Pozaren erdia

HARKAITZ CANO

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2022 Harkaitz Cano

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2022ko azaroa

Edizio hau: 2022ko azaroa

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

Pasa izan zait inoiz burutik poesia idaztea, baina nekeza da hitz errimatuak topatzea; indioilar edo kanguro saldo bat kale jendetsuan gora eskaparateei begira entretenitu gabe artalde trinkoan xuxen joan dadin saiatzearen antzekoa.

            LEONORA CARRINGTON, The Hearing Trumpet

Pozaren erdia suntsitu zuen plazer eskatuz.

            GILBERT K. CHESTERTON

HAU

Hau, hirugarren eskuko hilezkortasuna.

Hau, errotari derrotatuaren beharra.

Hau, deserrotuaren biriketan kedarra.

Hau, nahiaren eta ezinaren erresuma.

Hau, arnas ahaztua edo arnes astuna.

Hau, norberaren tranpen horizonte meharra.

Hau, funtsezkoetan sartzeko modu zeiharra.

Hau, ez kontzientzia, ez altxor, ez ondasuna.

Bost axola zaizkigun gauzen zaindari xume

—laua malkartsu, bixi nahi genukeena lau,

ekintzarako zikiro, besoak antxume—,

guraso antzuak, inkontzientziaren kume,

damu-sorleak, trentzatu gabeko zume.

Hitzak josi arteko sosegu gabezia hau.

SOLEMNITATE APUR BAT

Solemnitate apur batek ez dakar kalterik;

neurri klasikoak bere du kopeta aparte

samar jartzea poema irakur bitarte,

horrek ez du esan nahi papagaiak garenik.

Esentzia dugu ukitzen, noiz zuk, noiz nik,

irakurri ditugunez Camus eta Sartre.

Txantxa friboloari ukatu gabe parte

inportante bat, pentsa ezazu hau lehenik:

zer, errimaren kortsea opari balitz?

Bada deus errenditu ezin daitekeenik

—hamalau lerro doi-doi eta laurogei bat hitz—

molde honetara, ehun berba langan gehienik?

Sarri errandakoa errango dautzut berriz:

mamia mami erdi da ez badator neurriz.

HAMALAUKOA

Rolls Royce auto bat da sonetoa, alajaina.

Errepidean koskarik gabe azkar doa,

diseinu perfektuena, barru erosoa.

Sano behartua liteke errima baina

garaiz aldatzen da, ez aspertzeko adina.

Kanpotik ez maite arren molde klasikoa,

poeta zaharren laztan antigoalekoa

eta maisu-maistren isuria eta zaina

sentituko dituzu han eseri orduko.

Ni noa gidari, ala neurtitza dut zaldi?

Tradizio ufadak fin dizu lagunduko.

Esku-eskueran dizkizu fortunatuko

biharrak atzo ereindako zazpi esaldi,

zazpi samuraien eran, ukaldiz ukaldi.

POZAREN ERDIA (I)

Hegaldatzen ez dena aurrez abisatu gabe.

Birsortu dezakezuna suge-azal gisa,

eta azal litekeena berdin arnasa

hartuz, edo bistatu hutsez enara konklabe

xaloa zelan urruntzen den hotzez herabe.

Maitaleen portu? Iheslariaren nasa?

Norberak hautatu beza norantz egin dantza.

Datorrena, betor; gaur ez gara haren mirabe.

Erdi horren jabe izateak du axola;

zati iheskorra baietz zuganantz berez jausi,

marrazterako kontradantzaren parabola.

Poza da deus egin gabe ebazten den auzi.

Begiratu ilargiari: ikusten nola

ilgorak, erditik, osorantz dagien jauzi?

LOTSA

Ez da gorri hori guk nahi bezain albistari,

gehienetan, noski, pozkida betearena;

amorru-lotsen xendan datorkio maizena

itsatsirik karmin mantxa hobena azalari.

Ez dugu nahi, otoi, diezaguten nabari,

nahiz dakigun lotsa hau, aurpegiko orbanarena,

dela azalean eransten zaigun lehena.

Ezer izatekotan, lehenbizi, izan lotsati.

Hitzen premiarik ez kamuflatzeko grinak,

salatari hau ezin bidali popatik:

loratu dira arian behiala eginak.

Lotsak bihurtu zaitu erle artean lore,

soina estali eta deus ahaztu ezinak

laga zaitu zaurgarri, biluz, eskurik gabe.

ITZAL BILDUMA

Bildumako lehena, atearen pendiza:

objektu baten bikoizketaren beldur apala

bistatzen zitzaigun ohetik, lokartu ahala,

etxeko zorura amiltzen diagonal gisa.

Gero, zuhaitzenak: ez baita berdin geriza,

izanik kaxkoan pinua edo makala;

neguan ihesi gindoazkion itzala

maite dugu udan; gerizpe bikoitz da brisa.

Itzal handiko pertsonak hartzen ditu huntzak;

nirerik ba ote dudan, zalantza kabala,

Faustok itzalekin gainezka dauzkanez funtsak.

Itzala beti isil; gurea da astrapala.

Zer duzu maiteago, mundua bera ala

argia piztean desagertzen diren gauzak?

PLASTIDECOR

Zergatik txikitzen ziren batzuk horren azkar?

Beltza, urdina eta gorria txaparrito

bilakatzen ziren berehala; eta kito,

aurrerantzean gaua morez pintatu behar

eta usoak lilaz zeru horian zehar.

Gailen zena, halere, eztabaida metafisiko

gorena, haragi kolorearen betiko

paper gainean adierazi ezina… Belar

berde, pantera arrosa, baina gu, nolatan?

Zer margok izan lezake larruaren antza?

Horia laru, laranja lar, beti dudatan…

Sarri zuriaren alde erortzen zen balantza.

Berant jarri zigun margo-kaxa hutsak bistan,

haragiaren egia datzala tximistan.

ARBELEAN

Zeure izena jakin aitzin hara deitua,

arma beldurgarria eskuan klariona:

“Ordorika, ¡a la pizarra!”, “Cano jauna, hona!”.

Nola saihestu egin gabeko delitua?

Nire dardaren inbidiak jana da sua.

Orri zuria amildegi bada, ze horma,

ze labarri eman zion arbel beltzak forma?

Ez dator inor ni laguntzera, aita, lehengusua?

Ezin urrutirago dago amaren gona

eta zain irakaslearen itaun estua:

isiltasun ozena da porrotaren sona.

Jolas-garaiak hartzean maistraren lekua,

horra guk marraztutako buztan tente sorta:

klarion hauts garela ahazteko mendekua.

