Urtu aurretik

XABI BORDA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2022 Xabi Borda

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2022ko martxoa

Edizio hau: 2022ko martxoa

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

IGLUA TANTAKA

AZKEN JELAK

uste dut urte hartan izan zela

oraindik ixteke elkarteak

mahaian hamar lagun

eta pantailan

antartikatik inoiz etendako izozmendirik handiena

bisaietan seinaleren bat topatzen saiatu

izango zuen norbaitek azalpenik

izan behar zen gure artean argi printzarik

baina sorbaldak altxatu

eta begiak makurtu genizkion elkarri

ez genekien nola iritsi ginen haraino

eta larriagoa

inork ez zuen ideiarik handik nola atera

azkar edan genituen edalontzietakoak

azken jelak urtu aurretik

gero mugikorrak eskuetara

laster iristen hasiko ziren

ustekabeko deien zain jarri ginen

ISTRIPUA UR HANDITAN

marrazo hortzak kroskoan margotuta

jo gintuen izotz-haustekoak

berriro irekiko ez zen masail-hezurra

arrakala bat ontzian kubierta erdi bi eginda

agur keinurik ez eskurik ez airea astintzen

ez itzuliko gara ez eutsi apur batean

bengala itzaliak laguntza eske

denak ihes gugandik

arrain sardak urpeko hodeiak hegan

itsas ardiak jitoan beste egunsenti batzuk argitzera

norabide guztietan antzarak ortzia gezikatuz

mundua joan zitzaigun amore eman gabe

mundua joan gure baitatik

negu honen udaberri guztiak eramanez

IZOTZ AROAREN AMAIERA

termostatoaren errobera doitu eta

azken glaziarraren aireak bildu du bilera gela

lamada dago kanpoan

kafe hondarrekin nahastu animalia hezurrak

eragin eta edalontzia irauli etorkizuna iragartzeko

mahai gainean konstelazio herren bat

arbel zurira atera zara dakusazuna azaltzera

labarraren hormetan marrak errotulagailuz

datuak adierazleak zenbakiak grafikoak

ez du itxura onik jainkoak haserre daude

anabasaren erdian mamut bat odolusten

samako ileak laztu dizkit aire girotuak

orduan ohartu naiz zeren eske zatozen

beste jaioberri baten bihotza eguzkiari eskaintzeko

ARRANDEGIKO MOSTRADOREA

neure bizkar gainera igoa

konkorra hazi dudan muinoan

aitzurrean nabil lurra ateratzen dut

giharrak erauzi zuztarretik mamia irauli

hemen behar du gulliverren ezkutalekuak

x formako orbainaren ondoan

zazpigarren ornotik gertu

hemen da aspaldi ostendutako kutxa

ortzadarra balitz bezala zabaldu dut

bertan larruzko poltsan idazteko aiztoak

eta arrandegiko mostradorean arrainak nola

hala izotz artean gibela giltzurrunak birika zatiak

transplanterako prest

ENKONTRU TALKA (I)

