Goseak janak

IDURRE ESKISABEL LARRAÑAGA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2018 Idurre Eskisabel Larrañaga

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2018ko urria

Edizio hau: 2018ko urria

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

BEZPERA

HARREZKERO

Egun batean

arbolatik jaitsi nintzen

Barraketako

azukrezko kotoia

lau hozkadatan

irentsarazi zidan

erraietako gose aseezin batek,

arrosa, urdin, odol eta ubel

okatu nuen gero

Panpinei

begiak atera nizkien,

nireak

margotu egin nituen

Zuekiko jolasa

joko bihurtu nuen

Bezperaren bila nabil,

aspaldian

SAINT EXUPERY GOGOAN

Nik ere, nola ez,

ama izan nuen iragarle

Ez balego eta ez balitz

bezala eman zidan mandatua,

harrabots eta festarik gabe,

ezinbestean babestuta,

halabeharra aitzakia,

begirasun bakar baten bidez:

agortu zitzaidala

errealitateaz beste egiteko baimena,

suizidio kontrolatua zela

ordura arteko ume haren patua

Besteen larruekin abaroak josteko

alferrikako lanean trebatu naiz,

aberriaren mapa marrazteko

ezinezko beharrean zaildu,

sastakai zorrotz eta distiratsuena

eskuetan paratu zidan

begirasun soil hartatik

ZATIDURAK

Nire bizitza bitan banatzen da:

1) Okatu Aurrekoa (OA)

2) Okatu Ondorengoa (OO)

OAn nintzen poza, tristura,

indarra, ezina,

maitasuna, gorrotoa,

baretasuna, amorrua…

OOn sentitzen ditut poza, tristura,

indarra, ezina,

maitasuna, gorrotoa,

baretasuna, amorrua…

OAn zuloak birika nituen

OOn zuloak hutsune ditut

Eta, hala ere,

noizbehinka,

OOtik OAra itzultzen naiz,

arnasa huts izatera,

osorik arnasa,

zeruak zamalkatzen dituen behorra

JOMUGA

Haur guztiek bezala

jainko izan nahi nuen

Ohartzerako

(eta ohartu gabe)

kristalezko sabaia

jo nuen, ordea

Ezintasun hartan

ama birjinen irudi antsiolitikoetan

bilatu nuen, lehendabizi, ordezko jomuga

Ondoren, andregai soineko zurietan

hasi nintzen usnaka,

printzesen gona luzeek biltzen duten

maitasun promesa infinituan

Hurrena, gudari burkidearekin

orgasmo intelektual berean lehertzeko eginahalean

Gerora, alaba-semeengan

gainezka isuritako

maitasunean eternizatzeko aukeran

Zer egingo diogu ba,

kristalezko sabaia jo nuenetik

ordezko jomugaren bila nabil,

kontsoladorearen xerka

TATUAJEA

Orain, esaten dut,

bizitzak lilurak erantzi dizkidala

Ez dudala ez jainkorik,

ez printzerik,

ez gudaririk,

ez amatasunik

paparrean

Baizik eta bakardade bat aldamenean,

neuretasun bat bidearen azken mugan

Baina esaten ez dudan arren

jakin badakit

besteren itzal izateko desira hor dudala,

jainkotzearen txutea ordezkatzeko metadona,

orratz goriz tatuatuta,

behazunean

LEZIOA

Bero galdak

denbora galgatu zuen

uztail amaiera hartan

eguzki errainu erreek

atariko lurrean atzamarkaturiko

pitzaduretara

botatzen zuten beren burua

inurriek

neguko ikatz usaina zuen

amonaren sukalde hark

ur-ardoa ematen zigun aitonak

iraultzarako deiak

pilatzen ziren

osabaren paperetan

arrosarioak eta Las Vulpesek

elkarrekin dantzatzen zuten

arasako irratian:

“Agur Maria, sortzez garbia”

“Me gusta ser una zorra”

Agur Maria, una zorra

Bazkalondo eternalean

mortu bihurtzen zen etxe hura,

mortu kalea, auzoa, hiria:

fabrikaren amaigabeko burrunba sorra,

garitzetako mitxoleten dardara,

besterik ez

Eta, orduan,

gorputz nintzen

egurrezko kontrabentanek

itzalitako ohantzean

Gorputz nintzen

Erupzioan sartutako gorputz bat

zeinak arnasa bakoitzeko sentitzen zituen

bilo pubiko eta titi formako alienak jaiotzen,

lurrikaratutako gorputz bat

ume gorputz promestutik

eme gorputz amaitura

amiltzen…

alu-bihotzetako dardarak

esanahi eta, batik bat, arrisku

berritan mamitzen zituen gorputz bat…

Gorputz nintzen

Gero, arrats beheran,

kontrabentanak zabaltzean,

apenas lumaturiko txoritxoen hilotzek

estaltzen zuten leiho ertza

habiatik salto egitean

teilatu ertzeko zink goriak kiskalita

Eta, ni, jada, gorputz nintzen

AHOTS

Gorputz egin nintzen,

haragi baino

okela,

zama

Hitz izatea

nuen, ordea, desio

—grinaz,

apetatsu,

amorruz,

erronka joz erru guztien aitari—

Ahots izan nahi nuen

Mintzo izan nahi nuen

Horixe nuen desio

—isilik,

gordeka,

(leun, irribarretsu, atsegin, neurritsu...)

