Sinplistak

HEDOI ETXARTE

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2012 Hedoi Etxarte

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2012ko azaroa

Edizio hau: 2012ko azaroa

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

BAT

NORBERAK BERE IKUSPUNTUA DU

(euro moneta unitatearekin irakurtzeko poema)

«Norberak bere ikuspuntua du» dio

hilean 2.700 jasotzen duenak.

«Masaila sorbaldatik bereiziko dizugu» dio

hilean 682 irabazten duenak.

«Bilatzen ez duelako ez du lanik...» dio

1.500 jasotzen duenak eta

«... ze lana, egon, badago» gehitu du

710 irabazten duenak, eta

715 irabazten duen lankideak

modu txarrean jaurti dio:

        ]ROBERT DESNOSEN ERRETRATUA

        Ikusi al duzu askatasuna?

        Berdintasunarekin oheratzen da,

        Zatar doa

        Eta ez bada gogaitzen

        itsasoko suge txiki bat emango diogu

        zeinak sorbaldak estaliko baitizkio,

        Anaitasunaren Estatu Batuen gisa batu[

682 irabazten duenak hirugarren

pertsona singularrean jarraitu du:

«1.500, 682, 2.700, 478 edo 3.500,

hori da bakoitzak duen ikuspuntua»

eta lehenengo pluralean oldartu da azkenik:

«Masailak sorbaldetatik bereiziko dizkizuegu!».

         [«kontuak ez dira hain sinpleak»

        otu zaio irakurle bati. Bada, esaguzu zein

        den zure ikuspuntua. «Demagogia hutsa

        egiten ari zarete kontu honekin». Ados,

        psikoanalisia zientzia dela onartzeko prest gaituzu

        borondate onez, 450 sesioko, Onfray testigu]

Péret zehaztasun ariketak egiten ari zen Massonentzat.

Ernstek bibotea ebakitzen zion luzapen-denborari

eta Gala Éluardek errebolberra biratzen zuen.

Egun, jakina da Plaza Berriko gillotinaren ahoak

huts egiten zuela aldian-aldian. Garai hartan

ez zegoen hain argi eta soberan zen oharpen oro.

EMAKUME BAT MAITATZEA

Arabako Arte Ederretako Museora doala

Imanol Leozek bere buruari esan dio:

«Erridikulua da emakume bat maitatzea».

Arabako Arte Ederretako Museoko metalezko ateek

burutxoak dituzte, irtetean begiratzen zaituzte

eta horrek Imanol Leozen pentsamendua garatu du:

«Emakume bat maitatzea da ohartzea, oinez zoazela,

albotik igaro zaizula txirrindulaz, aurreratu egin zaituela

ziztuan. Ipurmasail lirain horiek ikusi dituzu aulkian.

Ezti koloreko lepoaldea du, nabarmenegia. Abian doa

tixert gorri askea. Badakizu ez duzula sekula berriz

ikusiko txirrindulari emakumezkoa, eta orduan

zure eta bere arteko distantzia handitzen den heinean

handitu egingo da zure maitasuna. Erremediorik gabe.

Haren atzetik korrika joatea da maitasuna, izerdi

patsetan, tempoak larri zauritutako atleta baten moduan.

Ez gehiago berotzearren oinez jarraitzea erabaki duzu

baina horrela, bistan da, ez zara inora iritsiko».

Arabako Arte Ederretako Museo aurreko belardian

Imanol Leozek ahots gora esan du:

«Ridikulua da emakume bat maitatzea».

Baina Baskonia saskibaloi taldearen aldageletan

gertatzen ari denaren zuzeneko emanaldia

entzuten ari da sarrerako morroia.

Imanol Leozek ez du Arabako Arte Ederretako Museoan

lan egiten, baina hangoek hala balitz bezala jokatzen dute.

Entzungailuak kendu ditu sarrerako morroiak eta

Imanol Leozek azaldu dio: «Emakume bat maitatzea da

ikustea nola zu oinez zoazen eta bera txirrinduan, eta zu

izerdi patsetan, tempoak larri zauritutako atleta

baten moduan, eta kito!, hurrengora arte!».

Orduan sarrerako morroiak Imanol Leozi esan dio:

«Naiara Zubeldiaren senarra naiz».

Arabako Arte Ederretako Museoa

historiako lehenengo museo interaktiboa da:

ibili ahala lurrak karrak egiten du lehenengo solairuan.

Naiara Zubeldiaren senarra jakitun da, eta sarri

horregatik dute gehiagotasun ukitua bere hitzek.

EZTA HAZIA EREITEKO ERE

Bat egin. Bat argitaratu. Bat ordaindu.

AZ kazetariari piezaka ordaintzen dizkiote artikuluak.

Ez dago, noski, egunkariko langileen zerrendan.

«Orain aske zara, nahi bezala antolatu zure ekoizpena»

esan zion pertsonal-buruak erredakziotik botatzean.

Hilabete geroago AZ kazetariari iruditu zitzaion:

«Gaur egun aita bananduek ezin dituzte

seme-alaben opariak hartu,

jatetxe goxoetara eraman

eta mahai azpian ezkutatu;

ezin dute haien errua ordaindu

edo errebolta kulinariorik erakutsi

hanburgesategi eta pizzerietan».

AZ kazetariak telefono konpainia aldatu zuen.

Oso ona zen ordura arte eduki zuen eskaintza

baina tratua amaitutakoan garesti ordaindu behar zuen:

«Berdintasun teknikariek, epaile jaun-andereek,

gaizki txortatutako herritarren ordezkariek,

politikoki zuzenaren prokuradoreek,

erdi mailako koadro polimili ohiek

harresiaren bestaldera bidali dituzte aita bananduak.

Eta gainera, nonbait, telebistak dioenez,

gizonezkoak ez du hazia ereiteko ere balio».

Principal Antzokiaren sarrera gelan

LS jaunarekin topo egin zuen AZk.

Ilaran zain zeuden biak.

LS jauna AZ kazetariaren

emazte ohiaren senar ohia zen.

Txandak astiro egiten zuenez aurrera,

AZ kazetariak esan zion:

«Gizonezkoak bortxaz bakarrik omen daki

eta bera da gerra eta gaiztakeria

ororen erantzule behinena.

Ankerkeriak egiten dituen emakumezkoa,

aldiz, gizon-guran ari omen da».

AZ kazetaria ez zen arrats hartako

ikuskizunerako txartel bila joan:

«Orain seme-alabek ez dute aitarik nahi».

LS jaunak zaplatekoa jo zion bizkarrean,

koitoan zakila makaldutakoan jo ohi den gisan,

«ez da ezer gertatzen» esaldiak «ez dakigu zer

baina larria den zerbait gertatzen ari da»

adierazi nahi izaten duenean bezala.

LS jaunak banandu ostean

ez zuen bizitza berregin behar izan,

aurretiaz ez baitzitzaion apurtu.

Sasoi hartan LS jauna igandeetan

Armentiara joaten zen paseoan.

Hiru tradizio dira nagusi

Gasteizko oinezkoen artean:

Armentiara doazenak,

Olarizura doazenak,

Salburuara doazenak.

ALUA JATEKO POSIZIOA

Alua posizio honetan jaten dizut

uzkia ikusi eta usnatzeko.

Eta hala ere badakit kakeria iraiztean dugun ezinegonak

ez duela urdailaren egoerarekin harremanik,

uzki-eraztunaren funtzio bereizlearen galerak

sortzen digula umiliazio eta min guztia.

Eraztunak ez badu barneko edukia blokatzeko gaitasunik

apaldua sentitzen da deusetarako dagoelako

eta orduan alimaleko oinazez laurdenkatu nahi gaitu

gu geu maila berean geldi gaitezen inutil.

Haatik, jakizu, uzkiaren funtzio bereizlearen gogoeta hau

ez zaidala posizio honetan alua jaten dizudanean bururatu.

HOSTO HILAK JASOTZEN

                  Otsoak zakurrak gorroto ditu

                  eta pertsonak.

                  Baina batez ere zakurrak.

                                  SERGEI DOVLATOV

Gaur gauean trenean sartu da Itziar Iriarte.

Donostian igo da eta Gasteizen jaitsiko da.

Bere konpartimentuan angolar bat,

bi frantses eta Parisko portugaldar bat doaz.

Isileko poliziakide nabarmenek

NAN zenbakia eskatu diote, gurasoen

izen abizenak, non jaio den, nondik

datorren, nora doan, zer egin duen han.

Agenteek alde egin dutenean

Itziar Iriartek frantsesetako bati esan dio:

«Bai, andrea, hemen guk egiten dugu

paperik ez dutenen papera,

homo sapiens sapiens zuriok».

Behiala mugazainek ipurmasailak

zikindu zizkioten Itziar Iriarteri.

Sei zineten, bera bat.

Jakizue, hosto hilak bezala eroriko dela

bere xafla zuen lepoetan! Bere justizia

ez dela itsua eta zuen uniformeak daramatzaten

guztien gainean pisu berberaz trenkatuko dela.

Itziar Iriarteren errepublikan

hilotzak izango zarete eta

ipuinen estatusa izango duzue

desagerrarazi ostean.

Itziar Iriartek ez du errukirik izango,

zaborra delako zuek ukitutako guztia.

Erre egingo du zuek landutakoa,

lehertu egingo du zuek begiratutakoa,

urperatu egingo du zuek piztutakoa.

Erraustu egingo ditu zuen herriak

eta zabortegiak eraikiko gainean.

Itziar Iriartek zuen gorotzak

janaraziko dizkie zuen seme-alabei.

KALKULAGAILUA

Primarioa da Garbi Ramosen zenbakiekiko

gorrotoa. Trakets egiten duen horretan

aritzea ez du gogoko, ulertzen ez duenari

gaizki iritzi eta kontra egiten dio gogor.

Zapatu goiz batez ulertarazi zion

Aritz Zabalak Garbi Ramosi

zergatik zitzaizkion batuketak

eta kenketak horren nardagarriak.

Ariketez neurtua zuen Aritz Zabalak

Garbi Ramos: «ez nahikoa», «4.000 km»

«goizeko 9etatik arratseko 18etara».

Baina Aritz Zabalak ez du aritmetika hori

lan-indarraz mintzatzeko erabiltzen.

Koldarkeria posibilistatik aztertu du

Garbi Ramosek binomioa, ez zaizkio

kontuak atera. Baiki, Garbi Ramosi

otu zaio maitasuna distantziaz eta

gorotzez inguraturik dela maitasun.

Aritz Zabalaren ondeste blindatua,

limoizko ezpaina, du Garbi Ramosek

gogoan. Bakarka bizi duen lotsa une honetan

ere ez zaio joan txantxa desegokiak egiteko

irrika. Izarak zikinduko ditu Garbi Ramosek.

Aldi batez Garbi Ramosek berak sortutakoak

beteko du Aritz Zabalaren hutsartea.

Damnatio memoriae.

MAITE DUDAN EMAKUMEA

Maite dudan emakume gasteiztarrak

perlazko belarritakoak daramatza

eta Ingalaterrako gorteko fularra.

Bi begi zoli, omoplato fina adats azpian,

jertse arrea eta eskuak besamuturretan.

El Correo irakurtzen du. Ez da

Unidad Alavesa alderdiko probintzianoa,

Partido Popular de Álava bozkatzen du

eta ohe gainean dudan Maiakovski ikusita

«¿De quién es?» galdetu dit eztiro.

Bukaeran agian ez diot «agur!» bat ere esanaraziko,

gaur ez zeukaten El Mundo kioskoan

eta Kultura orrietara jaitsi ditu begiak.

Maite dudan emakume irribarretsuak

antologiak irakurtzen ditu gregorianoa entzunez

zango zabalik klitoria hozten zaionean.

«¿Me dejas éste? Te lo devuelvo el martes».

FIDEL NAIZ

Fidel naiz zure gaztetasunaren

mingain naiz zure iluntasunaren

tente naiz zure irribarrearen.

Hitzak etzanda nekazariak zaizkit

eta nahiago ditut zutik

besteen gisara malabarerik gabe.

Atseginkeria ez da doako

herabetasun gabekoon zailtasunean.

Eta guri ere esnætu ostean penisa busti zaigu

eta gurina ogian erre gosarian kafe.

Fidel naiz zure gaztetasunaren

berrogeita bost bete dituzunean.

Nekeza da nortasun-eraikitzea nekeza da

ziurtasuna baduzu hurrengo gudan gorpua izango zarela

jakin gabe gertukoen urrutikoen zerrendan

edo urrutikoen gertukoenean egongo den zure izena.

Fidel naiz zure emetasunaren eta artasunaren

umekeriaren eta gurasokeriaren

nahi duzuna izango naiz

Dritëro Agolli burkideaz hitz egiteari uzten badiozu.

