FORMOL LABORATEGIA

Album

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2022 Edurne Azkarate Sobrino / Intza Alkain Ibarguren / Mikel Ibarguren Arrieta

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2022ko azaroa

Edizio hau: 2022ko azaroa

Ganbila:

      Bildumaren koordinatzailea: Oier Guillan

      Edizio taldea: EHAZE-Antzerkizale elkartea

      Bildumaren diseinua eta maketazioa: Metrokoadroka

EHAZE:

      53 posta kutxa / 20002 Donostia

            Telefonoa: 675 945 734

            Elektroposta: info@ehaze.eus

            Webgunea: http://www.ehaze.eus

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Sar hitza

EHAZE

      Lerro hauek idazteko unean, Formol kolektiboaren Album antzezlanaren ibilbidea, ustez,  amaitzen ari da. Edurne Azkaratek, Intza Alkainek eta Mikel Ibargurenek osatutako lantaldeak ibilbide oparoa izan du euskal oholtzetan eta, talde hasi berri baten lehen lana izanda ere, emanaldiz emanaldi publikoaren beroa irabazi dute, eta sinesgarritasuna.

      Asko hitz egiten da gazteez, gutxi hitz egiten dute gazteek. Izan ere, haustura dialogoa baita. Kasu honetan, hitza hartu du belaunaldi berri batek, teatroaren barrunbeetatik. Aurreko belaunaldientzat, kasu askotan, talka suposatu du Album ikusteak: millennial deituriko belaunaldiaren zeinuak hartu, erabili, ironizatu, autoironizatu eta gorputz eszeniko bilakatu dituen proiektua da honakoa, adin aurreteknologikoetan hanka bat daukatenen, daukagunon, belaunaldientzat ulertzen zaila den estetika. Hamar, hogei, hogeita hamar urte zaharragoak diren ikusleen alboan publiko gaztea izan du sarri Albumek, oholtza gainean gertatzen ari zena bete-betean ulertzen eta jasotzen zuen belaunaldia, publikoaren eserlekuetatik eskertuta. Formolek teatroari dagozkion pailazotasun eta bufoitasun betean sortu du lana. Teatreroak errekonozitu egingo ditu jarrerak, ezaguna egingo zaio zirtoaren artea. Ordea, edukiak harrituko ditu ile urdinak erein dituzten ikusleak, ustezko desinhibitze probokatzaile horretan etengabekoak direlako aurreko belaunaldiekiko kontu hartzeak eta maitasun keinuak. Haustura dialogoa da; euskal kulturan hainbeste buruhauste ekartzen dituen transmisioaren gaia bermatzen da Album obran, hausturatik. Transmisio etena dialogorik eta kontrakotasunik eza delako, batez ere. Obra honetan motibo kitsch, erridikulu, absurdoek bat egiten dute Euskal Herriko historia gertuan odola izoztu diguten pasarteei buruzko aipamenekin, une historikoekin, zauriekin. “Motxila” bakarrizketan jotzen du goia nahasketa horrek, baina obra osoan suma daiteke. Funtsean, publikoaren eserlekuetan harridura ezerosotasunaren eta liluraren artean mugitu da, aurreko belaunaldiei dagokionez; baina, oroz gain, obra honekin poza gailendu dela esatera ausartuko ginateke, dialogo hori eman eman delako.

      Album obrak bete-betean solasten da, halaber, antzerkian azken hamarkada luzeetan eman diren mugimendu estetikoekin: obrak aldiro orainean murgiltzen du publikoa, ez da errepresentazio hutsa, aldiro “gertatzen” den obra bat baizik; “dramaturgia berrien” ildotik —dagoeneko hain berriak izan ez arren— “postdrama” deitu izan denaren ezagutza zehatz batetik egiten dute lan, ildorik narratiboenak baztertuz baina collage guztiz orekatua osatuz, diskurtso argi eta osatu baten baitan. Collage horren beste pauso baten gisan uler liteke liburu hau, obraren lekukotza hutsa baino gehiago dena: obraren corpus eszenikora iritsi diren testuak bidean geratutakoekin uztartuz osatu dute lana Formolekoek.

      Teatroak kontatzen dituen istorioak, teatroa aldiro orain eta hemen gertatzen den neurrian, ez da soilik pertsonaiena: teatroan, publiko jakin batentzat egun jakin batean eta ordu jakin batean izerdi egiteko prest dagoen talde baten istorioa kontatzen da, nola iritsi diren gorputz horiek une eta egoera horretaraino. Liburuaren amaieran obraren azpitik doan istorioa, konpainiarena, osatzen duen testu sorta bildu dute egileek.

      “Euskal antzerkia kaiola bat da”, idatzi zuten Formolekoek, pandemia betean sortutako Bidenteak gara liburu kolektiboan. Eta, gu, lerro hauetatik, topa egiteko prest gaude, esaldi hori existitzen delako.

Hitzaurrea

DANELE SARRIUGARTE MOCHALES

      Kaixo, ongietorri.

      Formol Laborategiaren Album antzezlanaren liburu-bertsioa da hau. Liburu horren hitzaurrea, zehazki.

      Ni Danele Sarriugarte naiz, eta testu bat idazteko eskatu didate, asuntoarekin bat egiten nuelakoan eta Formolen tamainako hitzaurre bat egin nezakeelakoan. (Kristoren ilusioa egin dit). Asuntoarekin bat egiten dudala ziur naiz, eta Formolen neurriko zerbait egiteko gai naizen ez dakidan arren, sAIATU eGINGO nAIZ :).

      Zuri —hau irakurtzen ari zarenari— dagokizunez, berriz, ez dakit hitzaurreak amaieran irakurtzen dituzun, ala hasieran, ala ezta txantxetan ere. Gainera, hau teatro-liburu bat da: obra ikusiko ote zenuen honi ekin aurretik? Zuk bai; zuk ez; zu ez zara gogoratzen. Edozein zarela ere ekarpenen bat egiteko moduko zerbait esan nahi nizuke. Lortuko al dut?

      Bai? Ez? A-gi-an?

* * *

      Maketa atera zutenez geroztik jarraitu dut Formol, baina albuma lehen aldiz Aulestin ikus-entzun dut 2022ko apirilean, ADELen, proiektua sortu zen leku berean. Hasieratik amaierara barrez lehertu naiz: algara ez beti gozoak baina bai sakonetik atereak.

      Bueno, egia esan, hasiera-hasieran Intza eta Mikel oholtza gainean dantzan hasi direnean Gasolinak, Bexamelak eta Desenchantéeak uztartuz, haiekin batera zoruraino jaisteko gogoa gailendu zait barrearen gainetik. Musikak garai konkretu batera eraman nau (2000ko hamarkadaren amaiera) eta publikoan gauden batzuek ezin dugu saihestu burua errekonozimenduz mugitzea. Zorionez azkar samar gogoratu naiz oholtza ez dela taberna eta ni ez naizela antzerkilaria.

      Ni hitzaurrelaria naiz momentu honetan. Horregatik ez dizkizut banan-banan deskribatuko Album osatzen duten pasarteak eta nire erreakzioa haien aurrean, nahiz eta nahi nukeen. Sintetizatu egingo dut eta nire interpretazioa emango dizut. Nire ondorioak. Nire zergatik gustatu zaidan obra hau hainbeste, eta zergatik uste dudan irakurri eta ikusteak zerbait esango dizula.

      Baina lehenik Formol-ei hitz egin nahi diet.

* * *

      Formol: bejondeizuela.

      Zerbait esateko esan zizueten, eta ez da erraza izaten ezer esatea, esateko asko eduki arren, esateko daukagun hori besteren koordenatuen arabera esan behar denean, besteren neurri eta doinuan.

      Iruditzen zait koordenatu horiei buelta eman diezuela. Iruditzen zait aurrekoen neurri eta doinuek elikatuta neurri eta doinu zeuenak ekarri dituzuela. Iruditzen zait horietako batzuk badirela beste batzuon doinu eta neurriak ere eta zuei esker orain gorputza dutela (motxila, ostruka).

      Iruditzen zait zerbait-esateko-esan-digute esate hutsak badioela zerbait, eta ez gutxi.

      Iruditzen zait zuen leloekin lasai manifestatuko nintzatekeela.

      Iruditzen zait zenayoezu binomioen jolasak badioela zerbait; norbere bideari ekin behar zaionean espektatiben zama nola astuntzen den kontatzea ez dela edozer gauza; eta 24-25-26-27 urte izatea zer den azaldu duzuela, eta sentipen horietako batzuk orokorrak izan daitezkeela garaia garai, baina zuek zuenean kokatu dituzuela eta horrek badioela zerbait —eta ez gutxi— gure iraganaz, gure kolektibitateaz, gure etorkizunaz.

      Adinaz ari naizela, orain dela ez asko Virginie Despentesi irakurri diot, bere pertsonaia baten ahotik, norberaren hogeiak direla norberaren garaia; sasoi hori daramagula gurekin edonora goazela ere, bolada horrek taxutzen digula gure zera.

      Formol: uztaldiari erreparatuta, zuek (95-95-93) eta ni (89) ez gaude hain urrun, berez. Baina ni beti ibili naiz 80koei begira lepoan kontraktura bat egin beharrez, eta beti berandu iristeko sentsazioa kostata kendu dut gainetik. Zuek lagundu didazue horretan, garaiari beste argi bat eman diozue, Aulestin 2022ko apirilean, eta liburu honetan.

      Formol: eskerrik asko. Ez zeneukaten zertan ezer esan, eta izugarri pila esan diguzue.

* * *

      Hitzaurre hau irakurtzen ari zarenari dagokizunez, edozein zarela ere: aditu albuma; aldatu da paradigma.

Album

edo paradigma aldaketa baten testigantza

FORMOL LABORATEGIA

Gure belaunaldikideei eta gurasoei,

ahal zuten ondoen egin zutelako.

Haizeari.

ALBUM, zer egiten du ostruka batek arrainontzi baten barruan? antzezlana 2021eko ekainaren 19an aurre-estreinatu zen Errenteria-Oreretako Lekuona Fabrikan Eztena jaialdiaren baitan.

Lantaldea

      Egilea: Formol Laborategia.

      Zuzendaria: Edurne Azkarate.

      Antzezleak: Intza Alkain eta Mikel Ibarguren.

      Dramaturgia: Formol Laborategia eta Itu Banda.

      Argiztapen diseinua: Lo Veo: Miriam Ubanet eta Ana da Graça.

      Eszenografia diseinua: Formol Laborategia eta Lo Veo.

      Soinu espazioa: Edurne Azkarate, Asier Renteria, Olatz Salvador eta Elena Ramírez.

      Off ahotsa: Joseba Sacristán.

      Jantzien diseinua: Formol Laborategia.

      Ikus-entzunezkoak: Bideolan eta Formol Laborategia.

      Diseinu grafikoa: Ruben Cohen eta Janire Arroyo.

      Argazkiak: Unai Bellamy.

      Argi eta soinu teknikariak: Miriam Ubanet, Vanesa Santos eta Beñat Gorroño.

      Ekoizpena: Formol Laborategia.

      Banaketa: Formol Laborategia.

      Mediazioa: Formol Laborategia.

      Bidelagunak: Metrokoadroka Sormen Laborategia.

      Irakurle agurgarria, liburu honetan ostruka ugari topatuko duzu. Horietako batzuk, izenbururen baten ondoan egongo dira. Hauek bakarrik irakurriz gero, antzezlanaren ibilbidea jarraituko duzu. Hala ere, ostruka txiki horien inguruan, Album aberasten duten hainbat material aurkituko dituzu orbitan, sateliteen bidezidorretan bidaia luzatu nahi izanez gero.

Obertura

      Hasieran dena zen zaharra.

      Janzten zizkiguten gure lehengusina zaharren igandeetako soinekoak, behin eta berriz birgrabatzen ziren VHSak, 80ko hamarkadako pastel koloreko txandalak, komikiak, kaseteak, Pinyponak, Araba Euskaraz 89ko bisera, sancheskiak eta bizikletak, LH osoan zehar erabili genituen testu liburuak, eraikinak, filmetako efektu berezi kutreak eta kolorea, logelako atean gure izenak idazteko hartzdun hizki koloretsuak, Laboaren abestiak, goteléa eta aitona-amonen etxeko vajilla okrea.

      Mundua gu baino askoz handiagoa zen.

      Gure herriak zaharrak ziren.

      Triki-pandero, txalaparta, euskal dantzak, baserritar jantzia, Olentzero eta biribilketak zaharrak ziren.

