Iratzeen esporak

IGOR ESTANKONA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2009 Igor Estankona

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2009ko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

Ederra izango zen:

«Iratzeen esporak.

Olerkiak.

Gudariek egin dabez ingi-orriak,

ibilli-arazo dabe irarrbidia,

banandu dabe idaztia.»

baina

hemen aurkituko dituzunak

iratzeen esporak baino ez dira

uda batez idazten hasitakoak

Vietnam loriatsuaren berrogeita batgarren urtean.

KIND OF BLUE

BANAGO ETA EZ NAGO LURREAN

Baleak ere

baleen hezurretan

marraztuak

euria astiro-astiro

elur.

Lainoek eta haizeak

lekuz aldatzen dituzte

haitzak.

Orain

ura bezain lur da lurra

eta odol tanta bat bera ere ez

arrastiri zuri honen

zeruan.

Ez al gara egongo

negu australean

udan?

HITZEN ERLIEBEA

«Zer Baltza, poetakaz?»

esan zion Karmelo Landak Jon Lopategiri

eta uste dut egun hartan

utzi niola bertsolari izateari.

Idazten dut

katean direnentzako, nire taldekoentzako,

eurena ez den zibilizazio batek

behartutakoentzako.

Liburu bat argitaratu berri zidan

argitaletxe batek, haraxe

isuri nituen ezagutzen ez nituen

hainbat munduren arantzak.

Idazten dut

emakume adimentsuak

nire bizitza hutsa izan arren

erratu daitezen,

pentsa dezaten

nire ilusioekin ukitzen ditudala.

Beraz orain ortu birjina honetara itzuli berri naizelarik

gupida barik kolpatzen dut lurra

hitzen maitasunera iritsi nahian

eta hala ere ez naiz iristen oinazera

edo xamurtasunaren erdira,

konturatzen naiz hitzen haragia

marmola bezain gogorra eta garbia dela.

PAISAJEA

Suge bat bezain hotz, errepidea

suge bat bezain hotz dago

goizaldeko bostetan

gauaren amaierarantz gidatzen duzu

giza arraza lo dago

eta zure autoaren motorrak

orri hilak erorarazten ditu

haritzetatik.

Heriotza salbak, beleek

heriotza salbak jaurtitzen dizkizute

gidatu, gida ezazu adi,

haizea txistuka ari da

kapotaren gainetik.

Orain dela minutu bat bost gradu zeuden

orain markatzen ditu bi,

izotzezko tunelean zehar

ezin atseden hartu.

Zaude itzarrik

ez kendu begirik

asfaltoaren ibilbide distiratsutik,

senti ezazu zelan pozoitzen zaizun arima

distantziaren likido urdinarekin.

Denbora arraroetara bueltatu zara

herriko zaharrak jaio baino

urte batzuk geroago,

baina herria sano atzean dago jadanik

orain gasolioaren eta olioaren

eterrean gidatzen zoaz,

aurpegiak ageri dira itsasoan,

baina ez zaude itsasoan jadanik

orain gasolioaren eta olioaren

eterrean igeri zoaz,

azken bururaino.

Goizaren zarata da

airearen himena apurtzen duenean,

zure autoaren motorra da

soinu-langa apurtzen duenean,

ez da goizaldea ez da gaua

ez da ez bata ez bestea

bidaiaren momentu jakin bat da

non zu izateari uzten diozun betiko.

ANTIDOTO ZURIA

Urte birekin koroatu zuten erregina hura lez

moztu duten arrosa gorri itxiaren antzera

zeinak lur ustelarekin egiten duen amets

denok botatzen dugu faltan etorkizuna.

Eta itsasoak dakar beste itsaso zahar bat

maleta bat ohe gainean zabalik

madarikatu egiten dugu biharko alanbrezko egunkaria

hark dakar-eta gure Nakbaren berri.

Saien janlekuak hutsik daude

eta zerbitzari irribarretsuek

pozoia banatzen dute bidaiarien artean.

Nork emango digu antidoto zuria?

GARAGARRAREN ORRI BERDEA

Ez dakit ilargi bako gaua den

edo zu, jada ez didazuna

hitz egiten ametsetan.

Ez dakit lanbroa den

edo zure irudia, apurka ahaztu

egiten zaidana.

Ur hotzen putzua,

urteokaz eroritako

euri guztiek sortua.

Zure esnearen titia kendu zidan

bidelapurrak

mendebaldea seinalatzen du.

Garagarraren orri berdea,

ez dakit zu zaren

edo faltan botatzen zintudan bitartean

irakurri dudan

balada errumaniar bat.

MASKARA KENDU NUEN

Betile artifizialak lez luzangak eta okerrak diren

hareazko hondartzetatik ibili nintzen,

baso dardaratsuan ia atzeman zintudan

urak nenufarea ukitzen duen leku horretan.