xalotasunez beztitutako beldurrek

larrumintzeko poro bakoitza bezatuta,

ukazioz,

aitorrezintasunez,

gor,

eta, batez ere,

mutu—

GORPU

Gozamen erabatekoz nintzateke gorputz,

zabalik,

tolesik gabe,

ertzak leun,

zulo guztiak birika,

erabat emana

zuen desirei,

eta, batez ere, nireei…

Plazer betez nintzateke gorputz,

gorputz eta gorpu hain hurbil ez baleude,

gorputzak ahotsik baleuka

FISIKA

Batek daki

zergatik dauden hain hur

min eta mintz

Akaso, fisikak dioenez,

bi fluidoren arteko gainazal porosoa delako mintza,

elkarren artean trukeak egitea ahalbidetzen duena,

osmosiz, iragazpenez, dialisiz

eta osmosiz iritsi garelako noizbait bestearen arimara,

iragazpenez ukitu izan dutelako gurea,

dialisiz kanporatu ditugulako bataila horietan hildakoak,

izerdiak, odolbilduak,

begirik gabeko txorikumeak,

inurri suizidak,

kirastutako loreak

Batek daki

zergatik dauden hain hur

mintz eta mintzo

ziur aski,

mintzoa dugulako bide,

mintzoa horma

ALTZAIRU

Mintzoarekin josi dut mintza

jostorratzak birrinduta,

hatzak odoletan,

iltzez iltze

Halaxe josi dut

altzairu zeharkaezinezko mozorroa,

gotorra,

hego haizetan

urtzen den hodeia

bezainbat

NOIZBEHINKA

Noizbehinka,

lurrak odoltzeraino urratzen dizkit oinak

zomorroak sartzen zaizkit azkazal tarteetatik barrura

belarra sudur zuloetatik gora

ilunabarra malkotan lehertzen zait

lurpeko sator eta inurriekin hartzen dut arnasa

itsas hondoetako marmoka, aingira, txibia erraldoiekin

bezpera posible balitz bezala

HAINBATETAN

Hainbatetan,

lurrean usnaka ibiltzen naiz

itsututa,

odol, izerdi, gorotz eta sarratsen bila

agortutako lurretan,

inurri suizida artean,

botere eta mendeku gosez,

mortuaren hats mina pizgarri

Hainbatetan,

zakur amorratua naiz

gose zital batek jana

NOIZBAIT

Noizbait,

goseak esnatzen nauen

hainbatetako batean

goizalbako errainuek

ausardiaz jantziko naute,

gaueko ihintzak ezkotutako

belardi amaiezinak zeharkatuko ditut oinutsik

eta baso ospelean sartuko naiz gero,

herrenka, nekeagatik,

orbel, gorpu, zomorro, hazi, hondakinen usain umelak

eramango nau

lurra inon baino onduago den leku zehatzera,

inurriak jostari diren hartara

Eskuekin atzamarka bildu

eta ahora eramango dut

Irritsaz jango dut lurra

zakur amorratuaren gose zitala

berdintzeraino

noizbait lurrak berak jango nauen antsia berberaz

Noizbait,

goizalbako errainuek

otseme jantziko naute,

neuregain,

gorputzjabe

AZKENEAN

Goizalba, bezpera, albiste

eta ‘atsegin dut’ik gabeko

arrats batez,

segidako enegarrenean

—o, eta izar alderrairik ez...—

belar naroa amorruz zapalduko dut,

eskuineko hankaz

Elorri arantzak estutuko ditut

ezker ukabilean,

odoletaraino

Hartxintxarrak narritatuko ditut

oin zola biluziz,

azal urratutan

xahutu arte

Ahuspez etzango naiz lurrean

Dastatuko dut basatza

mihiaz,

itoko nau lohiak

ahosabai eta sudurzuloetan gora

Hobia zulatuko dut

bularrez,

humusetan likatuko zait sabela,

goroldioa eta harrak

igoko zaizkit izter artean gora

Etzango naiz lurrean

(espanturik gabe, oxala)

altzoaren bila

Itsutuko ote nau argiak

HEMEN NAUKAZUE

BRISTADA

Mingain punta bustiaz

lehortu didazu

begi ertzetik malkoa,

mingain punta bortxatzailez

askatu didazu

eztarriko zulotik

aspaldi —oso aspaldi—

agortutako uholdea

Atzamar punta leunez

kamustu dizkizut

urdailean iltzatutako triku arantzak,

atzamar punta likatsuz

garbitu dizkizut erraietatik

aspaldi —oso aspaldi—

zornetan usteldutako orbainak

Jan dizkiogu elkarri

aho, behatz, titi, belarri,

masail, zakil, lepo, alu,

ipurdi, begi, izterrak

Zukutu gara

listu, izerdi, hazi, odoletan

Edan zaitut,

edan nauzu,

estali ditugu elkarren zuloak,

bete elkarren hutsuneak:

ase eta oso berpiztu gara

Edo...

nola esan...

bristada batez hala iruditu zaigu

nahiaren (eta beharraren)

ispiluan

BIZKARROIAK

Ibili gara

hura eta ni

elkarrekin,

elkarren bizkarroi,

elkarri bakardadea

jatea gose,

bakardade bakarrean

elkarren ispilu,

elkarren amets,

elkar agortu arte

HASIERA

Joan denean

epel geratu da ohea

gabeziak betetako hutsunean

Goizalban argi izpi batek

urratzen du gaua

Hilotzak bero dira

heriotzaren hurrengo unean

Elur maluta batek

hasi zuen glaziazioa

SINESTEN DUT

Hala eta guztiz,

zugan naizenean,

nigan zarenean,

sinesten dut

(sinesten dut, sinesten dut, sinesten dut)

bat garela,

bagarela,

uhinak

eztanda berean hiltzen diren arren

hareatza neurrigabeak

errukirik gabe

irentsitako xirripa ezdeusetan

BLUE (1)