      Borroka guztiak jada jaso genituen zaharrak.

      Ikasi genituen “kolpe, kolpe, kolpeka, josi eta josi, josi eta josi” eta “Axuri beltza ona dun baina txuria berriz hobea”, ikasi genuen disketea erabiltzen eta kanpana prakak duinki jantzita mantentzen egun euritsuetan ere. Ikasi genuen motxilak ipurditik behera eramaten, hezkuntza arautuan platano bati kondoi bat jartzen. Abestu dugu “dónde se esconden las pistolas, en los pupitres de las ikastolas”. Baina ez zegoen pupitrerik. Ze pupitre? Denok izan genituen mahai berde horiek, ez?

      Entzun genuen Hemendik At. Gehiegi agian. Jolastu ginen noizbait GameBoy edo PlayStation edo Xboxen, eta Ken 7 eta Berri Txarraken diskoak eskatu genituen gabonetan. Ikusi genituen Hirukiak eta Sorgin Aspertua, Txirri, Mirri eta Txiribiton, Doraemon, Shin Chan, Txan Magoa, Lazkao Txiki, Dragoi Bola, Oliver eta Benji, Autobus Magikoa, Pokemon edo Digimon edo biak, Totally Spies, El Príncipe de Bel Air, Simpsonak, Betizu, Martin, La banda del patio, Wazemank eta atzetik zetozen El coche fantástico eta El equipo A, badaezpada.

      Orain dena da berria, zuria, garbia, politikoki zuzena eta frutas del bosque usainduna.

Orain planeta osoa sartzen da gure smartphoneetan eta Mapseko pertsonatxo horia erabiliz Habana ikus dezakezu.

      Ez da descampadorik geratzen pisu-blokeen parean.

      Eta suposatzen da gu garela aro berri honen aurpegia.

      Asmatu ez baina bidea bai, bidea, egia da guk ibili dugula. Eta gure izena jarri diote. Gu publizitatea gara soilik, iragarkiak.

      Amildegi eder bat ikus daiteke asfaltoaren amaieran eta orain bai, orain iritsi da gure txanda eta hodeietan galduko den zubi bat eraikitzeko eskatu digute.

      Guat-de-fak.

Galtzea

Madarikatua

denbora galdu kontzeptuari

zentzu negatiboa eman ziona.

Denbora galtzea da

agian

gehien maite dudan jarduera.

Bertatik ateratzen baitut

naizen hori.

Denbora galtzeari esker

naiz nor.

Playlist 1

— El universo sobre mí (Amaral)

— Dragostea din tei (O-Zone)

— Popcorn (Crazy Frog)

— Goazen (Hemendik At)

— Amets bat (Alaitz eta Maider)

— Astiro (Shin Chan)

— Yo quiero bailar (Sonia y Selena)

— Let me out (Dover)

— Freed from Desire (Gala)

— Escuela de calor - radio edit (Dj Kun)

— Désenchantée (Kate Ryan)

— Boom, Boom, Boom, Boom!! (Vengaboys)

— Saturday Night - radio mix (Whigfield)

— Bexamela ta pastela (Maixa eta Ixiar)

— Losing my Religion (R.E.M)

— The Ketchup Song - Aserejé (Las Ketchup)

— Rigga-Ding-Dong-Song (Cherona)

— Y cuanto más acelero (Javi Cantero)

— Te quiero más (Fórmula Abierta)

— Wannabe (Spice Girls)

— Cuando zarpa el amor (Camela)

— Oihu (Berri Txarrak)

— Hace tanto que sueño su boca (Raul)

— Zenbat min (Ken 7)

— Alkondarie (Gatibu)

— Zapatillas (El canto del loco)

Struthio camelus (I)

Manifa millenniala

Bai, bai, bai,

ez, ez, ez,

a-gi-an!

Jende-ai ja-rraika
e-torri naiz hona!

Nire bizi-tzakin

ez da-kit zer egin!

Ari, ari, ari,

engainatu gaituzte!

Lane-ra jun behar nun

baina ez dau-kat la-nik!

Norberak

lotu

norbe-re

txakurra!

Hau da gure

eran-tzu-na!

Bai, bai, bai,

kris-tona izan da!

Bai, bai, bai,

eske-rrik asko!

Ez, ez, ez,

horre-ga-tik!

O-len-tzero

gurasoak dira!

Illa, illa, illa,

bizitza gogorra da!

Gu  gara

Santa Justa Klan,

eta go-o-az

a to-da mecha!

Ez gara bate

esker one-koak!

Hau da-kigu

e-gi-ten!

Ez, ez, ez,

ez dut koti-zatzen.

Pin, pan, pun

boca-di-llo de atún.

U-tzi bakean

euskal gazte-ria!

Ez, ez, ez,

ez dakit zer esan!

Bizkarrezurra

Motxila bat daramagu harriz betea

Guk ez beste norbaitek eraikitako horma bat

Bizkarrean eramatera derrigortuta gaude

Bizkarrezur bat daramagu beti aldean

Norbaitek eraiki eta eraitsitako horma horren

Hondakinekin izan zen zutitua

Motxila bat daramagu susmo bat ere bai:

Gezurra zen egokitu zitzaigun garai petral hau

Baina gezurraz ohartzeak ez du askorik esan nahi

Orain galdera handiak datozkigu bueltan

Zertarako balio digute oinordetzan jasotako ziurtasunek?

Eta zergatik ezin dugu ezer ziurrik esan haiei buruz?

Gure aurrekoek banderak zituzten aldarri

Guk galderak baino ez dauzkagu zeruak uztartzeko:

Zein izango da askatasun hitzaren zentzua guretzat?

Ernegagarri zaigu Historiaren derrigortasuna

Ihesaldirako aukera bera ukatzen digu

Enbarazu egiten digun bizkarrezur bat bezala

Nahiko genuke une hau eta leku hau utzi

Bizkarrezurrez mudatu muskerrak azalez nola

Hautatu gabe egokitu zaigunaz ez arduratu

Senideei eta maitaleei agur zintzoa eskaini

Alde egin inori eskutik heldu beharrik gabe

Eta ihesaldiari askatasun deitu

Orain ordea galdera handiak datozkigu

Eta sentitzen dugu ez dagoela haiengandik ihes egiterik

Nola eman gure neurriko esanahi bat askatasunari?

Zer zama da lurrera lotzen gaituen hau?

Motxila bat daramagu harriz betea

Balio dute harriok inoren aurka jaurtitzeko?

Gezurra zen bizitzea egokitu zaigun garai hau

Orain galdera handiak datozkigu bueltan

Eta galderokin zer egin horixe galderarik handiena

Motxila bat daramagu harriz betea

Enbarazu egiten digun bizkarrezur bat bezala

Eta askatasuna ez da agian

Galderei erantzuteko derrigortasuna baizik.

PAUL BEITIA

(2021)

When galdetzen dizute ea zmz (I)

A: Zer moduz?

B: Skldfjofig lksdjfghañ fhgd larhdfgsjkfss.

Zoriontasun puska

Uste dut gu garela

arazo bat izango du

gure belaunaldiak

eta zaila izango zaigu eustea

norabait lotzea

besteen bizkarrak helduleku

zailak dira begietara begira

uler diezaioten

nahi duenarentzat

uste dut agian ez garela

errudun guztiz gu, baina

gugan daude jatorri

zehatzik gabeko

tristuraren hondarrak

errepide luze baten erdian

egurrezko aulki bat zabaldu

eta zain ikusten

dut geure burua

etorkizuna eta iragana zein

norabidetan dauden ez dakigu

eta zain

nora korrika egin baino

non gauden pentsatzea

da irtenbide bat

agian bakarra

zeruaren dimentsioak

gehiegi dira

eta lurrera begira

lasaiago sentitzen garela

ematen du

niri ahaztu egin zait

hamasei urte bete nituen eguna

ahaztu egiten zaizkit

gauza asko

informazio gehiegi dugu

egunero

eta ahaztu egiten zait

zaila delako gordetzea dena

eta dena nahi izatea

eta nahi batzuk

eta denon beldurrak

hezur-haragizko interakzio

mekanizatuak

eta bakardadearen gogoa

edo izua

hori gara

maite duguna zaindu

nahi dugula sentitzean

eta nahiko genukeen bezala

egiten ez dugula ikustean

dator arnasa zatikatua

uste dut gu garela

burezurrean tristura asko

hondoratuko duen belaunaldia

denboraz ere ahaztu naiz

nahastu egiten naiz

trabatu hizketan eta

haragi bizitan bakarrik

azal dezaket nahi dudana

uste dut ez dakidala

askatasuna zer den

erabatekoa ez bada

galdu egiten naiz

egutegiak eta erlojuak

kendu nituen

haize gris arin batek

balio duelako

urteek eta zenbakiek ez bezala

arnasa hartu nahi dut

itota egon naizelako

eta errepide huts batean gaudela

ahaztu egiten zait

arnastu dezakegula hemen ere

baina lurrera begira

eta ez da nahikoa

ez dakizkigu gauza asko

eta ez dakiguna

jakin behar dugu

eta pisu iraunkor bat da

baina jakin nahi dugu

dena

eta irudi asko ahaztu zaizkit

eta eraiki ditut beste asko

eta bizirauteko aireratu

egiten gara errealitatetik

eta asmo berriak

ditugu etengabe

baina nekatu egiten gara

ahaztu egiten zaizkigu

gauza asko

oroitzapen batzuk

desagertu dira

nahikoa dugu orain

aulkian zain

gertatzen dena ulertzen

eta nik ere nahi dut

uler diezadaten

kezkatzen gaituena

nahi bezain ondo

ulertzen ez dudan arren

eta bizkarra gara

gu ere askorentzat

uste dut ez dela

gure belaunaldiaren errua

baina errepide luzeetan

aurkitu dugu geure burua

eta nora lotu ez dakigula

aulkitik altxatzen gara

gero berriro esertzeko

eta zain

uste dut gu garela

arazo bat du

gure belaunaldiak

baina ez da guk sortua

eta

ezin gaituzte ulertu

errepide luzean

geure burua nolabait

irribarre lasaiz

zoriontasun puskaz

aurkituko genuela

esan zigutenek

aurkituko gara

norabait lotu

oraindik ez dakigu

nola

eta zain gaude

EIDER PEREZ ADELETX

Irutxuloko Hitza (2020)

Hartu flotatzeko tarte bat (I)

Desorientatzailea

(Musika klasiko lasaia entzuten da. UMEA DESORIENTATZAILEArengana doa, proszeniora, ortzi-mugan irudikatzen du DESORIENTATZAILEA. Honen ahotsa off-ean entzuten da, sendoa, konfiantzaduna, leuna eta urruna. UMEA ETBn marrazki bizidunetan erabiltzen den ahoskera eta intentsitatearekin aritzen da.)

UMEA: Desorientatzaile jainkoa! Desorientatzaile jainkoa!

DESORIENTATZAILEA: Zer behar duzu, DBH1eko ume hiperaktiboa?

UMEA: Hiper zer?

DESORIENTATZAILEA: A! Barkatu! 2001. urtean gaude eta oraindik ez dugu termino hori erabiltzen. Zer behar duzu, DBH1eko ume gogaikarria?

UMEA: Tutoreak eta gurasoek zuregana bidali naute, o, desorientatzaile jainkoa.

DESORIENTATZAILEA: Zergatik?

UMEA: 12 urte ditudalako jada eta “helduek” handitan zer izan nahi dudan galdetzen didatenean ez dakidalako zer erantzun.

DESORIENTATZAILEA: Arazo larria!

UMEA: Bai, benetan larria!

DESORIENTATZAILEA: Lasai, zortea izan duzu niregana bidali zaituztelako. Zorionez badaukat zuretzat erantzun egokia.

UMEA: A, bai?

DESORIENTATZAILEA: Bai! Joan zientzietatik! (Dragoi Bolaren sintoniarekin abestuz) Jo-an zien-tzie-ta-tik!

UMEA: Baina, desorientatzaile jainkoa, zientzietan ez naiz bereziki ona eta ez zaizkit bereziki gustatzen…

DESORIENTATZAILEA (kantuz): Joan zien-tzie-tatik!

UMEA: Baina, desorientatzaile jainkoa, ni ona naiz beste gauza askotan!

DESORIENTATZAILEA (alai, umearen ezinegonari erreparatu gabe): Joan zien-tzie-tatik!