Zer edo zerk bultzatzen ninduen harrapaketara,

uste dut zure ihes egiteko era zela:

kimu berdeen minean

sustraien sarean lurperatu zinen.

Nire aho amuz betea inguratzen duten

azukrezko gatzagak zeharkatu nituen

eta ukitu nituen, arinki,

udako lehen amaierako erleak.

Nekatua, usteldua, argirik gabe

ezpainik gabe amore eman zenuen:

plastikozko belar gainean etzanda azkenik

nire metamorfosiaren maskara kendu nizun.

GOIZABARRA

Arbola altuek azken izarrak eman dituzte

azpitik goaz gu aire sargori honetan.

Gerturatzen ari gara

gero eta ozenago kantatzen dugu

hilak ez daitezen hil iristen garen bitartean.

Elurra orratzaren eta sortutako kaltearen gainean

elurra eskumutur urdinaren gainean.

Gerturatzen ari gara

gero eta ozenago kantatzen dugu

hilak ez daitezen hil iristen garen bitartean.

GORPUAK ETA GAINONTZEKO GAZTEAK

Txakurrak ikusi ditut birritan

aintzirako uretan edanez,

zabortegiko ihiak

jaten dituzten umeak.

Eta badakit penak dituzuela,

penak dauzkat nik ere,

baina nireak, zuongan pentsatzen dudanean,

ez ditut sentitzen kasik.

Beleek jazarriak

zaldi gosekilen gainean ikusi ditut

zaldi azulak,

kaparra beltzez betetako bekokiak

eta zela gorriak

izar gorri banarekin

arrosa biren artean.

Ze lo txarra eduki dugun denok bart odol lehorrarekin.

Lainoa zerien ortuetan,

goizaldeko hotzera arte ibili gara.

Eta badakit oroitzapenak dituzuela,

oroitzapenak dauzkat nik ere

baina nireak, zuotaz oroitzen naizenean,

ia ez ditut gogoratzen.

Inoren berotasunik gabe

hilko zaretenok,

jendeak hemen jakin gura du

nora zoazten nora

gure zainetan gora.

NIRE LEKUA

Nire lekua errekak

udaberriko sagarrondo zuriak

erdibitzen dituen lekuan hasten da,

justu kontrola paratu duten bidegurutzean

euren armak agertuz.

Nire lekua da bidegurutze horretatik

zelai-zelai jarraitzen duen

belar-ahoen eta hautsezko bideen

azalera hori guzti hori.

Geratu egiten da une batez, denbora,

bat egiten duten lekuan hitz hauek

horko haitz horiekin

iritsi arte amonalaren

fardel zurien ezkutalekura.

Nire lekua jaisten da gero

pinu ustel baten azalaren pareraino

eta sigi-saga hasten

igelen meandroetatik, izarratutako gauetan.

Nire lekua da zirkulu hori,

baserrien artetik igaro eta ixten dena

amets eta harri txokorren artean.

Horrela nire lekua itzultzen da bere lekura,

gazte bi behin eta berriz

urperatu zituzten errekara,

etengabe daramatzana urrun

altzairuzko urak

eta beste asmo batzuk.

GONBITA

Apurka. Apurka bere gogotik

aldentzen eta ezabatzen ari naiz

baina oraindik ezagutzen nau

eta nigana dator.

Bere itxarotearen kristalean

loa galdurik egun osoa eta gau osoa

loa galdurik, iritsi da

jaio berrien adinera.

Ematen du eguzkia, orriak,

orriak kaminoan

eguzkia kaminoan orrien gainean

bere besapeetatik sortu direla.

Bide hauetako asko, gainera,

desagertu egingo dira bera desagertzean,

itzaltzen ari dira euren orri berde

beilegi, nabar, beltzekin...

Miresten dut mundu erraz hau

itzela, itzelagoa

munduaren arima baino, amama,

hezurrak lurrundu zaizkizu ia!

Ematen du eguzkia, orriak,

orriak kaminoan

eguzkia kaminoan orrien gainean

zure esporetatik sortu direla.

Eskua ukitu dizut,

zure zahartzarora sartu naiz.

BETETA

Erreminta ondo zorroztuta eduki.

Neguko isiotutako txapako takoaren

haritz egurrarekin egin

txaramel bat leihorako.

Bitartean pentsatu bai

argi dago aurten ez duela jarriko

hainbeste ortu.

Ez errezatu ez ostiarik bazkal aurretik.

Siesta bota

eta ametsetan sentitu

leunki ukitzen duela

emaztearen izter zuria.

Txakurrei pospolina askatu.

Portalean eseri

zigarro bat bildu

lainoak ikusi Dimako haitzetan

eta duda egin:

egun zoriontsu honen ostean

etorriko ote da beste bat?