PENTSAMENDU AHULARI JARRIA

Badakit, zuok, ezerezaren

odagile finok, ametsetan

torturatuak zareten artistok

patitzen duzuela sendo

jariorik gabeko oka zimela.

Badakit, zuok, deskribagaitzaren

kronikagile malerusok, musen

esklabotzari eusten diezuen

gudariok sufritzen duzuela

gorotz zurrunak uzkitik

alde egiten didanean

sentitzen dudan hutsune bera.

ATZERRIAREN HEDADURA

Jon Errekalderentzat hedadura zabalegia zuen atzerriak.

Horregatik jaitsi zen trenetik Irunen Hendaian ordez.

Eta tokiko prentsa arrotzez eta beste oximoron batzuez

mikaztuta edan zuen kafea Pasaiako garabiei begira.

«Eta ni zure doako prostituta» jaulki zuen orduan.

Buruan zuen esaldi hura ez zen berea. «Esaldiak

ez dira gureak» esaten zion sarritan Nekane Muruak.

Behinola Nekane Muruari oharpen bat egin zion

Jon Errekaldek: «Euskal Herrian, Errusian legez,

burgesek ez dute haien betekizun historikoa burutu,

eta Leninek etsenplutu zuenez

negar egingo dugu Beethovenen piano sonatekin

kantinako gramofonoak ildoa zeharkatzean».

Nekane Muruak ahuspez errepikatu zuen:

«Burgesek ez dute haien betekizun historikoa burutu

eta guk geuk egin beharko dugu haiek obratu gabekoa».

«Poesia non eta noiz erabili jakin behar da»

esan ohi zuen Nekane Muruak. Harako egun hartan

ez zion halakorik esan behar izan Jon Errekalderi.

Oso egokia zen Beethoven. Oso egokia zen kantina.

Oso egokia zen gramofonoaren ildoa.

Baina atzerriak hedadura zabalegia zuen Jon

Errekalderentzat. Sutondoa uhinetan aurkitzen zuen.

Goiz hartan Euskadi Irratiko prentsa irakurketa

gurutzatuan Vocento taldeko euskal egunkarietan

bost zutabera albiste bera zetorren. Alegia,

hiru probintziano, kafetegi ia guztietan eskuragarri.

Eta beste oximoron batzuk ere bai.

Jon Errekalderi ez zitzaion

ez goizegi ez beranduegi iruditu.

Hura ez zen lekua ez eta momentua ere.

Pentsa! Besteok ere Santo Domingo azokan

behar genuen ordurako, itsu bati puntuz

eginiko xala nola oparitzen zioten ikusten.

TERRORISTA SUIZIDAK GINEN BIOK
BAINA NEUK BAKARRIK
LEHERRARAZI DUT NEURE BURUA

                  Esaten dizutenei gure maitasuna ohiz kanpokoa dela

                  ohiz kanpoko egoera batean jaio delako

                  esaiezu, hain zuzen, borrokan ari garela

                  geurearen moduko maitasun bat

                  (borrokakideen artekoa)

                  noizbait El Salvadorreko

                  maitasunik arruntena izan dadin.

                                                                        ROQUE DALTON

Gurea zen zure etxeko hormetan

klarionez zuritu nituen eskuak.

Orain, eskolek —nagoen honek,

egon naizenek eta sortzen saiatuko

naizenek— su har dezaten proposatu dut.

Gurea zen zure etxeko hormetan

nire gorpuzkinak daude erakusgai.

Nire saihets laurdenkatuaren pean

makurtu dituzu belaunak

berriz ere, eta betiko

neure burua desagerraraziko dut.

Nire ondasunak zuretzat.

Irakurri nahi nituzkeen

liburuen bibliografia da daukadana.

Joanen naizenean, erakutsi dizkizudan

hirietako planoak disekatuko dituzu hormetan,

nire marrazkiekin baldosak dekoratuko.

Kaleen kartografia zendutakoaren takigrafia da.

Oso ilustratua da Joseph Roth baina ez du

gaur egungo Rosa-Luxemburg-Platz geltoki inguruan

bizitzeko baliozko datu funtsezkorik ematen.

Gurea zen zure etxeko hormetan

nire gorpuzkinak daude erakusgai.

Leherketaren hondarrekin apaindu zara.

Ez dakit gerririk aurkituko dudan

tinta estilografikoz jantzi nahiko duenik.

Egun hori itxaroten dudan honetan

Gutrune gurtuko dut, belarriak zorrozten

dizkizuela dialektika eta diapasoiaz,

mundu emankorrean Attila Baader egin

nazan, behin eta berriz hutsik diren

autobusekin batera geure buruak zartatuz.

Bake beroan

gerra hotzean

baino okerrago

eta garestiago

jaten dugulako.

NI NEU NAIZ
NIRE AUKERA KASKARRENA

Ni neu izango naiz nire aukera kaskarrena.

Ez naute balaz josiko kotxean noala.

Jacques Mesrine hil dute. Robert Broussard-ek zuzendu du operazioa. Zuzenean tirokatua, ezin izan ditu aulki azpiko granadak erabili. Sylvia Jeanjacquot bikotekidea zauritu dute. Ileorde gorrixka zeraman, bere urtebetetzea zen. Senarra exekutatu dute. Irudiak ikusi ditugu. Hildakoari aurpegia ere desegin diote balek, segurtasun uhalak eusten du gorpua. «Berpizkunde italiarreko pietà bat dirudi» esan du idazleak. «Miragarria da» esan du idazleak, horrorea dela, baina gaur egun pentsaezina dela 1979an bezala heriotza hala erakustea. «Basurde bat bezala» esan du.

Ez naute harrikatuko hil arte.

Esan nizun zerbait esan duzu. Horrek poztu

edo tristatu behar nindukeen zalantza dut.

Ez dut zu ukitzeko beharrik, zu ni zarelako.

                  «du selbst bin ich»

Ez zegoelako pluralik gure lehen pertsonan

elkar inguratzen ginelako hitzen beharrik gabe.

Ni neu

erabat ez sendatzeaz arduratzen den botika

zauriak mantentzeko ukendu

zoramena kroniko egiten duen terapia.

Zure begi handientzat ez naiz izango bizidun

zure hatz finentzat izango naiz okel.

Txalo zinikoak jasoko dituzte nire gorpuzkinek

«gu ere mediokreak gara—egingo duzue otoitz— guk ere ez dugu eman behar genuen guztia, ohean gelditu gara hitzordura berandu iristeko, zikindu dugu haziz eta uzkiz aurpegia».

Begirada lohia duzuenez zuek ere ez duzue

izan bularrik eraildako lapurrak zinetenean

ukabilak hertsirik bakarrik utzi zaituztete

autonomiaren eraikitzean.

Askatasuna ez da jaioberria zazpigarrenetik askatzea euriak umetokiaren arrastoak garbitzen dizkiola. Bizitza zer den ezagutuko du azkenik. Ez dut pubiseko zilbor-hestea moztuko tente geldituko naiz zure barruan ez nauzu balkoitik behera botako nire jatorria zu zarelako alua.

Ez dut nahi nire gorpuzkin osasuntsuek

beste pertsonarik salba dezaten,

ez dut dohaintzarik egingo hil nahi dudalako,

ez dut sugarretan hauts izan nahi,

sentitu nahi dut naturak oparitzen didan

desagertzeko bide luzea. Kimika hutsa da:

usteldu egiten naiz eskatzen didazunean

malkoak atxikitzeko.

Ez zenuke ileorderik jantziko.

KOMUNAREN LURRALDETASUNA

Lurraldetasunarekin

     oso eskuzabala izaten ari naiz.

Eta zu ez zara soilik

                 komisario politiko bat,

     badakit.

Komun zikin hau

     bilo bilduma bat baino gehiago da.

Hemen ikasi nuen

     burusoiltasuna onartzen.

Hemen dastatu zenituzten

     menopausiaren zurikeriak.

Eta nire itsustasuna

     gerrian metatutako gantza

     eta aurpegiko pikorrak

     baino egiturazkoagoa da.

Defentsa eskubidea ez da aukeretarik bat.

Eta Gandhi

     oso bortitza zen,

     hilik ere izutu egiten nau,

     haren aldean katakumea da Dzierzynski.

Eremua ez da suntsitzen ahal

     bolborarik gabe,

ezin da olerki hau erre

     artezilariekin.

N ANDREAREN ZERBITZUAK

N andreak ideiatxoak izaten ditu

eta papertxoetan idaztea du gogoko.

Hala ere jabetzen da sarri galtzen

dituela edonon idatzitako oharrak,

eta horrek zaildu egiten du

bere pentsamendua garatzea.

N andreak beste bi andreren etxeetako

gorotz-estoldak garbitzen ditu:

bitrozeramikak, pasabideetako markoak,

ohean dauden gurasoen beso-soin arteak,

ipurmasail-artea eta behatz-arteak.

Mendebaldeko prentsan diotenez

(El Correo, Deia, Goienkaria)

prostituta da N andrea, ez ofizioz

baizik eta afizioz. N andreak ez ditu

informaziook ez baieztatu ez ukatu.

N andrearen zerbitzuak jasotzen dituzten

beste-bi-andre horiek oso ezberdinak dira.

Batek ez daki zapatistak nork diren eta

bestea erabat ados dago zapatistekin.

Bat ezkerrekoa da eta, deskartez, bestea

eskuinekoa. Baina N andreari berdin

ordaintzen diote biek hilaren amaieran.

Eta gaixotzen bada edo jaieguna bada

dirurik gabe gelditzen da berdin biekin.

Gauza batek egiten du okerragoa

beste-andre-ezkertiarra: errukiz

begiratzen dio N andreari eta irudi luke

laguna izan nahi duela. Aitzitik,

beste-andre-eskuindarrak mespretxuz

begiratzen dio N andreari eta horrek

erosoagoa bilakatzen du giroa.

«Gorotza dena izan bedi gorotz gisa tratatua»

pentsatu eta ohartxoa idatzi du N andreak.

N andreak badaki bere lanak balio duena baino

gutxiago jasotzen duela beste-andreengandik.

Hori nolabait orekatzeko, lixiba eta plastikozko

eskularruak lapurtzen dizkie beste-bi-andreei.

N andreak Bogotatik etorri zenean uste zuen

lixiba eta plastikozko eskularruena

besterik ezingo zuela egin Gasteizen

(Bogotan egiten zuen berbera, bide batez esanda).

Baina zorionez N andrea harremanetan dago

J andrearekin eta honen labanen keinuekin.

INTERLUDIOA

BETAURREKO BERRIAK

Gaur MENDIA OPTIKA DESDE 1856AZ GERO

dendan betaurreko berriak erosi ditut.

Gaur maitemindu egin naiz optikariarekin.

—Hola, buenos días —euskarazko erantzuna

espero duzun lekuan espainolezko erantzuna

jasotzea autoestimuarentzako kolpe latza izan ohi da.

Espektatiba linguistikoen zerumuga zapuzten da.

Euskaraz jarraitu dut badaezpada ere:

—Kaixo, betaurreko berriak nahi ditut.

—Bai, zoaz gora, han egingo dizute graduazioa.

Gora igo naiz eta behean bezalaxe esan diot:

—Kaixo, betaurreko berriak nahi ditut.

—He entendido lo que me acabas de decir, pero...

—Ados. Espainolez hitz egingo dugu —esan diot.

Hasier Etxeberriak duela hamahiru urte

Txillardegiri buruz egindako dokumentala

ikusi nuen bart arratsean ordenagailuan.

—Milesker —esan dit, espainolez egingo dugulako.

—Betaurrekoak graduatzera nator —nik espainolez.

Paparrera begiratu diot. MARTA jartzen du txartelean.

Galdera batzuk egin dizkit Martak. Adibidez:

—Noizbait eraman izan dituzu betaurrekoak?

Gero agindu eta ohartarazpen batzuk:

—Eseri hemen. Begiratu hona. Orain

puxika bat ikusiko duzu. Orain argi berde bat.

Aire talka bat sentituko duzu, ez kezkatu,

segituan joango zaizu sentipen arraro hori;

begiaren tentsioa neurtzeko besterik ez da.

Ondoren hizki batzuk esanarazi dizkit.

O eta D letrak nahastu egin ditut, noski.

Dioptria zaharren eta berrien artean

ez omen dago alde handirik, bost urtetan

oso gutxi egin du okerrera ikusmenak.

Baina nik betaurreko berriak nahi nituen,

hori zen erosketa egiteko arrazoi bakarra.

Orain arte nuen ikusteko disfuntzioan

oreka aldaketa bat gertatu da.

Baldarrenaren papera trukatu dute begiek.

Neukan zalantza argitu dit Martak:

—Ez da egia, miopiaren kasuetan,

leiarren erabilerak arazoa larriagotzen duena.