UMEA: Desorientatzaile jainkoa, hamar urte daramatzat ikastetxe honetan, zuk ezagutu beharko nin…

DESORIENTATZAILEA (umea moztuz, ahots grabe eta distortsionatu batez, oso gogor): JOAN ZIENTZIETATIK!!!

(Umea bakarrik geratzen da ikusleei begira, bitartean beste plano batean abian zen kantu edo testua sartzen da. ETORKIZUNA azaltzen da hegan eszenan eta DOKTOREA bilakatzen da aulkian esertzean.)

DOKTOREA: Autoestima arazoak, erabakiak hartzeko zailtasunak, autopertzepzio distortsionatua, immobilitatea... Txek!

Buelta bat

Noiztik ez dut buelta bat ematen?

Spotyn Quiero montarme en tu velero jarri eta banoa.

Buelta bat.

Argi bila atera naiz baina itzala besterik ez dago.

Geroz eta kutxa altuagoak egiten dituzte.

Buelta bat, itzaletik.

Lur hau txikleek estaltzen dute.

Geure listu eta petrolio zatiek asfaltatu dute bidea.

Buelta bat.

Iraganerako zulo batean sartu izan banintz bezala, nire institutura heldu naiz.

Txikle gehiago.

Horman zehar ilara bat osatzen dute.

Nik ere itsatsi nuen bat.

Listu eta petrolio zatiez osatutako historiaren denbora lerroa.

Haurrak Pokemon bila dabiltza eta kaiola borobiletan sartu nahi dituzte.

Ze Pokemon izango ote naiz ni?

Wobbuffet?

Jigglypuff?

Pikatxu. Pikatxu, fijo.

Baina Pikatxuk ez zuen eboluzionatzen, ezta?

Edo bai?

Eta nik?

Buelta bat.

Txikitako eskolari kartzela deitzen genion.

Orain, gurpildun aulkientzako aldapa bat jarri dute.

Kartzela inklusiboa.

Bueltaka bueltan nabil.

Agian, Kerobiak zioen bezala, bueltaka nabil ez dudalako nondik irten.

Eta buelta bat eman beharrean zuzen joango banintz?

Edo Oker?

Edo Nerea Alias?

Ostruka bat.

Ostia, ostruka bat dut begira.

Eskuak aurpegian
edo nola ito ur baso batean

Kamera aurrean nago. Gertuegi agian, nire aurpegia deformatzeraino.

Sudurra handitu zait eta txakur itxura daukat.

Eskuok begiak tapatzen dizkidate.

Begiak.

Ahoa.

Sudur zuloak.

Begiak berriro.

Magikarp baten itxura dut orain.

Kopetako azaletik tira.

Sudurra okertu.

Hatzak ahoan sartu.

Eskuok itotzen naute.

Eskuok askatzen naute.

Jolas bat da beraientzat.

Niri ni puta gracia.

Jendea obsesionatuta dago arrazoia duela pentsatzen,

eta, horrek,

nik arrazoia dudala ikustea galarazten die.

Nor da gu

Zer konta nezake interesa piztuko dizuenik?

Zeinen bufoi gara gure estolda aberatsetan?

Zerk erretzen du gure gogoa?

Bada batzen gaituenik?

Eta, nor da gu?

Nor, da gu.

ITU BANDA

Ituskizuna (2015)

Aurreko belaunaldiei, esker onez

      Bai, gu gara. Gu gara biolentziaren kiribilean hezi gintuzuenak bizikidetzaren arorako. Gu gara Xibertan jaiotzeko geundenak, Lizarra-Garazik mukiak jaten harrapatu gintuenak eta Loiola kosto eta kalimotxo zaporeko ostegunei buelta ematen ari ginela albistegietan ikusi genuenak. Gu gara egun historikoek gidabaimena ateratzen edo lehenengo larrualdi traketsetan harrapatu gintuzten belaunaldia. Historiaren paragrafo batetik besterako zuriunea. Gu gara huts egin omen duen belaunaldia. Gu gara halako ahaleginetik sortutako ikastolen jolastokietan pipak gaztelaniaz jaten zituen belaunaldi hori. Gu gara gau-eskoletatik gau-eskoletara hizkuntzaz eta begi-zuloez jabetu zirenen seme-alabak, Kilometroetara gin-kas litroekin joaten ginenak. Gu, dena aukeran jaso eta jasotakoarekin ezer egin ez omen dugunak. Eta, aizue, poemak zioen bezala, gu ere euskaraz bizi gara, ehuneko handi samar batean. “Euskaraz”, interneten eta globalizazioaren aroan. Eta “bizi”, ezerk irauten ez duen lasterketa ero honetan. Gu gara maitasun erromantikoa deseraiki behar eta oraindik bikoteak eratzen ditugunak. Gu gara zuen diskurtsoen gorputzak, eredu berrien bila estropezuka gabiltzanak. Gu gara hil ez zen mundu baten eta jaiotzeko dagoenaren arteko amildegian bizi garenak. Eta hala ere sortzen eta asmatzen ari garenak, ematen ez badu ere . “Ez Dok Amairu”-rik sortu ez badugu ere. Barkamena eskatuz bezala gabiltza gu, elizak husten hasi zinetenon ondorengoak, hemen baikabiltza gure erru eta damuekin. Ez dugu aholkurik nahi. Aski gara gu geure buruak egurtzeko. Zuek dena eman zenuten, dena egin zenuten. Eta orain, zer daukagu egiteko, zer emateko? Gu, bere aurrekoak gaindituko ez dituen belaunaldia, 30 urteko nerabe bekadun eta heldugabeak. Ez zaitezte gutaz errukitu, ez dugu gurasokeriarik behar. Zuek ere pasa zaretela hemendik diozue, ez da egia ordea; gu gauden “hemen” eta “orain” hauetatik gu baino ez gara pasako. Horrek egiten gaitu interesgarri. Eta asko daukagu zuei eskertzeko, dena, baina ez dugu zorrik sentitu nahi. Ez kargatu zuen bete gabeko ametsak gure bizkarretan. Ez gara perfektuak, eta ez dugu izan nahi. Umetan bezala sentitzen gara, gurea baino bi tailla handiagoko arropak soinean. “Haziko zarete”. Ba ez, ez gara haziko. Edo bai, haziko gara, baina ez dugu zuek diseinatu eta jositako arroparik beteko. Utziguzue gureak aukeratzen.

BEÑAT GAZTELUMENDI

Irutxuloko Hitza (2018)

Erdi bat

Erdi txoratuta.

Erdipurdi.

Erdi konprometitua.

Erdizka (lauetan).

Erdiz erdi.

Erdiesten.

Erdigune.

Erdi gaizki.

Kili-kolo.

Erdi pozik.

Erdi ezkondua.

Erdi ados.

Erdi minduta.

Erditua.

Erdi lanpetua.

Erdi osasuntsu.

Erdibituta.

Erdi maila.

Erdi egonkor.

Erdi aske.

Erdi ziur.

Erdibidean.

Erdi mozkor.

Erdibana.

Erdi geldi.

Iraunkortasunetik bat-batekotasunera igaro gara halabeharrez.

Nola ez gara ba izango erdi dena?

Ostruka erritmikoak

Kamu-flaje-a da

bide ba-karra

Puxikak

      Amaiaren urtebetetzea da, ez da entseguan geratuko baina opari bat ekarri digu: puxika bana.

      Puxikak gure arazoez puzteko eskatu digu. Haiekin jolastea ideia ona iruditu zaigu.

      Intzak kontatu digu beti eduki behar zuela puxika bat etxean txikia zenean, harekin jolastu ahal izateko, flotarazteko. Nola ez, jolasean hasi da.

INTZA:  Zer egin behar dugu orain gure arazoekin? Lehertu?

Elektrizitate estatikoarekin ilean puxikak pegatu eta gurekin eraman ditugu. Intzari ez zaio geratzen, ez zaio itsasten. Arazoek ez dute Intzarekin joan nahi.

      Bitartean…

MIKEL: Nik nire arazoa gela honetan utziko dut.

EDURNE: Nik ere bai.

MIKEL: Momentuz. Agian hemen zerbait gertatuko zaio.

EDURNE: Agian norbaitek eramango du.

MIKEL: Ez dut uste, a ze marroia.

EDURNE: Nik leku txukun batean utziko dut, metafora bat izan dadin.

Amaiak argazki bat egin zigun bere urtebetetzea ospatzera joan aurretik.

Mila esker :)

Loop

Kutxetan bizi gara.

Aurretik datorkigun nekeak nekatuak gaude.

Zerbait espero da gutaz.

Aitorrek ez du telefonorik hartzen.

Zer egiten du ostruka batek arrainontzi baten barruan?

Barkatu, berriro hasiko naiz.

Kutxetan bizi gara.

Zerbait espero da gutaz.

Ez dago ez paretarik ez hondorik norabait bultzatuko nauena.

Aitorrek ez du telefonorik hartzen.

Zer egiten du ostruka batek arrainontzi baten barruan?

Barkatu, berriro hasiko naiz.

Kutxetan bizi gara.

Zerbait espero da gutaz.

Aitorrek ez du telefonorik hartzen.

Zer egiten du ostruka batek arrainontzi baten barruan?

Hegoak izanda ere ez dute hegan egiten.

Barkatu, berriro hasiko naiz.

Kutxetan bizi gara.

Zerbait espero da gutaz.

Aitorrek ez du telefonorik hartzen.

Nola esaten zaio zeure buruari maite duzula?

Zer egiten du ostruka batek arrainontzi baten barruan?

Barkatu, berriro hasiko naiz.

Kutxetan bizi gara.

Mundu guztia galduta dago.

Zerbait espero da gutaz.

Aitorrek ez du telefonorik hartzen.

Nola esaten zaio zeure buruari maite duzula?

Barkatu, berriro hasiko naiz.

Larunbateko zinea

(INTZA eta MIKEL lurrean eserita, bata bestearen bizkarrean jarrita daude. The End of the F***ing Worldeko James eta Alyssa dirudite. INTZAk kaskoa soinean darama baina MIKELen plastikozko motxila gardena lurrean dago, argiz beterik. Barbie eta Ken panpinak motxila barrutik so.)

MIKEL: Mundu guztia galduta dago.

INTZA: Ni ere galduta nago.

MIKEL: Horrexegatik esaten dizut.

INTZA: Ja, baina nik uste nuen jende guztiak plan bat zeukala. B plana, alternatiba bat, pisua erosiko dieten gurasoak... Ez dakit, plan puta bat.

MIKEL: Jende hori da gero bizitzan galduen dagoena.

INTZA: Horiek dira gero denbora guztian tuiteatzen dutenak.

MIKEL: Edo urtero-urtero Durangoko Azokara emozionatuta joaten direnak.

INTZA: Hori bai arrainontzi erraldoia.

MIKEL: Jo baietz!

INTZA: Eta gu ere joaten gara. (Isilunea) Galderak dauzkat denbora guztian.

MIKEL: Nik ere bai. Egunero galdetzen diot neure buruari ea zertara etorri naizen bizitza honetara. Aurrekoan, Nina Simoneren dokumentala ikusi nuen eta argi geratzen zen Nina lehen pianista profesionala bilakatuko zen emakume beltza izateko jaio zela. Eta hori jakin zuenean, Intza, Nina hil egin zen. Eta nik orain egunero galdetzen diot neure buruari: “Hi, Mikel, zertara etorri haiz bizitza honetara? Zer daukak hik bizitza honi aportatzeko?”. Horixe nahi dut jakin.

INTZA: Ba agian nik ez, Mikel.

MIKEL: Zer ba ez?

INTZA: Zeren igual hori da bizitzaren zentzua, Mikel, ez jakitea zertara etorri zaren. Igual bizirik gaude erantzun horren bila gabiltzan bitartean, ez? Eta erantzuna topatzen duzunean, c’est fini.

MIKEL: Zer, beste barriyora?

INTZA: A la puta mierda.

(Isilunea.)

MIKEL: Intza, agian jendeak plan bat dauka. Nahiz eta jendeak planik ez eduki bezala jokatu, berez super argi daukate zer egin nahi duten eta zertara etorri diren bizitza honetara.

INTZA (mesfidati begiratzen dio): Benetan zuk uste duzu gu ikustera etorri diren guztiek plan bat daukatela?

MIKEL (publikoari): A ver, peña… Meloi bat irekiko dugu. Zuek baduzue planik bizitzan?

INTZA: Gaurko plan onena gu ikustera etortzea izan bada, benetan zuk uste duzu jende honek bizitzan plan bat daukala? (Publikoari) Barkatu, e.