trabeska jarri zait unibertsoa

autoaren fokuak gurpildun zulo batera zuzenean

nire abiadurak ez du heldulekurik

kristal txikiz bete zait ahoa garrasia

klaxona sakaturik geratu da etenik gabeko adarra

airbaga zerura doan sunda globoa

bular zulatutik airea

odoletan atera naiz leiho zartatutik

beste autoaren barnean ikusi zaitut konorterik gabe

errepidea kamioiak ibaia fabrikak geldi

odolbildua eragin diogu autobideari

argi urdinak entzuten dira urrunean

helikoptero bat gure gainean hodeiak ehotzen

elurra dator

BEHE-LAINOA

muinora igo naiz goizean

kateko zakurrak bere eran agurtu nau

beleak karraka argindar kableetan

behe-laino itxia

maldaren larrienean arnasa estutzean

gizon bat agertu zait

ez nuke esango garai hauetakoa denik

zerbait dio ahopean

eguraldi petrala gaurkoa edo

ez al geundeke hobe etxean

ez diot ezer ulertu ezin berbak ertz egokitik ebaki

buruaz agurtu

dozena erdi pauso eta ganduak irentsi du

bitartean

euri txikia hostoen kontra morsez

AIREAN

hegazkinak lurra hartzean hodei baten itzala gainera

elkarrengandik urrundutako bi galaxia gara orain

nire hatzak zure atomoen bila mugikorraren pantailan

baina hemendik hara espazioa okertu egiten da

elkarri eskurik eman gabe ere

berdin eusten dio arratsalde honek

turistak eskailera mekanikoan behera

inbidiaz begiratzen diet

xingola metalikoan hilotz bat maletarik ez

aduanakoak datoz

erreklamazio orririk bete gabe atera naiz presaka

atarian nabil neure izenaren bila

esku arrotzek idatzitako letren artean

autoan sartu eta ez diren kaleetan barna naramate

txiklea mastekatzen dut belarriak zabaltzeko

sir hauxe duzu paradise hotela diost gidariak

sarreran norbait pianoa jotzen

harrerakoak begia kliskatu paperak sinatzean

larrialdi irteeraren bila hasi naiz zer gerta ere

taket batez blokeatua dago ordea

gezi berde bat gainean dirdirka

DEIA

lagunak deitu dit

soldata kobratzeko arazoak ei ditu

enpresa ez omen doa hain gaizki baina betikoa

lasai egoteko ez didala dirurik eskatuko

hitz egin bakarrik

arazoa ez dela bera entzun nahi duela

mundua dabilela okerreko xendratik

moztutakoan interneten sartu naiz

erostear nintzen egongelarako sofari erreparatu diot

eskaria ezeztatu dut

leihotik begiratu

erosketak egitetik bueltan aldamenekoa

kale-garbitzailea haize makinarekin orbela biltzen

jendea paseoan

eta hau dena pikutara baldin badoa zer

HOZKAILU MATXURATUA

DROMEDARIOA

etena ortzi-mugaraino irristaka

alde batean harea bestean landaretza lehorra

jeepean eraman gintuzten ertzeraino

hantxe amaitzen zen dena eta hasten bizitza

gidariak abisua: erloju iraulia da mundua

lur emankorrak ziren bi aldeak duela ez asko

hego haizearen hasperenak aurpegian

uda egun hau ere bukatzear

liluratu egiten nau oraindik mareen joan-etorriak

uhin bat bestearen atzetik galderak gure isiltasunera

noraino hurbildu ote da lerroa

desertuak noiz egingo du talka olatuen kontra

lepoa biratu eta bero hodeiak lehertzera doaz

hondar ale bat sartu zait begian

dunak eta oasiak hegan guregana

laster hor aurreko putzuetan

itsasoak atzera egitean

egarriz hildako dromedarioa agertuko da

DIMENTSIO PARALELOAK (I)

ia hutsik dagoen parkinga pantailan

planoaren erdian auto bat kristal ilunekin

inguruan ofizinak unibertsitatea

banku baten egoitza nagusia

ondora iritsi autoa enfokatu du kamerak

norbait irten gidariaren atetik eta

geldi zegoenaren atzekoan sartu da

barrura doa kristalezko begia

hitzen beharrik ez duten bi heldu

egunak elkar ikusi gabe

bataren ezpainak bestearen hortzetan katigatuta

masailetan hatzak gako sekretuak tekleatzen

musikarik ez unea girotzeko

arnasa hotsaren larria besterik ez

gero eskua galtza batzuen botoia askatzen

kanpora kamera berriro

gehiago ari dira iristen lantokietara sartzen jendea

kale-garbitzaileak goizeroko ibilbideari ekin dio

ikasleak atarian

motxilak karpetak haserre berriak aldean

berotu ahala

gero eta argi gehiago egiten du ortziko bonbillak

unibertsitateko sarrera lehen planoan

g e o l o g i a hizkiak nabarmendu ditu zuzendariak

fakultateko sismografoek salbu

inork ez ditu sumatu auto barruko dardarak

EKLIPSEA

hurbildu zarenean egin dio hozka ilargiak fokuari

ilundu egin da gure antzoki txikia

musu trakets bat sumatu dut masailean

“eskuak ihes egingo zion argi teknikariari”

gauerdiko kanpaiak goizean

“soldatze maskarekin daude horiek

fusiblea aldatzen ariko dira

erreko zen hariren bat zeruan

sasoi hauetan ohikoak izaten dira

zirkuitulaburrak lainoetan”

jostari antzematen zaitut

antzezpen atipiko honen erdian

gero ilargia etorri bezala badoa bere alde ezkutura

fokuak orain min ematen du zuzenean begiratuz gero

distira ikusi dizut hortzetan

dena nire irudipena izan ote den zalantzan geratu naiz

DISTANTZIA

hilabeteak egunkaria irakurtzeari utzi geniola

errealitateari distantzia hartzea proposatu zenidan

mugikorrak entregatu genizkion elkarri

“mamorro berriaren garapen-kurbetan mareatu gabe

dena errazagoa izango da”