HODEIEI BEGIRA

Pilotuek dakitenez, zeruan da lehia:

artzainik gabeko artaldeak, ardi beltzak,

haurrei ihes egindako heliozko ametsak,

billarreko hirukian jainkoen begia.

Estrabagante edo arrunta den hodeia

da beti ezkutatzen dituena bere ertzak;

trikuak ez bezala, barrurantz ote babesak?

Lauso edo trumoitsu dateke haren deia,

trinko, ilun edo sare, neurtzen du denbora

hodei bakoitzak arnasari ezberdin eutsiz

—barrukoa husteko hausten ez den anphora—.

Besarkatu ezin dugunez, promesa antsiz,

begirada bidaltzen dugu haren albora,

morse hizkuntza horrek inspira gaitzan berriz.

Aldendurik negua eta heldurik uda,

zeruan iltzatu da distraituen aingura.

OESTEKO FILMAK

Zer egin sheriff izarra merezi izateko?

Zaldia ongi lotu, saloonera bero,

cowboy zarenez gero, ez zerurik espero

eta zaude gertu ezproiak noiznahi janzteko.

Kuxinekin egin muinoak, haitzezko:

“Eta hi, zeren bila habil hemen, forastero?”.

Jolas horretan, larunbat arratsaldero.

Fundizioko tximiniatik dator kezko

seinaleen segida, indio mutuena

—apatxeak salbaje, legezkoak bakero—,

gaiztoak aise bereiztera ninderamana.

Bilau bakoitzarekin kontu-kitatze bana…

Egiaz, film haiek ziren bizitza bezala:

erdia punteria, erdia hautsaren lana.

ALDIZKARIAK LOKATZETAN

Interviú “elkarrizketa” zenik jakin gabe

hipodromoan aldizkari zimurtu zaharrak

aurkituko genituen: titi handi tzarrak,

emakumezkoak, zakil zutunen andare.

Nazka eta erakarmena dira nerabe

hasiberriaren pribilegio —ez bakarrak—:

behin musukatu nuen ikaskide baldarrak

beharturik, eta ez nire nahiaren jabe,

couché papereko izter-zabal biluz hura.

Pornoaren erresuman nire bataioak

narama putzu lohiez betetako lekura.

Fantasiak biluzien posterren kontura

edo aldizkariak usaintzeko ohitura:

akaso beste bizitza baten entsaioak?

Gu gara hirurogeita hamarretan jaioak.

BOLATOKIA

Zenbat ordu, bolatokian denbora galtzen.

Eskolarako borondatea aski ahula,

handiegi guretzat hiriko xake-taula;

zelai apalagoak genituen bilatzen.

Futbolinean sutsu —billarrean ez bazen—,

fluoreszenteen pean ginen, kasik, Drakula;

bazterreratzen genuen zeruko azula,

Tetrisean desamodioa enkajatzen.

Han ere ez zen falta astia non gal, non itoa:

futbolari-brotxetak besorik gabe daude,

ase ezina da nerabeen apetitoa.

Sisiforen baloia durundika badoa

gerra bila; alde banatan, bina basurde:

hamaika hamaikaren kontra, infinitoa.

TELEFONO BAKARRA

Oroitzen, etxeetan telefono bakarra

izaten zen garaia? “Niretzat da!”, genioen,

korrika iritsi nahian inor baino lehen

piztu aurretik amaren gibel-susmo txarra.

Eta gero, agian, ez zen guretzat, hara…

“Izeba da” esanez makur itzultzen ginen,

nola ez zaiona zain den gutunik iristen,

nahiz gorputz eta arima izan horretara.

Aparatu baldarra hormari lotua kablez;

mintzatu, poztu edota hiltzen ginen lotsez

gardentasun luteranoz guztion bistara.

Hartu gailua eta ahotsik ezagutu ez,

etengabe galdezka, “Nor zara, noren partez?”.

Mamuago ginen, ala mamuago gara?

GERLA BAT NORBERARENA

Gerraz, teoria dakite soldadugaiek,

asko jota, arma bariko axedrezerako:

“Muntatzen jakinik, desmuntatzea antzerako

da”, diotsete maitaleei kabo alaiek.

Noizbait hezurren bat apurtu zieten haiek

soilik dute hezurren izenak erakusteko

deretxoa; gutun ederrenak diktatzeko

tentsio doi-doia damaie buruz gain saiek.

Bi menia arratsero: maitaketarenak.

Kataloxak altxatu uros izarretaraino;

zure dira astroak, ez askatasunarenak.

Aro txarrak atzerarazi du hurrengo dema.

Musikari gehiago behar soldadu baino,

dantzatzeko, noizbait, gerla bat norberarena.

POETEN SETA

Dirurik ez, nola ba? Irakurleak, nekez,

eta ganora ere zalantzazkoa, ustez.

Bizitza laburra dute; luzea gaubeila.

Lau mila urte bai, iraungitzear daudela.

Liburu finegiak idazten dituztenez,

alabak amari oparitu dio nobela,

ez dezan pentsa mehekiro maite duela.

Ez dute gidatzen; koitaduak, beti trenez,

muker, gaizki-esaka tokatu zaien aroaz.

Ez zaitzatela engaina: itxuraz baketsu,

erasotzen dute kanoi-etenik lerroaz.

Elikatuz zaharkitutako txondor ketsu

bat, ahanzturarantz xuxen-xuxenean doaz,

suari hitzak emanez, asabenak jasoaz.

FROGATU ROBOTA EZ ZARELA

K. Le Guini galdetu ba ote den robotik

dituena begizulo parea, zimurrak,

jauzi eginarazten diona atximurrak

eta zuri irainka hasten dena gogotik,

jipoia partitzeko aukerarik, engoitik,

ez duelako ematen internet makurrak.

Ez dira silizio txipenak ene azkurak:

hain urrun gaude gauzak ukitzeko sasoitik?

Naizena frogatzeko ziurtagiri mota

bat ez ote da hementxe biluzik naizela,

nire ohitura guztiak zure tekletan jota?

Orain nik egingo ditut galderak, bestela:

nola erdiets automatak humano kota?

Frogatu zuk, bada, pertsona bat ez zarela.

MUXUA

Zigilatze arin baten ordezkoa sarri,

diziplina edo ohitura, diosala usu;

uki-dastan masailetik aldentzen den musu

gehiegi eman ote dizkiogu elkarri?

Izen-abizenekin, seinalatu, gogoangarri

izandakorik zenbat hauteman ahal dituzu?

Zenbat, larritasun-amildegien abisu,

kinkan dutenak bertikalitatea jarri?

Amu gabe, arrainak itotzeko atakan;

arnas gabe, listuaren menpeko zoriak

bi bizitza aise ipin litzake kolokan.