MIKEL: Intza, ostruka maltxurra zara.

INTZA: Zu ere ostruka bat zara.

MIKEL: Ya. Badakit. Jakin nahi dudana da ea zertara etorri den ostruka hau arrainontzi honetara, ulertzen?

      (Isilunea.)

INTZA: Yap.

MIKEL: Yap.

Etorkizuna galtzea

Atzean utzitako

zerbaiten bila

etorri nintzen

eta batzuetan hobe da

atzean utzitakoaren bila

ez itzultzea

galdutakoaren bila

itzuli nintzen atzera

eta batzuetan hobe da

egiteko dagoen bideari begiratzea

urtekari eta egutegi

argazki eta leku ezinezkoetan

iraganaren bila

etorkizuna galtzea baino

MARTIN BIDAUR

Itzulera (2017)

Playlist 2

— Cuando tú vas (Chenoa)

— No cambié (Leonardo Dantés, Tamara)

— Axel F - club mix (Crazy Frog)

— Nahia (Nahiadance)

— La bomba (King Africa)

— Nor-Nori-Nork (Gozategi)

— Nunca te decides - Que sí, que no (El Símbolo)

— Ven, ven, ven (Sex Bomb)

— Toma vitamina (La Fiesta)

— Follow the Leader (The Soca Boys, Van B. King)

— Y yo sigo aquí (Paulina Rubio)

— Lokaleko leihotik (Betizu Taldea)

— Que el ritmo no pare (Patricia Manterola)

— No rompas más mi pobre corazón (Los Felinos)

— Atrévete-te-te (Calle 13)

— Izar uxoa (Hemendik At)

— Salomé (Chayanne)

— Dime (Beth)

— Vas a volverme loca (Natalia)

— Me muero por conocerte (Alex Puebla)

— Laztana (Latzen)

— La vida al revés (Fran Perea)

— We’re All in This Together (High School Musical)

— Ella quiere un pedazo (Cherito)

— Unwritten (Natasha Bedingfield)

— Kalemba - Wegue wegue (Buraka)

Kutxa kanpoan vs. kutxa barruan

kanpoan

gezurrak

errepikatzen

dituzte

egia bilakatzeraino

barruan

egiak

tolesten

ditugu

gezur bihurtzeraino

Gure esku dago-ko bideoklipa

Subjektibitatea
politikoki subertsiboa da

Subjektiboa den hori,

egitura politikoetan egokitu zaigun kokapenak baldintzatzen badu;

orduan, subjektibitatetik hitz egitea ere,

politikoa da.

Ez dezagun gure —nire, zure, bestearen— gorputzetatik

disoziatzen gaituen fartsa hori sinets.

Subjektibitatea politikoki subertsiboa da.

HAIZEA BERUETE LOPETEGI

Tripak huts bete hots (2019)

Hello moto

      Arratsalde on ez naiz nigan proiektatzen dituzuen espektatiben kargu egingo ya está hori zan ze nik badakit nigandik zerbait espero dela in orokor tzukutzun nigandik zerbait espero klin da osea duzue zuek batez ere zuek bueno edo nik eta nire gurasoek mikelek bueno batez ere nik eta zuek bueno denek tzukutzun denek hau da kriston motxilotea zerbait esatea nahi duzue ezta klin ezta klin ezta klin espero duzue zerbait esango dizuedala bueno ez ez ez da hori tuntuntuntun ez duzue zerbait esango dudala espero espero dena da espero den hori esango eta egingo dudala tun tun tun tun tururuntun tun turu runtutun tun baina niri klin klin klin kontrakoa esaten didazue izan zaitez zu zeu diozue zu maitatzen ez bazara inork ez zaitu maitatuko izan zaitez zu tun tun tun tun zeu eta guk maiteko zaitugu tururuntun tururuntun tururuntun tun bueltan zerbaiten esperoan egongo ez bazinete bezala hello moto parentesi bat irekiko dut baina osea ze tzukutzun tzukutzun tzukutzun tzukutzun tz zikina besteek ni maitatzeko helburuarekin maitatu behar dut neure burua ezin da izan maitatu zeure burua sinmas osea zu maitatu behar zara besteek zu maitatze klin bale eta nola egiten tzukutzun hori nola esaten zaio zeure buruari maite duzula maite natzainit maite zaidait maite nakiodakit edo ez dakit edo tuntuntun tururuntuntun tun tun tun tun tun (iphone) ez didazue erakutsi errua zuena da tzukutzun ez nirea klin edo bai edo ez edo hello moto agian hori intentzio onenarekin esaten didazue nahi duzuelako que me vaya bien en la vida zoriontsu izatea gauzak ongi egitea eta gauzak lortzea klin en plan gauzak tzukutzun ta gauzak klin ta klin tzukutzun zoriontsua izatea eta zer gertatzen da nitaz espero duzuena betetzen ez badut pon pin pon pin pon pin (skype) zer gerta tzukutzun neure burua maitatzea lortzen ez badut zergatik sinetsarazi hello moto didazue nahi dudana izan naitekeela

MIKEL: Barkatu, Intza, baina zein da zure arazoa?

INTZA: Hori.

Zenayozu?

      Bocadillo de pelos ala bocadillo de uñas.

      Belarriko membrilluan bokadilloa ala pixa txupito bat.

      Berri Txarrak ala Ken Zazpi.

      Beste baten barruko arropa jantzi ala beste baten hortzetako zepilloarekin hortzak garbitu.

      Txillida ala Oteiza.

      Durangoko Azoka inoiz ez gehiago egin ala zure herriko jaiak inoiz ez gehiago ospatu.

      EITB ala Telecinco.

      Amaral ala La Oreja de Van Gogh.

      Euskal Herriaren independentzia ala feminismoaren garaipena.

      Hernia discal bat izan ala otitis kronikoa.

      Bi urte kartzelan igaro ala urtebete koman.

      Munduko hizkuntza guztiak hitz egin ahal izatea ala animaliekin hitz egin ahal izatea.

      Lola Flores AKA La Faraona ala Rocío Jurado AKA La Más Grande.

      40 urtera arte sexu harremanik ez izan baina handik aurrera sexu harreman bakoitza       kristorena izatea ala bizi guztian sexu mediokrea izan.

      Atxaga ala Sarri.

      Zure gurasoek zu larrua jotzen ikustea ala zuk beraiek.

      Lander Garro ala Zigor Garro.

      Arnaldo Otegiren edo Borja Semperren maitalea izan.

      Aznarren bibotea miazkatu ala txakur kaka jan.

      Jakin noiz hilko zaren ala nola.

      Ernai ala GKS.

      Bizitza guztian txupitoak eta ura edan ahal izan ala denetarik edan ahal izan ura izan ezik.

      Zure ama hiltzea ala euskara hiltzea.

      Inoiz ez gehiago kolarik egin ala inoiz ez gehiago agujetarik eduki.

      Kiliki Frexkorekin txortaldi bat ala Ben Yartekin.

      Jendeak gezurra noiz esaten duen jakin ala nahi dituzun gezur guztiak esan inor enteratu gabe.

      Egunero zure urtebetetzea ospatu ala inoiz ez gehiago ospatu.

      Itzulera bideoklipetik Erramun Martikorena salbatu, ala Kukaiko dantzariak.

      Kutxa barruan gelditu eta zu zeu izan ala kutxatik irten eta zuregatik espero dutena izan.

Listen & repeat

Chapter 9, exercise 1, listen and repeat, please.

In this exercise you’ll listen to a basque popular song. You’ll need to understand the pictures below to guess every dance step and complete the choreography successfully.

Try not to lose the beat!

Let’s go!

Es el juego del gato y el ratón

Tus mejores años, clandestinidad

no es muy difícil claudicar

esto empieza a ser un laberinto

¿Dónde está la salida?

Estás asustado,

tu vida va en ello

pero alguien debe tirar de gatillo.

Tu infantil sueño de loco

no es respuesta demencial

este juego ha terminado

mucho antes de empezar.

Anónimo luchador

nunca tendrán las armas la razón

pero cuando se aprende a llorar por algo

también se aprende a defenderlo.

Estás asustado,

tu vida va en ello

pero alguien debe tirar de gatillo.

BARRICADA, “No hay tregua”

No hay tregua (1986)

Gurasoak kalera,

independentzia osoa!

Motxila

Motxila da soinean daramagun eta enbarazu egiten digun bizkarrezurra.

Eta asko pisatzen du.

Motxila da gezur bat dela bizitzea egokitu zaigun garai hau.

Baina gezur horretaz ohartzeak ez du ezertarako balio.

Eta hori ere motxila da.

Motxila da iluntasuna.

Harria.

Herria.

Beldurra.

Motxila da zerbait itxia.

Galduta egotea.

Motxila da sakona.

Argia baloratzen ikasten den lekua.

Motxila gure organo nagusiena da, bizitzeko derrigorrezkoa dena.

Motxila da tortura.

Motxila da gure oskola, egunero babesten zaituena.

Motxila da aurrekoek utzitako hondamendia.

Motxila da askatasuna.

Baina gure askatasuna, agian, galdera handiei erantzuteko derrigortasuna besterik ez da.

Motxila da nahi dugula une eta leku hau utzi.

Egokitu zaigunaz arduratu gabe.

Eta ihesaldi horri askatasuna deitu.

Motxila kale bazterrean utziz gero atentatu bat da.

Motxila da goiz-goizetan egun on eta gauetan gabon ilargiko leihoan Nobita eta Doraemon.

Hartz Txiki.

Shin Chan.

Maite kuttuna.

EITB noizbait gure telebista izan zela sentitu genuen garaia.

Motxila da Britney Spears ilea rapatzen.

Gorka Urbizu bizarrik gabe.

Ilaski Serrano “Mihiluze” aurkezten.

Motxila da jaunartzea egitea opariengatik.

Motxila da Petazeta.

Pipas Tijuana.

Flash de lima.

Maxibon.

Txiba.

Motxila da Geox, los zapatos que respiran.

Motxila da euro bateko paga gestionatzen ikasi beharreko garaia.

Zure Astoreko txandal faboritoari zortzigarren petatxoa jostea.

Motxila da DBH.

Gurasoen sinadurak faltsifikatzea.

18 urterekin aske izango zarenaren ideia hain fuerte sentitzea.

Motxila da 18 urte bete eta lehenengo gauza esatea “Ostia puta, orain kartzelara joan naiteke”, baina aldi berean oso moti zaude zeren ahal dituzu Eroskin litroak legalki erosi.

Motxila da “Esto es así porque lo digo yo”.

Motxila da birjinitatea.

English Party.

Fotomatoia.

Motxila da taxian parrandatik bueltan botaka egitea.

Kristoren motxilotea da klase guztiaren aurrean txirulako azterketa egitea.

Txosnetako lehenengo turnoak.

Seat León gorri zahar bat.

Motxila da tekila fresa.

Ezkutuan erretako zigarroak.

Pontxe lima kola.

Kalimotxo kiwi.

Jaggermaister.

Motxila da esatea “Ama, denak aprobatu ditut eta gaur gaupasa egin dezaket?”

Motxila da Tuentitik ligatzea.

Motxila da pintxo-pote.

Urkullu.

Bueno igual hau maletin bat da.

Motxila da esatea ni ez naiz arrazista zeren eta Erasmusa Txilen egin nuen.

Motxila da gure Juan Carlos errege maiteak bere anaia nahi gabe hil izana.

Motxila da kuadrilla baten parte izatea.

Gure Esku Dagoko ekimenetan parte hartzea.

Futboleko euskal derbiak.

LABI.

Durangoko Azoka.

Elikagai bankua.

Estropadak.

Auzolana.

Crowfundinga.

Ibai garbiketa.

Motxila da gixon kuadrillan besarkadak zerbait larria gertatzen denean bakarrik ematea.

Motxila dira gizonak.

Motxila da ez jakitea ea noizbait norbait bortxatu duzun ala ez.

Motxila da hauteskundeak iritsi eta alderdi denak berdinak direla pentsatzea.

Motxila da La Manada.

Motxila da kontenedoreak erretzetik lip dubak egitera pasa den herria izatea.

Motxila da harria jaso, lokotxak bildu eta txingak eramaten jarraitzea.

Motxila da zezen plazan zezena hiltzea kultura dela esatea.

Motxila da Mikel Laboa zure idoloa izan eta Txoria txori kantua bakarrik jakitea.

Motxila da

      - guk gure garaian,

      - gu gazteak ginenean,

      - gu zuen adinean,

egunero entzutea.