Azkenean,

beti makurtzen da

uda beteko arrats oskarbien

lilurazko oztina

zentzatutako urdinera

Egunero

urdintzen da eguna,

errenditzen da argia

urdin, urdin, urdin (o, mutxurdin)

blue, blue, blue (oh, mamy blue)

Beti

arbolatik jaitsi ginenetik

Lurrak mendeku gosez

jango gaituen

azken bezperara arte

BLUE (2)

BBVAko gorbaten urdina polizien uniformeetako urdina neurritasunak dotoretzen dituen andre edertzaileen jaka urdina lan-jantzi prekarizatuen urdina gaiztotutako desio gaitzetsiek lizundutako sexuen urdina probetxuzko alderdien logoetako urdina munduari azal zuriaren talaia larderiatsutik begiratzen dion begi urdina bizitzako bizi-ezinek katarata gandutzailea erantsitako soaren urdina andreen kasta milaka urtetako madarikazioetara kateatuta nahi duten konpresa aratzen iragarkietako urdina ar izatera bortxatu duten jaioberriaren urdina uda beteko oztina margularazitako agorreko arratsen urdina hurkoa beste izatearen esklabotzara zigortzen duen odol urdina besteen krakak garbitzen gaiztotutako mantalaren urdina azturari maitasun esaten dioten bikoteen sofa erosoen urdina etengabeko jendetzan bereari eutsiko dion begiradarik topatu ez duen arimaren urdina

urdin, blue, ubel

ENTZUN

00:00 labeko erlojuan

Alabak botatako

Errauskineren koroa plastikozkoa jaso du

lurretik

Gosaritarako katiluak mahai gainean prest:

arrosa-berde-urdin-laranja,

distiratsu,

haurren gidaritza izpiritualaz jabetutako pailazoek

margotutako zorionaren ostadarra

Eta kolakaoa,

galletak…

zorionaren ostadar harri-kartoizkoa

atzozko biharrerako

(beti aurretik, beti aurrea hartzen)

00:00 labeko erlojuan

Mistol usaina eskuetan,

patata tortillarena adatsean,

izerdiarena bular artean

Begitarte maskaldu bat itzuli dio ispiluak,

makillajea

erdoka

ezpain ertzeko erroitzetan

00:00 labeko erlojuan,

zero eremua

Azkenean, isilik dago etxea:

ez ama, ez gol, ez krisi,

ez telefilmetako larrualdi perfektuen intziririk…

…eta aditu du arnas hots bat,

berea,

omen

IKUSI

Ez, begiratu ongi,

ez naiz begitarte maskaldu hori,

makillajea

ezpain ertzeko erroitzean

erdoka,

adatsa errauts,

sorbaldak zama,

beso-zangoak korapilo,

urdaila garratz,

sabela lehor

Ez, ez dira nireak

helbidez okertzen ez diren urrats zehatzak,

praka beltzak, jertse beltza, beroki beltza

(eta beti arrastaka poltsa,

egunerokotasunera aingura:

karnet, diru, txartel, giltza, parazetamol,

kleenex, valeriana, begietako arkatz,

umeen toallatxo, kolpeentzako ukendu,

galleta, agenda, tirita, telefono...

bizimoduaren containerra)

Ez, ez,

begiratu ongi, ez dira nireak

ihesari iheska dabiltzan urrats neurtuak,

hitz zuhurrak,

keinu eutsiak,

ez dira nireak kalkulua eta antolaketa

Begiratu, begiratu ongi,

eta ikusi...

Ikusi nola nabilen oinutsik belarretan,

ez helburu eta ez helmuga,

nola amiltzen zaizkidan kizkurrak sorbaldan behera,

zeinen urtsuak ditudan ezpainak,

jostariak begiak,

biribilak bularrak,

hegalariak eskuak,

iheslariak oinak

Ikusi nola bustitzen zaidan soineko zuria olatuetan

axolagabe,

nola kresalak marrazten didan azal goria

pinporta zuriz,

nola egoten naizen inurriei begira,

sugandilekin etzanda eguzkitan,

nola jaten ditudan masustak eta pikuak,

nola lehertzen naizen algara malkotan,

nola esku hutsik noan

Ikusi,

ikusi nola kantatzen ditudan erraietako doinuak

arbolen gerizpeetan,

haitz muturretan,

taberna zaharretan,

eta nola aterpetzen ditudan

naufrago alderraiak nire magalean

(hara, lur usaina du nire izerdiak)

Ikusi,

ikusi nola ez dudan beldurrik...

Ikusi...

TXORIAK

Etxera itzuleran doa autoan,

nekatuta, ilunpean isilik

Irratia marmarrean, bere kabuz

Eta halako batean, Mikel Laboa sortu da,

Txoria txori kantari

Ilargia hari bat da

atzera doazen zuhaitz adar artean

Entzun du hasperen txiki bat,

arnasestu bat,

eta, azkenean, negarra

Atzera begiratu

eta han dago alaba,

malkotan,

zotinka

Kantua oso tristea dela

esan du totelka,

pena handia ematen duela

txoriari alde egiten utzi dion umeak (sic)

asko maite zuela txoria

oso triste egongo dela orain

joaten utzita

Alaba kontsolatu nahian

hitzetan ondutako

azalpenak isuri ditu arrapaladan:

umeak egiaz maite zuelako utzi diola txoriari joaten,

bestela, kaiolan,

hegoak moztuta,

libertaterik gabe,

ez litzatekeela inoiz

umeak maite zuen txori hura izango

Orain, aldiz,

nahi duenean, bere borondatez,

etorriko zaiola txoria bisitan,

jolastuko direla elkarrekin,

eta, finean,

gehiago maiteko dutela elkar

Alboko jarlekutik

azalpen berak jaurti dizkio alabari gizonak,

antsia beraz

Alaba lasaitu da,

hitzak ulertu ditu

Irratia marmarrera itzuli da, bere kabuz

Kardantxilo bat hilotz da

errepide bazterreko sasitzan

Ilargia hari single bat,

atzera doazen zuhaitz adar artean

DESIRA

Biluzik egongo naiz,

zatoz zu ere biluzik

Laztanduko zaitut

eskuekin,

ahoarekin,

oinekin,

gorputz osoz

Munduaren amaierara bidaiatuko dugu

mila izerdik zipriztindutako

milaka urteko

gurdi karrankarian,

dardara bakoitza arnasa berri

Irekiko natzaizu

itsas hondoa bezala,

salda amniotiko bakarrean urtzeko

Zatoz zu ere biluzik,

beldur, nahi eta itxaropenak erantzita

ZALANTZA

Sukalde sargorian irentsi naute

denaren eta ez denaren

ordu txikiek

pantailaren argitan

“Hemen nago”

idatzi dut

“zalantzak jana”

“Hemen nabil”

zuzendu dut

“zalantzari bazka ematen”

Sits bat paratu da

“zalantza”ren gainean,

estaliz bainoago orbanduz

Harrapakari senez zanpatu dut

Esku-ahurrean inskribatu zait:

guztia hego

erabat hauts

BEILA

MUGA

Etxera itzultzeko bidean

topatu zaitut,

espaloi berean

Ihesa irakurri dizut

kalea fosildua zaizun

azazkaletako ugerrean

Jende eredugarriarena egin dut:

diruzorroko xeheetan

txanponik handiena apartatu,

tetrabrikezko kutxatxora bota,

leun,

zure aurrean belaunikatuz,

irribarrea eskainiz

Ihes egin dizut, ordea:

arnasari eutsi diot

aldendu naizen arte

larrumintzeko tolesetan pilatuta

igarri dizudan

izerdiodoltxizakakalistuzorneen

hatsarekin okatzeko beldurrez

Hankartea uzkurtu

eta goizean orbangabe jantzitako

kulero zurien ferekan

bilatu dut antidotoa

Ihesa irakurri dizut,

ihesean noakizu

itzulerako bidean,

zure ihesa pentsakizun:

adio esan ote zenuen, esan ote zizuten,

inork hartzen ote zaituen faltan,

atzera begiratu ote zenuen atea gurutzatzean

Itzulerako bidean

ihesa:

non hasi ote zen zurea,

amaitu ote den nirea

PAVLOV ETA BIOK

Pavlovek

hezi zizkidan zangoak

Beren kabuz doazkit

ohiko bide zuzenak errepikatzen

egunerokoaren mapa sigi-sagatsuan

Zenbat eta argiagoa jomuga

orduan eta bizkorragoa urratsa,

zenbat eta betikoagoa bidea

orduan eta dantzariagoa pausoa

(baina zer diren gauzak:

hankak arindu ahala

odola okela egiten zait,

erraiak zama)

Halakoxeak baitira

Pavlovek hezitako zangoak,

nireak:

dardarizo garaiezin batek hartzen ditu

inork zapaldu gabeko

lur, lokatz, harea, elurrik

iritsiz gero,

ikara jasangaitz batek paralizatzen ditu

zapo, igel, bare, sugerik

topo egiten badute

Beraz, ohiko bide zuzenetan

gotortzen zaizkit,

beren kabuz,

beti ihesean,

atzokoa itzuliko didan biharraren atzetik

ALIZE

O, Alize,

bazoaz promenatuz

herrialde miresgarrian

dena adosatu,

dena duplex,

dena 3 logela + 2 komun,

dena marmolezko kiroldegi,

dena altzairuzko auditorium

O, Alize,

bazoaz klase ertainezko herrialdean,

dena garbi

goitik behera,

dena neurtu

eskuin-ezker

Bazoaz, promenatuz,

ezaxola,

edo larri,

aldika

Batzuetan, suge bat esnatzen baitzaizu hesteetan:

suge bigun bat,

likatsua,

muki ustelek lubrifikatua

Narraska-narraska

zeharkatzen dizu piloroa,

gizendu egiten zaizu urdailean

goragalea eragiteraino,

goragale eutsiezina,

gurutzatu berri duzun gaztea,

edo andrea,

edo gizona,

edo atsoa,

—barka, Alize, egia da, zuk amoña esaten diozu—

edo ume xaloa,

uholdeka isuriko duzun gonbitotan itotzeko grina,

mendeku hartzekoa…

Mendekua:

nahi baino maitasun gutxiago eman zizun amagatik,

epaile begiz hartzen zintuen aitagatik,

eskolako 2. mailan zigortu zintuen irakasleagatik,

4.ean urtebetetzera gonbidatu ez zintuen lagunagatik,

8.ean begiratu ez zizun mutilagatik,

16rekin gorputzari errua erantsi zion beste harengatik,

letra larriz idatzitako Maitasuna

hidrogenozko bonbaz zartarazi dizun senarragatik,

letra larriz idatzitako Maitasuna,

berriro,

hidrogenozko bonbaz zartarazi dizun maitalearengatik,

alaba eta semeek emandako labankadengatik,

lagunen irribarre merkeengatik…

Baina, hara,

okaldiak elikatu egiten du sugea,

hestegorrian gora

erraldoitu egiten da,

epel, ustel, ubel…

Hiru buru hazten zaizkio

(huts, bakar eta zentzugabe)