Errai denez, erraiei hika mintzo den mihiak

nola jostun-arrazoi ezkutukoak dauzkan,

isilpean lotzen ditu hilkorron hariak.

ERREKA

Hitz larriz, ibaia; minuskulaz, erreka.

Nola ezberdindu biak ez da garbi beti:

erreka zeharka liteke gutti-beheiti

harririk harri jauzika eutsirik oreka;

senide duelako, beharbada, areka.

Ezin hari begira larritasunik senti,

ezpada elkarren begietako ilinti

ilunetan gaur itoko ote garen kezka.

Errekaren xuxurla ala zurea dantzut?

Bakarka pizgarri badira, trentzatuta lar:

erreka ondoan oinez ezagutu zaitut.

Erreka gardenago da egiteko zurrut.

Ibaiak, mutis dagi; errekak, berriz, marmar.

Elkarrenak gara gaur; errekarenak bihar.

AHANZTURA

                   I

Ezin bilakatu inola ardotan ura,

ur gazia ur geza bihurtu bai, ordea;

ehun urte barru nork gogoratzen du nor, ea,

latsak daroan hostoa denean ardura?

Zenbat algara eta negar bere kontura,

amodio-xuxurlak, galdu arte konortea…

Gaur, berdintsu zaigu bat izan edo bestea;

gogoratu ezean, ezin opa zortea.

Beharbada, ahaztea da teila soltea,

zangoa bat-batean sentitzea kolokan;

hurrena, teila solterik bazenik ahaztea.

Horrela eraikitzen dugu gure etxea,

ustez ibilera zuzen, sendo eta finkotan:

arroztasunari men, orainari fedea.

                   II

Beti dago, halere, gertatu da inoiz,

txingarraren berpizte, ezusteko dantzara

deituta dena ipintzea ifrentzutara,

goiza zena bihurtzea gau eta gaua goiz,

aspaldi-sakona gogoratzea malko doiz,

elkarren eskutik irteten ginela lehen plazara,

plazatik irteteko gero baso basara,

begiradak piztuta eta orkatilak lohiz.

Iskin egin digute eta guk tanpez zirkin;

deserosotasuna edo ahanztura den,

nahi izanda ere, ezin dugu segur jakin.

Ahanzturak saihestu baititu hamaika min

ahanzlearen larruan, baita sartu ezten

zenbatezinak ahaztu koitaduari berdin.

                   III

Hurbildu ingurura ahanzle eta ahaztu,

adostu behar dugu zerbait biltzar ttipian:

ipin ditzagun oroitzapen onak erdian

—norberak badaki txarrekin nola jokatu—.

Xeraz oroitzeko, tentuz itzazue uxatu

oroitzapen satorrak oro; lur azpian

jukutriak, bakarka aztertzeko, agian,

xoko isilenera ditugu apartatu.

Bagara nor zerbait oroitzen dugun neurrian:

zuk oroitua ere bada nire balantza;

oroitua aldatzen da talaia berrian.

Begira zer dakarren eguzkiak izpian:

bizitza berridazteko luma aski zorrotza

hosto bustiekin egingo dugun habian.

ARGIA

Onena zara berpizle ikusgarri: mintza!

Bihurtzen duzu eguzkilorea txotxongilo;

nork ez luke ba nahi, halako batek atxilo,

begi berriz goizero ikustea bizitza?

Zarelako munduaren benetako gintza,

izpiekin bihurtuz zuloa zena xilo,

kilimatzen duzu, maitale lumaz, beti lo

den nerabea, haur bihurrienaren gisa.

Mirari labur, iraultzailearen hamaka,

zu, ez beste inor, umore onaren dibisa:

argi tatuaje bat daukanak, urrea dauka.

Sortalde eta mendebaldearen hatzmarka,

noiz sutsua, noiz gari koloreko baldintza,

berdin miresgarri, saldoan edo bakarka.

URMUGA

Gorputza ura ez al zen, behintzat, hiru laurden?

Ilgorak eta ilbeherak, ziur, zizelkatu

digute umorea, nahiz bueltan deus ez eskatu.

Uraren hotsak dio oraina nola gaur den.

Sigi-saga zuhur, beste batzuetan xuxen,

lotzen gaituenez, berdin, lokabe askatu;

urritu da baina ez du esango barkatu.

Urteak daramatzagu urtzen dena gurtzen.

Ura eta gu beti gara doana fugan.

Xirripa urdin, ur-laster, olatu, uholde,

berdin irautekotan, etengabe aldatu.

Zimur zerrendak ere ibaiak dira gugan;

erreken ziztua, zerbaiten gogorarazle,

eta geu, lapur ñimiño, lurraren urmugan.

SIESTA

Bakarrik egin duzu, hala egin nahi ezta;

mundutik sator-zulora erretiratzeko

sofan oskoldu eta zirkuitu-laburtzeko

moduko koartada fina besterik ez da

kixkali aurreko itzalaldiaren festa.

Udan sargoria arintzeko nola etxeko

zirrituetan barna korrontea sortzeko

ate-leihoak aireztatzean duzun kezka,

berdin dagizu katuarena, bertan goxo

arratsa partituz, izan uda izan negu.

Aharrausia da asperkeriaren defentsa.

Siesta, doike, lo-aldi luzearen entsegu,

baldin esnatzekotan garaiz eta airoso:

ametsik eza bera, arnasarentzat sosegu.

EZ LAPURTU GURASOEI
HAIEK HERENTZIAN
UTZI EZ DIZUTENIK

Aitortzarik gabe hil zirenen omenaldi

gisa darabiltzagu sarri gure pausoak.

Azalean nozitu ez ditugun erasoak

kemen iturri dira, eta ez txakalaldi.

Zaurien narrazioa ote gurasoak?

Bere larruan bizi zituenak aspaldi

uko egin bazion mendekuari, soak

zaldi prestu bitez ahapaldiz ahapaldi.

Irakurrita pasa orrialde leituak;

apaleko orbainez osaturik geruza,

gogoan gorde baina ez berpiztu pleituak.

Gozatuak oroit, bada; ez dolua luza.

Bizitza dira pilatutako liburuak:

flyscha da gogoa eta flyscha da gorputza.

LIKANTROPIA

                   I

Bularra eman zien otsemeak Erroman

Romulo eta Remori, dio alegiak.

Belztu ditu honezkero denborak egiak,

hain harritzekoa da gizona otso forman?

Belzten den bakarra ez baita itzala horman;

ogibide ditugunez joan-etorriak,

gauza asko azal litzake likantropiak,

baina irakaspena ez datorkigu doan.