ixten ari diren enpresen kontaketa amaitu

itsasoak dakartzan itoengatik larritzeari utzi

urrun egon klima aldaketaren hurrengo erasotik

kafearen lurrinak sukaldea betetakoan

liburu bat irakurtzen dut gosaldu bitarte

edo txango bat bestela mendiko aldizkarian

gero zure aurpegian bilatzeko

lanera bidean izango dudan eguraldia

irribarre bat kausitzen badut ateri den seinale

dena den badakit

glaziarrak harrapatutako gorpuak agertzen hasiak dira

estuegia zait bero hau

OPORREN HASIERA

urteroko usadioa gurean

oporrak hartzen zituenean

etxera ekartzen zuen aitak buzoa

azkenengo egunean poltsan sartu eta bainugelan utzi

amak beteko zuen ontzia gero bertan murgiltzeko

astronautarena zirudien jantzi urdina

ura nola belzten zen begira anaia eta biok

arropatik burdin-hautsa

hara hor metal astunez betetako lakua

odesako portu minimala

apustu egingo genuen

zenbat arrain agertuko tripaz gora

horrela hasten zen gure oporraldia

herriko jaiekin batera

ordurako martxan barrakak tonbolak festa batzordea

desberdina izango zen beste udaldi bati ongietorria

zubi zaharraren ertzetik suzko erroberak

ilusio aldi motx baten hasierako eztandak ortzian

urte horretan ordea zerbait jazoko zen

oinarriak janda zituen zubiak

artean anaiak eta biok ezer barrundatzen ez

festak horrela hasi ziren azkenengo aldia izango zen

AUTOMATA MATXURATUA

edalontzi bat arropa artean

ezti potea erreminten kutxan

zaparrada ari du kanpoan eta aterkirik ez

zapata bakarra lanpasean

sakelakoa ostu didate

olio beharrean dira sabeleko hortzak

kirrinka egiten dut

latorrizko zango besoei begiratu eta

beren kasa dabiltza

bizkarreko gurpila biraka

ezin kanpora atera giltzarik gabe

kaxoi hauetan behar du falta zaidan denborak

ez naiz iritsiko

lehortu egin zait eztarria urduri dirudit

txorrota zabaldu dute eskuek

bertatik edan dezadan

galdutako mugikorra urez betetzen hasi dira

TRUKEA

egina dago tratua

lotu dute lotu beharrekoa gure abokatuek

iluntzean trukatuko ditugu bahituak

herria ebakitzen duen zubian

bi udaltzain kalean gora eta behera

helikoptero batek glamourra emango lioke eszenari

udazkeneko hostoak trabatu zaizkit eztarrian

atzera egitekotan egon naiz

barka gaur ez naiz ongi esnatu sukarretan nago

baina patrikan dakartzat entregatzekoak

seinalearen zain nago ibaiaren ertz batean

hamahiru kanpai hots gauerdian

lokarriak askatu dizkiet zure mamuei

hegan doaz globoak balira bezala

beste aldetik hurbiltzen ikusi ditut

antzinako animalia desagertuak

urtzear den azken glaziarraren mihia

hemen naukazue ahoa zabal

labar txiki bat naiz

HEGO HAIZEA IPAR POLOAN

ELUR JAUSIA

Joaquin Beltrani

hor amiantoa arnasten da

eraikin izandako hondarrak zapaltzen dituzte

burdina bihurrituak teila hautsiak egurki belztuak

plastikozko uhinak joandako garaien iltzeetan

zer zen ba kamioi segida hura

lurretik erauzitako etxebizitzak bertan husten

elkarri egindako promesen lekuko izandako altzariak

tristuraren gatzak eroateko hoditeria

bakardadearen aurka altxatu ziren babes hormak

bete egin zen lepo egin zuen zuloak

bizi eta bizi bako guztia

horra iragana maldan behera

elur jausia neguak abandonatutako parajeotan

begira horra maratila bat ez den atea zabaltzen

han azuleju zatiz osatutako mosaiko abstraktua

buzo zurien barneko izerdia sentitzen da

azpian geratu zirenen xerka eskuareak dira

zaborra iraultzen dute hatzekin

erreko zaizkie begiak musuzuloak inarrosi

eztarriarekin dastatuko materiaren deskonposizioa

ez dute etsiko elurpean dena azaleratu gabe

sosegua berreskuratuko bada hiri papurtu honetan

ezin dira hondoan utzi falta direnen hezurrak

DENBORA MAKINA

eskutik heldu eta bertara eraman zaitut

hatza luzatu bigarren solairura

barautsa denborari txirbila ateratzen

iraganaren atean mirail bat

hor bizi naiz ikasle garaian oraindik

hor nago helduen artean ernatu berri

hautsontzian erreta kafea eta gitarra akorde okerrak

argindarra mahai gaineko flexotik nire burmuinera

mundu berri baterako fisika proposamenak apunteetan

elektroi eroak biraka amets berrien orbitetan

hor ikasi nahi ez genituen ikasgaiak

gaizki askaturiko problemen ezabagoma hondarrak

apalean elektronika digitaleko lana

gogoan dut irakaslearen izu aurpegia

programazio akats bat tarteko

atzerantz zihoan ordularia ikusi zigunean

tapa jarriko diogu zuloari

egin dezagun ospa hemendik lehenbailehen

izerditan esnatuko naiz bestela gauean

ondo prestatu gabeko azterketa haren erdian

ASTROFISIKA

koilarari eragitean zulo beltz txiki bat katiluan

hor behar dute eskumuturretik eroritako minutuek

ilunpetik atera ezin diren margoek ezinezko akuarelek

hor behar dute azkenik gabe geratu ziren adioek

eulirik ez gure inguruan

gelako hormek ez dakit noiz arte eutsiko dioten

heldulekuren bat bilatu nahi dut zure aurpegian

zuloaren alde honetara lotuko nauen haga

larri begiratzen diot kafeari

dena badoan istantean horra zure ahoan gordelekua

saltaka noakizu hitz batetik bestera

jausteko beldurrez

ez eten solasa lotu esaldiak atertu gabe

esan berriro kontu horiek itxaron iezadazu ahoa zabal

behera so egitean mundua dakusat

azukre koskorra katiluan desegiten

HUTS EGINDAKO ARMISTIZIOA

negarrez zatoz

panpinarik kuttunena esku batean

bestean hanka mutilatua

“txikiegia da horrela hiltzeko

lagundu”