Motxila da euskal teatroa.

Motxila da GAL.

Igande goizetako meza.

Ertzainen kontrola.

Motxila da gure borroka guztiak zuriak eta burgesak izatea.

Motxila da ikastolak vs. eskola publikoak.

Euskaraz bizi nahi dut.

Kilometroak,

Nafarroa Oinez.

Pantxoa eta Peio.

Oskorri.

Bulego.

Alaitz eta Maider.

Zetak.

Chill Mafia.

Fermin Muguruza.

Militantziaren era hierarkikoak.

Isiltasuna.

Aurreskua.

8 apellidos vascos.

Askegunea.

Manifa bat.

Jose Maria Aznar.

Nagore Laffage.

Miguel Angel Blanco.

Carrero Blanco.

Yoyes.

Maixabel.

Ekhine Eizagirre.

Ibon Fernandez Iradi.

Sarri Sarri.

Sendatu gabeko zauria.

Baga, biga, higa.

Laga, boga, sega.

Lepoan hartu eta segi aurrera.

Segi.

Jarrai.

Patria.

EAE.

Eusko Jaurlaritza.

Otegi.

Azken ostiralak.

Diputación Foral de Gipuzkoa.

Iparraldeari “bestaldea” deitzea.

Ongi etorriak.

1512an independenteak ginen.

Nafarroako Erresuma.

Herri harresia.

Pelotazoak.

Apuntad a la cara a esos cabrones.

Jendea korrika ihesi.

Iñigo Cabacas.

Aitor Zabaleta.

Soto del Real.

Vía Nanclares edo damutuak.

Kuban bizitza berri bat hastea.

Muga ihesean pasatzea.

Mirentxin.

Altsasuko gazteak.

Gurasoak.

Parot doktrina.

Ilegala izatea.

Independentzia eta sozialismoa.

Presoak kalera, amnistia osoa.

Guardia Zibila.

ETA.

Kartzelan usteltzea.

Bizitza eman eta uztea.

Motxila da Egunkariako zuzendaritzako kide guztiek minbizia eduki izana.

Motxila da Zaldibar.

E, peña.

Animo, e.

Gora gu ta gutarrak.

When galdetzen dizute zmz (II)

A: Zer moduz?

B: Sin más.

Hartu flotatzeko tarte bat (II)

Una vecchia bretone

Con un cappello e un ombrello di carta di riso e canna di bambù

Capitani coraggiosi

Furbi contrabbandieri macedoni

Gesuiti euclidei

Vestiti come dei bonzi per entrare a corte degli imperatori

Della dinastia dei Ming

Cerco un centro di gravità permanente

Che non mi faccia mai cambiare idea sulle cose sulla gente

Avrei bisogno di

Cerco un centro di gravità permanente

Che non mi faccia mai cambiare idea sulle cose sulla gente

Over and over again

Per le strade di Pechino erano giorni di maggio

Tra noi si scherzava a raccogliere ortiche

Non sopporto i cori russi

La musica finto rock la new wave italiana il free jazz punk inglese

Neanche la nera africana

Cerco un centro di gravità permanente

Che non mi faccia mai cambiare idea sulle cose sulla gente

Avrei bisogno di

Cerco un centro di gravità permanente

Che non mi faccia mai cambiare idea sulle cose sulla gente

Over and over again

You are a woman in love

Baby I need your love

I want your love

Over and over again

Come in into my life

Baby, I want to give you my soul

Baby, I need your love

FRANCO BATTIATO, “Centro di gravità permanente”

La voce del padrone (1981)

Ama! Aita!

Ama, aita,

zenbat urterekin ezkonduko naiz,

txikia naiz eta ez dakit.

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,

orain nora goaz,

9, 10, 11, 12, 13, 14,

utzi bakean.

15, 16, 17, 18,

ikasi zerbait,

19, 20, 21, 22, 23,

izan zerbait,

24, 25, 26, 27, 28, 29,

fetua dator,     

dirurik ez,

a ze sustoa,

30, 31,

dibortzio!

Ama, aita,

zenbat urterekin jubilatuko naiz,

gaztea naiz eta ez dut kotizatzen.

75, 7, 103, 95, 81,

69, 108, 73, 80, 55...

Tipi-tapa tipi-tapa

KO-RRI-KA!

Hemen gaude

EUSKA-RAREN ALDE!

Pentsioak gurasoak al dira?

Pentsioak hostalak dira.

Playlist 3

— Aitormena (Hertzainak)

— Zombie (The Cranberries)

— Que la detengan (David Civera)

— Ispilu aurrean (Alaitz eta Maider)

— La canción del velero (Troup Band)

— Yo te esperaré (Cali y El Dandi)

— Esaidazu (Betizu Taldea)

— Urrun izan arren (Etzakit)

— Con una mano en mi cintura (Sonia y Selena)

— Tú siempre fuiste duro de pelar (Rebeca)

— Makarroiak (Pirritx eta Porrotx)

— Euskaraokea (Ixiar Oreja)

— Flying Free (Pont Aeri)

— Xalala riki riki (Pirritx eta Porrotx)

— Toro (El columpio asesino)

— Dota (Basshunter)

— XXX (Gose)

— La reina del pop (La Oreja de Van Gogh)

— Suavemente (Elvis Crespo)

— Angelito sin alas (DCS ft. Juan Magan)

— Big Energy (Mariah Carey, Dj Khaled)

— Intuición (Shakira)

— The Best of Both Worlds (Hannah Montana)

— Toxic (Britney Spears)

— Happy Ending (Mika)

— Heriotzaren aurpegia (Asgarth)

Ez dakit nire aukeren gainetik
amesten ari naizen

      Ez dakit nire aukeren gainetik amesten ari naizen.

ALBUM EKOIZTEA ERABAKI GENUENEAN, DIRU-LAGUNTZA BATERA AURKEZTU GENUEN LEHEN LAGINA DA, ZEINA, DIRU-LAGUNTZA HORI EMAN ZIGUTEN ARREN, BAGENEKIEN “HOBETU BEHARRA” ZEGOELA, BAINA GUK KARIÑOA DIOGU ETA ERAKUTSI NAHI DIZUEGU, MOMENTU HARTAN GURETZAT IZUGARRIZKO ZENTZUA ZEUKALAKO KONTATU NAHI GENUENAREKIN XD

IKERTUA: Mikroskopio batekin aztertzen naute,

                  ni naiz ikertzaileen xedea.

                  Ni naiz objektua.

IKERTZAILEA (IKERTUAri buruz): Bat-batean foku guztia bereganatzen du, inork ikustea nahi ez duen momentu horretan.

(Isilunea.)

IKERTUA: Dena dela, mundua ez da nik uste nuen bezalakoa.

                  Nik lehenengo neure buruari begiratzen diot, hori egitea berria omen da.

                  Likidoa naiz.

IKERTZAILEA: Kristalezkoa da.

IKERTUA: Dena hain erraz eman didaten arren ez dut aurrera egiten.

IKERTZAILEA: Errudun sentitzen da.

IKERTUA: Errudun sentitzen naiz.

                  Kostatzen zait naizen hori bakean uztea.

                  Neure burua justifikatzen dudala justifikatzen dut.

(Isilunea.)

                  Ez dakit.

IKERTZAILEA: Aurreikusia dagoen pitzadura ekidin nahi du.

(Isilunea.)

IKERTUA: Aukeratzeko aukera eman didate,

                  eta nik,

                  aukeratua izatea aukeratzen dut,

                  aukera guztien artean.

IKERTZAILEA: Ilaran hurrengoa da. Ez du ongirik onartzen, ez gaizkirik egiten.

IKERTUA: Deskartez egindako diagnosi beranta naiz.

            “Dona dona katona

            sutondoan aitona

            lepotik behera kuttuna

            atera neska-mutil

            tun-tu-na

            da-na

            a-zei-tu-na

            ba-ba-rru-na”

EiTB, XXI. mende hasiera

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin ttikittin

ttin ttan ttan ttin

JOSE PEÑA GOZATEGI

(1985)

(Oharra: Juan Mari Beltran musikari eta ikerlariak, bere “Euskal Herriko Soinu-tresnak” izeneko diskoan, bildu zuen 1985ean Orioko San Martin auzoko Sarobe baserriko Jose Peña Gozategi 76 urteko aitonaren ahotik. Honek, txikitan, eskopetak konpontzen eta kontrabandoan eta aritzen zen Aretxabaletako Nikolas Garmendiari entzuna zion.)

Ostrukilateroa

Janguea en carro, motoras y limosinas

Llena su tanque de adrenalina

Cuando escucha el reggaeton en la cocina

A ella le gusta la gasolina

(Dame más gasolina)

Cómo le encanta la gasolina

(Dame más gasolina)

A ella le gusta la gasolina

(Dame más gasolina)

Cómo le encanta la gasolina

(Dame más gasolina) yo

Aquí nosotros somos los mejores

No te me ajores

En la pista nos llaman los matadores

Tú haces que cualquiera se enamore

Cuando bailas al ritmo de los tambores

Esto va pa las gatas de todos colores

Pa las mayores, pa las menores

Pa las que son más zorras que los cazadores

Pa las mujeres que no apagan sus motores

Tenemos tú y yo algo pendiente

Tú me debes algo y lo sabes

Conmigo ella se pierde

No le rinde cuentas a nadie

Tenemos tú y yo algo pendiente

Tú me debes algo y lo sabes

Conmigo ella se pierde

No le rinde cuentas a nadie

Zúmbale mambo pa que mis gatas prendan los motores

Zúmbale mambo pa que mis gatas prendan los motores

Zúmbale mambo pa que mis gatas prendan los motores

Que se preparen que lo que viene es pa que le den (¡duro!)

Mamita, yo sé que tú no te me vas a quitar (¡duro!)

Lo que me gusta es que tú te dejas llevar (¡duro!)

Todos los weekenes ella sale a vacilar (¡duro!)

Mi gata no para de janguear porque

A ella le gusta la gasolina (oh, oh)

(Dame más gasolina) (oh, oh)

Cómo le encanta la gasolina (oh, oh)

(Dame más gasolina) (oh, oh)

A ella le gusta la gasolina (oh, oh)

(Dame más gasolina) (oh, oh)

Cómo le encanta la gasolina (oh, oh)

(Dame más gasolina) (oh, oh)

Oh, oh

Oh, oh

Oh, oh

Oh, oh

DADDY YANKEE, “Gasolina”

Barrio fino (2004)

Mugari oda

Eta mugakideei eskerrak.
Mugek babesten dute euren barnean dagoena.
Mugak mandarinaren azala bezalakoak dira.
Herriaren jantzia dira mugak.

Ez dezagula ahaztu.

Eroskiko oilasko bandejatua

Playlist 4

— Gora gu ta gutarrak! (Gu ta gutarrak)

— Te pintaron pajaritos en el aire (Yandar & Yostin)

— Pasado pisado (Comando Tiburon)

— Arrasto umela (Mikel Urdangarin)

— Una vaina loca (Fuego ft. El Potro Alvarez)

— Zure doinua (Lor)

— Biziraun (Berri Txarrak)

— Zure albotik urrun banago (Su ta Gar)

— Amante bandido (Miguel Bosé)

— Sombra aquí (Mecano)

— Sagarra mantzana ikatza karbon (Txirri, Mirri eta Txiribiton)

— Yo lo que quiero es irme de fiesta (Dj Marta)

— Zarena zarelako (Sugan)

— Me muero por conocerte (Alex Ubago eta Amaia Montero)

— Que nunca volverá (El sueño de Morfeo)

— Kaixo (Urtz)

— Monsoon (Tokio Hotel)

— Nostalgia (Kauta)

— Sk8er Boi (Avril Lavigne)

— Escúchame mujer (Fondo flamenco)

— Saturnino (Pirritx eta Porrotx)

— Ave María (David Bisbal)

— Behar zaitut (Hesian)

— Livin la vida loca (Ricky Martin)

— Danza kuduro (Don Omar)

— Maricarmen (La Pegatina)

— Todos los días sale el sol (Bongo Botrako)

Struthio camelus (II)

Nude weird party

      Barbie eta Ken larrua jotzera behartzen genituen, plastikoa plastikoaren kontra, plak, plak, plak, haien gerripe leunak elkarren kontra igurzten, baina ez genuen frikzio nahikorik lortzen, han ez zen ez zimurrik, ez malkarrik, ez ilerik. Gorputzak labaindu egiten ziren gerri-talka bakoitzean.