Elkarren janari ginen hein berean gara

elkarren inspirazio, akatsen mailegu;

otso bat ez al da ardia iruntzitara?

Metamorfosiak zenbat toles, zenbat plegu,

ezkutatzeko izan zinenaren islada:

bikoitza daki udak izan zelako negu.

                   II

Gizakiak ments du basati denaren deia.

Milaka urte atzerantz egingo balitu,

legerik gabeko deman nork nor du kalitu?

Hain da tentagarri, epaile gabeko lehia.

Belatzak oreina jazarri, putreak behia,

koioteak erasoan lau hortz galdu ditu,

tximino saldoak elkar di-da txikitu;

libre diren bakarrak: belea, hodeia.

Ilargia dator gabeziak konpontzera:

betea denero maltzur gonbidatzen gaitu

bakezkoak eginez parkean otsotzera.

Gizakiak dakar animalia ertzera,

eta ertzari esker, beharbada, eztitu

daiteke alderik horzkariena atzera.

                   III

Bizitza otsoan gizon izan dena, akaso,

da oraindik ez zaiolako ailegatua

sasoia bihurtzeko zakurra edo katua.

Hala, susmoa balu ukan zuela arbaso

bat beste espezie batekoa, altxatu soa,

eta bila dezala haren plenilunio gaua

—ez menperatu arren antzaldatze araua,

lege hori dago hezurren pean jasoa—.

Likantropo bat aise ezagut zenezake

jaka jantzi-eranztean daukan kuidadoa

edota begi-letagin zorrotzak bitarte.

Garratz zena atzo izan bedi bihar gozoa,

harrapakin zirenak bitez harrapatzaile;

mendekua… ala justizia poetikoa?

NIRE BI AMONAK

Gazterik hil zen bata, bestea luze bizi;

aparte daude Andoain eta Andaluzia,

baina distantziak ez du aldatzen guztia:

seme-alaba aldra bat zuten biek hezi.

Artzain bertsozalea Joxepa, lehenbizi,

autodidakta abil bere kasa ikasia;

Adoración, arduraz zorrozten pobrezia.

Jakin nahi nuke bete gabeko zenbat gutizi

ote zituzten buru barruko barrunbeetan.

Bat ezagutu nuen firin-faran berritsu;

bestea, kontalari mutu argazkietan.

Hildakoak dira bizidunen begiko su

hauspotuak sarri oroitzaileen pozetan:

pizten zaizkizu egin gabeko galderetan

eta ezin duzu izan haiek bezain jakintsu.

AINGURA

Kate luzeko aingurarik ba ote dago?

Badugu non edo non finkatzeko irrika,

zorabiagarri baita etengabeko kinka.

Erantzukizun larregi, artxipelago

honetan dagokigunez itsasoa trago

bakarrarekin hustuta dzangatzea klika,

askatasun berba potoloak aldarrika

plazara agertuz garen baino ziurrago.

Zer da, baina, aingura bariko libertatea?

Jitoan ibiltzea olatuen menpeko?

Naufragoaren ogibidea ikastea?

Gura dudan aingura da orain itsaspeko;

gero, azalera altxatzeko borondatea,

ihes beteenean ardatzik ez galtzeko.

DEDIKATUTAKO LIBURUAK

Badut, etxean, niri ez baina beste nonori

dedikatutako aleren bat edo beste.

Haiek irakurtzean sentitzen naiz erbeste

xelebre baten eroale. Liburu hori

norena ote zen, zer patu eta zer zori

bi pertsonen arteko zilborreste?

Beharbada maitasun bizkor baten berreste

hutsa? Axaleko zen harremana ala lodi?

Telegrama amultsu dira, gutun zintzoak,

orri lakarrean tinta lausoz isuriak;

agian, gauzatu gabeko intentzioak?

Zer pentsa damaigu iragan pultsu finkoak:

mundu-maparen ertzak dauzka kaligrafiak,

gu ere urruntzen goazen kai hartakoak.

BESTE BAT DA EGIA

“Ez zara deus aldatu” diotsut eta, hara,

beste bat da egia: aldatu garelako

darraigu bidean egur bila sutarako;

ez dira atzokoak pisua eta otzara.

“Ez zara aldatu” esatea krudela da,

baita egia balitz ere, zu bezalako

betigazte bat amildu litekeelako

hilezin direla uste dutenen sortara.

Bai: aldatzen segitzeko aldatzen garenez,

hartu elkarrizketa utzitako lekuan,

gaurko zita hau atzoko irribarre batez

balizatu arte deus ez baitugu eskuan.

Aurreratzen da ezer dakiguna esanez?

Bizitza da bizitza, mudatzen den puntuan.

SENAK EZIN ASERIK

Senak ezin aserik bazabiltza, bizirik

zauden seinale omen da, nonbait; hala ote?

Deliberoa hartzen duena ez ei da arlote

bilaketaren zirimolan kateaturik.

Asearen deliberoa gure da? Noiztik?

Izarren taupada barruan duen garrote

makur, zital eta lehergarri baten kolpe

ase ezina ez ote da gosea, aitzitik?

Kantu bati itsatsitako harrapaketari

gosetiak garelako, gosetien gose,

asea ospatzen dugu berriro egarriz.

Ate-orpo bat zeharkatuta, mila atalase:

kosk egiten diogunez koskaren tranpari,

aske izateak ere ezin gaitzake ase.

ESKUA

Eskua, gorputzaren sarraila nahiz kisketa,

ukabilduta eta ganibeten garraioan,

xeraz, edo agur samur eginez leihoan:

zabaldu ala itxi, horra zure potreta.

Familian guztiek nahi lukete arreta:

ezkontza eraztuna, nagiaren laxoan;

zenbat mezu baikor, lodiaren ametoan;

gogoetaz jantzi erakusleak kopeta.

Eskuko marrak dira lubaki sekretuak,

usain zahar eta etorkizunaren gordailu;

begiak estaltzeko prenda maskaratuak.

Adiskideak ditu igitai eta mailu:

nortasuna damaio zerbaiti helduak;

gu norbait bihurtzen gaitu norbaiten eskuak.

GOSARI BERANTIARRA

Berandu sartu ginen ohera, edo, agian,

gorputzari ez genion aspaldian eman

zor zaiona luzaro ibili ostean deman.

Atsedenik gabe ez dugu federik argian.

Maindireetan etzanik esna naizen aldian

—ertzean egon arren, loaren errekan—,

barne narrastiak diost geratzeko bertan:

loa harrotzen da, ez du hil nahi gosarian.

Eman bizkarra erlojuei, ene laztana,

gurina urtu da prentsa irakurtzerako.

Txori garenez, daukagu biok adar bana.