FESTINA LENTE

Ipuin bateko argia

eta formen ibarrak

begiak loreetan eta

eskuak pianoan

denbora arina da batzuetan

denboraren

airea bezala.

Adats luzedun neskatoak daude

diadema kentzen

sentiberak direnentzako

ur-jauzi bat dago eternala

eta ontzi zuri bat itsasoan

iragaten ari den guztia lez jada

etorkizun hauetan.

BOST MENDE BELE

Emakumea hil dute eta gizona hil dute

eta euren Baskoniaren abortua hil dute

hil dituzten kaleei izena ematen dieten izenak hil dituzte

gure hagin zatiekin batera erortzen diren ahoak hil dituzte

odolarekin makilarekin minik ematen ez duten hitzekin

inoiz zutunik gaudela hil dute oinpean lurra

desbideratu dute erreka

hegazkinekin hil gintuzten eta oraindik ere

txarrean maite gaituzte ilearen zuztarretik hiltzen dute

eta guk etsi-etsian hil aurretik hiltzen dugu

hilzorian hiltzen dugu

biktimak bezala hiltzen dugu.

JARRI DIZUTE ESKUAN

Kableak jarri dizkizute buruan

zure gorrotoaren gar bakoitza

ezagutzen dute

irainen fumigazioa

ahuldutako borondatearen gainean.

Haragiaren egurra jaten dizute

eta zoratu egiten zara neskalagunaz

hitz egiten dizutenean

ezagutuko balute bezala.

Askatasuna begietan, umeak daude errekan

hezurrak karean, amaierako horma ederrak:

desagerpenean sinesten hasi zara.

Makurrarazia,

pistola jarri dizute eskuan

zin egin duzu

bizien bizitzara itzultzen bazara

zugatik aldatu beharko dutela legea beste behin.

LAZTAN NAZAZUE

Kristal bako leihoetako frankotiratzaileok, begira nazazue.

Ate lehertuen jendetza asaldatuok, bila nazazue.

Urruneko pinuen ahotsok, laztan nazazue.

Urpeko ispiluetako aurpegiok, atzeman nazazue.

Gardentasunaren beso zaintsuok, altxa nazazue.

Urruneko pinuen ahotsok, laztan nazazue.

Gela hutsetako mamuok, eraman nazazue.

Txikitako oroitzapenetako lekaimeok, urka nazazue.

Urruneko pinuen ahotsok, laztan nazazue.

MAITASUNAREN OSTEAN MIRAILA

Maitasunaren ostean miraila

azazkal luzeak

Bostongo abokatuarenak

Bangkokeko prostitutarenak

maitasunaren ostean usaina

oxigeno bako airean.

Niri berdin zait orain badator

guztiontzako azken goiza

edo hau izatea hain zuzen

zerbaiten hasierako poza.

Hemen gera ninteke eta sinetsi

iluntasun hau

non entzuten dudan arnasestua

non suma dezakedan lurruntzen

bere gorputzeko ura.

Orain dela asko

neure buruari esango nion

segi, ahalegindu berriro.

Eta arinago oraindik

hil egingo nintzen onartu baino lehen

Lisboako harresiak.

Baina orain hausnartu eta diot

uztazu, uztazu,

une batez behintzat eduki duzu

zuku leuna.

AZULAK GAUEAN

Ezagutzen duzu abestia

Judy Collinsek kantatzen duena zapi zuri bat ahoan

sasoi bat dagoela jaiotzeko, sasoi bat hiltzeko

sasoi bat landatzeko, sasoi bat uzta biltzeko

sasoi bat gaixotzeko, sasoi bat osatzeko

sasoi bat barre egiteko, sasoi bat negar egiteko?

Bada, negar egin dugu

eta gaixotasunaren medikamentuek

aurpegia puztu didate

gorputza puztu didate ilea hazi zait

zure bularrak irin bustia izan dira

eta labanak amesgaizto baten antzera

zoramenezko egun argiz bizietatik

iritsi naiz gure amodioaren bakera

iraganaren hondakinen gainean

maitatu zaitut

mutil-lagun zaharraren gorpuaren gainean leun

ibili zara

ia genitalik gabe, dena adimena

eta atzamarra

burua zure trenbidean jarrita

etorkizuna entzuten da ahausika

etorkizuna entzuten da aurpegia erdi janda

aurpegia erdi janda badatorrela

erdi janda badatorrela

argia itzaliko dut, ardura ez badizu,

bakar-bakarrik zure begi azulak gauean.

NEFERTITI

EZ ZAUDE BAKARRIK

Ez zaude bakarrik

uhandre hotzak daude

putzuan

mugimendua eta minbizia

zeruan.

Ez zaude bakarrik

ni nago

pitxi ustelak ekartzen

dizkizuna

paradisutik.

Ez zara hilko

beti-betian ibiliko zara

ospitaleko laku

zurietan.