      Esnatu naiz eta Ken lo dago oraindik. Lurrean datza. Lo edo hilda. Panpinak ba ote daki inoiz zer ari den interpretatzen?

      Aurpegia margotzen genien boligrafoz, eta ilea ebaki, jostailu berria erabat trauskiltzeraino. Ez zitzaien atzera ilerik hazten, buruko azalean poro mordo bat bazeukaten ere.

      Etzan zaitez nire ondoan, Ken. Besarka nazazu atzetik, besarkatu ezin duten zure beso zurrun horiekin, eskerrak ez garen okelazkoak, pentsatu bestela, zenbat min, zer zaila aurpegiko giharren aldaera guztiak kontrolatzea, tristura, zalantza, lotsa. Gure irribarreak gauza bakar bat esan nahi du, zoriontasuna, diruak ematen duen poz betea, gure furgoneta eta albaitaritza klinika erosten lagundu diguna. Begiratu kamerari eta erakutsi hortzak, elkar engainatu berri duten bikoteen moduan. “Dientes, dientes, que eso es lo que les jode” .

      Baina bistaratu duzun guztia zure kontra itzul daiteke. Zenbat begiren esku utzi duzu zure bizitza? Kamerak daude zure kaiolan, mugetatik irten ez zaitezen. Nahikoa da begi bat, norbait begira dagoela jakitea. Tabernan, manifan, desertuaren erdian. Norbait daukazu begira, eta, hortaz, zuri buruzko iritzi bat eraikitzen ariko da, eta iritzi hori ezin izango duzu inoiz kontrolatu, baina zu saiatu egingo zara. Zerbait esateko esan dizute. Gero esan duzun horretaz lotsatzeko esango dizute, eta barkamena eskatzeko. Ez dela hori zuri zegokizun koreografia.

      Ez al duzu uste, Ken, dena errazagoa litzatekeela plastikotik atera izan ez bagintuzte? Toys‘R’Us-eko apal batetik besterako begiradekin behar beste neukan. Imagination, life is your creation. Zikindu beharrik ez. Anestesiatu egin digute azala. Zuk ez dakizu musurik ematen. Nik ez daukat titibururik. Bizitza labaintzen ari zaigu, eta badakizu zer den okerrena? Eternoak garela.

      Gaztetasuna deituriko kutxa ikusezin eta madarikatu bat besarkatzeko egin gintuztela horrela, beso zurruneko.

NEREA IBARZABAL

(2022)

Interferentzia (I)

Interferentzia bat naiz.

Barkamena eskatu behar dut

interferentzia bat naizelako?

Flotatzen dut

Flotatzen dut bizitzan

ia denarekin

eta ez dakit non dagoen hondoa.

Ez daukat

ez paretarik ez hondorik

norabait bultzatuko nauena.

Ur azalean nago.

Puto Atlantikoko

ur azalean.

Agian kontua igeri egitea da

sin más.

Bultzadarik gabe.

Edo igeriketa sinkronizatua egin.

Igeriketa sinkronizatua egitea

plan bat izan daiteke.

Planazo bat.

Interferentzia (II)

Espaloian etzanda

Jendez inguratuta

Dramaren erregeak

Hizki larriz bizitza

Dena ondo doala

Ospatzeko beldurra

Nere itxarongelan

Ametsak hankaz gora

Esan zenidan, esan zenidan

Ez dela posible horrela bizitzea

Esan zenidan, esan zenidan

Ez dela komeni gehiegi pentsatzea

Eta begira, eta begira

Egunak ihesi doaz

Neri begira, esan zenidan

Jasanezina nintzela

Ez naute ikusiko zurekin dantzan

Eskua lepoan dudan bitartean

Hortzak estututa, begi nekatuak

(Sekula ez aspertzeaz aspertuta)

Ez dut ikasiko

Saiatzen naiz, ez dirudien arren

Saiatzen naiz, ez dirudien arren

Arazoa ni nintzen

Arazoa nik neukan

Baina ez dut aukeratzen

Zer sentituko dudan

Esan zenidan, esan zenidan

Ez dela posible horrela bizitzea

Esan zenidan, esan zenidan

Beldurra zela nire beldur handiena

Eta begira, eta begira

Egunak ihesi doaz

Neri begira, esan zenidan

Horrela maite nauzula

Batzuetan ikusten naiz hau dena aldatzeko gai, ez da ez dudala nahi,

Benetan egon lasai, gehiegi kexatzen naiz, gehiegi kexatzen naiz!

MERINA GRIS, “Saiatzen naiz”

Zerua orain (2021)

Simoneren ondoren

      Nire bizitza performatzen ari naizenaren irudipena daukat. Ingurura begiratzen dut eta objektuak, gela bera, arrotzak dira; eta ez dakit zer egiten duten hemen, edo zer egiten dudan nik. Alien bat naiz.

      Zerbaitek ez du enkajatzen.

      Nina Simoneren bizitzari buruzko dokumental bat ikusi berri dut. Sabelak zilipurdi egin dit eta hankaz gora geratu da. Arima marruskatu zait. Hemeretzi urterekin onartu ez zuten musika kontserbatoriotik diploma bat jaso eta bi egunetara zendu zen Nina. Nire ingurura begiratzen dut eta nire garunak ezeren orbitan bueltak ematen dituen bitartean, dena da arrotza. Planeta honetara zertara etorri ote naizen galde egiten diot neure buruari. Esan nahi dudana da, zein da nire jomuga? Zeren, Nina Simone piano kontzertista klasiko bilakatuko zen lehen emakume beltza izateko zen jaioa. Benetan xede laudagarria.

      Eta ni?

      Onarpen txiki batek Ninari bakea ekarri zion, bere patuaren baieztapen hutsa jasotzearekin, aringarri soil bat eskuratzearekin, Ninak mundu hau lasai abandonatu zuen. Estiraz beteriko bizitza baten ostean, show businessaren fokupean bere baitako mendi errusiar emozionala zinez pairatu ondoren. Hil zen. Jakin behar zuena jakin zuelako.

      Eta neure buruari galde egiten diot ea oraindik garaiz ote nabilen zertara etorri naizen deskubritzeko, bizitza trantsitatu eta nigan lasaitasunez habitatzeko. Galde egiten diot neure buruari. Asmatu ez dudala pentsatzeak atsekabetzen nau eta barne-bizi iskanbilatsu bat irudikatzeak izua sorrarazten dit.

      Ez dakit ezer ere ez.

      Pentsatzen, sentitzen eta egiten dudana ea erreala den galde egiten diot neure buruari. Ez naiz termino dualez ari, ez naiz zuzena dena edo okerra dena egiteaz ari, baizik eta erreala denaz. Agian nigan pausatuta dagoen kutsadura hain da lodia, saiatzen banaiz ere, ezinezkoa zaidala naizenaren kontziente izatea. Badakit nor naizen, hori erraza da, ezaugarriak dira, izenak, etiketak, lanbidea, dokumentuak, harremanak eta oroitzapenak. Falta zaidana zer naizen jakitea da. Ez nor. Zer.

      Jabetzearen beldur naiz. Erantzunak egokitzeko ezgaitasuna eta dena pikutara bidaltzeko beharra nire baitan izatearen beldur naiz. Eraikitako guztia. Demagun nik eraikitako bizitza ez dela erreala, ez dela nirea, gezurra dela, ez dagoela nire izatearen benetako oinarrietan eraikia eta dena haizea hartzera bidali behar dudala, alde egin edo berriz hasi… Eta hori gertatuko balitz? Eta nire kontzientzia ez balitz hau jasateko bezain indartsua eta hau ekiditen ariko balitz, badakielako ez nukeela gaindituko edo ez nagoela prest? Ez dut sentitzen denbora agortzen ari zaidanik, baina denbora igarotzen ari da. Hori nabaritzen dut. Nabaritzen hasia naiz.

      Mundu guztia galduta dago eta orain arte uste nuen guztiok inprobisatzen ari ginela bizitzan, nahiz eta batzuek dena oso argi edukiko balute bezala jokatu, denok gabiltzala momentuan zer egin asmatu nahian. Baina, orain, pentsatzen hasia naiz alternatibo deituriko jendeak, eguneratze soziopolitikoetan eta mundua habitatzeko era disidenteetan egunean mantentzeko ahalegina egiten dutenek, funtsean, plan txiki bat zutela. Planifikazio apur bat. Ez dakit asko edo gutxi. B planak, alternatibak, aurrezkiak, heldulekuren bat, pisu bat erosiko dieten gurasoak. Edo plan bat. B planik gabea bada ere. Plan puta bat.

      Axolagabearena egiten dut, baina ederra izateak garrantzia du niretzat. Ikasi dut hori garrantzitsua dela eta nahiago nuke hala ez balitz edo axola ez balitzait. Baina badakit sakonean axola zaidala, kontrakoa antzezten badut ere, beldurra diodalako eder sentitzeari, baina baita ez sentitzeari ere.

      Flotatzen dut bizitzan ia denarekin. Moderatua naiz denarekin, ez naiz ausartzen muturrekoarekin, edo bizitza jokatzearekin; ez naiz ausartzen botatzera edo ahanztera. Flotatzen dut bizitzan ia denarekin. Badakizu benetan gaizki zaudenean eta lohian nabigatu ostean amore eman eta hondoratzeak lasaitzen zaituenean? Denboratxo batean ur-azaleratzeko indarra izango duzula, eta hondoa badagoela, eta jada ukitu duzula jakiteak lasaitzen zaituenean? Ba ez dakit non dagoen hondoa. Flotatzen dudalako. Ur-azalean nago. Zoriontsu naizelako edo bizitzako plazerek entretenituta mantentzen nautelako ur-azalean. Puto Atlantikoko ur-azalean, ortzi-mugan inolako ingeradarik gabe. Batzuetan lasai, besteetan ez hainbeste. Olatuak jaten zaituenean eta goia eta behea bereiztea ezinezkoa zaizunean bezala. Ur-azalean nago. Eta ez dago paretarik ez hondorik norabait bultzatuko nauena.

      Agian horretan datza. Agian, ni izorratzen banau ere, zerotik igerian hasi behar dut, erreferentziarik gabe. Bultzadarik gabe. Eta hori oso zaila da. Agian kontua igeri egitea da. Sin más. Edo igeriketa sinkronizatua egin eta, behintzat, ekarpen polit bat egitea ikuslerik gabeko ozeano honi. Baina behintzat, zerbait ederra egitea.

      Igeriketa sinkronizatua plan bat izan daiteke. Planazo bat.

Beste erdia

Erdi huts,

erdi anabasa.

Azalberritzeko habitatzen duzun

bazterra.

Orain da

Mantxarik gabeak

Gu,

mantxarik gabeak,

izpirituz bezain gorputzez otzanak,

ezertxo egin aurretik

penitentzia egin ohi dugunak,

zentzugabe zale,

etxe eta fortuna dezentearen jabeak,

gu,

bidean galduak,

bide zuzenaren faltan okerbidea hartu ez

genuenak,

jaiotzatik zirkulutan ibiliak,

aurretik datorkigun nekeak nekatuak.

ITU BANDA

Ituskizuna (2015)

Formol Laborategia,
 edo zer espero genuen geure buruaz

      Datozen orrietan laborategiaren denbora lerroa aurkituko duzue. Lehen aldiz talde bezala beka batera aurkeztu gineneko gutuna, Bidenteak gara izeneko gogoeta kolektiboan parte hartzera gonbidatuak izan gineneko ekarpena eta, jada Album biran zegoelarik, EHAZEren webgunean antzezlanari argitaratutako kritika.

2019

      ZUBIko epaimahaiari:

      Gutun honen bitartez, gure proposamenaren beste alderdi batzuk helarazi nahi dizkizuegu. Izan ere, formularioa muntaia berriaren azalpenari eskaini diogu, eta iruditzen zaigu proiektua osotasunean ulertzea ezinbestekoa dela.

      Artedrama Euskal Laborategian elkar ezagutu ostean hartu genuen Formol Laborategia sortzeko erabakia. Gazteok euskal antzerkigintzan daukagun lekua esploratzeko gogoz, ALBUM deituriko proiektu eszenikoa abiatu genuen. Gure proposamena ZUBIra aurkezten dugu, gazte sortzaileen lehen pausoak babesten dituen laguntza honek ALBUM antzokietara iristea ahalbidetu dezakeelako.