Iritsi behar da hegaz norberarengana,

indar, tenple, umore eta gogo biltzeko,

bizkarrean hartu aitzin munduaren zama.

BEGIA

Elikatzen duguna gehiegi, baitezpada,

miraila bainoago putzua balitz legez,

enpo eta ase nahiez bihurtu dugunez

begia hilobi, palakadaz palakada.

Bihurtzen gaitu zinegileen kamarada,

ezin aukeratu arren noiz filmatu, noiz ez:

itsutu egin gara begia ezin betez.

Hausnarleku bakar, iluna bilakatu da.

Merkatuan enkante da begia begi truk

—gaitz erdi, utziko baligute so egiten

munduari trukeko bi begi mailegatuk—.

Begitik sartzen denak ezin begitik irten:

bizitza kontatzen dute bi nini irlatuk,

nolaz eta hizkuntza guztiak dakizkiten.

EZINIKUSIA

Itsuaren kondena edo pribilegio:

begiak erne izanda, ez da gauza bera

ninia bultzatzea izkinatik ertzera,

ukatzeagatik diosal edo adio.

Begiak nahikoa edan duela badio,

ez zaiola sartzen hurkoarenik etxera

ez bi eta ez hiru —irudi bat berbera

gehiago—, irentsia liseritzea zio,

senari kasu eginez beharko da joka:

ulertzen saia zaitez zergatik ezkerrera

doan lepoa, saihestuz begiraden poza.

Kuttuna zelako behin, eta orain kordoka?

Ez ote da hau ere ispiluen afera?

Harrokeriak egin du begiekin oka.

OREKARIA

Besoak gurutze eta bizkarra zuzena,

argazki garrantzitsu baterako jarria

balego bezala, kontzentrazio handia

duela nabarmen; eta aldia, ez lehena.

Treba ote daiteke ez erortzeko sena?

Nola menpera alanbre peko amildegia?

Zeruaren zama nahikoa ez balitz, ia

arrakala haztatuz dabil sokan barrena.

Arnasari eutsirik doa tentuz, xuabe,

zehaztasuna maite duen orekaria

balitz bezala gu guztion dardaren jabe.

Ballet-eko ibilera, pertikaren mirabe;

irakurketa honetan ez galdu haria:

pitzadurak laztan, barrura erori gabe.

OLERKARIA

Eskuak kokospe eta bizkarra okerra,

argazki garrantzitsu baterako jarria

balego bezala, kontzentrazio handia

duela nabarmen; eta aldia, ez lehena.

Treba ote daiteke ez erortzeko sena?

Nola menpera alanbre peko amildegia?

Zeruaren zama nahikoa ez balitz, ia

arrakala haztatuz dabil orrian barrena.

Arnasari eutsirik doa tentuz, xuabe,

zehaztasuna maite duen olerkaria

balitz bezala gu guztion dardaren jabe.

Heren bat irudimen, oroitzaren mirabe:

izkiriatze honetan ez galdu haria:

pitzadurak laztan, barrura erori gabe.

JAI DUZU

Saiakerari, burutu osteko hutsune

honek darraikio, hamarkadaz hamarkada.

Ez duzu, bada, gehiago saiatu nahi jada:

hainbat urtetan zehar ezaxolari immune

iraun duzu, ez miresmen ez begirakune

jaso gabe, bokazioaren haginkada

hari segiz uxatuz duda eta ikara.

Interes falta salatzen zuen isilune

bakoitzaren pipi gaitzak jan dizu posea.

Heldu da bazterrera egiteko garaia:

inoren asetzaile ez zen zure gosea.

Alferrik jantzi zenuen birentzako mahaia,

aulkitik jaulkiz “Hel niri!” ese-o-esea.

Zertan ez zure egin, ondoko gelako jaia?

ZUBIA

Erraldoia, edo oinezkoaren pasarela,

beti berdina izanik, beti da berria:

uraren gainetik pasata asez egarria

ohartarazten baitu bestaldea, badela.

Hiriaren eta begiradaren karela,

eta metafora gehiegiren armarria:

zubigileek baietz hondoratu zubia;

bostekoak dio gu ere zubi garela.

Olestu joan-etorriaren bertutea.

Esekian alegerago doa zangoa,

eta ez hain pozik kale trinkoan, ordea.

Zu izanik hemengoa, ni, berriz, hangoa,

bada zerbait zubia bera baino hobea:

zubia zeharkatzeko daukagun gogoa.

AUKERAK ETA ERREMEDIOAK

Antzezle, idazle, itsu-entzule, laguna:

entseguak maita, baztertu estreinaldiak,

prestaketa du onena gure jaialdiak;

totel eta neketsu, nekez josten duguna.

Ordea, finkatzen denean guztiz jarduna,

zentzua galduko du erabat gozaldiak:

aktorea kaiolan —akabo hegaldiak—,

antzokia da orain kutxa itxi astuna.

Ezpata izan aitzin, edozein metal gorik

patrikako sumendi izan nahi… Ferra lauhazka?

Gurpila balitz, hala nahita ausaz zernahi zorik?

Ezpata hotzak, aldiz, deus ez aldatzekorik:

unisonoak ditu aho eta gatazka.

Mirets, nahi bada: erremediorik ez dauka.

EURI FIN HORI

Deus ez da finko: harria ere higatzen da

eta berdin ezpata erabiliz kamustu.

Partituran idatzitako zure apustu

oro, paperetik altxatu arte, herren da.

Bide-orri huts batekin ez zaitezke senda:

entzuleen arteko aingeruak ez ahaztu,

haien belarrien esku baitago garraztu,

desbideratu, edo opatzea beren xenda.

Unea habitatzen duen unearen erpin

ezezagunera —berdin azpimunduraino—,

mementuaren taupadatik, arretaz ekin.

Lanbroa iragazi antzoki barruraino:

oholtzara orduko dena dakigun ezjakin,

euri-zuntzak atzeman ditugu elkarrekin.

AZALAREN MINTZOA

Azaletik nago, agian; hots, ez burutik:

saiatzen naiz nire burua eskulpitzera,

eskatuz edo birsortuz laztan eta xera.

Azala pitzatzen zait bereiziz nia gutik,

azalak mantentzen du nire egoa zutik

noalarik ispiluari oparitzera,

jakin barik ote naizen atzoko berbera.

Ispilua, adiktoa da nire zukutik?

Borondatez noakio; berak higatzen nau.

Nola bizi zure baitan eta ez ukitu

hatza hatzarekin, nola egin azal-barau?

Azalduko dit inork noizbait paradoxa hau?

Mintza eni behingoz, azal! Bada zirrikitu

bat zure azaleran ihes egiteko gaur?