Ez zaude bakarrik

nire depresioaren helizeek ere

gurutzatzen dituzte ibaiak, ibaiak, ibaiak.

BASA AHATEA

Nire begiak maite ditut

zure begi malkarretan pausatzen direnean

klorodun uretan hazi ginen

eta odolaren baldeetan.

Gaur atzera usaindu ditut, lora iharretan,

zure ahotsa eta hildako ileak

zure enblemaren gose

beste aldera igaro naiz.

Telebista uhinak neguko arratsean

laztan eta laztan nabil

albumaren larrua:

maitasunak ez daki gelditzen.

Tristezia drenatzen didazu

oroimenaren aintziratik

hildakoen esperantoan

istripuaz hitz egiten didazu.

ITZULALDIA

Uzten ari naiz nire hezurrak, zure loreetara

josiak oraindik

uzten zaion bezala oinazearen

zigarroak erretzeari.

Itzuliko ez diren

hogeita bi urteetatik honako nire maitea,

ez nekien hau izango zenik

ni izateari uztea hainbeste.

Zure Fenixari eman nion sua da

egunotako uholdea,

errua eta beldurra:

min ematen didate, leku guztietan,

batera egon ginen lekuek.

Eta bizitza traizionatzen duten musuak

gozatu ezinik.

Eta zuk ulertzen dituzu nire modukoak,

batzuetan ez direnak kapaz

osoki maitatzeko.

Eta seguruenik zu ere itzuli zara perretxiko pozoitsuen

bideetara.

Zelan ez,

Edenean igarotako azken egunak izan ziren.

LETANIA

Ur guztiz garbia

ur basokada

germen-ura

haitzuloko ahoko malkoa

probatzen zaitut odola

lehenengoz probatu duten

otsoek bezala

haragia

eta haragitik hezurrak guztiak

atseden hartzen dutenak

esnea bukatzen zaienean

palmondo baten azpiko

erreka baten hondoan

eta haren ertzean berriro

zurtoin gabeko lorea zara

karbonozko zelaietako lorea

bizitzaren begia, begi boteretsua

ama bortitza eta ahaltsua

izarren ama

ama sufritzen, baina naroa

gizakien eta lehen uzta

alferrik galduaren

erregina:

nora ezean nabil

udazkenetan

goiz urdinetan

eta nola pentsa dezakete

sinesgabeek

desagertuko zarela zu

nire irudimenetik?

LIBAZIOA

Baietz diozu, eta jaikitzen laguntzen diozu

eta gupida erakusten duzu, eta gezurra diotsozu

eta baietz diozu, eskuzabal.

Baietz diozu, batasunagatik, gaixotasunagatik

zure laringea da bere besokoa.

Baietz diozu, ze azken batean

luzea da bizitza

eta bere sufrimenduak hunkitu egiten zaitu.

Errukia dizu, ulertu egiten zaitu,

eskertu eta errespetatu egiten ditu esku horiek

gorputza garbitzen diozunean, rola onartuz.

Baietz diozu, behin eta berriro baietz

pentsatuz, agian

bizitza luzea dela oraindino

sanmartinetako uda txikia bezala.

Baietz diozu, eta oheratu egiten duzu

eta gupida erakusten duzu, eta gezurra diotsozu,

eta loak hartzen zaitu

egun hauek ordezkatuko dituzten egun berriak

etorriko direla amestuz

bera betiko gazte izango denean

zure bular idorretan.

AITA ETA ANAIA INDUSTRIALDETIK

Oraindik hutsik dauden partzeletan

belar zakar eta sikua.

Ez dago nahaste perfektuagorik

ahaide odola baino.

Zeruak eta egunek inarrosiak,

haltzen artetik igaro

eta uretan orriak diruditen

argi izpien ondotik doaz.

Gauza asko pasatu dira

igitaia zorrotzen antzera baina

gaur arrastirian

dena fintasuna.

Ez hunkidurarik

ez denborarik euren paparretan.

Aita eta anaia industrialdetik

elkarri hitz eginez bezala.

Denok behar izaten dugu,

atseden hartzea esaten zaio.

Eta harrotasunarekin ahalko balute

nire arrankariek ibaian gora igo haraino!

AHOTSA GALDU ZUTEN MENDIAN

Badakigu zein den amaiera

baina horrek ez du itoaldia arintzen.

Eta hala ere zalantza.

Tragediaren teatroa horixe da:

dena dator sarreran banatu duten esku-orrian,

baina zabalik daude dena eta ez dena,

bete liteke

azkenean gertatzen ez dena,

bitxia, baina hala da;

Intxorta eragotzi zitekeela

ematen du, badirudi

gure ereserkia ez zutela

kantari etsi haiek kantatu.

Kantari etsi haiek,

urteak geroago

ez zetozenak bat ezta

guk eurei buruz geneukan iritziarekin ere.