      Kulturgintzan daukagun erantzukizuna praktikara eraman eta gure alea jartzeko asmoz jaioko da antzezlan hau. Ikerketa honetan, gazte euskaldun sortzaileen arteko saretzea bilatuko dugu, geure belaunaldiko artista ezberdinekin lan eginez. Hain zuzen ere, ikuspuntu eta jardun ezberdinen arteko harremanetatik komunikatzeko era berriak haziko direla sinesten dugulako.

      Planteatzen dugun sorkuntza prozesuaren arabera, aurreikus dezakegu antzezlana zatikatua izango dela, narratiboa baino. Aurkezpen motako estrategia estetiko estilistikoak ikertu nahi ditugu, zuzenak, gordinak eta zintzoak, kode performatiboetatik elikatzen direnak. Erreferente teoriko bezala H.T. Lehmann erabiliko dugu, antzerki postdramatikoari buruz azaltzen dituen errekurtso estilistikoak baliatzea delako gure asmoa: ber-esanahitzea, parataxia, irudi onirikoak, sinestesia, etab. Elementuen (musika, argien dramaturgia, testu eta ikus-entzunezkoen) arteko hierarkiarik ezak sorraraz dezakeen antzerkia esploratu nahi dugu. Honek antzezlanaren erreferentzialitatea eta sinbologia ehuntzen lagunduko digu, piezaren osotasuna eta poetika bilatzeko. Gure iruditegian ditugun hitz gakoak industriala, distopikoa, errituala, kitscha, subertsiboa eta garratza dira, besteak beste. Gaur egungo gizarte eta gizakiaren ezlekuak ezagutu eta habitatzeko aukera emango digutenak.

      Asko hitz egin da gure belaunaldiari buruz. Paradigma aldaketa bortitza tokatu zaigu eta, millennial izate horretan, galduta gabiltza. Kristalezko belaunaldia omen gara. Hala da? Edo gure bizimoduak ez ulertzearen ondorioz egin diguten epaia da? Lan honetan belaunaldi baten irudi bilduma bat osatu nahi dugu, Formol Laborategia osatzen dugunon bizipenetatik abiatuta.

FORMOL LABORATEGIA

2020

Pandemia.

2021

Hamsterraren teoria eta
hiru burutazio idealistopraktiko

Formolier lost kid ikuspuntua:

Euskal antzerkia kaiola bat da.

      Talde edo norbanako bakoitzak bere gurpila dauka.

      Kaiola gurpil itxiez osatuta dago.

      Antzerkia egitea gurpilean korrika egitea da.

      Kaiola berean gaude baina ez gara gurpiletatik ateratzen.

      Gurpilean geldi egon gara eta uste dugu gehienen helburua dela berriz ere gurpilean korrika egin ahal izatea.

      Tristea da norabiderik gabe aurrera jarraitzea gehienen grina izatea.

      Beste hamster batzuek badakite zergatik eta beste batzuek ez.

      Zergatik?

      Kaiolan hamster berriak sartzeak batzuei ilusioa egiten die eta beste batzuei beldurra ematen die.

      Zergatik?

      Beste belaunaldiek eman diguten aholku onena eta bakarra egitea da.

      Hamletek bere buruari galdetzen zion bezala, egin edo ez egin da hartu beharreko erabakia.

      Hamster asko haien artean gaizki eramaten dira.

      Dirulaguntzak janaria dira.

      Diru laguntzengatik borrokatzeko soilik ateratzen gara gurpiletatik.

      Aspaldian dirulaguntzetatik jan ez duten hamsterrak batzuetan hil egiten dira.

      Gustatuko litzaiguke gehiagotan gurpilez aldatu ahal izatea eta gurpilak konpartitzea.

      Oso guay legoke hamster guztiek bazkari bat egitea.

      Batzuetan badirudi ez dagoela gurpilik denontzat.

      Agian ilara dago kaiola kanpoan eta gurpil bat libratzen denean hurrengoa sartzen da.

      Ez dakigu norena zen gure gurpila.

      Zergatik gurpilek ez daukate norabiderik?

      Sistemaren interesa da kaiola itxita mantentzea hamsterrak libre izan ez daitezen?

Formolier lost teenager ikuspuntua:

Euskal antzerkia, sin más, mierda bat da.

Antzerkia egin nahi dut.

En plan, antzerkia egin.

Bua txabala ze mierda.

Formolier lost adult ikuspuntua:

Formol Laborategiak hiru zutabe nagusi ditu: Lehenik komunitatea sortzea; taldean, antzerkigintzan eta ikusleengan. Guretzako herria da komunitatea. Bestalde, alderdi artistikoan, gizaki bezala habitatu ez ditugun lekuetara bidaiatzea edo gizarteak jada deskubritu dituen prozesuetatik trantsitatzea dugu helburu. Azkenik, ondare kulturalari ekarpena egitea eta, hala, gizarte modura haztea, emozio, hausnarketa eta kritikotasun alorretan.

      Lan egiteko orduan guretzat giza taldea da garrantzitsuena. Taldea osaturik, ezinbestekoak izan zaizkigu komunikazio beharretik jaiotzen den ekintza nahia eta inguruko energiaren babesa.

      Esango genuke euskal antzerkiaren profesionalizatzeak eta hazkundeak geroz eta kalitate handiagoko obrak ekartzen dituela, baina sistema oraingoz ez dago merkatu bat mantentzeko (ez finantzatzeko) prest eta uste dugu txikitasunean aritu beharraren sentsazioa sorrarazten duela. Antzerkia ez da gizarte zabalera iritsi eta publiko potentziala askoz handiagoa da erreala baino, nahiz eta euskaltzaleen artean kultura babestu beharraren kontzientzia existitzen den. Antzerkia eta/edo euskal antzerkia oraindik ez da herriarena.

      Errealitate horrek bi norabideren artean hautatzeko egoeran jarri gaitu. Alde batetik, borroka grina eta ekintzarako gogoa pizten dizkigu, eta bestetik, inoiz irabazi ezingo dugun bataila baten parean egotearen sentsazioa ematen digu, immobilismora eraman gaitzakeena.

      Behar zehatzak ere baditugu: finantzaketa, publikoa, formatuaren araberako zirkuitu argiak, estralurtarrak eta buzoneoa.

      Guretzat finantzaketa dirua da, inbertsioa. Publikoa edo ikus-entzuleria arte eszenikoen barruan dagoen edozein espektakulu ikustera doan jende multzoa da. Formatuaren araberako zirkuitu argiak, guretzat, espazioak edo antzokiak tamaina eta baliabideen arabera bereizi ahal izatea da. Hala, ON, OFF, OFF-OFF edota SUPER OFF zirkuituen baitan dauden espazioak argi egongo lirateke eta horrek pieza bakoitzak hautatu duen zirkuitua osorik burutzea ekarriko luke. Zirkuituen xedea emanaldi pack-a bermatzea delako. Estralurtar kontzeptuak, guretzat, hitzak berak iradokitzen duen bezala, lurraldeen arteko mugikortasunari egiten dio erreferentzia. Behar ditugun zirkuituak ezin dira lurraldeka zatitu. Azkenik, buzoneoa. Antzinako bandoa edota panfleteoa zena eta egungo sarrera ontzia edo insta publikazioak izan daitezkeenak, non talde katalogo bat eta euskal antzerkiko urteko egutegi bat eskainiko den. Beharrezkoa dugu euskarazko antzerkiaren urteko egutegi bat izatea, bai sarean eta baita etxebizitza guztietako buzoietan ere. Nahiz eta programazioa guztiz ezin zehaztu, garrantzitsua iruditzen zaigu, egutegi formatuan, Euskal Herrian urte osoan zehar emango diren antzezlanen eta jaialdien berri edukitzea.       Libertimenduetatik Zurrunbilo jaialdiraino, Lekeitioko Kalekatik Gazteszenaraino, makrofestibal baten egitaraua izango balitz bezala.

      Era orokorrago batean, nahitaezkoa iruditzen zaigu elkarte baten baitan denok bat egitea. Uste dugu garrantzitsua dela instituzioei, sektore modura, gure beharrak eta eskakizunak helaraztea eta ikasgai pendiente hau praktikatzen hasi beharko ginateke. Horretarako, noski, jada martxan den plataforma bat baliatzea litzateke egokiena: EHAZE, EAB, WTF... Bestalde, profesionalaren plano pertsonalera joz, ekintzak ikuspuntu kolektibotik abiatzea proposatzen diogu norbanako bakoitzari, hartzen ditugun hainbat erabaki onuragarriak izan daitezkeelako kolektiboarentzat.

      Orain artekoak lastoa besterik ez dela iruditu ez dezan, irudimenezko hiru proposamen zehatz helarazi nahi dizkizuegu:

1. Berma daitezkeen zirkuitu estralurtarrak: Aurretik nahiko ondo azaldu dugun hobekuntza, sektoreari on egingo liokeena.

2. Topaketa: bazkaria-prestakuntza-solasaldia: Euskarazko antzerkian parte hartzen dugun orok edukiko dugun zita. Elkarbizitza eta komunitatea sortze aldera, norberaren profesionaltasunari apelatu nahi diogu urtero egingo den topaketara bertaratu dadin. Guztion mesederako diren erabakiak hartzeaz gain, talde modura indartu beharra daukagu, antzerkilarion ahotsa indartzeko. Egun batez koexistentzia posiblea dela demostratu, bizirik gauden hamsterrak garela ospatu, talde izaera sendotu eta elkarrengandik zerbait ikastea litzateke helburua. Gero, noski, beti bezala, bakoitzak berea egin dezala, antzerkiaren aniztasuna errespetatuz.

3. Antzoki bakoitzean konpainia egoiliarrak: Azken proposamen hau epe ertainerako bada ere, zoragarria iruditzen zaigu. Proposamen sinplea da, gure lurraldeetan hainbat antzoki daude, gehienak publikoak direnak. Hiri, herri ertain eta txikietan topa ditzakegu eta askok, programazioari begira egiten dute lan gehiena. Antzoki publikoak diren heinean, haien erabilpena aldarrikatu nahiko genuke. Hiritarrok ordaintzen dugun zerbitzu hau antzerki taldeek erabiltzea osasungarria iruditzen zaigu bai sektorearentzat gai gizartearentzat berarentzat. Begitazioa zehaztuz, bi urteko egonaldiak irudikatzen ditugu, konpainia guztiek bi urtetik behin aukera berdinak izan ditzaten, eta baita ere haien proiektuak burutzeko denbora nahikoa izan dezaten. Antzokien kudeaketa praktikoa eta erabilgarria bermatze aldera, aste barruko goizak konpainien errepikentzat irudikatzen ditugu eta arratsaldeak talde amateur eta ume eta gazteentzako ikastaro finkoentzat. Horrela, profesionalen eta amateurren arteko lehiakortasun harremana hautsi eta sinergiak sortuko lirateke. Egutegia antzokiaren arabera finkatu beharko litzateke, kasu askotan programazioa lehenetsi beharko baita. Ordu askoz hutsak dauden espazio eszenikoak antzerki taldeen lantoki bilakatzea probetxuzko neurria izateaz gain, justua iruditzen zaigu.

Hori dena uste dugu, gaur.

Eta segur aski, baita bihar ere.

FORMOL LABORATEGIA

Bidenteak gara (EHAZE, 2021)

2022

Antzezlana: Album. Ideia: Formol Laborategia. Zuzendaritza: Edurne Azkarate. Antzezleak: Intza Alkain eta Mikel Ibarguren. Eguna: apirilaren 28a. Lekua: Hernaniko Biteri kultur etxea.

      Txiklea mastekatzen sartu naiz antzokira. Ordura arte ez nuen horrenbeste nabaritzen baina txiklea xehe-xehe eginda daukat ahoan eta indar-bulkada batek are gehiago xehatzera bultzatzen nau: kosk, kosk, kosk! gogor eragin masailezurrari. Batzuetan, arratsaldetan, antsietatea sartzen zait, ez dakit zergatik, arratsaldea gauaren iragarle izango balitz bezala. Hau idazten ari naizen bitartean pentsatzen dut ea kronika bat hasteko modu egokia den, ez ote den xelebreegia, egozentrikoa. Amak behin nire intimitatea azaleratzen nuen partea kentzeko gomendatu zidan, gaiarekin zerikusi zuzenik eduki ez izateagatik, edo, nolabaiteko “objektibotasun” horretatik urrundu nintzelako… “objektibotasun” komun bat omen dago denon interesekoa dena; norberak sentitzen duena adierazi daiteke baina ez edonola, jakin behar da norbere iritzia nola txertatu, edo, badaude beste espazio batzuk horretarako. Badaude?