Txillardegik dokumentalean esaten zuen

frankismoan demografia jario handia

jasan zuela Euskal Herriak.

Espainiarren migrazioa komeni zitzaien

frankistei helburu politikoengatik eta

euskal burgesek etekin ekonomikoa

atera zuten jende olde haren

lan-indar ez kualifikatuari esker.

«Orain Estoniako populazioaren erdia

errusiarra da» esan zuen Txillardegik.

Orduan sentitu dut kolono batek

azpiratzen ninduela (Marta maiteak, alegia)

baina horrek ez du eten bulkada

ezta adats perfektuaren ondulazioa ere.

Txillardegik baleki!

—Bat hogeita bost duzu eskuinean.

Gidatzeko jantzi egin beharko dituzu.

Orduan sentitu dut kolono bati esker

ikusiko dudala hobeto eta nire begi-higienea

zalantza barik kolono bati esker

hobetuko dela. Ez al da nardagarria?

Maitasun proiektu bat hobe enfokatzeko

tresna bihur daitekeela otu zait.

Ordura arte uste nuen maitasun proiektua

histrionismoa elikatzeko talaia zela.

—Orain betaurrekoak hautatuko ditugu.

Eskaileretan behera jaitsi gara.

—Baduzu modeloren bat pentsatuta?

—Pasta beltzekoak, handiak nahi ditut.

—Aterako dizkizut batzuk —eta atera dizkit.

—Karratuxeagoak nahi nituzke.

Orduan atera dizkit Danimarkan egindakoak.

Eta akordatu naiz Bertolt Brechten

artisten eginkizunari buruzko testuak eta

Walter Benjaminekin izan zituen elkarrizketak

Danimarkako erbestean jazo zirela.

Ez dut zalantzarik egin:

—Hauek dira —esan diot.

—Oso modernoak dira.

Uste dut Martak esan nahi zuela politak direla.

—Itxoin beste batzuk erakutsiko dizkizut.

Baina ez zaizkit gustatu. Eta esan diot:

—Badakit objektu gisa ederrak direla,

baina ez dakit ondo ematen ote didaten.

—Oso ondo dauzkazu. Lehen bagenuen afixa bat

Eduardo Noriegarekin, hain justu modelo honekin

eta zurea bezalako bizarrarekin.

Ez dut ulertu Eduardo Noriegak

zer esan nahi ote zuen Martarentzat.

Gainera dirua tarteko dagoen harremanak

estrainioak eta xelebreak izaten dira berez,

baina Iberdrola Dorrea geureganatu arte

dirua tarteko da gure harreman guztietan;

beraz, horregatik, ez dut zertan arduratu

kasu honetan ere dirua tarteko dagoelako.

Kontua da, Eduardo Noriegarena

esan duenean, ez diodala Martari

aitortu nahi izan gustatuko litzaidakeen eredua

Hönecker Xostakovitx Etxebarrieta Cardenal dela.

Fitxa bat bete du enkargua egiteko.

—Hauek nahiago ditut, ez dutelako apaingarririk.

Apaingarriekin lehenago zahartzen dira

objektuak —esan diot. Hildako nire amonaren

teoria bat zen. Nire amonak, ziur naiz,

ez luke nahi kolono batekin esposa nadin.

—Astearterako izango dituzu —abisatu dit.

Egoerari amaiera eman diogu.

—Agur —esan dit euskaraz.

Txillardegik kolonoei buruz hitz egiten zuenean

oskolezko betaurreko marroi-laranjak zeramatzan.

Oskolezko betaurreko marroi-laranjak zeuden

erakusleihoan nobedade gisa estrategikoki kokatuta.

Baina nik nahiago ditut, askogatik, Cardenal

burkidearen betaurrekoak. Uste osoa dut

betaurrekoen azken bataila pastazko

betaurreko beltzen eta oskolezko betaurreko

marroi-laranjen artekoa izango dela.

Gainera Hasier Etxeberriaren dokumentalean

Txillardegik Josu Muguruzari laudorio egitearren

esan zuen ez zegoela jakiterik Muguruza

marxista-leninista ote zen edo ez. Eta hori

ez zitzaidan inolako laudorioa iruditu

Muguruza bezalako marxista-leninista batentzat.

Horregatik hautatu ditut zalantza zipitzik

gabeko marxista-leninisten betaurrekoak.

Nahikoa zabalak, erosoak, konplexuak,

kontraesankorrak eta anitzak dira

pastazko betaurreko beltzak.

Gaur betaurreko berriak erosi ditut.

Gaur maitemindu egin naiz kolono batekin.

BI

HAU EZ DA ALIANTZA TAKTIKOA

Jomugan zaituztegu,

zibilizazioen eta herrien arteko

guden sustatzaile erreboltariak!

Elkarren etsai garela antzeztu dugu

eta hala izan ez dela dioenak

osteratxoa egingo du epaitegira

adierazpen errebisionista egiteagatik.

Ez dugu geure jokoa ulertu nahi izan:

batzuek garagardoa hatsean eta besteek kafea,

batzuen freskagarria besteen ron-kola.

Beltzez estaltzen dugu lepo gainekoa batzuek,

lurrin eta makillajez apaintzen duzue besteek.

Geure buruetan dagoena ikusten duzuenez

ez dugu ezer ulertzeko ahaleginik egin,

jakin ez zenezaten azken unera arte egingo genuena.

Irrati formulak entzuten ditugu eta

piraten uhin enkriptatuek xehatzen dizkigute hitzak,

dubstep epileptikoekin zapaltzen dugu mahatsa

eta bizarra egiten digute harizko laukoteek.

Begi-puntuan zaituztegu,

pedantekeriaren aurkako populistak!

                                        [A-ANTI-ANTIGAFAPASTISTAK!]

Duela hogei mende San Jose plaza habitatzen genuenok

edo duela hogei minutu heldu garenok

berdin egiten dugu garrasi,

700-euristen eskuez sakelakoetako dezibelioetan

rap azpiproletario yankeea entzutea laket dugu.

Pedofiloak gara. Eta gerontofiloak.

Gurtu egiten ditugu poligamo asexualok:

Malcolm eta Maradona,

Keny eta Karl,

Dj Msn eta Manfred Mann.

                                   [EZ DUGU PASTEL ZATI BAT NAHI,

                                     PASTELDEGI OSOA NAHI DUGU!]

Hau ez da aliantza taktikoa,

talde bera dugu osatzen.

Zelula bakoitzean haragitzen ditugu

abangoardia eta erretagoardia:

koadroak gara, liderrak eta ardiak;

dominatzaileak eta dominatuak.

Berdin janzten gara, baina ez

ezberdin izan nahiaren dinamikak

puntu berera helarazi gaituelako;

aurrekontuak eta konbikzioak batu gaitu,

burua estaltzeko daramagu kaputxa

eta izerditan gaude kapusaiaren azpian.

Zerrendan zaudete,

hiperklasetarrak eta 3.000-euristak!

Eta paperetan egotearen beldur dena ere

trenean sartuko da: Maximilien da gurekin.

Zerbitzariak, komun garbitzaileak,

maisu-maistrak, arratoiak gara. Eta katuak.

PSIKOLOGOA ETA POETA ETA PERTUR

Ogitartekoetan camembertari azala kentzen

ez dioten Hendaiako bistro batetik irten da

Amaia Martinez eta bere kolkorako esan du:

«Zergatik idazten ditut oharrak liburuetan?

Zergatik azpimarratu? Hobe analizatzeko

edo egoa gorago kokatzeko egiten dut?

Autore handien lanetan paratzen dut arkatza.

Zer adierazi nahi ote du jokaera honek?».

Amaia Martinezek hauxe hautatu du orain:

  |

  |  Voilà deux numéros du Nouveau Monde de 1948.

  |  Dans le numéro deux, j’ai publié un article, «Le

  |  réalisme socialiste et l’époque actuelle». C’est le

  |  premier article sur le réalisme socialiste. Hé, hé !

  |  On peut dire que c’est moi qui l’ai introduit dans

  |  notre pays, dit-il avec un gros rire qui s’efforçait

  |  de donner à ses paroles une couleur de plaisanterie.

  |

Alboan marra bat egin du eta

marraren gainean idatzi du: «Adanismoa».

Amaia Martinezek egunkaria erosi du

tren-geltokiko kioskoan. Otu zaio:

«Gaixoa kroniko bilakatuko duen

sendagaia eman dio Psikologoak.

Eta malerus kroniko egingo duen

zaborra idatziko du Poetak».

Amaia Martinez poeta bat irakurtzen ari da,

baina poetaren liburua nobela bat da.

Eta honela jarraitu du Amaia Martinezek:

«Psikologoa eta Poeta, biak dira tranpatiak.

Euren jokoaren arauak asmatu dituzte

baina poeta ez da hilaren amaierara helduko

eta psikologoak xanpainaz poteatuko du

Irungo kaleetan, heroi-martiri bihurtu aurretik».

Amaia Martinez etxean sartu da.

Haritz Ansorenak abisatu dio:

«Purea dago». Hotz dago purea.

«Berdin da» pentsatu du Amaia Martinezek

eta ordenagailu aurrean eserita jan du,

liburuko pasarte hautatua kopiatu bitartean.

Ehun eta seigarren orrian jartzen du:

  |

  |  Demkë pense que, même ici, au milieu de la fête,

  |  je suis son chef. Ici nous sommes tous égaux.

  |  Nous n’avons ni chefs ni supérieurs. Moi, même

  |  dans le travail, je n’écrase pas les gens, je les

  |  laisse créer, je respecte leur pensée. Toi, Demkë,

  |  tu as dans l'idée de boire, montre-le.

  |

Alboan marra bat egin du eta

marraren gainean idatzi du:

«Populismo kastratzailea,

inauteriaren gezurra».

Amaia Martinez ez dago ondo.

Konturatuta baitago jakintza

tresna bereganatzea dela

eta ez pasartea kontrolpean izatea.

Ordenagailuko artxibategi batean

giltza-hitzen bidez gorde du

bere armategiko pasarte oro.

Purea goxoago dago hotz.

Amaia Martinez azkenean

zalantza egiten hasi da

memoria arazoak dituen edo ez.

HARATEGIKO SOLASALDIA

Musika talde bat zeukan OD biolinistak.

Iruñerriko Hitzak egin zion elkarrizketa

bateko galderari honela erantzun zion:

«Zuzenean jotzeko diskoa atera dugu».

Asteazken batez SP publizista Iruñean zegoen,

OD biolinista euskaldunaren jaioterrian.

SP publizistak OD biolinista

harategian ikusi eta galdetu zion:

«Zertarako atera duzue diskoa

zuzenean jotzeko baldin bada?».

SP publizistak ez zion beste galderarik egin.

Bazuen musikarien gaineko beste zalantza bat,

baina OD biolinistak biolina jotzen zuen

eta ez gitarra elektrikoa. SP publizistak, beraz,

gitarra elektrikoa jo eta errezitaldi amaieran

gitarra hondatu, apurtu edo sokak askatzeko

joera zuen birtuosoarekin mintzatzea nahiago zuen.

SP publizistak argi zeukan, gitarra elektrikoak

modu hartan hondatuta apurtzen zen bakarra

gitarra elektrikoa bera zela eta, akaso,

mesede ere egiten zitzaiela indar atzerakoien

eta gobernantzia mundialaren aldeko agenteei.

SP publizistak ez zuen txerrikirik erosi.

OD biolinistak ere ez zuen txerrikirik erosi.

MAITEMINEZ HILTZEA

Arroza egitean

apurka bota behar da ura

aleak ito gabe irents dezan.

Maitasunean

hazi guztia jario behar da

maitaleak ezin dezan

dena irentsi: ito dadin.

Entzuten dudanean

norbait maiteminez hil dela

sinusitisa duen eta ahoa espermaz

bete dioten koitadua irudikatzen dut.

GAURKO AFARIA

                  Langileak, bakarka, nire atsegin guztia du.

                  Ez dagokion horretan parte hartu eta matxinatzen

                  denean, ordea, esaten diot: geldi hor, anai-arreba,

                  ez duzu arrazoirik. Langilea zara, beraz lanera.

                  Greban bazaude eta lanik ez baduzu egiten,

                  jada ez zara langilea, tipo arriskutsu bat baizik.

                                                                           ARTURO UI

Bada jendea uste duena hondamendia dela

ETA(m)ren ekintza armatuak bukatu izana

bizkartzainak langabeziara joanen direlako.

Frantzian 1946an Poloniarako eremuetara

zihoazen tren-gidarien desagerpenak langabezia

igoko zuelako kezkatu zen jende bera da.

Bada jendea kexatu dena EHUn irakasleek

tutoretza orduetan inbertitzen duten denbora

neurtzeko sistema instalatu dutelako.