GREZIARRAREN GALDERA

Greziarrak galdetu zidan

halako batean:

—Zenbat zarete euskaldunak?

—Hiru milioi —erantzun nion.

Eta harago joan nahi izan zuen:

—Eta horietatik zenbat dira

benetako euskaldunak?

Eman ahalko niokeen

erantzun elegantea:

—Hiru milioi.

Eman ahalko niokeen

erantzun ortodoxoa:

—Ia hiru milioi langile.

Eman ahalko niokeen

erantzun literala:

—Zortziehun mila.

Eman ahalko niokeen

erantzun zahar ederra,

nire hamasei abizen

euskaldunena.

Baina Sokratiko haren aurrean

ihardetsi nuen:

—Gero eta gutxiago dira

euskalduntasunean heziak

munduan.

EZ DUT ZURE BIHOTZ EZEZAGUNETIK ARNASTEN

Iruditzen zait beti

daroadan bizitza baino

askoz zoriontsuagoa, bihotza,

bizitza zure ondoan

nahiz eta ez dudan zure bihotz ezezagunetik

arnasten, bihotza,

ezin dudalako zure bizitza osoa eduki.

Zure ilea gorri argia da

apaindegian saltzen duten sua bezalakoa,

bekain beltzek salatzen dute ostera

pubisaren belztasuna

eta izter zabalak

ez datorren zerbaiten

zain daudela ematen du.

Eta azalaren kolore arean zurbil horrek

iragartzen du beste zerbait:

agian aita, gaztea oraindik baina gaixorik.

Nire buruari galdetzen diot

ze irudi daukazun zure buruarena.

Niretzat ederra zara guztiz baina

ez dakit ikusi nahi zintuzkedan biluzik.

USTEZ MAITASUNA

Eta hau da, diotenez, maitasuna,

maitasuna dela diotena bizitzea

ohituraz eta fanatismoz,

larrutan egitea larruaren hutsunea igarriz,

larrutan egitea obulua buruan,

txakurrek bezala

zeinak hiru egun dabiltzan errari

usainaren xerka

—bidean umeek harrika hartzen dituzte

eta autoek zapaltzen atzeko hankak—,

eta hau da, diotenez, maitasuna,

haragia murgiltzea esne minduan,

ziraun mutilatuak itsasbeheretan katigaturik

linternekin joatea bizitzaren bila

eta soilik aurkitzea tarratatutako oihalak,

maitasunaren eta arbuioaren artean ateak jo arren jakitea

zapaldutako mahatsa ez dela botilara helduko.

GAUR EZAGUTU ZAITUT

Gaur ezagutu zaitut

solasaldiaz maitemindu naiz

berba eta berba ari nintzen artean

zuk berba egin didazu.

Zure ahizpa txikerraz maitemindu naiz,

deskribapen bakoitzaz:

zure herria, etxea, itsasoa.

Eguzkia sartu da gela suntsituan,

argi ezpalek min ematen dute.

Gaur ezagutu zaitut

eta orain neure burua zigortzen dut

ez naizelako egon zure zain

urte hauetan guztietan.

ZERUKO NESKA

Egin jaramon ahotsari,

opatzen dizkiozun berben

eta berben arteko

denbora tarteei.

Gauza ederra da

liztorraren katu-begi horiei

begira egotea,

hauts bihurtuko den

aurpegi hori laztantzea

laster ahaztuko duen

zure aurpegiaren kontra.

Lorategi azpietan

errekak dabiltza azken batean,

eta aspaldi idatzi zuten

goseagatik norbaitek bere burua

estu ikusten badu,

eta bere asmoa ez bada

okerrik egitea,

goza dezakeela.

Gozatu beraz

zeruko mutil bat dirudien

neska horrekin.

ORAIN ORDUKO AZAL ITZALIA

Ezin osotasunera iritsi

eta apurka noa: intsektuaren

hegoak rotaflexa bezain gogorrak

erreka inbutuetan barna

bake honi jartzen dizkiodan izenak

zauden leihoaren bihotzari

zetazko hariak jaurtiz

argi beilegia bezala

Marokoko olioa erretzeko papera lizunduz

malenkoniatsuki pozten naizen bitartean gutaz

aspaldi honetan elkar ezagutu genuen gaueko

zure irudiarekin oheratzen naiz

azal itzalia irudimen beteezinaren gainean

gaur gorputza aireak eraman dezan utziko dut, musu

ematen diet zaurietako puntuei, amaitu da

oinaze handi bat, igo naiz

zauden leihoaren bihotzera

argi beilegia jaurtitzen duzu

zetazko harietatik gora

PORTO

O Fado ez balitz egon konpleto

eta geratu izan bagina

paseo hau galduko genuen

Douro bazterretik

iluntze hau uretan.

O Fado ez balitz egon konpleto

ez ginen ibiliko Sá de Bandeiratik gora

pena honekin bihotzean.