jolas-gelara eraman gaituzu

hatza luze erakutsi diguzu non jazo den

nabarmenak dira eztandaren ondorioak

ezin pausoa eman jostailurik zapaltzeke

guk elkarri begiratu diogu

urteak etxe honetako armistizioa sinatu zela

ezin azaldu nola gertatu den zer lehertu den

baina urduritzen hasia da nazioartea

lanak banatu ditugu

kirurgia konplikaturako hartu dizu umea

eta nik txaleko astuna jantzi dut

gela poliki-poliki jasotzeko

metal detektagailuaren laguntzaz

ZINEMATIKA

pedalak erantsi dizkiot

lurra alderik alde zeharkatzen duen ardatzari

pedalak zure oinei

txirringari hurritz makila saihetsetik sartu eta

eutsi

ez dakizun zorua muturrez aurrera erori

eutsi makilari

zure pedalen erritmora egin dezan dantza planetak

elektrizitatea dabilkizu neurona batetik bestera

hanketako giharrak tenkatzeraino

begiak elkarren kontra igurtziz piztu duzu dinamoa

auskalo zein piztiarenak diren

katea mugitzen ari diren hortzak

eraztun berriak munduaren inguruan bueltaka

saltoka arrain gorri bi erradio artean

saturno txikiak marraztu dizkiezu gure ametsei

irrist egin dit orekaren ardatzak

lurrikararen lehen dardarak sumatu dituzu

atzerantz begiratu

grabitate indarra dator zure bila

izua antzeman dizut aurpegian

ez dakit noiz hasi zaren negarrez

zorua jo aurretik edo ondoren

odol zaporea zabaldu da bion aho sabaian

DIMENTSIO PARALELOAK (II)

hitzen beharrik ez duen bikote bat pantailan

udako etxe baten sukaldea behar du

itsasoa entzuten da

arraunlariak entrenamenduan eta surfistak

biluzik daude

ez dira gazte-gazteak ere

denboraren arrastoak irribarreetan

ezkonduen eraztuna batek

nahita hartu du kamerak gertuko planoan

gereziak eta txokolatea ahotik ahora

urrun dituzte umeak hipotekak mundua bera

oso urrun den-dena

aparretan daude

bat-batean tinbre hotsa

ezagun da ez dutela inor espero

kolpetik gelditu dira

ezkaratzeko ordularia fondoko olatuak

eta arraunlarien palak

bigarren aldiz jo dute tinbrea

TITANIC

txatarrontzia izozmendiaren kontra finantzen itsasoan

labe-zorriak asetzeko materialik gabe geratu ginen

biharamunean giltzatu zuten herriko fabrika

sua itzali infernuan

kutxa beltza hartu eta ihes egin zuen kapitainak

gosaltzen edalontzia irauli egunkari gainera

ura hazita zetorren ate azpitik

gal genezakeen guztia urpera

azken dantzaldia katiusketan egitea proposatu

baina herriko banda ez zen agertu euriagatik

lantokiko sirenak isiltasun bustia zabaltzen zuen

errepide bazterrean eskegi genituen buzoak

marrazoak uxatzeko txorimalo urdinak

iluntzean hipotermia saihestearren su eman genien

erdiak salbatzeko espaloian utzitako hiru txalupei

alboko egur-fabrikatik oholak hartu

eta errepide erdira bota

ura oldartzean inor ez zedin heldulekurik gabe geratu

branka eta popa ortzira buruz

zakatzak zabaltzen zitzaizkigula amestu genuen

urrutiko hondartza batean elkarren ondoan

esnatzeko promesa egin arnasa sakon hartu

eta batak besteari sudurra itxi

akuarioko arrainentzako jana bezala

mara-mara joan ginen hondorantz

DANTZARI KAUKASIARRA

laukiz osatutako figurak atergabe

eskuineko botoiaz biratu

ezkerreko palankatxoarekin lurrartze puntua ipini

hutsunerik gabeko ilara lortzean lerroa ezabatzeko

goraino egingo zuten bestela laukiek

sabaia jo eta

dantzari kaukasiarrak adio dantza dantzatu arte

horrela aspaldi honetan gertaerak kezkak beldurrak

gero eta biziago

buelta eman eta beren lekua topatzen saiatzen naiz

baina forma definigaitzei ezin tankerarik hartu

ez dakit non utzi nola osatu errenkadak

martxa honetan laster joko dut goia

g a m e o v e r

nire barnean koloretako gaztelu bat ari da hazten

SAGASTIAREN ABAROAN

zubi ondora heldu gara

sagasti baten magalean aparkatu

eta barandara hurbildu naiz

aho bat da lurra sagarrak irensten

hotsik atera gabe joko dute behea

gidaria bikaina da animoak ematen

heldulekuak paratzen dizkigu adorea amarratzeko

“zoruaren kontra maspilduko zarela uste duzunean

orduan eutsiko dizu sokak

burmuinean adrenalina eztanda txikiak

ez dago pareko sentsaziorik”

