identificar los personajes de la mitología clásica, Cuadernos Arte Cátedra, 2019.

Biografiak

Amancay Gaztañaga Sagarzazu
(Guayaquil, 1980)

      Madrilgo RESADen lizentziatu zen interpretazio arloan eta biolineko irakasle titulua eskuratu zuen Amaniel kontserbatorioan. Ordutik formatzen jarraitzen du.

      Kamikaz kolektiboaren sortzaileetako bat da; azken lanen artean Matriuska antzezlana eta Krak laburmetraia topatuko ditugu, biak kolektiboaren baitan sortuak.

      Artedramarentzat Atzerrian lurra garratz antzezlana idatzi du Ander Lipusekin batera, eta zuzendari lanetan ibili da antzezlan berean.

      Telebistan, azken urteetan 3txulo, Alardea, Beti mugan eta Intimidad telesailetan parte hartu du aktore moduan.

      Grises musika taldeko kide da 2010etik, sei disko argitaratu dituztela.

      Zestoako Interpretazio Eskolako zuzendari eta irakasle da.

Arrate Rodriguez Martin
(Errenteria, 1984)

      Arte Ederretan lizentziatu zen UPV-EHUn eta ondoren Ilustrazio Kreatiboan graduondokoa egin zuen Bartzelonako EINA eskolan.

      2006tik ari da ilustrazio lanetan. Honetaz gain, 2014an Savanna Studioa sortu zuen Carlos Ndungmandumekin batera; bertan diseinu grafikoa eta ilustrazioa lantzen zituzten batez ere.

      Gaur egun artea eta ilustrazioa uztartzen ditu bere egunerokoan eta Rodriguez & Ndungmandum binomioaren barruan bestelako proiektuak gauzatzen ditu: arte zuzendaritza, diseinua eta abar.