Duela lau urte atezain, informatikari eta

fakultateko langile teknikoentzat sistema bera

instalatu zutenean kexatu ez zen jende bera da.

Bada jende diruduna egunkarietako zutabeetan

beheko klasearentzat idazten duela dioena.

1872an Eskoziako oihal-fabriketako umeei

gauez zopa ematen zien jende bera da

—egunez goikoentzat jertseak egiten

hil ez zitezen elikatzen zituzten—.

Bada jendea sumintzen dena ETA(m)k

Benjamin Atutxa jaun sozialdemokrata erail

nahi omen zuelako. Benjamin Atutxak

enpresa pribatuak sustatu behar direla,

funtzionarioen kopurua gutxitu behar dela

eta de facto milaka langile euskaldunen

bizitza itxaropena hamar urte jaitsi behar dela

dioenean txalotzen duen ia jende bera da.

«Murrizketak egin behar dira» esan du

Benjamin Atutxak. Eta gero jarraian:

«Abiadura Handiko Trena egin behar da».

Txalo egin dio trenaz baliatuko den jendeak.

Herritarren ehuneko laurogeita hemeretziak

ezingo duela erabili dakien jende bera da.

Bada jendea egongelako leihoa ixten duena

kalean grebalariek, langabeek edo prekarioek

txistu eta karranka egiten dutelako

kontsignak eta exijentziak aldarrikatzen.

Eta egongelako jendeak pentsatzen du

«astunak» edo «betikoak» direla.

Ostiraletan, larunbatetan eta igandeetan

jatetxe eta dantzalekuak garrasi hanpatuekin

leporaino betetzen dituen jende bera da.

Horixe da gaurko afarira etorriko ez den jendea,

ordurako ahoa belarrez beteta izango duelako

Marcelino Orejak izan zuen bezala.

BERTSIO HOBETUA

Garbi Ramosek Txagorritxuko sendategiko

gaueko merkataritzan ezagutu zuen Aritz Zabala.

Garbi Ramosek ipuin bat osatzeko

ezaugarri egokia topatu zuen Aritz Zabalarengan.

Aritz Zabalari zupada batzuk egingo zizkion

aho aproposa iruditu zitzaion Garbi Ramosena.

Etxarri-Aranatzeko tren geltokira heldu aurrez

ardiak ikustean, Aritz Zabalak Garbi Ramosi

«Badakizu nolakoa naizen» esaldiaren bertsio hobetua

jaurti zion: «Bazenekien nolakoa naizen».

Sikiera «Bazenekien nolakoa nintzen» esan izan balio

Garbi Ramosek aukera izango zukeen hura aldatzeko,

edo horretarako aukera historikoa sortzeko.

Garbi Ramosek ez du egoarekin ezer aldarrikatzen,

ezer konpondu nahi ez duelako. Ramosek Zabalarekin

batasun zorrotza eratu nahi zuen, mina ulertzeko tresna

izan zedila Zabala-Ramos unitatea, plazera ekoiztu

eta mantentzeko heldutasun etenkaria izan zezala.

Zabala-Ramos unitateak Zabala independentearen

bertsio hobetua, argudiatua, minik gabekoa

eraikitzeko balio izan zuen soilik. Amak elikagaia

igortzen jarraitu zuen zilbor-heste ebakitik.

Zabala bere alboan gelditzera behartu nahi luke

Zabalak Ramos beltza dela ikusteko gaitasuna balu.

GAUR GOIZEKO
POEMA SAIALDIAREN
KONTAKETA ZEHATZA

Gaurko goizaren lehen zatia nahiko antzua izan da.

Dinamika intimista batean sartuta egon naiz.

Soinuaren inguruko sasi-gogoetak idatzi ditut.

Goiza aurrera joan ahala katalanek ele geminatua

adierazteko duten sinboloa esaldien hasieran kokatzea

bururatu zait. Kortxetearen okurrentzia gauzatu nuenetik

egindako berreskuratze tipografiko azpimarragarriena.

      1. adib.:

      antza jazza da inprobisazioaren crême de la flemme

Oso elementu erabilgarria iruditu zait baina agian ez da

gaurko ekoizpenerako elementu erabilgarri egokiena.

Gero objektu desiratu baten eta

musika-tresna ezberdinen arteko

konbinaketa bat eratu dut.

Erdian lerratu dut ezkerrean lerratu beharrean.

Nerabeen baliabide ohikoa da

erdian lerratzearena eta horrela

poema gaztetuko nuen esperantza izan dut.

Komatxo latinoak jarri dizkiot garbi gera dadin

norbaitek ozen dioen zati bat dela.

                         2. adib.:

                              «Ezin dut zure aurpegia ikusi

                                  bibrafonoa jantzita duzu.

                               Honek zentzurik ez duelako

                                  merezi du jarrai dezagun.

                         Arriskurik gabe ez dut parte hartuko

                            gure zabor kitzikagarri honetan»

Ondoren bururatu zait kortxeteekin sartu ohi dudan

V-Effekt erako afixa brechtar bat jartzea

adierazteko erdian lerratutako unitate oro

(bio)gizon-(bio)emakumeen adin piramideen

antzera irakurri behar dela.

                       3. adib.:

                       [ADIN PIRAMIDEAK BEZALA IRAKURRI

                        ERDIAN LERRATUTAKO AHAPALDIAK]

Lehenengo (1. adib.) eta bigarren (2. adib.)

adibideetako soinuaren gaineko gogoetak

estetikoegiak iruditu zaizkit

eta gogoeta espazial bat egitea bururatu zait.

Pozik nengoen erdian lerratzean sortutako

afixa brechtiarrarekin eta erdian lerratzen jarraitzea

erabaki dut. Nahiz eta, ziurrenik, ezkerrean lerratuta

hobe geldituko litzatekeen gogoeta espaziala.

              4. adib.:

                           Bada erdigunearekiko obsesioa,

                          «alderdia zentrora ekarri dugu»

                                                edo

    «gu geu izan behar gara ekoizten dugunaren erdigune»

                                     entzuten da sarri.

                                 Erdigunearen zentroa.

       Argi dut zure periferian diren ahoak maite ditudala.

                 Zure hesteez, zainez, birikez, burmuinez

                                 ez dut ezer jakin nahi.

Gogoaserik nintzen. Erdian lerratzearen baliabide tek-

nikoak ideia bat plastikoagoa egiteko aukera eman dit.

Hala ere kontrapuntu politikoa falta zitzaion.

Kontrapuntu politikorik gabe poemak ez zukeen

autozentsuraren zigilua zauritu gabe pasako.

Orduan gertakizun historiko klasiko batera jotzea

erabaki dut. Errumaniako sozialismo errealaren aurkako

altxamenduaren inguruko anekdota bat erabiltzea otu zait.

          5. adib.:

                           Indar kontra-iraultzaileek

         Alemaniako Errepublika Demokratikoaren edo

  Errumaniako Herri Errepublikaren erorialdia ospatzeko

              gobernuaren bandera zaharrak hartu eta

           erdiko armarri komunistak mozten zituzten.

                    Banderak zulatuta gelditzen ziren.

             Alemaniako eta Errumaniako banderetan

                    nik guztiz kontrakoa egingo nuke.

   Atzeko gorria, urdina eta horia bost axola zaizkit niri,

                    poste elektrikoak, konpasak, garia,

                     mailua eta izar gorriak nahi ditut.

Bistan zen bosgarren adibideko (5. adib.) mezua

kontraesankorra izan zitekeela laugarren adibidean

(4. adib.) esandakoak esanda eta horregatik bertso

gehigarriak jarri dizkiot sekzio berari:

      6. adib.:

  Baina banderaren erdigunea eta zure periferia nahi izatea

      ez da kontraesan antitetikoa. Ez du ezertan aldatzen

                                esan berri dudana.

                        Badaezpada berriz esango dut.

       Argi dut zure periferian diren ahoak maite ditudala.

               Zure hesteez, zainez, birikez, burmuinez

                              ez dut ezer jakin nahi.

Ordurako hamabiak eta laurden ziren,

dilistak ez nituen prest, ogia ez nuen erosia,

mopa pasa gabe zegoen eta ikuzgailuan

ordubete zeraman arropa garbia

usain txarra hartzen ari zen.

Azkenean olerkia bukatutzat jo dut.

Hala gelditu da olerki zirriborroa:

PERIFERIA

[ADIN PIRAMIDEAK BEZALA IRAKURRI

ERDIAN LERRATUTAKO AHAPALDIAK]

                        Bada erdigunearekiko obsesioa,

                        «alderdia zentrora ekarri dugu»

                                              edo

    «gu geu izan behar gara ekoizten dugunaren erdigune»

                                    entzuten da sarri.

                                Erdigunearen zentroa.

     Nik argi dut zure periferian diren ahoak maite ditudala.

              Zure hesteez, zainez, birikez, burmuinez

                               ez dut ezer jakin nahi.

                              Indar kontra-iraultzaileek

              Alemaniako Errepublika Demokratikoaren edo

       Errumaniako Herri Errepublikaren erorialdia ospatzeko

                 gobernuaren bandera zaharrak hartu eta

              erdiko armarri komunistak mozten zituzten.

                     Banderak zulatuta gelditzen ziren.

                Alemaniako eta Errumaniako banderetan

                      nik guztiz kontrakoa egingo nuke.

         Atzeko gorria, urdina eta horia bost axola zaizkit niri,

                      poste elektrikoak, konpasak, garia,

                       mailua eta izar gorriak nahi ditut.

                           Baina banderaren erdigunea

                           eta zure periferia nahi izatea

                           ez da kontraesan antitetikoa.

                                Ez du ezertan aldatzen

                                    esan berri dudana.

                           Badaezpada berriz esango dut.

         Argi dut zure periferian diren ahoak maite ditudala.

                  Zure hesteez, zainez, birikez, burmuinez

                                   ez dut ezer jakin nahi.

Ez naiz erabat ziur gelditu.

Autozentsoreari bidali aurretik bihar goizean

birpasatuko ditut ostera bertsook.

Arias burkideak dio

lehenengo bulkadaz mesfidati izan behar dugula

eta nik osoki estimatzen ditut

Arias burkideak ematen dizkigun argibideak.

HIRIAK MAITE DITUT

Diotsudanean hiriak maite ditudala

ari naiz aldizka azaltzen diren zebrabideez

eta antzokiko beheko jarlekuez,

eta crustaz, raveez eta piano boskoteez.

Maite ditudan hitzak,

soinuak eta ideiak han jaio dira

—eta hori identitate afera honetan ez da absurdua—

zu ere hirian jaiotakoa zara

gu ere hirian sortu eta hazi ginen.

Ari natzaizu ilunabarrean balkoian

xurgatzen duzun zigarretaz eta

askatasunaz, berdintasunaz eta anaitasunaz.

Diotsudanean hiriak maite ditudala

oroitarazten didazu Mussolini;

halere iruditzen zait Novecento filmeko Attila

eta alkandora beltzak ez direla psikiatriarekin

lotu behar baizik eta ekonomiarekin.

Zura ere nahiago dut herrietako

hezetasun, aire garbi, ogi goxo,

paraje eder eta izara zuriak baino,

tolerantzia eta etxeko marmelada baino,

eta ez naiz bereziki arte poveraren maitalea,

ezta anti-estetikaren jarraitzaile sutsua ere.

Nahi dut karbonoaren zikloa egiten digun euriak

ilea jan diezagun Javik mikrofonoari

txistu egin dionean ilunpe borondatezkoan.

Tximiniak eta zu, izkinetako zabor poltsetan.

Razzia polizialekin.

Boskote batek ostiral gauetako iraultza

Wotan jainkoaren makilako sinboloak dituen

arropa denda jipoitzearekin lotzen duenean.

Polizia militarren —eta haien senideen—

aldeko masakreak sustatzen dituzten arkitektoekin.

Eros daitekeen sexuarekin.

Trafikatzen diren arroz edukiontziekin.

Diotsudanean hiriak maite ditudala amiantozko

kaiola herdoilduari buruz ari natzaizu.

JASATEN EZ DITUDAN ELKARRIZKETAK

Hiru urtez denbora galtzen egon nintzen.

Haragia eta hezurra izan nahi nuen, niretzat

haragia eta hezurra izan nahi zuen norbaitentzat.

Inpase batean sartu nintzen L andereñoak ez zuelako

egitasmo fisiko eta emoziozko bat izan nahi nirekin

eta P andereñoak ez zuelako inolako gogorik

egitasmo fisiko eta emoziozkorik abiatzeko.

Egoera halakoxea zela, lantzean behin

beste andereñoren batekin elkartzen nintzen,

errealitate epidermiko eta mental ezberdinekin

frogak egiteak zer sentiarazten zidan probatzearren.