egiten da herensuge…

hirurek batean, zintzurra estutzen dizute,

ezaxola,

arnasa kendu arte

O, Alize,

bazoaz promenatuz

herrialde miresgarrian,

eta zeure antz handiko andre bat egokitu zaizu alboan:

adin bera, gorpuzkera bera, begi kolore bera,

burmuin eta bihotz kantitate bera…

Eta ahapeka esan du

ez dakiela nola moldatuko den

seme zaharrenari plaiera berriak erosteko,

ez dakiela iritsiko zaion gasa eta argia ordaintzeko…

Eta, orduan, Alize,

eskerrak eman dizkiezu

dituzula ez dakizun jainkoei,

patuari, merezimenduei...

dilisten ordez,

huts, bakardade eta zentzuagatik

larritzeko zoriona eman dizutelako,

herensuge epel, ustel eta ubel

baten habia izateko pribilegioa,

neurosietan itota laketzekoa,

konplexu eta interesgarri bilakatzekoa,

film, kantu, nobela, poema zein margolan

eder eta sofistikatuenen

protagonista eta egile ez ezik,

arima egarritu izatekoa

KOHERENTZIA

Ezkerreko eskuko atzamar luzetik

odola darit

Borborka

Gorri eta bero

Indartsu doa

Gozamena zait

jarioa…

aringarria

erraietako laiotzetan

ubeltzen hasitako

odol gehiegizkoak isurtzen lagatzea

Baina ametsetik esnatu naiz

eta maindire zurietan

ez da odol arrastorik,

ezta lotarako erabiltzen dudan

tixerta margulduan ere…

aldiz, minduta dut

ezker eskuko atzamar luzea,

txindurrituta...

ohartu naizenez

postura behartuan izan dudalako,

buruarekin almohadaren kontra zapalduta

Beraz, enpirikoki,

odol jarioa eragotzia izateak,

odol eskasiak,

sortu dit mina…

kontraesanaren goia jo du inkontzienteak:

gehiegia irakurri du gabezian

Orain, jaiki

eta kontsentsu prekario samarrean

—edo, zehatzago, botere borroka krudelean?—

errealitate izendatzen dugun

kontakizun horretara abiatuko naiz,

ezker zein eskuineko atzamar luzeak

odola zainak sorbaldak begiak

hankak bihotza umetokia

gibela behazuna

nirekin nigan ni

Orain, egunero bezala,

neure buruaren kontaketari

koherentzia ematera abiatuko naiz

ahalegin sisifikoan,

inkontzientea bidelagun,

ezinbestean,

ezinean beste

MOZORROAK

Izaten dira

nigan infernuak zartatzen diren gauak,

goizalbak, zehatzago

Lumarik gabeko

txorikume hilak

jausten dira zerutik zaparradan,

begiak galtzen dituzte lurra jotzean,

tripak barreiatzen zaizkie porlanean,

edo, aterki gabe noanez,

nire aurpegi biluzian

Ume bat ateratzen zait bidera

begiak birika

eta ahoa hegal,

ume eder bat,

babesgabe

Bularrean hartu

eta ihesean abiatzen naiz

zaparradatik,

txorikume hiletatik,

galdutako begietatik,

barreiatutako tripetatik...

Ohartzerako,

umeak galtzen du epela,

galtzen aho-begiak,

muki ustel ubela dario larrumintzetik

eta voilà!

suge ezko eta hotza daramat bularrean,

amorruaren boterea erraldoitutako ahutzetan,

minaren grina aiztotutako haginetan,

eta zaust!

hozkada bakarrez erauzten diot burua sugeari

edo, batek daki, umeari,

eta odolak berotzen dizkit

ahosabaia,

mingaina,

eztarria

Orduan, esnatu egiten naiz

bihotza punpa zoroan,

larrumintza izerdiari emana,

ohea zero eremu bat

Jakina, noizbait iristen da goiza,

jaiki egiten naiz,

txiza egiten dut,

arretaz dutxatzen naiz,

elkarrekin bat datozen

bularretako eta kuleroak janzten saiatzen naiz,

ondo lisatutako blusa,

fruta bat jaten dut gosaritan,

alaba muxu leunez esnatzen dut,

zekaleak eta esnea (bioak) ematen katilu moñoñoan,

eta zuzen-zuzen

oreka aratzean neutralizatzen naiz

Gertatzen zait, ordea,

lankideekin tropelean hartzen dudan kafe horrek

odolaren lurrina pizten didala ahosabaian,

edo lumarik gabeko txorikumeen tripa pinportak

aurkitzen ditudala masail barruetan,

bazkalosteko hortz garbiketa bizkorrean

Eta kilika sentitzen dut,

eguneroko oreka aratz eta motelaren mozorropean

infernuen parte izatearen plazera

BESTIARIOAK

Hortzetaraino armatutako erloju jazartzaileek

bahitu didate loa,

prekarietatearen ertzeko amildegiek,

niaren gose aseezin

eta elikagarritasun urriak,

hustutako maitasunek,

bakardadearen osoak,

loturen malguak,

askatasunaren kateek,

albokoaren baitan narrasean dabilen suge pozoitsuak,

nigan esnatzen den zakurrak

Jaiki egin naiz

barne bakeagatik borrokatzera,

atseden promesaren bila:

naturistak saldutako tisana bat, oraingoan

Orduan ikusi dut leiho zirrikitutik:

Ilargia

betea

biribila

Amonaren larridurak

behatu zituen ilargi bera,

tximistek,

goseak,

Mariren meneko gauekoek bezala

Elizaren infernuak

piztutako amesgaiztoen lekukoa,

arau zaharren zein ordena berriaren larderiak

ikaratzen zuten amonaren lo bahituena,

umetan belaun gainean hartuta

“arre-arre mandako” ka

beste mundualdi batzuetara

zamalkatzen ninduen

amonarena

Ilargia

Ilargi hura bera

MATEO TXISTU

Ibili ditut

askatasunaren hipermerkatuak,

lasaitasunaren etorbideak,

erosotasunaren autopistak,

konformatzearen bidegorriak,

etsiaren etxe ertzeko lorediak…

(paradisu zuriaren

simulakro bezatuak, nolanahi)

Ibili naiz

gogoaren basatzetan,

desioaren pendizetan,

ezinaren basamortuetan,

eromenaren labarretan…

(narkotikoz,

terapeuta narkotrafikatzailez,

autolaguntzaz zein autonarkotizatzez

zelaitu gurako laharretan, nolanahi)

Korritu ditut horiek guztiak

jendeen atoian,

hurkoak zein besteak

hartuta makulu:

ederrak, zatarrak,

zintzoak, zitalak,

harroak, apalak…

Ibili naiz

banabil

ba-na-bil

bizitza,

besteak,

neure burua,

banitu bezala ehizakin

AUTORRETRATUA

Autoestimua autolaguntza autodefentsa autobiografia autopsia autogarapena autoerotika autonomia autoerrealizazioa autoikaskuntza automedikatzea automata autodidakta autobidea autokontzientzia autokontrola autozentsura autobonboa autokarabana autozentratzea autosugestioa autografoa autodiziplina autorea

autoa

(ez hautua)

ZORIONA

Merkataritza zentroan

gertatu zait errebelazioa

kosmetika bio, organiko eta ez-kutsatzailean

espezializatutako saltoki

berri eta zen-ean

begi ondoko zimurrak lisatzeko seruma

edo kokospeko okelak irmotzeko ukendua

zein lehenetsi

erabaki ezinik nabilela,

orduantxe ailegatu zait memea,

whatsappez,

eta argi ikusi dut Argia:

Zoriona

(eskuin zein ezkerreko politikarien

agindu programatikoa,

aberrigintzaren zutabe berria)

ez dute gaztetasunak eta edertasunak ematen

ezta diruz eros daitezkeen

gainerako zirtzilkeriek ere

Zoriona

ez baitu ezerk ematen

Zoriona

nigan baitago

Zoriona

neu bainaiz

ni

ni neu

Bentrilokuoaren panpinak

bezain arin errezitatu ditut

meme mandamentuak:

Zoriona da

daukadanaren gainetik ni naizen hau preziatzea

Zoriona da

trukean ezer jasotzeko asmorik gabe asko ematea

Zoriona da

unean unea bizitzea gerokoaz kezkatu gabe

Zoriona da

beldurrak, nahiak eta itxaropenak eranztea

Arima berriturik

abiatu naiz mundura,

aingurak itzulikatuta,

biluzik:

ez dut hartu ez begietarako serumik

ez kokosperako ukendurik

titiak teinkatzeko olioa bakarrik

—baina hori must bat da—

Errebelazioa lankideen

whatsapp taldera berbidali dut,

kuadrillakora,

eskolako amenera,

sindikatukora

eta Lucianari,

konketa ertza hobeto garbitzeko

mezuarekin batera

Zoriona

opa diet

PITZADURA

Zoriona morrontza bat da

pitzaduraren gainean

dantzan gabiltzan

funanbulista saldoarentzat

Erorien banda

eternala ez ezik infinitua

DERROTATUAK

Neure buru-gorputzei eusteko

epika dosi baten bila

abiatu naiz

literaturaren urrezko orrietara

baina, hara non,

galtzaileen katalogo zabal horretan

ez den nire derrotarik ageri

Aitzitik, poesiaren mailuak

kolpe bortitzez izkiriatu ditu

biharamunik gabeko gauak

zoko umelak

burdina uherrak

fabrika hutsen aiurriak

ukabilak

aiztoak

borrak

pistolak

trago luzeak

hauts zuriak

zaldia

txiza, hazia, odola…

Eta putak,

batez ere, putak,

neurri, kolore, testura eta hizkera askotariko okelak,

hira jaurtitzeko zulo,

epeltasun bakan,

falo-ezpata azpiratuen

garaipen simulatuetarako ardatz

Derrotatuen katalogoan

badator, baita ere,

autoironiaren luma finez

autoinskribaturik

bulego zuri, sofa bigundu,

astean behingo larrualdi domestiko,

terapia saio edo mendi maratoitik

bizitzaren alde basatira jauzi egiten

ausartu ez direnen angustia

(o, a walk on the wild side)

Ez dator, ordea,

edonolako gau eta zoko umelenganako

izu prebentiborik,

toallatxorik, ume parkerik,

hilean hileko oinazerik,

norbere gogoa lehenesteagatiko errurik,

porru-patatarik,

gordeka hartutako antidepresiborik,

manikien neurrietan sartzeko batailarik,

okelak irmotzeko kremarik, pilatesik,

ez dago menopausiarik

Inon aurkituko ote dut

epika pixka bat,

dosi txiki bat,

neure buru-gorputzei eusteko lain,

neure derrotak zentzatzeko beste,

atso izatera hurbiltzen ari naizen

andre honek

ATSO

Genetika, biozientzia, kosmetika,

makrobiotika, autolaguntza, kiroldegi,

homeopatia, farmazia, psikoterapia

eta gainerako jainkoek

—edo, auskalo, patuak zein kasualitateek—

ematen badidate

sasoiaren denbora zilegiak

gainditzeko opari mina,

gauza bat eskatzen diot

kontzientziari:

Egin dezala sentimenduaren kontra

Eta

bihur dezala bakea bermatzera

bezatutako mingaina

zentzu komunaren eta probetxuaren

aurkako mizto

Bihur ditzala maitasuna oretzera

ohitutako atzamarrak

liskarra pizteko zartailu,

besteak zaintzen hezitako eskuak

neure burua babesteko ezkutu

Eta

ez diezadala laga

adats zuri-urdindu dotore eta bildura makurtzen

Aitzitik, adoretu nazala platino deigarrienera,

barbiturikoen aurretik

bizitza hurrupatu duen Marilyn maiztura:

ilea, utopiazko distiren gogo,

ezpainetako gorria

bizi-marken odolbildu

Eman diezadala ausardia

mami amilduak

okela irmoko neskatoek bezala kulunkatzeko,

gaztetasuna sikatu ahala

alua inoizko uholde handienetan blaituko didaten

desioak fabrikatzeko

Eta, batik bat,

eragotzi diezadala

amama, amona, amatxi izatea

goxo, oparo eta, batez ere, neurritsu

Hain justu,

ahapeka eta ikaraz

erregutzen diot egin nazala

atso

grina itxuragabeagatik itsusi:

zentzuzko begientzat zatar

egokitasunak jantzitako begiradentzat zantar

Egin nazala

atso,

antzu,

sabel lehor,

mendeetako morrontzarik

beste behin erditzeko ezgauza

BADAKIT

Mundualdi zentzatzaile oso baten ostean

konformidadera bezatutakoen

ilaran egin dugu topo,

probetxuzko dotorezia daramagu jantzita,

zuk grisetan,

nik urdinetan

Etsiki eutsi diogu

elkarren begiradari,

irribarrearekin mozorrotu ditugu

kiste egindako penak

Ahoskatu gabe,

ahotsik gabe,

mutu,

hau guztia esan dizut:

Gogoratzen duzu nola jolasten ginen amazonetan?

Nola eranzten genituen blusa loredunak

eta azpiko elastiko lixibatan zurituak?

Nolako kilika sentiarazten zigun haizeak

oraindik azal eta hezur ziren titi puntetan?

Nola zamalkatzen genuen etxe atzeko orube porlandua

behor basati eta azkarrenetan?

Nolako gogoz egiten genuen irrintzi?

Nola oldartzen ginen menderatu

nahi gintuen edonoren kontra?

Nolako ausardiaz jaurtitzen genituen geziak

noranahira

indartsu eta aske

plazer hutsez?

Gogoratzen nola kiskaltzen ginen eguzkitan

lanbrotan blai?

Are, erregutu dizut:

altxa,

etorri,

goazen berriz!