GARUNA ERE AZALA DA

Bertzenaz, azalik ez du, akaso, garunak?

Ez ahaztu eskuetan har zenezakeenik

utzitakoa hilurren zeuden hainbat erik.

Buruhezurrari eutsi, bildu erantzunak,

“Izan ala ez izan” dio Hamleten jardunak.

Uhin-kolperik gabe ez da hizketan hasterik:

ezin pentsa liteke ukimenez besterik,

esku-izpiak dauzka neurona adardunak.

Airean doa musika, pianoen mailuz;

agintea du orkestra perkusiodunak,

eta, hatzekin jo ezean, jotzen gaitu gailuz.

Azala erre, erauzi, goldatu ziztailuz…

Laztantzen nauenean nire da zure txima,

pilatutako geruzak direnez arima.

FILIAK

Arbolafilia zuen: zuhaitzei laztana

laztanaren atzetik josten zuen denbora;

beste zerbaiten ordezko ote zen arbola?

Nor gara gu juzgatzeko inoren afana?

Letraminak oparitu nahi soneto bana,

letrarik gabe ez denez ez hitz, ez ganora;

bere filia barreiatuz beti edonora,

helduko da basoko maitalearengana.

Baratzean fobia erein duenak zer lora

bil lezake etzidamu, aldiz, adiskide?

Etsai damuak ez zaramatza gaur inora.

Ez fobiak, filiak zabaltzen ditu esporak:

ezin atzeman mundua azkar eta fite,

kuttunki ez bada ia, baztertuta aizkorak.

FOBIAK

Badakigu zein den onberaren teoria:

bizi duinki, deus gorrotatu gabe,

kokatu gure ondoan, bizitzaren alde

—gogortuko ez bailitzan mahaiko ogia—.

Aire zabala maitatzeko, klaustrofobia

zertan den jakitea ez ote da mesede?

Beldur zerrendak egitera ohituta gaude,

atsegin ez direnetan azkena: hobia.

Araknofobiak babesten gaitu amaraun

likatsuenetan erortzetik aspaldian;

urari izuak eginarazten digu arraun.

Aldarera gorrotoak, andere eta jaun!

Uste baino gehiago lezakete zorian

eragin. Gurtu, beraz, haiek: baietz biziraun.

EURIAREN TRAPEZIOA

Ezker-eskuin dabilke jauzi zirimolaka

leihoz bestalde, haizearen menpekoa.

Euri hori ez baita mende honetakoa;

sinestun ginen garaien traza ez al dauka?

Gu guztion soineko izatearen mauka

eta paisajeak kutxiloz lanbrotzekoa;

dabil isil-misilka piztia diskretoa

noiz hemen noiz putzuetan txaloka, txandaka.

Errezel busti, jostailu gara haren menera;

bortitz dator ekaitza, bihotz basatikoa,

alegerago itzuli gaitezen etxera.

Nahi duenean azalean hamaika xera,

kartak berriro nahasi, aurrera jokoa!

Gure bizitza, euriz, erretenean doa.

PLANTO ETA AMORE (I)

Kanpo-bultzaden inertzietan zara bizi?

Norbere egarri-gosez hurrup, edan edo klik,

ala zure ez den indar bati men eginik

bihurtu zara zentrifugazio luizi?

Pentsatu trakzioa zurea den, lehenbizi:

aldare arrotz bati egin diozu zinik?

Bultzada barne-bulkada ez dela jakinik,

planto eta amore, bilatzeari utzi?

Garaien izpirituak ordezkatu dizun odol

korrientea darabilzu zainetan barruan,

ala, ekintza, nahi intimoetatik dator?

Ez besterendu erantzukizuna patuan:

noiz zinen, zu, destinoaren lemazain gotor,

bilakatu txotxongilo bere eskularruan?

ERREPIKAPENA

Birritan, hirutan… eta gero hamaika bider,

ez dakizuna eginez zorrozten da sena.

Egiten duguna fintzea balitz eztena,

sorkari izan dadin ikasitakoa, halaber?

Berba maiztu izan arren, zenbat zidor eder!

—Maitatutako lekua habitatzearena

hitz errepikatuz, ez da errepikapena—.

Bizitza katiluan, esperientzia gider,

kikara oinez eramateko gaitasuna.

Bidea egiten du aztarna sakontzeak

eta beti da diferentea oihartzuna.

Aurresatea ere badenez maitasuna,

errima zaharrez margotu itzazu ateak,

eternitate kutsuz janzteko etxeak.

ERRAZEGIA DA ONENA IZATEA

Onena izatea errazegia da, ala?

Bakardadean sinetsiz hala dela hori,

aparrezko losintxak belarrietan jori,

puskatan zure gorputza banitate salda

batean egosten; konplazentzi-zarabanda,

naturaltasunaren keinu oro hilzori

batean kixkalita, ilarrainduta, gori,

edozer sinesteko prest, besteek esanda.

Onena izateak lekarke piramide

erpinean estu zaudela ezin etzanda:

ez zenuen eraman inor zurekin bide

malkartsuan gora sostengutzat, adiskide.

Gailurretik ikusgai oihana eta landa,

botila jaurti duzu, umiltasuna edanda.

ALICE ESKAILERA MEKANIKOAN

Nola gauza apartak dituen aurrerapenak,

ezin hari bizkarra emanda luze bizi;

zorabio eragingo lioke Alice-i

bere kasa dabilen eskailera honenak.

Itxuraz ez ditugu gogoko sailkapenak,

baina aise nitzake lurtarrak bitan bereizi:

eskailera mekanikoan behera luizi

kamikaze presatien eran doazenak,

edo lasai arraio nor bere mailan,

garbi izanez hamabi dituela dozenak,

binaka igoz doana ez dela abantailan.

Errentarik ba ote da batere abailan?

Adar gardenak ditu datorkigun zezenak;

eztena bizkarrean, apartatzen ez denak.

OBJEKTUEK BIZIRAUNGO GAITUZTE
(ETA ZER?)

Anna Akhmatovak aipatzen ditu biziraungo

gaituzten luma, kaier…, finean, objektuak

—tauparik ezari esker minez gabetuak—,

belaunaldiz belaunaldi dagitenak txango.

Iraun, bai. Ez dute, ordea, txintik esango

trukean, isiltasun mineralak hartuak.

Harri bihurtzean dio egia santuak?

Zelan zen bera, eternitatea zelango?

Baztertutako objektua nahi dugu leitu:

zer dio hersturaz uhal abandonatuak?

Liburuki azpimarratuetan, zer pleitu?

Egiaz, arnasa hartzeak dauka meritu:

hilkorra aletzen hilezkortasun kontuak,

natura hilena begiak berpizten baitu.