Jasanezinak ziren, Xostakovitxen sinfonia bat

entzuten ari den tanke gidari negartia bezalakoak.

Askotan esan zidaten: «Orain bizitzako puntu

batean nago zeinetan...». Fase hitza ere maiz

errepikatzen zuten, politikoek esan ohi dituztenak

kafetegi mahaietan mimetizatzen direla berretsirik.

«Ni lehen ______lakoa nintzen, baina ______

gertatu zitzaidan eta ordutik ______lakoa naiz»

bezalako formulazioen zaleak ziren andereñoak.

Munduan zuten instalazio poetiko berezi eta

ezberdina azpimarratzearren, kapazak ziren

gertuko senide baten gaixotasuna erabiltzeko.

Antzezpen bat egiten zidaten, baina nik ez nuen

ikusle izan nahi, amaieran txalo egitera behartuta

banengoen. Munduan zehar egondako lekuen

zerrenda egiten zidaten, batzuetan grafikoki

ilustratzen zuten teknologia berriak erabiliz.

Edo sekulako gorrotoa diedan erakundeen

karitateari esker hona edo hara lan inutil bat

egitera joan nahi zutela esplikatzen zidaten.

Seko aspertzen nindutenez, neure buruarekin

haserretzen nintzen: denbora galtzeagatik

eta espektatibak eta desirak zapuzteagatik.

Mundu ordenaketa anker batean arrakasta izateagatik

harrotzea tristea iruditzen zait. Baina noizbait

izango omen duten arrakasta profesionalagatik

gehiagotasun ukaezina aho betean adieraztea

harridura handia sortzen didan fenomenoa da.

ARROBATZAILEA

—May I see your driver’s licence please?

Ez da galdera bat, ez da eskari bat, baina

lotura estua du gidaritza eta baimenarekin.

—May I see your driver’s licence please?

Begien bistakoa da jazarpena.

              ]COOLIDGE ET CAMERON MÊME COMBAT![

—May I see your driver’s licence please?

Nola utzi karaktere manikeoak errenkan ekoizteari.

Pathosak garaitu gaitu, ikerketarako astirik ez ia,

hartu blue-jeanak eta xurgagailua eta ospa egin,

blue-jeanik gabe, xurgagailurik gabe ez zara inor,

ahaztu eskola, komisaria edo meskita erretzea.

Hartu blue-jeanak eta xurgagailua eta ospa egin!

—Harritu egin al zintuen bart gauean ikusitakoak?

—Ez noski, urte asko dira Londresen bizi naizela.

—Baina gaitzetsi egiten al duzu?

Con/DemNation-en bizi omen da Mark Duggan

eta zalantzan jartzen du Alain Badiouren ekuazioa:

«Proiekturik gabeko suntsiketa

baieztapenik gabeko ezeztapena da».

Ez. Zera. Baina.

Ez dakizue zer den blue-jeanik gabe deus ez izatea.

Mark Dugganek ez die zakur amorratuei

berorika egingo, ez baitaki horrela jarduten.

Horregatik egiten die zuka 3.000-euristei.

Eta nahi du gorbatak edo galoiak jantzi ditzazuen.

Mark Dugganek badaki bizkarroiak nortzuk zareten

baina zuek zeuen kabuz jakin dezazuen nahi du.

SOZIALISMO ERREALA

M langabeak kapitalismoan

izan zuen aurreko bikotekidea.

Krisiek indartzen zuten harremana,

krisiek iragartzen zituzten ziklo berriak,

bazekiten kudeatzen eta hitzarmenak negoziatzen.

L kontablearekin sozialismo erreala bizi izan du:

egonkortasuna, premia gutxienekoen ziurtatzea,

nudismoa, pilula antisorgailua, gizarte berdintasuna,

kultura doan, garraio publikoak prezio neurritsuan,

trikimailurik gabeko hauteskundeen zoramenik ez.

Argi zegoen hautua: M-k L. L-k M.

L kontablearen aurreko proiektua zutitu

egiten zen faxismo bakoitzaren ostean.

Baina urte batzuk igarota, Perestroika eta gero

ez dago perspektibarik, ez dute herentziarik:

debekatuta zuten masa berdinzalearen onerako.

Zahartuta eta maiztuta geratu zaizkie jantziak ere.

M langabeak ez du L kontablea pizten

berrikuntzarik gabeko orrazkerarekin.

Lehen primerakoa zen nahikotasunez eta

apaltasunez bizitzea. Orain ordea, harresia

zeharkatu orduko 100 markoak nahi dituzte

eta eder sentitu. Halaxe esan ohi dute:

«Gizakiak berezkoa du berekoitasuna».

Hurkoa baino gehiago izan nahi dute,

gehiago izateko eskubidea aldarrikatu,

elikagaien trafiko legalaren zurrunbiloan jardun.

Sozialismo errealean bizi izandako

M langabearen eta L kontablearen

bizimodua akabatu egin du

kapitalismoa berpizten duen krisiak.

Bandera zulodun baten truke

saldu dute sozialismo erreala.

Gaur egun hipotesi bat dira, ez dute besterik,

urrutiko sozialismoei egiten diete gorazarre

—zenbat eta urrunago hobe dio Filosofoak—.

Merkatu lobotomiak badu konponbidea,

baina M-k eta L-k ez. Eta hala ere

M-k sozialismoa egin nahi du L-rekin.

Irreala edo magnetikoa, gillotinaz edo lumaz,

emakumez jantzita edo hiperklasea erailda

1812 obertura bozgorailuetatik entzuten dela.

Eta metal detektagailuen artean ez egoteko

sozialismo erreala gaitzestera behartzen badute M,

esango die urteen joanean handitu egin zaizkiela

etxeen metro koadroak, eta ez zituztela

kontuak atera, lur saindua ez dela sortzen

egun bakarrean, izurriteak izango zituztela

jakitun zirela, gizarte berria distantziaz eta

gorotzez eraikitzen dela, barrua eta kanpoa

ospitaleak direla merkatuaren lobotomian.

Sozialismoa instalatzeko bide-orria berrabiarazi du

M langabeak. Sistema konbinatua: L kontablearekin

eta bestelako burkideekin. Urgentziazko prozedura.

DENONTZAKO EGUNKARIA

            Prentsa aske bat sortu nahi dugu —eta sortuko dugu—;

            askea ez soilik zentzu poliziakoan, baita arribismoetatik

            eta, are, indibidualismo anarkiko burgesetik askea ere.

                                                                                                             LENIN

Iruñerriko Hitza egunkariko zuzendariaren

maitalearen bizilaguna zen U behatzailea.

1993an sortu zenetik Iruñerriko Hitzaren

goiburu eta filosofia bi hitzetan sintetizatzea

lortu zuten: Denontzako egunkaria.

Hain zen garrantzitsua leloa ezen

izen ofizialtzat ere hartzen baitzuen askok:

IRUÑERRIKO HITZA, DENONTZAKO EGUNKARIA.

U behatzaileari sinestezina iruditzen zitzaion

«Nola da posible denontzako ezer egitea?

Kantina berdinzaleenean ere ezin da kafe bera

atera langile guztien dastamen papiletarako».

Txantrea behe-lainoak jota zegoen batean

Iruñerriko Hitza egunkariko zuzendaria

maitalearen etxetik irten zen makur antzean.

Ezker-eskuin begiratu zuen konpetentziako

paparazziek ez zezaten pixel bilduma bihur.

U behatzaileak Iruñerriko Hitzako zuzendaria

ikusi, espartinak jantzi eta korrika jo zuen

bere atzetik. Izutu egin zen zuzendaria.

     —Nor zara!

     —Zu Iruñerriko Hitzako zuzendaria zara, ezta?

     —D jauna naiz, bai. Zer nahi duzu?

     —Egun on, D jauna. Kontutxo bat. Ezin dut ulertu nola zuena bezalako egunkari aurrerakoi batek baietsi dezakeen denontzako egunkari bat egiten ari dela. Egun batean 168 langile kaleratu dituen Inasako burua elkarrizketatu duzue herabeki. Eta biharamunean kaleratutako langileen sindikatuko ordezkaria elkarrizketatu duzue espazio berean neutraltasun tonu berarekin. Eta handik bi egunera langile horietariko baten andrea elkarrizketatu duzue Inasaren buruarekin izan zineten bezain atsegin.

     —Bai, hala da. Hori da Iruñerriko Hitzaren filosofia.

     —Baina badakizue JS aktore ospetsuari hiru orri eskaini dizkiozuenean ez duzuela deus ere esan egun horretan bertan Nafarroako antzezleku txikietan egiten ari diren antzezlanei buruz. Beraz ez dago distantziakidetasunik JSren eta Nafarroako antzezleku txikietako gidoigileen, aktoreen eta ikusleen artean.

     —Ados. Baina hori ez du IRUÑERRIKO HITZA, DENONTZAKO EGUNKARIAk erabakitzen. Nor den handi eta nor den txiki ikusleek erabakitzen dute.

     —Barkatu. Uste nuen egunkari aurrerakoia zela Iruñerriko Hitza.

     —Eta hala da. JS eta jende handia aurrera eramatearen aldekoa da DENONTZAKO EGUNKARIA. Agian aurrerakoitasun mota hori dugula ez dugu esaten. Hautapen naturalaren aurrerakoitasuna.

     —Tira, agian lan handiegia da egunero denontzako egunkaria ekoiztea. Eta horregatik, azkenean, jende handiarena da Iruñerriko Hitza.

     —Bai, jauna. Lan handia da Iruñerriko Hitza denontzako egunkari egitea. Erredakzioan sail berezia sortu genuen orain bost urte. Sail horretan lau behargin daude. Beharginen helburua zehatza da: txikiek handien aurka eginiko erasoen identifikazioa. Modu sofistikatuenak aurkitzen dituzte. Handien Defentsarako Saila deitzen da. Beharginak oso jantziak dira. Gerta dakiguke zutabe ziztrinenean, normalki txepelkeria biografikoak kontatzen dituen horietako batean, ezkutuko erasoren bat egotea. Ez dugu Txikien Defentsarako Sailik sortu behar izan. Txikiek handiak bai, baina handiek ez dute txikia kolpatzeko joerarik. Jelosia izango da. Begira, esaterako, Lautadako Albistarian ez dute lan hori egiten. Jende handiaren aurkako artikuluak argitaratzen dituzte. Ez dute ongi bukatuko.

     —Ez dakit ongi bukatuko duten, D burkidea. Egun ona izan dezazula.

     —Baita zuk ere. Eta ez ahaztu IRUÑERRIKO HITZA, DENONTZAKO EGUNKARIA —begia kliskatu zion D jaunak.

Hiru kale igaro behar izan zituen

U behatzaileak atzera etxera itzultzeko.

Hotz egiten zuen. Dar-dar egin zuen.

U behatzaileak argi zeukan: hankabikoen %1

aberastasunen %44aren jabe zen lekuan

denontzat lan egiten zutenak laguntzea

lepoen %80aren gainean

uztarria ipintzearen aldeko jarrera zen.

Posta-kutxatik Lautadako Albistariaren

eguneko alea atera zuen.

SINDIKATUA

Masterreko S ikaslea

zutik jarri da jende oldearen aurrean.

    —Oso urduri nago —esan du.

    —Oso urduri nago —errepikatu du.

Aizu, nahikoa da S ikaslea!

Ez dut masterreko S ikaslearen pasadizoa kontatuko.

F zuzentzailea Berriaren erredakziotik irten da.

Ez da X kazetariaren kolaborazioa iritsi.

«Ezin zara informatikaz fio. Ezta bizkaitarrez ere»

pentsatu du tren geltokian jaitsi denean.

F zuzentzaileak aterkia astindu du atarian eta

Sindikatuen Batasunaren eraikinean sartu da.

    —Arduradunarekin hitz egin nahi dut.

    —Ez dago.

    —Nola ez dagoela?

    —Sentitzen dut.

    —Eta kotizatu dudan minutu bakoitza?

    —Hemen ez dago arduradunik, jauna.

    —Zer? Besapeko kiratsa, ezertarako ez?

    —Jauna, ez zara datu-basean azaltzen...

    —Baina aizu! Norentzat egiten duzue lan?

Alprojak! Burokratak! Bederatzi urtez autonomoa

izandakoa nauzu. Sei urtetan kontratu finkoa

egin zidaten. Noizbehinkako lanak ere aitortuta!

    —Barkatu, jauna, sindikatu honek ez du

zure harreman fisiko eta afektiboen

curriculumaren gaineko berririk.

    —Utikan! Asko gara eta harriak dauzkagu.

    —Ez guri mehatxurik egin, mesedez.

    —Gaur gauean sekulakoak izango dira!

    —Bai, jauna, egun ona izan dezazula.