horra neure burua errepide erdian

zelula multzo hautsia asfaltoan barreiatzen

bi besoak zabaldu eta salto egin du lehenak

gogor egiten du tira munduak

goitik behera ziztuan doan hegazkina da

sokak tinkatu dionean entzun da garrasia

bibak eta oihuak gure artean

esku anonimo batek igoarazi nau barandara

animoak datoz lagunen ahotsetan

begiak itxi imintzio txiki bat

banoa baina ezin

atzera egin eta eskudeletik jaitsi naiz

askatu egin ditut soka arnesa traste guztiak

isilik denak inguruan

bi sorbaldako norbaitek “ulertzekoa da”

bakarrik jo dut autora

sagastiaren abaroan itxarongo diet

GILTZAK

atea ixtean elkarri begira geratu gara

eskuak patriketara haztamuka ziztuan

kakatzarra

barruan geratu dira giltzak

etxetik auto-kaleratuak

ordezkoen jagoleak non diren errepasatu dugu

oporretan zure gurasoak

mendira joana izango da anaia

oskolik gabeko barraskiloak gu

bion sosekin kaña bana ordaintzeko adina batu

etxe aurreko terrazan eseri

eta azkenak balira bezala edan

laster ilunduko du hoztu

urduritzen hasia nago

lehenbailehen behar dugu sarraila libratzea

telefonoa hartu eta aseguru etxera berriro

hamar tonu

baina ez du inork erantzuten

TANTAK

uda hasiera hor nonbait deitzeari utzi zenionean

zaratak entzuten hasi nintzen

zabor bilketako kamioia

banatzaileak bizilagunei tinbre joka

ezin zenidala idatzi esan zenidan

baina badakit nola lehertzen diren xaboi ponpak airean

ikusia naiz gazteluak amiltzen marea igotzean

sakelakoan dantzan atzamarrak behin-birritan alferrik

hondartzako kantinetan izotz-edariak bezala

irabiatzen du denbora sukaldeko hozkailuaren motorrak

sargori dago

minutuak kanilan behera tantaka

ITXARONGELAN

abailduta

hortzak estututa

sabelari eusten diozu

erraiak aterako zenituzke

sukarra jaisten ez

zain egoteko eskatu digute

sonarra prestatzen ariko dira

zure itsaspea esploratzeko

materiala errebisatzen urpekariak

hondoa jotako barkua zara

hesteak kolorea galdutako arrezife

plastikoak eta algak urdailean

begietaraino iristen zait itsas maila

oihu erlats bat korridoretik

zure izena ulertu uste izan dut

urpean uhinak ez dira berdin hedatzen

beste inor altxatu ez eta besotik heldu dizut

jaikitzen lagundu eta bagoaz

laster aterako gara ur azalera

ARRATSALDE BAT AIREPORTUAN

harea belaunburuetan oraindik

hondartza egunari amaiera emateko bidetik atera eta

hondarribiko aireportu atarian aparkatu dugu

kristalaren bestaldetik begiratzen diezu hegazkinei

zooko animaliak dira

zer jaten ote dute orka handi horiek

pistaren erdian txaleko horiduna

seinaleak egiten piztiari txiri-bueltak egin ditzan

patrikan izango ditu arraintxoak sari-ordainetarako

sabel barruan bakoitza bere aulkian eserita

eskafandra jantzita irudika ditzaket turistak

etxeranzko bidea hartzea otutzen bazaio ere baleari

hodeiak urruneko hiriak askariko ogia

dena urtzen zaizu lerdetan

zer zapore ote zeruak esnezko hortz horien artean

aireratze pistara sartzeko hegazkinak bira ematean

kalatxori batek hartu dizu lur burmuinean

DIMENTSIO PARALELOAK (III)