MARE CRISIUM

Astronautak galde: “Noiz da ilargian uda?”.

Gerezi hezurrez beteta dauzka patrikak

eta berdin ezarri nahi lituzke mertxikak;

banderak landatzea ez da bere ardura.

Asteroidea erori, krisia lehertu da.

Eztabaida sutsuetan itorik birikak,

sumendiaren borborra, arima goitika.

Joan eta bila, hain zulo handian ura.

Krisiaren itsas likitsetik nola atera?

Grabitate eza, astuntasunaren truke:

gatazkaren ifrentzua omen da aukera.

Gorrotoa zikin-estali, baretu herra.

Ez eraistea bera bada aski ereite.

Laztandu mapa aurrena, eta gero, kraterra.

(NIRE) MEMORIA TXARRA

Hain txarra ez balitz, ikasiko nuke buruz

idazten ari naizen hauxe, eta hurrengoa,

berdin. Aldakorra dut buruko arragoa,

ordea; ez da malenkoniarako, ez blues

nostalgikotarako dago, ene aburuz.

Ihes-itoginez nahi baino beteagoa,

leitutakoa irakurrieran badoa:

alfer-alferrik nabil azpimarra ala gurutz.

Ahanztura orekatzeko daukat sormena,

eta beti lehen aldia balitz bezala

zuri entzundakoaz gozatzeko ahalmena.

Errekasto banintz, memoria likidoa;

ulermen banintz, lurmendutako elurmena.

Lurrundu ahala txunditu, horra hor gakoa.

URTEBETETZEA

Hondarra bihitik bereizten ditugun lanak!

Txorimaloak lastoz garai baten bezala,

barruki hitsez gainezkatzen dira oihala,

tiradera eta armairu pipiak janak.

Intxaur-oskolduz doaz ukondo leun-aranak.

Nola liburuekin makurtzen den apala,

bizkarra gezi bako arku da berehala;

esku-beteka zakutu gaitu betelanak.

Trukean, gurea ei da hitzaren zehatza.

Kandelak itzaltzeko birikak ongi puztu

—tarta-suhiltzaile gara urteekin, antza—.

Zergatik ba, bete ordez, urteak ez hustu?

Plater biak irauliz, orekatu balantza:

alde banatan, seina limoi-erdi zukutu.

IGERI

                   I

Uretara sartzeko moduko leku on bat

bilatu, ez derrigorrez beti atzokoa:

hondartza hutsekoa ala arroketakoa,

itsasoak lurra tolestuko duen gontz bat.

Zu, xumeago, arropak tolesten: gizon bat,

hegan egin nahi duen adin ertainekoa.

Keinu zaharra da oihalez osatzekoa

arropekin, surik ez emateko txondor bat.

Puskak bizkarrean utzita biluzik orain,

uraren eskailera-mailei errenditurik

—nola ez den gorputza harritzen ez duen gurik—,

zirrararazi ditu bagak azal eta zain;

hegoak jaioko dizkizu mila isurik,

zeu zerutik beha zaudela sinesteko lain.

                   II

Labaindu eta arnasa hartzearen mekanika:

ezpainek, gazitan musukatuz erauntsia,

urdin-txintan ikasi dute hemen garrantzia

josten dela naturaren ahoan zatika.

Ez dago zertan kezka igerian zaldika;

motel igerilaria, bixi doa bizia

gezala gozatuz; hondarra eta hazia,

eta soinean, uhal zaharren errepika.

Zigortu ahala indartzen gaitu itsasoak.

Uretan dakizu deus ez zela hainbesterako.

Kezkatzen zaitu soilik ertzaren lausoak,

eta kosta begi parean finkatzerako,

norabait iristeko trostan dagi besoak:

zaldi lurtarrok, sortu bagina urperako?

                   III

Berriro lehorrerantz zara abiatuko,

erabakigarri, eta jakintsuen eran.

Olatuek esan dizuten egia bertan

dute ttanttek izpitan multiplikatuko.

Uretatik at ja —greziarren ispiluko—

zuk edan duzu bera eta hark zaitu edan,

erantzun guztiak daramatzazu soinean

—ez ahal dituzu uretatik kanpo ahaztuko!

Itsasotik irten den gizakia beti da

ikusgarri, aratz, naturaz gaindikoa;

totem zaharberritzaile bat, aspaldikoa.

Luzatu egin du marearen erretirak

hondar hezetik arropetara artekoa:

harro zoaz, alga otzanen usainekoa.

                   IV

Tristeziak naretuz, neurriratuz pozkidak,

igerilaria egunero jaioko da.

Bizitza horixe da: da capo eta koda,

galtzen ondo dakiten galtzaileen partidak.

Uretan probatuz kiribiltze eta jirak,

itsaspean hil da behazunaren galkorra.

Besoak gurutze flotatzea bihurtuko da

hil beharrik gabe berriz pizteko joko bat.

Flotagarritasunari nola esan kito,

uretan haurrak erditzea ez bada kalte

eta hilak Gangesera badaramatzate?

Ulisesen duda hezurmamitzen du mito

itsastarrak; katea bera arraun litzateke,

gure aukeran balitz igeri ala ito.

BONSAIAREN AJEA

Soneto bat ez al da bonsai baten antzeko?

Enborra borondatez zuzendu nahi honantza;

babestu, sufri ez dezan haizearen dantza,

naturan libre dena bihurtu guran etxeko.

Mutilazioa, hitz eta adar esaneko,

guraizeen torturak ezin du izan txantxa.

Neurriak jakinduria eskatzen du, antza,

erroak ez jaio arren ontzian sartzeko.

Batzuetan merezi du, halere, paisajeak.

Ehun urte behar dira murrizten ikasteko

zenbat puntada jos ditzakeen justu trajeak.

Poetaren eskutan hartzen duen eiteak

balio behar luke mundua laburtzeko:

edertasuna ordain, bonsaiaren ajeak.

ZUMETA

Gauzak urratu eta harramazka eginez

datoz mihisera benetako koloreak:

kimika bortitza, buztin bizien oreak,

pultsua bor-bor, lerrora ekarri ezinez.

Ezina margotu eta ekina eginez,

izenburu bila natorren babaloreak,

erail beharko ditut orbanen amaordeak,

Zumetaren suak amatatzerik ez denez.

Zuk arrazoi literaturaz mesfidatzean:

mantxen zurrunbiloa du zinez amoreak,

ez du onartzen ostentzerik lerro artean.

Bridatu ezin den eskumuturra airean,

petaloz petalo ulu dagiten loreak:

zuri esker daukagu Guernica bat etxean.