F zuzentzailea ez da tren geltokira itzuli,

ezta Berriaren erredakziora ere.

TEKNOKRATAK ETA LANGILEAK

Honek guztiak MT burkidea zikintzen du.

Eta EB andreari mahai-joko bat proposatu dio.

«Teknokratek pornografiari

      erotismoa deitzen diote,

aristokrata anarkistek zinismoari

      ironia» esan dio MTk andreari.

«Emakume heldu ederra burgesa bada

      sentsuala dugu,

langilea bada

      berotzaile lurrinduegia» esan dio EBk.

«Gizon heldu karismatiko neurotiko dirudunaren

      neskatilekiko zaletasuna artea da, transgresioa,

igeltseroaren gaztetxoekikoa

      pedofilia» esan dio MT burkideak.

«Gure lagun onen bidaiak

      abenturak dira,

ezezagun langileenak

      zabarkeria» esan dio EBk.

Working class ingelesek hil dute Bartzelona

baina George Orwell gure heroia da [adb.].

INTERLUDIOA

«HEMEN HOBETO GAUDE»
DIOTENEN KONTRA

                  Beti egongo da proletarioen geruza bat

                  pasiboki jokatuko duena eta bere klasearen

                  askapen borrokari begira egongo dena,

                  eta are marraren beste aldera

                  igaroko dira; zenbat eta gehiago izan

                  orduan eta gehiago garatuko da kapitalismoa

                                                                    GYÖRGY LUKÁCS

J andreak labana bat dauka.

Entzuten duenean aldamenekoren bat

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

esaten sudaderatik ahoa atera

eta zintzurrean jartzen dio aldamenekoari.

                                            ]                                       [

J andrearen gatibuak dardarka azaldu nahi izan dio,

zurigarria errepikatzen duenak egiten duen moduan:

«Hemen Espainian baino langabezia txikiagoa daukagu,

gainera bigarren sektore indartsuaz profitatzen gara,

gure ekonomia ez da porlanean oinarritu,

horri esker aise suspertuko da gure abagunea».

J andreak gupidarik ez du eta hobeto dagoela esan duenari

ebakiondoa exekutatu dio txepelkeria ikus dezan ispiluan.

Marra bat egin dio zauria josi beharko dioten lekuan

                                            ]                                       [

tenteltasunaren lekuko izan dadin

kotxeko ispiluan ezpainak pintatzean

eta bere maitalearen begi-keinuan. Justizia pRoLetikoa.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

J andreak ezabaketa kanpaina hasia du.

«Materialki miserablea denak

sinetsita haizatzen al ditu tesi sozial-chauvinistak?»

hara J andreak duen zalantzetarik bat.

Posible al da kognitario edo argiketari jantzia daramana

kamuflatutako txakur kizkur bat izatea?

Confebasken, Adegiren, Cenenen

soldatapekoa izan al daiteke?

«Bestela —otu zaio J andreari— nola esan diezaguke

1.100 euroko soldatadunak burgesa dela

supermerkatuan marka zuria hartu partez

marka beltza hartzen duelako?».

«Beltza: elikadurako elegantzia»

esan zuten bazkaltiarrek filmean.

Heriotza gorbata beltza frak gastronomikoa.

«Seleqtia» pentsatu du J andreak.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Infusio diuretikoez gozatzeagatik

behin-behineko kroniko izateari utzi diola

uste duenarentzat limoi bat erdibitu du J andreak,

begietarik batean zukutzeko gertu dago.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

J andrea xehetasunzalea da, hori ezin uka,

odol lehorra eta azal- eta ile-hondakinekin

                                            ]                                       [

                                                  —biziarteko jostura—

oroigarria utzi dio lepoan opari operario susmagarriari.

Asteburu gauetan bere alaba senegaldarrei

kafe beroa eramaten die hiri iparraldeko

zero azpiko biribilguneetara.

Alaba senegaldarrek eskuz edo ezpainez

barrabilak hurrupatzen dizkiete

kotxez heltzen diren jaunei

15 euroren truke. Baina diru hori

ez da haientzat, beste andre batentzat da.

Beste Andrea, hirugarrena J andrearen zerrendan.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Pintore kaleko pizzerian

egunkarien gaineko oharpen bat egin du J andreak.

Jabetu da tokiko behartsuak ez ikusteko joko

estrainio bat ari dela egiten Noticias Taldea

bere Araba eta Nafarroako edizioetako izenburuekin:

«ARABAK DU ESPAINIAR ESTATUKO

BIZI KALITATE ALTUENA» edo «NAFARROAK

EUROPAREN MAILA BEREAN JARRAITZEN DU»

idatzi zuten zapatuan. Nafarroaren kasu harrigarria

sarean dago kontsultagarri. «Harrigarria» errepikatu du

J andreak: ezpain ertzak kokotsera jaitsi ditu.

«EUROPAN BIZTANLEKO BERDEGUNE GEHIEN DUEN

HIRIA DA GASTEIZ» izenburua ere gogoko dute aurten.

Dena den, mezua nahasgarria da zinez. Bistan da.

Belardiotan ezin da kanpatu, ezta uhazarik landatu ere.

Footingean ikus ditzakezu hankabikoak, hori bai.

«Inor izateko inbertitu beharra dago janzkeran

eta gimnasioan, arduragabe alaena zara bestela»

ulertu zuen J andreak hemeretzi urterekin gazte.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Ama Zuria jatetxean J andreak hobeto egotearen

bertsio garatu bat entzun zuen asteazkenean.

G arloteak «Hemen hobeto gaude; ez hori bakarrik,

beste leku batzuetan okerrago daude» esan zuen.

Jarraitu zuen baieztatuz «Gu ezin gara kexatu ze

beste batzuk dira benetan gaizki daudenak».

J andreak logika ariketa idatzi zuen ]ON EGIN[ ahozapian:

inguruan dagoen miseria materiala ez da miseria

ezagutzen ez dugun eta ez dakigun leku batean

badelako egoera desastroso bat salagarriagoa dena.

Hain da penagarria hangoa, ezen identifikagarria den

desastrea eta kiratsa salatzeari utzi behar baitiogu:

automatikoki, prebentiboki eta badaezpada.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Eta beraz, espekulazio domestikoak

(jabetza duten gure lagun jatorrek egindakoak)

espekulazio izateari utzi dio,

guk ahalbidetutako esplotazioak

esplotazio izateari utzi dio,

horrela denok bake santuan entzun dezakegu

Johann Sebastian Bachen Meza Si minorrean.

Eztarria berotu zaigunerako

ez ahaztu leloa, lagun, eta ez errepikatu

«Soweto EH baino hobeto» zaharkitua,

orain esan baitezakezu: «EHn inon baino hobeto».

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Asteazkeneko G arlotea harrotu egin da gaur ere

hemengo tabernetako salgaien prezio altuez eta

probintziako uhal garraiatzaileak Pakistanera

eraman dituzten enpresez —kooperatiba hitza

erabili nahi izan du aldaera dialektal gisa—.

Azalpen taktiko batzuk ere eman ditu:

«Mila biztanleko hamaika polizia ditugu

—esan du anpuloso— espainiarrek zazpi,

frantsesek bost. NBEk hiru aholkatzen ditu

baina guk ordain dezakegu, hobeto gaudelako.

                           ]GEHIAGO DITUGU, HOBETO GAUDE[

Hain gara zibilizatuak ez baitugu lapurtuko ilegalki».

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Ikasbide eta asunto deserosoak ez planteatu,

esango dizute —arrazoiz— lekuz kanpo zaudela,

ez duzula zure burua moldatzen jakin.

G arloteak zehazki esan du: «400 urte eta

batzuek oraindik ez dakite haien lan-indarra kudeatzen,

negargarria, dena egina eman behar diegu».

Iraganeko hizkera darabilela esaten diote J andreari

baina J andreak ezetz, labana eternala dela

eta labana erabiltzeko motiboa are eternalagoa.

Labankada merezi du G arloteak, noski:

«Orain 1.000-euristek 600 euro irabazten dituzte

1.000 gehiegi zelako; bestela deskokatzeak egongo dira».

        ]ABERATSEK DESKOKATZEKO ESKUBIDEA DUTE

        dirua hementxe bertan uzten badute, betiere.

        J andrearen proposamen sofistikatu baten arabera,

        gainbalioaren sustatzaileen gorputzarekin eta

        bihotzarekin Chopinen gorpuaren destinoa

        imitatu behar litzateke: zati bat Parisen lurperatu,

        bestea Varsoviako elizara garraiatu[

Jatetxeko telebistaren aparailu fonikoak argi du:

«Hain dugu gizarte ederra, gure arteko dirudunak

ere ez baitira dirudun, jende jatorra, jabe zintzoak,

enplegua sortzen duten izaki konprometituak,

gizarte honentzat —beste gizarteak pikutara!—

hoberena nahi duten filantropo eskuzabalak».

Urtean lautan txanpon batzuk lagako dituzte

limosna ontzian, mileskerrik asko, bedeinkatuak zuek,

mileskerrik asko. Zuei esker:

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Gema Zabaletaren —izenak esatea itsusia da—

aburuz, hiru morroi 900 eurorekin bizi daitezke

(ez da reality show bat, ezta ariketa umoristiko bat ere)

hilabetez Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako zati batean.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

Daewooko ehun eta berrogeita zazpi burkideak eta

San Ignacio Esmalteztaketako laurogeita bederatziak,

haien senar-emazteak, seme-alabak

ongiegi bizi ziren; ez daitezela kexa, oihurik ez!

Doazela Puntacanara, eta dirurik ez badute

eska dezatela emango ez dieten mailegu bat

kutxa izateari utzi dion banku autonomiko batean.

Ez daitezela kexa, oihurik ez!

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

J andreari bereziki axola zaio salneurriaren kontua

eta gogoratu da bere hirian badirela

diputatu legebiltzarkide zinegotzi

superemakume eta supergizonak,

gai direnak lau mila bost mila edo sei mila euro

hilean kudeatzeko eta ezkertiar izaten jarraitzeko,

«Horrek ez du batere erraza izan behar»

konturatu da J andrea, eta berbalizatu egin du.

                                            ]HEMEN HOBETO GAUDE[

J andreari oso laudagarria iruditu zaio kosmosaren

batuketa nardagarriak dena aldrebes jarrita ere

animalia batzuen engaiamendu sozialerako gaitasuna.

Hala eta guztiz, J andreak argi du arerioari buruz

honelakoak pentsatzea akats taktiko larria dela:

a) psikiatrikoki zoro dago, gizajoa!

b) nahikoa saiatu ez dena jeloskor dago, gupida!

c) gaiztoa da, abereentzako trenean Poloniara dezatela!

J andreak badaki arerioa tratatu behar dela gutxienik

Bohumil Hrabal jaunaren liburuan nazi okupatzaileak

tratatzen diren begiramendu berberarekin.

                                            ]                                       [

Zalantzarik ez izan, J andrea bi esku dituenetakoa da.

Liburutegiko fotokopiagailuko txartela eta

N andrearen ahoen maneiu zehatza lagun ditu gainera,

hori ezinbestekoa da, hemen eta Txinan.

                                            ]                                       [

J andrea hobe daudenen lepoetan

orban ikusgarriki adierazgarriak

gauzatzen ari da egunotan.

Bere hurrengo proiektuetarik bat

                            ]HORI ZURE IRITZIA DA[

esaten dutenen atzetik joatea da.

J andrea

                            ]BUENO, HORI ZURE IRITZIA DA,

                            NIK NIREA DAUKAT,

                            BAKOITZAK BEREA DAUKA

                            ETA HORI DA HOBERENA[

diotenen atzetik ere ibiliko da kanpaina berrian.

HIRU

KOLABORATZAILEAK

                  Mitterrandek, Jon Paulo II.ak eta

                  Glucksmannek borroka bera dute

                                          GUY HOCQUENGHEM

                  Denok pasatzen diagu gure intimitatea

                  Vocentoko lagunekin, edo

                  denok ez bada, ia denok

                                                   LANDER GARRO

Historia erreportajeek saldu digute kolaboratzailea

bota beltz altuz, txano militarrez, Falangearen edo

SSen ikurrez haserre zegoela eta odolzalea zela.

Baina ez, orain badakigu kolaboak izan zirela

Falangen edo Action Françaisen militatzeko adorerik

izan ez zuten gorozki apolitikoak, zital umejaleenek

ez zutela iritzi zehatzik honen eta bestearen inguruan,

eta ez preseski azterketak sakonki eta xehetasunez

eginagatik zalantzak sortu zitzaizkielako. Ez preseski.