ohe ondoko mahaian argi txiki bat piztuta

diru-zorroa eraztuna autoko giltza

ilunak bildua du hoteleko gela

bizkarrez hartzen ditu kamerak

ile xerloak oheburukoan korapilaturiko huntz

arropak lurrean orbel

iraganaz zerbait xuxurlatu bitartean

orgasmo osteko barealdia antzezten dute

irribarre nasaia eskatuko zieten

bietako batek ordulariari begiratu dio

keinu mingots bat eta maindirepetik atera da

jantzi aurretik botoiari sakatu

gora egin dute pertsianek

argi izpiak gela barrura

kaleko eszenak hartu du pantaila

ondoko espaloia mukuru

auto batzuk bigarren lerroan argi laranjak piztuta

lantokietatik jendea irteten etxera itzultzeko ordua

eguna amaitzen hastera doa

LUR AZPIKO EGUZKIA

biraka jarraitzen du itsasoak urdailean

olatuak eztarrian gora

galerna batek lausotzen ditu gure begiak

hondartza zuri batean gaude

hiru robinson crusoe

bata bestearen ohol iritsi ginen honaino

txirlak bagina bezala utzi gaitu elurretan mareak

oasirik gabeko basamortuan dromedariorik ez

hareak erre egiten dizkigu oinak

hodeiek euri tropikalak arratsaldero ipar polotik

lur azpiko eguzkiaren peskizan etzan gara

hormatzen ez den behin-behineko larritasunarekin

oinatzak hondarretan olatuek ihes egiten duten aldiro

artikoko hiru hartz izeberg gainean saltoka

zenbat negu ote iristen ez den uda honek

dena itsaso dena kezka dena sosegu eza

zein balek irentsiko ur lasterrak eramaten utziz gero

zein arrainen bazka izanen gara ohartu gabe

izotz blokeen gainean giharrak astindu ezinda

bata bestearen arnasatik oxigenoa hartzen

amore eman ezin duten hiru naufrago gara

GLAZIAR BERRIEN ERDITZEA

PERISKOPIOAK

itxi kamaroteko atea eta gerturatu belarria

ez du inork entzun behar

urpekontzi honetako marinelak poliziak izan daitezke

ez du inork jakin behar

nire barnean zu lako ume bat ezkutatzen da

begi nabarrak eta azala zuk baino ilunagoa

joaten ez zaion izu dardara ezpainetan

makina-gelan gordea dago aspalditik

kanpotik inork ezer suma ez dezan saiatzen naiz

haren pausoen erritmoan taupadak ematen ikasi dut

nire arnasa hotsarekin estaltzen haren hasperenak

sototik zarata susmagarriak datozenean eztul egiten

ez dakit nondik datorren noiz sartu zitzaidan

zein portutan topatu zuen zirrikitua zabalik

bustiak zekartzan galtzak eta kresal usaina

ez da gure hizkuntzan mintzo

baina badakit zerbait duela ments

begiak utzi dizkiot bila jarrai dezan

ur azalean erne diren bi periskopio

ezinezko uharteen peskizan

ENKONTRU TALKA (II)