Ez bagenitu kale hauek igaroko

hasiera eta amaiera gabekoak

bertute eta bekatu bakoak

alaitasuna eta samina biak

omentzen dituztenak.

O Fado egon izan ez balitz konpleto

beharbada ez genuen ulertuko

munduko hitz guztiak

eta munduko gitarra guztiak

ez direla nahikoa

Saudadea definitzeko.

BELDURRAGATIK DA

Beldurragatik da

ez jakiteagatik, behin hasiz gero,

bukatuko ote den inoiz.

Urruneko dikeek nar egin dute

eta beldurra, logelak zeharkatuz,

lerro hauetara dator.

Dena aldatu eta deuseztatzen denean

lehenengotan ez daukagu nora joan

eta gero badaukagu nora joan.

Gainbehera datorren inperioaren

matxinatutako kolonietan

laster izango da zehazki udaberria.

Barkatu zure aitari eta zure amari:

behin elkar maitatzea erabaki zuten

umearen aurrean.

MENDEBALDE

Begiak pozean negarrez ari direnak

ostadarra

haren zain nago.

Argitasunean behatu ditut

aireko zozoak

bide berriak asmatzen.

Merezi ez ditudan ikusgarriak

dira hauek

kimu berdeetan

arriskua eta laborria

erne dira.

Eta ibaian

jertse bustiak

hotza landetatik gora

etxe-portaleetaraino.

Nire barnean ostadarra

euri-lanparra eta argia

gurutzatzen diren lekuan.

NOLA DAKITE?

Eguzkiak pizten duen

zeruko ihintza bigun dago

badirudi estepa-loreek iraungo dutela

apur bat gehiago.

Baina justu orain

beroaren indar guztiarekin

lainorik gabeko negurik gabeko

egun honetan

maitea

badoaz antzarak.

IAZKO URTEBETEAK

AGINDUTAKO PORTUAK

Argi urrunak

zure baitan:

egiazko hiri bateko

argiak dirudite.

Harantza zoazela

irribarre egiten duzu

begiratu barik,

edo ikusten duzu zerbait?

AZAROA DABIL UDAKO BIDEETAN

Oroitzapenek orainaren ilusioa sortzen dutenean

eta uretan jarriz arrosa sikuak

eta maitasunaren laztasunak harrituta

maitasunaren laztasunak harrituta.

Euria leiho beltzetatik behera datorrenean

euria datorrenean fatxadetan behera masailetan

denborarik ez denean gehiago

otsoek inguratzen gaituztenean.

Ausentzia hitzak pisu guztia galtzen duenean

gau honetan ilargiaren zuritasuna

zeruak ematen du

Mekanika Eskolako korridore bat.

Bizitza lehenbizi pentsamendutik pasatzen delako

denborarik ez delako gehiago

itzalek tapatu dutenean zure burka osorik

azaroa dabil orain udako bideetan.

HILKETA IRUDIMENEAN

Zure begiek honezkero badaukate

bizitzaren zornea

imanak honezkero badauka iparra

zugan bizi dira beldurra

eta esperantza

zoramena

larrutaldiak dutxan

arratoiak ohean

eta putzuen ikuskizuna ordokietan.

Iritsi zara bertara, ez dago inor:

forma bat uretan

ez dena forma bat uretan

ezpada gorpu zuri bat

ez dagoena bizirik, ez dena usteltzen

ikusezina dena

zu bezala.

Maite zaitu, ea kontuan jausten zaren.

Seinale bat behar duzu?

Hemen daukazu:

ardoa bere bularren artetik erortzen.

Begiak zabalik larrua jo zeniola

gogoratzen duela diotsu

samurtasunez diotsu

uhal eta alkohol eta mehatxuen

lehen egun hartan bezala

samurtasunez diotsu

bonba-autoaren atzeko eserlekuan bezala

samurtasunez diotsu

lorategian bezala, festaren ostean

belar gainean etzanda, zigarroa ahoan

aire epela, zer gehiago behar duzu?

Zer gehiago?

Izter mehe gosetiak eta orbainak

itzul zaitez, esaiozu behingoz:

ez zarela bahiketaren

egunean bezain

zoriontsua izan sekula.

Biluzik, manta bat aldean,

lupetza

erlijio apur bat

itsutasuna

masokismoa

argia

labanak

esan egin behar diozu

izan dadila orain, izan dadila orain

zuon hil-musuarekin

masturbatu ahal izango gara besteok

urteetan

urteetan

urteetan.