Badakigu ere oharkabean, nahigabe eman zituztela

gorri, berde, beltz eta horien izenak. Eta ez zietela

behin ere fisikoki aurre egin gorriei, gorriak nagusi

zirenean. Haiek, trenak gidatzen zituzten langile

apalak, ongarria banatzen zutenak, informazioa

eskuratzen zuten enpresari txikiak genituen. Ditugu.

Begiak aliketez ateratzen zituztenean, ezin ziren

behargin xumeak besterik. Kolaboak: jende arrunta,

kausa nazionalsozialistaren alde engaiatzeko

kuraiarik izan ez zuten izaki irribarretsuak,

uneoro zer egin eta zer ez egin argi aldarrikatzen

zuten profesionalak. Egun ere gorotz bera zarete:

Front National eta Partido Popular bozkatzera

ausartzen ez zareten moralista apurtzaile adoretsuak.

Arrunkeria bikaintasunetik ospatzen duzuen

hankabikoei dizuet izu handiena Galileoren esferan.

FOSFORO ZURIA

Iñaki langabea eta Izaro bekaduna

ez dira komando-kide izan,

haiena ez da borroka bera.

Material trukea egin dute,

baina horrek Izaro gaizkide

besterik ez du bihurtzen.

Iñaki langabeak eta Izaro bekadunak

ez dute helbururik partekatzen,

ez daude hotzik arrazoi berberarengatik.

Sua izan da elkar ulertzeko elementua.

Abenduan Iñaki langabeak fosforo zuria

proposatu zion Izaro bekadunari.

Bai, Izaro bekaduna ohartzen da

urez itota ere berpiztu egiten dela garra.

Baina ezpainak zartatzen zaizkionean

ados egoten da fosforoa erabiltzearekin.

Iñaki langabeak eskatu dio, ez dezala aipa

Arma Kimikoen Debekurako Erakundea,

ezta ere azalean dituzten erreduren jatorria.

Irtenbide bakarra Iñaki langabeak alde egitea da.

Nolanahi ere Izaro bekadunak hotzez jarraituko du

bere erakundearen (Iruñerriko Mankomunitatearen)

egoitza nagusiko berogailua konpondu ezean.

ASKATASUN KALEAN

Zinpeko berria destinatu dute

Askatasun kaleko Eroskin.

Aurreko zinpekoak ez zuen

adi eta ganoraz lan egiten.

Bere patxadaz eta pasibitateaz

lasaitasuna segurtatzen zuen saltokian.

Gaur Askatasun kaleko Eroskin

sartu naizelarik, belarrietan kaskoak,

keinua egin dit zinpeko berriak.

Ezikusiarena egin dut.

Esnekien sailera joan naiz,

jogurtak eta gazta hartu ditut.

Zukuen eremuan saskiratu ditut

olibak, dilistak, pasta freskoa.

Zinpeko berriak keinuak egin dizkit.

Ezikusiarena egin dut berriz.

Orduan fisikoki ukitu nau eta

nik kasko bat kendu dut esateko:

«Zer demontre gertatzen da!».

Eta zehaztu dit: «Barkatu baina

zakuak sarreran utzi behar dira».

Bizkarrean daramat zakutoa.

Zakutoa kentzeko keinua egin dut.

«Zerbait ostu dudala uste al duzu?

Begiratu barruan». Ez du begiratu.

Ez dut zakua sarrerara eraman.

Atzetik segitu nau, hamar bat metrora.

Laboreen zonaldean so egin diot.

Begirada beheititu du. Gerturatu eta

lotsarik batere gabe galdetu diot:

«Zerbait lapurtzekotan nagoela uste duzu?».

Ezetz erantzun dit: «Kontua da lehen

jendeak laboreetako jostailutxoak

ebasten zituela, baina orain gailetak».

Harrituta eskatu dizkiot azalpenak:

«Jostailutxoak ebatsitakoan ez zenituzten

zakutoak miatzen, baina orain erregistratu

egin behar gaituzue gailetak ostuz gero?».

«Bai, halaxe da» esan dit. «Ados» esan diot.

Askatasun kaleko Eroskin

zinpeko berria destinatu dute,

Europako Banku Zentralak bidalia,

Askatasun kalean austeritate plana

tentuz garatzen ari ote diren neurtzeko.

MASTURBATUAREN GALDERAK
BIDEO PORNOAREN OSTEAN

                  Gaur egun,

                  begi bistakoa

                  ez-ohikoki eskasa da.

                      SERGEI DOVLATOV

Ze usain dute aktore pornoen

alu-zakilek biharamunean?

Nola garbitzen dituzte tresnak

lan egun luze baten ondoren?

Goi-mailako prostitutek

goxotasunez ematen diete

musu etxeko bikotekideei?

Txortan egiteko gogorik

gelditzen zaie sei-zazpi

sexu aldiren ondoren?

Produktoreek ordaintzen dizkiete

operazioak eta gimnasio orduak?

Estatuaren diru-laguntzarik jasotzen dute

ipurmasailetan dituzten tatuaiengatik

edo sponsor pribatuak erakartzeko

pegatinak besterik ez dira?

Zerk egiten du titi handitze bat

finantzaketa publikorako hautagai?

Nork erabaki du gizona emakumetzea

erantzukizun autonomikoa dela?

Baina gizonak gizondu nahi duenean

nork bere kapritxoak ordaindu behar dituela?

Nork erabaki du emakumea azala dela

eta beraz aldatu egin dezakegula?

Nor da moldagarria eta nork gal dezake

bere izatea ebakuntza-gela batetik igarotakoan?

Ba al dago ezer ebakuntza-gela on batek

ezin konpon dezakeena gaur egun?

Zergatik alda dezaket neure sexua

itxura aldetik eta, aldiz, pasaportean

ezin ditut adina, naziotasuna edo

hileroko diru-sarrera aldatu?

Hemen kafeari

Baqué esaten zaio

eta txortari kafe,

konpromiso ezari askatasun

eta askatasunari auto-errealizazio,

eta gehiegitan txortari plazer.

Zenbat bideo, zenbat galera.

HOGEITA BAT PROLETARIO

Gure belaunaldiak ez du amestu ere egiten

klase ertaina izatea. Gurasoek baino papergintza

maila altuagoarekin nomina murriztua

eta diru-sarrera ezegonkorrak izango ditugu.

Gure belaunaldiak ez du alienazioa suarekin

konpontzeko zilegitasunik: ez ditu ez bat-bateko

insurrekzioa ez bortizkeria mitikoa praktikatuko,

ez kutxazainen ez enpresaburuen aurka.

Gure belaunaldiak ez ditu emantzipazioa

edo erreakzioan esku laua edo ukabila

hodeietara altxatuko, ez ditu haizatuko

armiarmak, elefanteak edo mailuak.

Gure belaunaldia ez dute droga hilkorrek

aurretik eramango. Ez dugu epikarik,

bidaia iniziatikorik, proiekturik, errebeldiarik.

Mediokreak gara, Alderdi Ekologistaren aginduz

geure anai-arrebak Afganistango gudan

hiltzen ditugunean. Mediokre nahi gaituzte,

Duisburgen hiltzen gaituztenean tankerik ez den

desfile batean. Gure musikek ez dute hitzik.

Ez da 2010a proletarioek Verdi

     abesten dugun garaia,

ez da 2010a Wagner barrikadetan

     langileekin dabilenekoa,

ez da 2010a komunetan Beethoven

     kantatzen denekoa,

gure musikek ez dute erritmorik

     binario alienatutik landa,

gure jaiek ez dute zoriontasunik eta tristeziarik,

gure jaietan ezin da dantzatu, ezin da lardaskatu,

ezin da narkotikorik kontsumitu, gure jaietan

ezin da jendea ezagutu, ez dago geuretzako lekurik.

Mediokre nahi gaituzte eta guk

airerik gabe gelditu arte nahi dugu maitatu.

Zabortegiko hitzen gose gara eta

ezagutza errondan arduradunak identifikatu ditugu.

ESKUINAREKIN OHEAN

Jon Errekaldek ez du zalantzarik:

katoliko laikoen eskuen puntak dira zinbelenak,

haiexek dute erritmorik gozoena.

Beste patxada batez nahasten dituzte oroitzapenak

kontu korronteak hutsez borobilduta dituztenek.

            ]Hobe eraila izatea hiltzea baino[

Jon Errekaldek zeruertzeko aliantza

egin du eskuin klasikoarekin.

«Oroitzapenen kudeaketa polita».

Polita hitza debaluatu denetik

gusturago ahoskatzen du Jon Errekaldek.

Nekane Muruak jakintzaren zati bat

pribatizatu egin zuen; bere izenean erregistratu eta

ideien hustuketa egin ondoren disekatu egin zuen

Jonen azala, eta Jesus Christen ondoan jarririk

enplegu erregulazioa egin eta kanta bat eskaini zion.

Ukabila estutuz poloniera ikasi zuen Jon Errekaldek.

Rosa Luxemburgen dizipuluak

«chauvinista ukrainarra!» zela leporatu zion.

Irrigarria da, hein batean, Jon Errekaldek

ez dituelako inoiz espainiar proletargoa

ahultzen duten jarrera separatistak ezkutatu.

Jon Errekaldek ez du zalantzarik:

ez dago ohe eskuindar bat baina finagorik,

eskuindarrena da bilo miazkagarriena,

ez da han ez perbertsiorik ez gezurrik.

            ]«ateoa da kristaua izateko

            gaitasuna duen bakarra»[

Liberal libertarioen transgresioak

oka eragiten dio Jon Errekalderi:

ez da berdintasunaren zale den maitasunik

eta errealitatearen printzipioa gailentzen da beti

            ]«behetik eta goitik»[

erakarpenaren tiraderan.

Jon bere buruaren lexikalizazioa dela

argi utzi diote Nekaneren nazka bekainek.

OKINDEGITIK IRTEN ONDOREN

Okindegian ume bat zegoen

eskolako uniformez jantzia,

nirekin jolastu nahian zebilena.

Haren amaren jantziei erreparaturik

bi aurreiritzi sortu zaizkit:

eskuindarra da, espainiarra da.

Eta orduan zalantza egin dut

umearekin jolastu behar nukeen

edo ez, nirekin ondo pasatuko balu

horrek ze ondorio izango ote lukeen

etorkizunean. Ardura handiegia

iruditu zait eta umea ikusiko ez banu

bezala egin dut, arrakastarik gabe.

Praketatik tiratu dit okindegiko umeak.

Eta nik amari begiratu diot, pentsatuz:

«Zu bezalako klase ertaineko

emakume eskuindar espainiar batek

ez lioke semeari halakoak egiten

utzi behar». Garai latzak gureak,

klase ertainek haien eginkizun

historikoei itzuri egiten dietelako.

Okindegitik alde egindakoan

Dato kale inguruan zeuden

gaztetxo batzuk hurbildu zaizkit.

ACNURen besokoa daramate.

Irribarre adeitsuak egiten dituzte.

Bizar zaindu gabea dute mutilek,

neskak ez dira erabat itsusiak

(neskek ez dute bizarrik).

«Un momentito para la solidaridad»

esan didate. Oso serioa dirudi kontuak.

Boligrafoa eta karpeta dauzkate eskuetan,

zeuk soilik ezagutzen dituzun

zifra batzuk bildu nahi dituzte.

Ardura handiegia iruditu zait eta

ospa egin dut aitzakiarik ipini gabe,

lurreko putzuetan oinetakoak

ez bustitzeko pauso luzeak emanez.

P JAUNAREN JELOSIA

Z tabernariak gizonak zituen gogoko

katramila afektiboak abian jartzeko.

Aldapa ostatuan lan egiten zuen

ostegun, ostiral eta zenbait larunbatetan

eta aldian behin diseinuak egiten zituen

ekonomikoki aiseago irauten segitzeko.

Fadoak eta kabaret abestiak atsegin zituen

Z tabernariak. Ez zuen ariketa fisikorik egiten.

M andreak Aldapan edaten zuen kafeina.

M andrea bi arazo larritan sartuta egona zen

eta zintzoki lagundu izan zion P jaun adeitsuak.

P jaunak emakumeak zituen gogoko eta

maite zuen M andrearekin gauzatu zuen katramila.

Mercedeseko ingeniaria zen P jauna,

negozio bidaiak egiten zituen Eslovakiara eta

Alemaniara. Azazkalak jateko ohitura zuenez

eskuak mintzen zizkioten hatz-bizarrek, baina

gustu ona izateko adina bazuen kreditu txartelean.

Sofistikatua izaten bazekien, jazza eta opera italiarra

gogoko zituen, astean hirutan joaten zen gimnasiora.

P jaunak gorrotoa zion Z tabernariari.

Z tabernariak ez zuen zergatia ulertzen,

ez zuen arrazoi taxuzkorik bere ustez.

P jaunak bere izaera osatzeko

konplexuak izango ote zituen?