DANTZARIA

Menderatzen dituzu hezur, pausaje, gihar,

zure zerbitzura hatz, belaun eta ukondo;

malgutasun petoa, bestondoak bestondo:

munduan zu bakarra da aski, eta bi, lar.

Gorputza beti zure esanetara dago;

zure esklabo eta zerbitzari da; zu, jabe.

Obeditzen dizu leun, txintik atera gabe.

Mami den maitaleak, zelan esan akabo?

Diziplina: zartailu, plazer, tortura gailu.

Gaur laztanaren tenore; bihar zakar, mailu:

“Elkar birrindu dugu biok, bakean gaude”.

Jo zenuen gorputza; orain zu bere laute.

Bera diktadorea eta zu jopu ihar:

jakina da, nor den noren zerbitzura bihar.

ZIRRIBORROEN GORAZARRE

Inora ez doazen zirriborro ederrak:

lerro-dantza, orban gorri, gezi eta tatxoi,

Moby Dick harrapatu ez duten zenbat arpoi!

Saiakera hutsak, dibertimentu herrenak,

letraz guk jaso arren, lapurtuak direnak,

ganbara umeletan idatziak, ez saloi

dotoreetan; izarrik ez, asterisko bat doi;

kaiera trinkoan argi-zoriko kimerak.

Amaitu gabea baino hoberik ba al da?

Lerro bakarrera tolestutako nobelak

garatu gabeko jenialtasunaren galgan;

haiku-kaikuak, nagiaren printza epelak,

trabaturik daudenak moldiztegiko maldan,

harroegi izateko apaleko ale ergelak.

ISOLAMENDUAREN FANTASIA

Etxe bat muino batean, aise bakartua,

postarien pereza, neke eta jakin-min;

argi-ehizan leihoen ahoak eta berdin

zaraten kontra horma lodiz gotortua.

Barruan, konpainia gorena, beheko sua.

Kanpoan loreak, hortentsia eta jasmin,

baratze eremutik urrundu ez nadin,

izan dezadan urtaroak nola neurtua.

Bizilagunik gabe, haien hotsik ere ez.

Nola arnasten dute isolatuek denbora?

Ispilua erloju bihurtuz, derrigorrez?

Auzo mundutarrei luzaro bizkar emanez,

isolamendua bilakatzen da bolbora:

betor bisitaria, bakartuen ondora.

EGUBERRI GOIZA

Oturuntza biren arteko isiltasuna.

Amaiera ttipien hausnarketa giroa:

beste astebete eta urte hau badoa,

bi mila urteri gehituz bere oihartzuna.

Aurtengoa ezberdin, ala aspaldi entzuna?

Lekuko izatearen pribilegioa,

pairatzearena higadura, arrastoa;

galerak zenbatuz berpiztearen fortuna…

Labeko beroa eta terrazako hotza,

Vivaldiri diogun gorroto eta mira:

lau urtaroen hizkuntza ez zaigu arrotza.

Herdoildu da leihoari eusten zion gontza.

Txakur-belarria duten urteak badira,

eta orok darama bere hezurra hobira.

URTEZAHAR

Zer metafora da urtezahar-gauez xanpaina?

Ur-jauzi bat esku artean botilatuta:

mantel gain eta hatz-arte oro apartuta,

indarrean dator korrontea, kapitaina!

Kortxoak sukaldeko sabaia jo du baina,

burua dabil burbuilak ezin bezatuta;

eferbeszentziak daramanez gaur batuta,

kemen aerostatikoak bete digu zaina.

Kortxoa ote gara gu errekan flotean,

edo traban den kristalezko sabai pitzatu?

Alkoholak piztu dituen hamaika kantu,

ala korrontea denboraren manupean?

Erantzunik ez dugunez botilan kausitu,

topa egin dezagula hatorren urtean.

URTEBERRI

Hautatu dituzu urte berriko desio

urtero hautatuak eta bete gabeak?

Daudela urrun gaixotasun larri, grabeak,

traumarik gabe ikas ditzagula lezio

zailenak, izanik geure buruen jabeak.

Lagun ezagutu berriaz, nola ba, fio?

—“Zaharrari despedida ona eman banio!”—.

Arditzat gauzka egutegiko artaldeak.

Nahiz eta dirudien tarteka dantza askea,

xakean gailentzen da kale-jira lotua;

peoia bazara peoi legez mugitzea,

ez dorre, ez erregina denez gure patua.

Aurrerantz eta alborantz da nire hautua:

noiz beltza, noiz zuria, bi zaldiz bizitzea.

PLANTO ETA AMORE (II)

Bidaiari uko, planto; dagoena dago:

hemen egin dut nire buruarekin tupust.

Alfer-lana da etengabe bete eta hustuz

pentsatzea zerumuga horizontalago

bilaka litekeela; beti kezkatuago

topak topari jarraituz egiteaz zurrust.

Itsaso, laku eta ibai guztietan must

sartzeak ez du esan nahi ur sakonago

ei diren horien kontrapisuaz bizitza

txinparta ñabar eta konfeti bilduma

izango denik, zazpi itsasoetako bitsa.

Altxorra? Ipar-hego eta eskuin-eskuma

begiratzeko moduko etxe baten giltza,

zeinetik, deus ez jakin arren, guztia suma.

POZAREN ERDIA (II)

Erdia bai, baina ez erditik pitzatua:

poz horixe, txertatzen zaituena galera

guztien kontra. Etxe berrira mudatua

zarela, bada pozekin gertatu antzera,

zer gal, zer hautsi, zer ezustean topatua.

Neurgaitz bezain ukaezina den abelera,

gogaitu gabe bultzaz eusten zaituen bera:

erabilerak osotu du erdi maiztua.

Erdi hori ez saldu, baina egin tratuak

—lilura eragin eta multiplikatzeko

herenarekin aski du arte abstraktuak—.

Izan dadila fruitu bat zure baratzeko.

Ez izan beldurrik bildu ahala galtzeko:

pozak poza hartzen du, nola su hartzen suak.

ONIK HELDU ZIREN?

Papurtu da etortzeko geneukan denbora.

Hagitz laburrago denez itzultzean bira,

oihanerako puskak batu beharko dira

deliberatzeko aldiak baduen nora.

Latin otoitz zaharrek zioten ora et labora:

sugerloju estuak geure lepoan tira;

zer egingo dugu orain haiei begira,

belaunaldi berriei so, lilura ala aztora?

Zertan bihur poema otoitz, otoitza auhen?

Etorkizuna magalean izan genuen;

noiz egin zuen jauzi hurkoaren altzora?

Okerka, bagoaz, bide okerretan gora.

Ezin jakin atzoko gure pozak non dauden:

onik heldu ziren, orain goazen basora?