laguntza bila zatoz testu-liburua zabalik

donostiatik atera da autoa 80 km/h abiaduran

ikaraz irakurri duzu enuntziatua

baionatik kontrako noranzkoan bestea 115 km/h-ra

asmatu zein herritan hautsiko zaizkien kristalak

espazioa eta denbora nahasten dituen formula bilatu

eta zenbakiak bueltaka jarri ditugu loteria ontzian

zein puntutan izango da istripua

zein kilometrotan entzungo dira metalak tolesten

larri begiratzen diozu

ekuazioaren tututik behera datorren zenbakiari

nola ez egin atzera aldatu errailez geratu etxean

ikusi egiten dituzu gurpilak biraka elkarren bila

erremediorik gabe

ezin al da beste formula batekin askatu etorkizuna

ez al da planeta honetan bestelako fisikarik

non daude ezkutatuak alderantzizko indarrak

zergatik behar du denak odoletan amaitu

ez naiz ni izango zinematikaren jagolea

ez dizut mundu honen mekanikaren alde hitz egingo

uhalaren beharra aldarrikatuko

garbituak ditut hamaika ezbeharren arrastoak

galtzak altxatu eta ezkerreko zangoa erakutsiko dizut

ikusten al duzu orbain hau

oraindik min ematen dit

SATURNO ETA JUPITER 2020KO ABENDUAN

egunkarian zu eta ni

koloretako argazkian

lehen planoan nire urdaileko zirimola

errenditzen ez den jupiterreko ekaitz hori

kazetariak dio hor goian batuko garela

bi planetok puntu bera

gasak nahastuko ditugula urteko gaurik luzeenean

ez al da ederra

elkarrengandik milioika kilometrotara egonagatik

keplerren indarrek irristatu eta

zure eraztuna zeharkatuko dut

goizalban eskuak luzatuko ditugu

baina hatzek elkar ukitu gabe agurtuko gara

ezer gertatu ez balitz bezala jarraitzeko

putzu beltz amaigabean igeri

ARINDURA

ez aurrera ez atzera geratu da trena

argiak itzali aire girotua amatatu ezin ateak zabaldu

landa erdian gaude akuariumeko arrainontzian

atmosfera propioa dugu orain zakatzez arnasteko

matxuraren kausaren bila hasi naiz

urte larregi trenak ferratzen

lineako tentsioa galduko zen azpiestazioa erori

zirkuituaren ustekabeko irekiera gehiegizko korrontea

software akats bat

edo okerrena

makinistaren bihotzak pott egin du bat-batean

aurrean dudan amak karpeta darama magalean

hiriburura doaz paperak zuzentzera

hiru umeak bata bestearen gainean saltoka

parez pareko agureak urduri begiratzen die

neska bat liburua leitzen

bi gazte geldialdiari garrantzirik eman gabe musuka

kontablea izan behar duena izerditan

aireak zenbat iraungo digun kalkulatuko zuen

nire ondokoa orain kristalari orain mailu gorriari so

saltinbanki begiradarekin

koloretako arrain sarda exotikoa gara

azkenean argia itzuli eta martxan jarri da konpresorea

hemen da mundua berriro ere

bagoiaren kristaletatik irristatzen

irribarreak trukatuz bagoaz norabaitera

posible ote da arindura hau betirako gordetzea

AERONAUTAK

sukaldetik sabaia zedarritzen ari den hegazkina

alboko marra egiten ortziko futbol zelaiari

salabardoan jaso duzu

burmuinaren orbitan biraka dabilkidan kezka

ez larritzeko diostazu

lurraren erakarpen-indarra ez da arindu

betiko abiaduran jausten dira sagarrak euria baloia

ez gara hain erraz libratuko mundu likatsu honetatik

izan daiteke

baina lasaiago nabil patrikak harriz beteta

ikusi nola egiten duen txistu kafe-makinak

begietan propanoa erretzen entzuten zaizu

badakit nahita utzi dituzula zoruan

hondarrez betetako poltsak

ez larritzeko diostazu

baina badakit nire bularra zure arnasez betetzean

globo aerostatiko bat aireratuko dela estratosferara

SEMAFOROA

gorri dago semaforoa

oporretatik bueltan gara

jendea zebra-bidean bestaldera

zuhaitz ezagunak bazterretan

bihurgune bat eskuinetara gero zuzen aurrera

ezkerrean zelaiak eta turistentzako amu eliza handia

ederra da etxera itzultzea

leihotik aterea daukazu eskua

ur ertzean izango duzu gogoa beratutako behatzetan

alabari begian zakarra sartu zitzaion goiz hartan

edo malekoiko paseoan arratsalde amaigabean

urperatu nahi ez zuen buia gorria

eguzkia zeruertzean

lepoa jiratu eta bion egonezinek topo egin dute

eutsiko al diogu abiatzear den egunen segida berriari

nahikoa indar pilatu ote hurrengo geltokira iristeko

zeri heldu orain eguna nabarmen mozten hasi denean

poltsatik boligrafoa eta papera atera dituzu

berdera egin du semaforoak

enbragea askatu eta badoa denbora

ez dakit

erosketen zerrenda osatzen hasi zaren

edo ihes egiteko krokisa zirriborratzen

YUKA

Eiderri

lanerako atondua duzun txokoan zaude

betaurrekoetan pantailaren isla

koloretako taula batean karratu batetik bestera

irteera bilatu ezin duen sagua zara

molekulak probatzen dituzue gaixoekin

zainak zabaltzeko eta zainak estutzeko

ukenduak giharrak goxatzeko

burmuineko korronteei ezinezko bideak ireki

mina arintzeko modu berriak

zuen farmakoak

datorren belaunaldikoak omen prentsaren hitzetan

ondoko sofan nago denbora pasa tabletarekin

siberiara egin dut jauzi

bertan topatu dute yuka mamut kumea

haren zelula izoztuetatik dna zatiak atera

eta berpiztu egin nahi dituzte

ikusi egiten ditut

gu presaka leizeetan ezkutatzen garen artean

makal-makal hemengo belazeetara iristen

albistea erakutsi dizut

ea hain aurreratuak dituzuen genetika biokimika

eta biologiaren beste atal horiek guztiak

irribarre egin didazu

seme txikia egongelara sartzean urduritu naiz

moztu gabeko azazkalei erreparatu diet

zein luze ari zaizkion betortzak hazten

izututa begiratu dizut

irribarre egin didazu berriro

HELIOZKO AMETSAK

mundu txiki bat eskumuturretik zintzilik

itzali eta piztu dabiltzan bonbillekin malabarrak

jende mulkoaren barruan hirurok barraketan

laino arrosa bat bihurtu zaizu gogoa