Z tabernaria estonatuta zegoen: zer zeukan

berak ikustekorik horretan guztian?

Harritzekoa zen, hain zen arrakastatsua P jauna:

kotxe ekoizleen eta legebiltzarkideen txalo,

laudorio, eskupeko, zorionak jasotzen zituen;

erreferente bat zen lankideentzat.

M andreak ere ez zuen ulertzen zergatik

hitz egiten zion gaizki Z tabernariari buruz

eta zergatik egoten zen marmar etengabean.

Edonola ere, M andreari aski dibertigarria

iruditzen zitzaion P jauna: txarto mintzo zen

ingeniariez, muntaia katekoez, garbitzaileez

eta are bere buruaz ere irri egiten zuen.

«Bai, P ingeniariak gora egin du, bost axola zaiolako

Mercedes kotxeen kolpebabesa erresistentea den

edo ez» antzezten zuen P jaunak P ingeniariaren rola.

P jaunak arrazoibide molde hau erabiltzen zuen:

ongizatea duenak ongizatea merezi duelako du,

zoritxarra duenak zoritxarreko izatea merezi du.

Haren arabera, garbitzaileak nahikoa saiatu ez ziren

muntaia kateko langileak ziren, muntaia kateko

langileak nahikoa saiatu ez ziren ingeniariak.

Z tabernariari tentelkeria iruditzen zitzaion.

Eta P jaunak gorrotoa zion. «Jasanezina da»

esaten zion M andreari, edo «Harroputz bat da»,

edo «Ez du tonu egokia». Baina P jauna ez zen ari

Z tabernariaren dikzioaren tesitura ezbaian jartzen.

Z tabernaria zoritxarrean oinarritutako

mundu ordenaketan behe mailan zegoen, baina

bere hatzen bidez biluztu egiten zituen erregeak,

bere hitzen bidez tigre gisa jokatzen zuten arratoiak

arratoi zirela azaltzen zuen. Eta orduan P jauna

nahigabetu egiten zen tigrea ezin izateaz.

P jaunak gorroto itzela zion Z tabernariari.

EZ DITUT GORROTO SOZIALDEMOKRATAK

Amorrortu jaunak

gogoko du

mandatuak egitea.

Ez edozein ordea.

Zaldua jaunak

itxarongeletan

egon nahi izaten du.

Zergen aitorpena

egitera bertaratzen da.

Aseguru etxera.

Kontsumitzaile bulegora.

Telefono konpainiara.

Eta eserita dagoela

halakoak pentsatzen ditu:

«Ez ditut gorroto

sozialdemokratak

kolonizazioaren

abangoardia

odoltsua direlako,

liberalismoa eta

berdinkeria

ereiten dutelako,

hildakoen uzkiak

ireki eta gorotzez

betetzen dituztelako,

erretreta hartzeko aldia

Espainian, Frantzian,

Danimarkan, Alemanian

atzeratu dutelako.

Ez ditut gorroto

sozialdemokratak

sionismoaren

asentamendu bortxatzaile

ongi jantziak direlako,

ezta dirutan aberatsenek

eskuetan daramaten

bozka-papera

haiena delako».

ERDIPURDIKOEN KANTA

Gezurra da ezberdinak izan nahi dugula.

Erdipurdiko ereduen kopia estandarren

ahalik eta antz handiena izaten saiatu gara,

garenaz ase eta zoriontsu.

Ez gara gu baino ederragoen ondoan luzaroan gelditzen,

ezta gure itsustasuna desbideratzearren ere.

Gure klon zarpaila nahi dugu alboan,

gu bezain gutxi dakiena sukaldeaz eta liburuez.

Gure enfasi maila markatzeko bi aldaera ditugu:

adjektiboen aurrean OSO jartzeko aldaera piztuta,

adjektiboen aurrean OSO jartzeko aldaera itzalita.

Kalean eta tabernan inork gehiegi begira ez gaitzan

ez gara isilik egongo ezta gehiegi berba egingo ere

beste bikoteekin ditugun hitz trukeetan.

Elkar maiteko dugu baina neurrian,

gure arteko bikoteak ez du mundua asaldatu nahi,

gure arteko bikoteak ez du mundua aldatu nahi.

Hiletara goazenean isuriko ditugun malkoek ezingo

gaituzte ito. Ez dugu luzaroegi ez altuegi barre egingo

une irrigarrietan, zoriontsuegi garela nabari ez dadin.

Bikotekideekin eta maitaleekin soilik egingo

dugu txortan, ez gaitezen sutan erre, hildakorik

gabeko gatazkan, kerik gabeko tabernan.

Elkar maiteko dugu baina neurrian,

gure arteko bikoteak ez du mundua asaldatuko,

gure arteko bikoteak ez du mundua aldatuko.

NIRE BURUAREN KARIKATURA

                  Ez dute Napoleon zaharraren karikaturaren

                  karikatura soilik egin,

                  Napoleon zaharraren beraren

                  karikatura ere egin dute.

                                                                        KARL MARX

                  Gizakiaren karikatura naiz

                  herriaren mespretxua.

                  Egunkari guztietan trufatzen dira nitaz.

                                                      ERNESTO CARDENAL

Aritz Zabalak Garbi Ramosi

bere buruaren karikatura dela ohartarazi dio.

Alternatibaren prentsa ofizialak

autoritatearen aurkako gudua hasi du.

Letren abangoardiak pantailan azaldu zuen

lider faxisten eta estalinisten arteko aldea.

Zabalaren eta Ramosen herriko

eszenatokietan ere denetarik dago:

txalo guztiak jasotzen dituzten diktadoreak

eta txaloak bueltatzen dituzten

«ni-zuek-bezala-historiaren-tresna-besterik-ez-naiz»

dioten antiautoritarioak-edo. Xentimoak ez dituzte

ordea populuarekin partekatzen.

Bai, Garbi Ramos bere ahotsa entzuten ari da,

Aritz Zabalak entzuteari utzi diolako,

Aritz Zabalak ez duelako eskurik.

Aritz Zabala epaitondo antzua da.

Hau ez da egozentrismo ariketa bat. Garbi

Ramos zurztasuna baieztatzen ari da soilik.

BURKIDEEN ARTEKO SOLASA

Idoiak D jauna

ikusi omen zuen

baina agurtu ez.

D jaunak Xabier

ikusi zuelarik

Santo Domingo azokan

esan zion: «Aizu,

Xabier burkidea,

Idoiarekin topo egin dut

baina ez nau agurtu».

Xabierrek ez zuen

tomaterik erosi

ez baitzen tomate sasoia,

eta erantzun zion:

«D burkide estimatua,

Idoiak ez zaitu agurtu baina

ez ditu ahateak ere agurtzen».

Halaxe izan zen. Idoiak

ahateak ere agurtzen ez zituenez

ez zuen D jauna agurtu.

EZ OHERATU NIREKIN

Honela esan zion Oihane Irazustak

Adur Goikoetxeari: «Ez oheratu nirekin

bibliografia hornitzeko;

jakintzak ez du jaberik

eta dakidan apurra zeurea da.

Ez eman daukazun bakarra,

zure gorputza,

nirea ez den hitzaren truke.

Nik beste batzuei hartu nien,

eman zuk orain hurrengoei».

Honela esan zion Oihane Irazustak

Adur Goikoetxeari: «Ez oheratu nirekin

besarkada bat behar duzulako;

berotasun eskubidea

bakardade neurotikoaren aurka

erabiltzen dugun arma da-eta.

Ez eskaini zure usain goxoak

funtsezko beharra duzulako.

Besoak trafikotik at ditut oraingoz».

Honela esan zion Oihane Irazustak

Adur Goikoetxeari: «Ez oheratu nirekin

bazkalostea entretenituko dizun

pinpirin bat nahi duzulako;

kafea doan da kantinan

eta nik zerbitzatuko dizut.

Euskal Errepublika Demokratikoak

oheetan behar zaitu, baina

oheetara joateko desira duzunean

ez nahastu liburuak eta oheak.

Ez naiz lubakiko ofizioko pailazoa,

irri eginarazten dizut

barrabilpeko giharrak

kitzikatzen dizkizudalako».

Hori zen Oihane Irazustak

Adur Goikoetxeari esateko zeukana.

Ez zion besterik esan.

CURRICULUM SOZIALDEMOKRATA

                  Demagun gizateriaren historia 24 ordu direla;

                  jabetza pribatua, klaseak, aberatsen eta pobreen

                  arteko bereizketa: azken 10 minutuak lirateke.

                  INJUSTIZIA / azken 10 minutuak.

                                                              ERNESTO CARDENAL

                Ez nago zakurrek belardia

                       kakaztearen aurka,

                belardia Guardia Zibilaren

                    aurrean dagoena bada.

[BUENO... ZU EZIN ZARA KEXATU]

Ezin zara, 628ko soldata 627koa baino altuagoa da

pixka bat es mucho

atzera goaz aurrera ez bagoaz

milesker kapitalaren think tankari eta bozgorailuei.

Ezin zara kexatu 366 euroko alokairua ordaintzean,

interneterako konexioa eta internet 34 euro.

Hobekuntza handien lekuko izan gara,

adibidez, McDonald’sek halal okela dauka

eta belarjaleentzako menua.

[BUENO... ZU EZIN ZARA KEXATU]

Sar zaitez irakaskuntzan eta bahitu jakintza,

izan praktikoa eta mespretxatu eztabaida.

Jakintzaren Tenplua ez da konjeturarako.

Curriculuma landu eta ez argudiatu doan.

Dolarra asmatu zuten urrea ezin zelako biderkatu

eta dolarra gutxiegitzat zutenean

mekanikoki asmatu zuten petrodolarra.

Transzendentziarik ez duen artea

balio ez duen eta existitzen ez den

urrearekin erosi:

[petitA PERFECT MOVE]

Berezitu zaitez txikikeriekin, begiratu

sorbalda gainetik, kolaboratu Unibertsitate

zaharra Power Pointen zerbitzura jartzen,

ez jakin ezeri buruz, harro erakutsi zeure praxian:

Jakintzaren tenplua hutsik dago

Eman ta zabal zazu

curriculum sozialdemokrata munduan

Zergatik egin tesi bat?

Egin egin behar delako.

PRAKTIKOA AZKARRA BERRITZAILEA.

Zuri bost axola zaizu eztabaida

zure tesi zuzendariari bost axola zaio eztabaida

zure tesi zuzendariak hau besterik ez du nahi:

albait lehen ordaindu hirugarren etxebizitza,

murritz diezazkiotela eskola orduak,

Madagaskarrera joan ekoturismoa egitera.

Eta zuk ez duzu ron-kolak zerbitzatzen ibili nahi,

zure anbizioa landuko duzu Jakintzaren Tenpluan.

Orain norbait zara. Zeuri ere axola ez zaizun

gai batean aditua zara orain. Edo gauza beraren

aldagai alternatiboa: benetan gogoko duzun

horregatik ordaintzen dizute EHUko garbitzaileek

eta Arregi Esmalteak-eko langabeek.

[BUENO... ZU EZIN ZARA KEXATU]

Zergatik ezkondu? Ezkondu behar delako.

ASTEAN BITAN DESINTERESATUKI.

Zergatik eraman gaur Daviden izarrak trenean

eta ez patatak? Daviden izarren garaia delako.

EGIN EGIN BEHAR DELAKO

Beste guztia tentelkeriak dira, erretxinen asuntoak:

AHTren aurkako asanblada eta funtzionarioen greba.

CURRICULUMA EGOKITU

Ez joan 10.000 lagunetik beherako elkarretaratze batera.

HISTORIKOA IZATEARI UZTEKO ARRISKUA

Inporta duena da ezerk ez duela inporta

gure ekintzez ari garenean, elizara joateari

utzi diogun katoliko ultrapraktikanteak garela,

askapenaren iruzurgileak,

irabazi asmorik gabeko dirudun umilak.

[BUENO... ZU EZIN ZARA KEXATU]

Polizia beharrezkoa da. Enpresariei ezin zaie

presio fiskal handiagorik egin, bestela lanpostuak

galduko ditugu. Denok izan nahi dugu futbolari,

edo gure semea izan dadila, edo gure alaba

HAUTATU ARGAZKI EGOKIA

futbolari batekin ezkonduko dugu.

Nor dago BETI ALAVES! banderola

balkoian jartzearen aurka? Nork ez du nahi

kaiola bat bere-berea, eskriturak eta guzti,

hiltzen denean jendeak esan dezan:

kaiolaren hipoteka ordaindu zuen,

bere-berea zen, ez zen beste batena

bere egongelako kaiola.

BAINA NORENA DA BELARDIA?

            Ez ditut eskuindarrak gorroto

        ezkertiarren artean lezioak ematen

             nahasten ez diren bitartean,

      orduan nahiago dut belardira badoaz.