GIHARREN BITSERAINO

Utzi musikak eraman zaitzan

zure nerbioen bazka

ilargiak bezala betetzen dizuna aurpegi osoa

eman amore utzi pentsatzeari

ez da belarra: sobera suabea da

ez da alkohola: ez duzu hainbeste edan

eta zure mahats-parretatik gora dator poza

katakonba ederretatik aurpegi freskoraino

meazuloetatik gora giharren bitseraino

utzi eraman zaitzan bidaian

bidaiaren zatirik onena da

bidaiaren hasiera

argiek dirdira egiten dute

gorputzetara iritsi ahala

gero eta indartsuago

gero eta indartsuago

gorputzak

gorputzak

desagertutako gorputzak

laster beteko zaitu

zure barnean tai gabe errepikatzen duzun

abestiak hartuko du dena

ate bat eta beste bat eta beste bat

pentsatuko duzu zoratu zarela guztiz

eman amore utzi pentsatzeari

itzul zaitez adimenaren barnera

gauaren osteko gortina gorrien ostean

muino leunak daude ur azpian

bidaiaren zatirik onena da

bidaiaren hasiera.

ENPRESARIAREN EPEMUGA

«Kontuz arratoiekin»

esan zion aholkulariak

ikuskaria errebelatu zion

guruak batzargelan.

Beste gauza batzuk ere esan zizkion

baina batez ere ohartarazi

«kontuz arratoiekin».

Ez zegoen arduratuta alabaina

zereginak eginda zeuzkan

deitu zituen ordurako sindikalistak

suntsitu zituen banan-banan.

Lasai zegoen. Baina bitartean Txinan

zerebroa zorrozten dute:

kopiak prestatzen dituzte

arratoiaren urte beti oparoan.

KAVAFISEN POEMA BATEN ANTZERA

Maitasuna harekin gaua izan da

eta perfekzioa

—denbora asko

inorekin egon gabe—

beharbada arretatsuegi ibili dira

arean zurrun gorputzeko botoiak

baina ohe gainean biluzik

ez da hozten.

Izan ere zati batean

amodio honi beroni lotuko zaio,

gorputz honen beronen irudiari.

Hala izango da.

Goizean, hura joandakoan

plazer bakartiari lotuko zaio berriro

baina gar honen irudiarekin

berri bat asmatuko du

ez hain aratza eta onesta

baizik eta lizuna, beroa eta zikina.

GOIZAREN OPARIEI BURUZ

Batzuetan bizitza denean ia

behin hura ordezkatu zuen ametsa

loreetan lehortzen ikusten ditut

etorkizuneko loreen haziak.

Hauek dira orain dauzkadan egunak

atsedenaren laino geldoak,

maitasunaren haragia jatea,

gosea pasaraztea gorputzari.

Iratzarri naiz

beste edertasun baten ondoan,

promesa egin dut:

ez konparatzea hau

beste ezerekin,

paralizatzea bere duda

nire ezpainekin,

ez uztea ia seinalerik

bere azal berrian.

ZURTASUNA

Auto beltz luzeak

etxe ondoan aparkatzen duenean

motorra, eta argiak

itzaliz

batzuk beldur dira

euren ondasunengatik

beste batzuk euren gorputz

kolpatuengatik.

Ni beldur naiz piztiak ez ote duen

burua itzuli gau beltz luze honetan

pentsatu dudan zerbait usnatzean.

ATSEKABEA

Zoroa, ezentzunarena egiten diozun arren

bete-betean asmatu duena.

Mozkortia, begirada aldendu diozun arren

iltzatu dituena jadanik bere begiak zure garunean.

Narbalaren adar bakarra,

inork ez dakiena zertarako den.

Azken tragoa, pentsatu ez arren

beheraldian jarri zaituena.

Itzala, zurekin doala uste arren

Galileara bidean aurreratu zaizuna.

Gezurra, sendoa dirudien arren

ez dena gezurraren metastasia baino.

Maria, leun bortxatzen duzun arren

ez duzuna hunkitzea lortu.

Eta umea, jo egiten duzun arren

ez dezakeena aldatu zuganako maitasuna.

AGURRAK

Igerian ikasi zuten ibaia

utzi dute emakumeek

ez dute joan nahi

ez atzean geratu

egunen batean ez dira

existitu ere egingo

sastrakadietan

ilargi zurbilak.

Bizitza hustu zaio

eta elkarri eragindako mina, badakizu,

aitarekin egoteko egin ditu

kilometroak eta kilometroak semeak gauean.

Eta zenbat jende horrela

argizariaren haragia

inork ez du sosegurik aurkitzen

eta inoiz ez da kontsolamendua osoa izango,

baina euren zati bat

desagertzen den bitartean

heriotzarako

gertatzen dira.

IAZKO URTEBETEAK HASI DIRA USTELTZEN

Alkandora malkoen urarekin plantxatzen.

Negarrez udaberrian.

Onartuz, emeki, dena.

Zure buruari baimena emanez

pentsamendu alaiak eduki ditzan.

Anputazioaren mina

eta kimu berriak,

egarriz hiltzen ari da

iturria.