      Zer pentsatzen dugu gazteok? Mikrofono bat eszenatokiaren erdian. Aurrekarien oihartzunak manifestazio doinua dakar, egun dekadentzian eror daitekeena, lekurik aurkitzen ez duena, edo zentzu existentzial bat agortu zaiona. Ez, guri ez zaigu ohorezko belaunaldi bat izatea tokatu: bizipoza eta freskotasuna kutsatzen duena, ez gara protagonistak, aitzindariak, iraultzaileak. Guk, ez dakigu gu nor garen ere —maska, maska, maska txiklea—.

      Obra honetan ostruka hartu dute maskotatzat. Ostrukak burua lur azpian sartzen duenean ez du errealitatetik ihes egiteko asmorik —errealitatetik ihes egin nahi izana erabat zilegi bada ere—, kontrara, jan bila dabil; edota zulo bat egiten, habia sortzeko. Garaiak aldatu dira eta aldatzen jarraitzen dute: gizartearen oinarriak erori diren honetan etxea berriro eraikitzeko bidean gabiltza… eta hainbat heriotzaren testigu izan ondoren, oraindik ez gara jaio.

      Ur handitan aritu dira Intza eta Mikel eszenatoki gainean, publikoari begira, baieztapen baino galdera gehiago aurpegiratuz. Barrea eta itolarria konbinatu dituzte, pastel koloreko txandala soinean, egungo gazteen infantilizazioa umoretsu barneratuz. Umorea eta absurdoa muturreraino eraman dituzte, hainbeste, ezen, antzerki inprobisazioko ariketa bat dirudien. Segundo gutxitan algara arinena ilundu egiten zait, eta, irribarrea oraindik aurpegian, ohartzen naiz sartu didatela angustia, testigu naizen hori jada ez dela hain barregarria… edo gauza bera baina alderantziz. Trantsizio azkarrak, harrigarriak, publikoaren aurreikuspena oztopatzen dutenak.

      Belaunaldi galdu bat gara? Norbera bere galdera indibidualetan galduta dagoena? Galdu dugu geure burua, ez dakigu nor garen, eta ondorioz, ez dago “gu”-rik, ez dago kolektiborik? Pribilegiatuon krisi existentziala ote? Izan ere, ausartu gintezke kexatzera? Eskubiderik dugu horretarako?

      Antzezleak laukizuzen batean daude paraturik, argi fosforitoz markatutako laukizuzenean. Laukizuzen dotorea, alaia, koloretsua, baina laukizuzen, finean. Arrainak arrainontzi batean lez. Inoiz itsasorik ezagutu ez duen arrainak maite al du arrainontzia?

      Pentsatzen dut askatasunean eta nola antzerkia, nire ustetan, aske izateko jaio zen: eremu seguru gisa, testuinguru bat non zilegi izan daitekeen edozer gauza azaltzea, gizartearen arauak kontuan hartu gabe, edo, hain justuki ere, horiek zalantzan jartzeko asmoz. Halere, antzerkia egiteko ereduak sortu ditugu eta eredu horiek tresnak ematen dizkiguten hein berean mugatu ere egiten gaituzte. Album ikustean eredu hertsi horiek hautsi dituztela sentitu dut, azkenaldian ikusi dudan lanik autentikoena iruditu zait, agerikoak diren arrazoietatik gaindi.

      Beharbada gazteok ez gara beste belaunaldiak bezain desberdinak. Antzeko helburua izan dezakegu: zaharkitua dena haustea, berriari bidea egiteko.

MADDI SARA GOIKOETXEA JUANENA

EHAZE (2022)

Hitzostea

JAVIER BARANDIARAN
(Metrokoadroka kolektiboko kidea)

      Napoleonek, Josephineri zuzendutako gutun batean ez dakit zein kanpainatatik bueltan zetorrela: “Ne te lave pas, j'arrive”. Ez zaitez garbitu, banoa. Beste garai batzuk ziren. Ez ziren beste garai batzuk, beste jende bat zen. Ez zen beste jende batere, jende bera zen baina gutxiago garbitzen zen. Edo ez zen bat ere garbitzen. Eta dena ondo. Gaur egun kraka gaizki ikusita dago. Nik neuk eskuak hamazazpi aldiz garbitzen ditut egunean. Ez naiz Napoleon. Agian Josephine naiz, ez dakit. Futura pelikulan, Pietro Marcello, Francesco Munzi eta Alice Rohrwacher-ena, nerabe batek dio: “Niretzat, etorkizuna bihar-segida bat da”. Eta beste nerabe batek dio: “Inork ez digu galdetzen. Baina berdin-berdin biziko gara”. James Boswell-ek galdetu zion Voltaireri, ezagutu zuen egunean, ea ingelesez bazekien. Erantzun zuen Voltairek: “Ez. Ingelesez egiteko mingaina hortzen artean jarri behar da. Eta niri ez zait hortzik geratzen”. Nik hortz guztiak mantentzen ditut, bat izan ezik. Ez naiz Voltaire, baina bera bezalako agure erretxin bat naiz. Intsektu edo ostruka hauek behatzen ditut eta ez dakit seme-alabak deitu behar ditudan. Ustezko-seme-alabak. Ez daukat seme-alabarik. Eskerrak. Edukiko banitu obsesionatuta egongo nintzateke nire seme-alabak jenioak izatearen ideiarekin. Eta jenioak gertatuko balira, ez nituzke atsegin izango batere. Min gehiegi ditut pezera batean sartzeko. Oroitzapen gehiegi. Begi gehiegi. Pereza gehiegi. Txita edo katakume hauek behatzen ditut eta hiru metroko luzerako ostruka arrautzekin pentsatzen dut. Aho bete hortz dagoen jendearekin pentsatzen dut. Egunsenti eta ilunabarrekin pentsatzen dut. Pentsatzen dut Radio 3ko El bosque animado saioa ez dudala soportatzen, geroz eta gauza gehiago dagoela ez dudana soportatzen. Gertatzen zait ondoegi ezagutzen dudanak aspertzen nauela. Bartzelonaz aspertzen hasia nintzen katastrofea baino lehen ere. Frantziar Estatuaz aspertzen hasia naiz. Bizi naizen pisuaz aspertzen hasia naiz. Neure buruaz aspertzen hasia naiz. Neure buruari galdetzen diot ez ote naizen Cesare Paveseren errenkarnazioa eta ez Fernando Pessoarena, lehen uste nuen bezala, Pessoaz aspertzen hasi baino lehen. Sentsazioa daukat testigua pasatzea eskatu didatela eta nire eskuetara begiratu eta zotz bat ikusten dudala. Cyborg edo marmoka hauek behatzen ditut eta milaka armiarma ñimiño ikusten ditut, armiarma erraldoiek errundako arrautza ñimiñoetatik ateratzen. Arrautzekin pentsatzen dut, asko, azken boladan. Zer bazkalduko dudan gaur eta zer afalduko dudan gaur gauean eta zer gosalduko dudan bihar goizean pentsatzen dut, eta baita legatuarekin ere: eguneko menuen zerrenda bat. Ulises-ekin pentsatzen dut, Ulises Peneloperen inguruan ibilitako moskardoiak akabatzen, eta zer gogorra den hor ez egotea, zer txungoa den dibertigarria den zerbait galtzea Ulises deitzen zarelako. Ikusten ditut umeak altxor baten bila, txutxez osatutako altxor bat, eta umeetako bat aspertzen dela eta nahiago duela etxera joatea eta bere altxorra bilatzea. Txutxez egindakoa. Gehiegi pentsatzen dudala pentsatzen dut, eta gutxiegi egiten dudala. Ahal dudana egiten dut. Edo nahi dudana egiten dut. Nire terapeutak zuzentzen dit “ezin dut” esaten dudan bakoitzean. “Ez dut nahi” esan beharko nuke, antza. Eta ez zait guztiz argi geratzen ezberdintasuna. Dinosauroekin pentsatzen dut, jatekorik ez duten eta ondo moldatzen diren ugaztun txikiekin. Eta intsektuekin ere pentsatzen dut, intsektu pila batekin, milaka milioi intsekturekin, mehatxu bezala eta aldi berean elikadura bezala ikusten direnak. Pentsatzen dut ez lukeela arazo izan behar zure ondorengo belaunaldikoak zure erreferente bihurtzeak. Ostruka txitak ikusten ditut Peter Brooken gorpuzkiak mastekatzen. Zeta-har hauek behatzen ditut eta beldurrez eta bizi-larritasunez eta ziurtasun-gabeziez lepo ikusten ditut, ez dakitelako zetazkoak direla. Batzuetan “A toda mecha”, “¡Qué potra!”, “Guay del Paraguay”, “Por ‘h’ o por ‘b’” eta enparauak botatzen ditudan honek arraintxo hauek behatzen ditut, sare sozialetan harrapatuak, eta koltanezko pullover-ak ehuntzen dituzten armiarma robotikoekin pentsatzen dut. Pentsatzen dut ostruka txitekin, nire gorpuzkinak irensten, gosez geratzen, ingurura begiratzen hilotz mamitsuagoen bila.

      Pentsatzen dut, ergo existitzen zarete.

      Pentsatzen dut, ergo egunak argitzen du (eta ez da gutxi) zuentzat.

Biografiak

FORMOL LABORATEGIA

      2019an eratu zen Formol Laborategia eta geroztik hainbat lan burutu ditu. Gasteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak eskainitako Gazte Sortzaileak laguntzari esker eta Donostiako Tabakalerako Sortzaileen Gunean lehen egonaldi artistikoa egin ostean, Maketa antzerki pieza laburra sortu zuen, V. Zurrunbilo Euskal Arte Eszeniko Garaikideen jaialdian plazaratu zena. 2021eko Eztena jaialdiaren baitan, Lekuona Fabrikan aurre-estreinatu zuen kolektiboaren lehen antzezlana den Album. EHAZEk argitaratutako Bidenteak gara gogoeta liburuan parte hartu eta VI. Zurrunbilo jaialdian profesionalei zuzendutako mahai-ingurua dinamizatu zuen. Gazteen eta jarduera artistikoaren arteko bitartekaritza xede, Albumak Ikastetxeetan hezkuntza proiektua abian jarri zuen, eta Oihaneder Euskararen Etxean eta EHUn ere eskaini da. Azken aldian, Euskadiko Gazteriaren Kontseiluarekin elkarlanean ari da, emantzipazioari buruzko ikerketa bat abiapuntu. Egun, konpainiak Album ikuskizunarekin biran jarraitzen du.

EDURNE AZKARATE SOBRINO

      Gaztela eta Leongo Arte Dramatikoko Goi Mailako Eskolan ikasketak amaitu zituenetik TR Warszawa, Kamikaz Kolektiboa, Dejabu Panpin Laborategia, Axut! eta Artedrama konpainiekin egin du lan; egun, Metrokoadrokaren azken ekoizpenean parte hartzen du. Zuzendaritzan, eRRe, aldarri bat bertsoz ikuskizuna izan da bere azken lana. Aurretik, websail eta film laburretan parte hartu du, eta baita ETB1eko hainbat saio gidatu ere. Ikus-entzunezkoen alorrean azken agerpena Paul Urkijoren Irati filmean izan du. Euskal Kulturgintzaren Transmisioa graduondokoa eta Eszena Zuzendaritzan masterra burutu zituen Mondragon Unibertsitatean eta UNIRen.

MIKEL IBARGUREN ARRIETA

      Zestoako Interpretazio Eskolan hasi zen bere ibilbidearen lehenengo pausoak ematen. Oso gaztetatik, Una historia de Vasconia eta 3txulo telesailetan hasi zen lanean. Korosagasti eta Egunak eta lanak filmak protagonizatu ditu zineman. Bere azken lanak, El instante decisivo, Sueño bendito eta ETB1en estreinatu berri den Beti mugan telesailak dira. El último mono eta No abras más esas puertas dira telebistako bere azken lanak.

INTZA ALKAIN IBARGUREN

      Donostiako Arte Eszenikoen eskolan (AET) interpretazio ikasketak jaso eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (UAB) Haur eta Gazte Literaturako ikasketak burutu zituen. Arthaus.Berlin edota Escuela Internacional del Gesto eskoletan trebatzen jarraitu eta egun Antzerki Ikasketa aurreratuen masterra (UNIR) burutzen ari da. Ene Bada Badu antzezlanean eta Berria TB eta Berria FM bezalako ikus-entzunezko proiektuetan ibilia da.