Baina badakit zure belarri

ardurek sorgortuetara

ez dela sartu

segurtasunak eztarrian ito didan

hitz horietako bakar bat…

eta badakit

nire otoitz mutua,

tarteka,

burrunba bihurtzen dela zure erraietan

ZAPATILAK

Kateme naizela

egin dut amets

Kateme esnatu naiz,

kateme lirain,

kateme bero,

aparretan

Oheko epel likatsutik

harro egin dut alde,

desafioz,

destainaz,

biluzik,

titien eta ipurmasailen

dingilizka bakoitza

erakutsiz,

nabarmenduz,

gozatuz…

Hezigaitz

Zoruaren hotzak

oroitarazi dit

etxeko zapatilak armairutik

ateratzeko garaia dela

ZORUA

Lurrak irentsiko gaitu

Zerua

Itsasoa

ertzaren promesak dira

Segurtasuna ematen digun zorua,

hari single bat

GOIZEAN

EDURNEZURIREN AMARENAK

                          1

Sorbaldetan behera amiltzen zaio alabari

ile adatsa,

luzeegi darama

helduetara jolasten garen

gurasoon begietarako

Ez da praktikoa,

igerilekuan asko kostatzen da lehortzea,

eta pulmonien beldur atabikoa

hauspotzen digu

Afaltzean zopatan sartzen zaizkio puntak,

porru-patatetan, espagetien tomatetan…

zerrikeria bat…

korapiloak egiten zaizkio

gutxienez, bat, ezkutaketan ibiltzen direnean,

gutxienez, bi, harrapaketan jolasten badira,

ilaje luze hori ekosistema perfektua da zorrientzat

Baina ile adats zoragarria du alabak,

gaztaina urrekara, leuna, xamurra,

denborak ez ezik bizitzak higatu gabea

Eta ile adats zoragarri hori

irmo eta harro defendatzen du

nire mozketa asmo praktiko

zein intelektualki estetikoen aurka

artifiziorik ezaren pankartaren jabe,

amorruz eta negarrez,

niri aspalditxo galdu zitzaidan

gaztetasunaren berezko edertasun lotsagabearen promesa

aurpegira listuka jaurtitzen didala

                            2

Xuxurlaka azaldu zidan Psikologia

ikasten hasi berri zen

lagun zaharrago batek

Edurnezuriren amaordea ama zela jatorrian

Beste ipuin asko bezala

leundu egin zutela Grimm anaiek

Ahoz ahoko oinordekotza ilustratu gabean jasotakoa

krudelegia zitzaiela

zuritasunera bezatutako burges sorberri haiei

Errebelazio doinuz agertu zidan jatorrian

ama zela alaba hiltzeko agintzen zuena

haren gaztetasuna eta edertasuna

ezin eramanda,

inbidiak janda,

jelosiak erotuta

Lagunak azpimarratu zuen mito bat zela,

esperientzia unibertsal baten irudikapena

Aho zabalik geratu nintzen,

liluratu egin ninduten lagunaren hitz landuek,

sekretu iniziatikoaren tankerak

Aho zabalik baina sinesgogor

Ama, ama baitzen,

nirea eta gainerako espeziekide guztiena

Ama: norberarenarekin nahasten zen gorputz bat,

bake izeneko zoriona ematen zuen bihotz bat,

ongiagatik zigorra ankerki astintzen zuen buru bat

Ama: erabat alaba eta semeei emaniko

gorputz bat,

bihotz bat,

buru bat

Ama: alaba eta semeak besterik ez zen

hirutasun santu bat

Urte asko joan dira ordutik

Gauzak gertatu zaizkit,

gauzak egin ditut,

bizi egin naiz

Eta erditu,

alaba batean

Liluratuta laztantzen dut alabaren

azal orbain eta arrasto gabea,

liluraz begiratzen ditut haren begi-nini beltz,

ezpain gorri,

gihar irmo higatu bakoak

Guztia da promesa eta etorkizun

gorputz txiki horretan

Alabak

aurpegia pikorrez beteta dudala marrazten nau,

ipurdi handia dudala esaten dit,

zimurrak zergatik ditudan galdetzen…

Sintzeritatearekin nahastuta

krudelkeria zantzuak agertzen hasi dira

buru txiki horretan

Egia da,

urte asko joan dira

eta alaba batean erditu naiz…

Horregatik,

orain goitik behera sinesten dut

jatorrian Edurnezuriren amaordea ama zela:

ni bezalako,

eta nire ama bezalako,

andre bat,

hirutasun santuetatik urrun

alaba eta semeez besteko pertsona bat,

nahi adina ezin,

bertute bezainbat akats

Are, batzuetan, Edurnezuriren ama naiz

                            3

Egia esan,

egunak gorputz baino gorpuago

errenditu izan nauen horietako batzuetan,

denaren eta ez denaren

ordu txikietan,

ohea salda amniotikorik gabeko zero eremu,

ankerkerian bilatu dut atsedena,

eta erraietako dastamen papilak

aurretiazko gozamenetan blaitzen zaizkidala

irudikatu izan dut

nola laster kontatuko diodan alabari

Olentzerorena gezurra dela,

gerra eta sarraskiak munduaren

beste aldeko ertzetan ez ezik

gure etxeetan ere gertatzen direla,

jendeok argitik bezainbat dugula ilunetik

eta, batez ere,

ni neu

hezur-mamizko baino gehiago

harri-kartoizko andre huts bat naizela,

nire ama bezala,

hirutasun santuetatik urrun

alaba eta semeez besteko pertsona bat,

nahi adina ezin,

bertute bezainbat akats,

batzuetan, zakur amorratuaren pareko

gose zital batek jana

Plazerez imajinatu izan dut

alabaren baitako alaba xaloaren hilketa

Horixe du mendekuak

Horixe, ezinean beste ezinbestean

Edurnezuriren ama izateak

                         4

Goizean,

argia hastean,

kokotseko bizarrak

pintzaz erauztera nindoala

begitarte maskaldu bat

ikusi dut komuneko ispiluan,

inurri suizida bat kausitu dut

balkoiko geranio meharraren ontzian,

bezperan eskegitako arropak batzen ari nintzela

Bulegoan

otzan makurtu naiz

jasotako aginduen larderiara,

eta zaunkaz

eman ditut niri dagozkidanak

Hipermerkatuan

behar ez ditudan gauza mordoz

eta damu izango ditudan zenbaitez

bete dut gurdia

Aldirietako buxaduran

txorikume bat lehertu zait parabrisan

Salda amniotikorik gabeko

zero eremu iritsi naiz etxera,

porrot,

neu osorik

derrota

Alaba eseri zait ondoan

besotxo biez besarkatu nau,

musu eman dit,

“bai polita zarela” esan belarrira,

irribarrea du ezpainetan,

tristura putzu bat,

engainu zirkin bat,

ninietan

Alabaren begiradan

galdu egin da niganako miresmen erabateko bezain lañoa…

are, araztasuna galdu da,

errukia ernatu,

barkaberatasuna

Ikusi egin du

alabak

Olentzerorena gezurra dela,

eta, batez ere,

ni neu

hezur-mamizko baino gehiago

harri-kartoizko andre huts bat

Ikusi egin du,

neuk errebelatu aurretik,

mendekuari mendeku hartuz

Besarkatuta

arnasa berean hartu dugu atseden,

hats berean aztoratu gara,

noizbait,

ama eta biok bezala

ATSEDENA

Batzuetan,

zuen irribarrea

nire ezpainetan gatzatzen da,

zuen birikek

nireetan hartzen dute arnasa,

zuen zangoek

naramate hegan

Gaueko isiltasun zaratatsuak

laztanez urratzen nau,

goizalbako izpi ilunak

argitzen dit bidea

Iruntzira geratzen naiz:

poza min,

mina poz,

erraiak azal

Batzuetan,

bizitza

gorpuztu egiten zait