Kalea laburra, meharra

eta iluna da,

baina handik gora bakarrik daki

bihotzak joaten.

Hiletetatik hartuz

soilik loreak.

Hiroshimatik hartuz

gauza atseginak.

Iritsi zara, kanpoan eguzkia,

inoiz ez bezala

eta bidearen amaieran

goroldioz estalitako harri baten gainean

txindorraren hezetasuna.

Hark ez du migratzen,

kantua da, kantua zuretzat.

EGUN EZDEUS BAT

Dena zuritzen duena

zure larru

gorriz zipriztindua da

           jainkoen

           bildotsa

           bihurtu zara

Esango dute oraindik

zutik dela Arbola

           ez dela alferrik

           isuri odola

           belar gainean

Eta ordena naturala

ezin denez desegin

           neskatxi bat

           jaioko da

           zure odoletik

           nonbait berriro

           Matalazen

bihotzarekin

TORTURA ESPAINIAKO ERREINUAN

Behin sektan sarturik

ezinezkoa egiten zaie ateratzea

eta ez dute bihurtu nahi

ez egia esan

baina uraren froga egiten zaie, haren gainean hondoratu barik ibiltzen direlarik, eta beste zantzu batzuk ere bai, infamatuak gogor tematzen dira ezetzean eta inoiz konturatu barik ateratzen zaie badirela, nahiz eta hurrengo egunean ustea aldatu eta ezetz esan, baina gero diote beste batzuk ere markaturik daudela eta izenak botatzen dituzte eta inork esan izan du inoiz, deskuidaturik, ezin zezakeela esan. Eta hurrengo egunean galdetu eta ukatu. Tormentu eta kordelekin aitortzen dute badirela, baina izatez benetan ez direla. Tentuz ibili behar da ha ta guzti be, deabruak limurtzen ditu-ta uka dezaten egia, euren delituak astunagoak izan daitezen sakrilegio horrekin,

baina tormentu eta kordelekin aitortzen dute badirela.

                                       Relación de las maléficas de Cantabria

                                       R.M. Azkuek bildua

                                       (bertsio librea)

INTSOLAZIOA

Chaniako hotel zahar bateko

leihoa zabaltzean

organoak sutan dauzkat,

gorputzaren gauean

eguzkia.

Sekula hemen izan ez arren

gogoan dut

horitutako itsaso hau

egundo lehenengoz

ikusi nuen aldia.

Aditu dut ametsetan zabiltza Igor

eta ernatu naiz baina

igaro naiz, nik uste,

beste amets batera

arrastia urratzen duten

txitxar ikusezinen artetik

elur hotzetara.

Gauza berrietan zaudeten

oroitzapenok,

itzul nazazue

konortea galdu dudan

ohe honetako

izara hutsen artera.

GOGORIK EZ

hitz egidazu

zoroetxe zabaletako gauaz

              argia itzali eta

              hontzen aurpegietako argiak

                 pizten diren uneaz

zure buruko zaratak dira

              haurtzarotik torturatzen zaituzten

                 bukaerako hersturak

ez, ez ezazu amorrazioa estali

zatoz hautsitako

              saihetsen barneko bularrera

orain arteko emakume guztiek

              besarkatuko zaituzte

                 benetan

negar-anpulu hauen belardira

              eroango zaituzte

MADEMOISELLE

Hondartzetako gorputz gazteen azala

bizkar bat ferekatzean

udaberri hasierako moxalen ile horia

adats bat usaintzean

badakit lurralde ezezagunak daudela

ametsak baino harago ur moreak daudela

azkenean orriak jausi eta usteldu egiten direla, badakit

baina bizitza osoa baino luzaroago bizitzen

eta harritu egiten naiz oraindik

denborak eta plazerak ukitu ez dituzten

bazter berriak kausitzean

bizitza diot eta zugan pentsatzen dut

laztana

zabalagoak dira nire

eremuak zure ezpainetan

EZ ORAIN, EZ INOIZ

Arin igaro da iragana

aurreratu ditu hegazkinak

Beotibarko zelaietako

uholdeen gauean

gerla bukatu berri

umeari begira gaude ea

lo dagoen

eta ez dago lo

ahoz gora dago

begiak zabal-zabalik

laino beilegien azpian.

Kontatu dizkizuedan gauzak

arrainaren eta haren arrautzen

ur-lasterren orrialdeotan

ez dira errekaren ametsak

baizik eta ezin ukan guztiak

zeinak, batzuetan, garden

itzultzen diren

hitzekin pentsamendura.

Atzean ezer ez daukan ezinegona

eta zauriari darion baltsamoa

laster elur maluten aldera egongo den

leihoa bezala

udan hasi zena

udazken eder honetan sartu da.

Zenbat kolore zenbat poema

batzuk beste batzuen ordez

lehenengoz jotzen duenean

azken hego-haizeak.