zergatik ez du bizitzak beti zapore gozo hau

ilargiraino eramango zaituen ohe elastikoa ikusi duzu

hatzak luze salto bakoitzean

gorago iristeko zerua ukitzeko

kezkatzen hasi naiz jauzien neurriarekin

eskerrak arduradunak txanda eten duen

fisikaren indarrek inor atmosferatik at bidali aurretik

harrituta begiratzen diezu

elkarren bila dabiltzan auto nano horiei

jendea algaraka istripuen erdian

izar uxoak zeru-sare metaliko horretan

enkontru-talken bertsio arin bat

korrika zoaz biraka ari den tramankulura

jarlekuak hegan

joan doaz zaldiak motoak aulkiak

karruselaren bira bakoitzean airea astinduz agur

gurasook elkarri eskua emanda munduan geldi

buelta bakoitzarekin beste eskua astinduz agur

horrelakoak gara

eskopetaz zulatu nahi dituzten

plastikozko ahate horiak bezalakoak

beti errari ur geldian berun pipitei iskin egiten

hango eta hemengo haizeei hegoak zabalduz

horko lasterrei amore eman edo aurre eginez

lakutik ihes egin behar

urrutiko itsasoekin amets egin behar

askatu da eskumuturrean gaizki egindako korapiloa

badoa heliozko mundutxoa atzera zenbaketarik gabe

aho zabalik dakusagu espektakulua

transbordadore intimo baten aireratzea

horrelako ehun globo lotuko bazenizkidate

ilargira iritsiko al nintzateke

karruselerako beste bi txartel erosi dizkizugu

despedidak entseatzen jarrai dezagun

METABOLANTEA

badira helmugak bidearen erdian

bi karga positibo bihurtu gara elkarri iheska

hitz batek bestea dakar

biok dakigu nora garamatzan segida honek

hazten ari da esan gabe geratuko direnen zerrenda

isiluneak tartekatuz

lurraren errotazio abiadura mantsotzen saiatzen naiz

lanbroa ari du

gure atzean soilgune bat hodeitzan

hara hor tarteko helmugaren atea

erromako zubia alderik alde

mugikorra atera duzu patrikatik

tximeleta bat bezala ehizatzeko

ALKIMISTA

pipeta barruan zerbait berdea

kubetan antsietatearen zigarrokinak

bakardadearen bizarrak

hezur hautsa ondo xehatua

nahastu dituenean lurruna hoditerian barrena

arku elektrikoak hodei sintetiko sortu berrian

betaurrekoen babesetik begiratu dio likidoari

tututik tantaka beldur destilatua

pototxoak eskuetatik irrist

big bangaren ostean zipriztinak lau haizetara

bata zurira iritsi zaizkio ikararen molekulak

jantzia zulatu ileak erre azal barnera sartu

gorputzeko zelula guztietara

zainetako lasterrak zabalduko dizkio orain

muskuluak uzkurtu hezurrak txikitu

azala ilundu hankak okertu

begiak handitu

aurpegia aldatu zaio zientzialariari

musuzuloetatik bi antena handi atera zaizkio

kantuan ari da dardarka

bat-batean zarata arin batzuk

oin-hotsak pasilloan

izuak mututu egin du

isilik da katastrofea gertatu den gela

badoaz pausoak

jada ez da ezer entzuten

dardarka berriro

kantuan hasi da kilkerra

LANERAKO BIDEA

giltzari eman eskuaz enbragea sakatu

ezkerreko pedala zapaldu

beste eskuarekin erregaiari bidea ireki

ziztuan atera da bi gurpilen gainean

mendatean gora

errebuelta bat gero bestea

pendulua errepidean

zuzengunean hondoraino azeleragailua

kamioi bat aurreratu

ustekabean traktorea bidera

sigi-sagan badaki garaiz dabilena

txistu-hotsa belarrietan

beheko bidegurutzean eskuinetara

autobidean sartu

euli bat lehertu kaskoaren kontra

laster da ofizina atarian

aparkatzean arnasa hartu berriz

atzeko kutxatik ordenagailua atera

eta lantoki barrura

irribarrea ikusi diote

oraingoan ere osorik atera da in itineretik

DIMENTSIO PARALELOAK (IV)

tinbrea jo dute

galdara konpontzera datorren teknikaria da

berokiak jantzita beste bi aktore sukaldean

bakeroen filmetan bezala bihurkinak gerrian

bisera eta eskuan erreminta-kaxa

paparrean su txiki baten irudia

hau da existentziak epeltzera datorren heroia

berogailua dagoen txokora doa zuzenean

eskatzeko behar duen edozer

bakean utzi dute bere lana egin dezan

kamerak teknikariari jarraitu dio

torloju bati jira bestea askatu

hoditeriako pieza buxatua aldatu eta

berriro ireki du kaspio itsasorainoko pasabidea

iturriari ematean eztanda txiki bat

suzko geiser ñimiño baten irudia pantailan

teknikaria joan denean komunera begia

bertan daude beste biak

ura berotu artean arropak eranzten

ur-jausi pean sartu dira eskua emanda

ezin da zoriontasun ederragorik irudikatu

HONDARTZAN

eguzkitakoa zabalduta

erdi etzanda nago eklipse intimo honen barnean

jendea batetik bestera oinak uretan sartuta

batzuk azala xigor

txikiak ur ertzean jolasean

utzi egin dut irakurtzen ari nintzen liburua

ondora etorri zaigun saltzaileari

jela arteko garagardoetarik bat hartu diot

hego epel batek mugitzen dizkizu ile xerloak

niri begira zaude

harri-koskoak ziruditen kezkak

haizeak eraman ditzakeela iruditu zait

geratu gabe ote dabiltza trenak munduko bazterretan

askatuko al da goiko bizilagunekin dugun afera

noiz tokatzen zaigu berogailuaren errebisioa

lata zabaldu dut

psssss

airean doa azken beldurra

HORTZETAKO ESKUILA

etxe ondoko muinora igo naiz

arkeologoak ibili ohi dira bertan

uda oro indusketak

gain horretan dago lurperatua burdin aroko murraila

aurtengo kanpainan ari direnak ikusi ditut

parean tokatu zaidanak ez dela zorterik izan

ez dutela izpirik ere bildu

baina bila jarraitzekotan direla

pala soka baldeekin batera

ez etsitzeko adina itxaropen ekarri dutela

eder ikusten dira goitik muinoaren azpiko bi herriak

txukun jarritako etxe multzoak bata bestearen ondoan

sugearena eginez errepidea ibaiaren lagun

inguruan barreiaturik baserriak

lantegiak futbol zelaia soro batzuk basilika

munduko tokirik ederrena

posible ote da bestelako hondeaketarik

galdetu diot arkeologo gazteari

behera zulatu ordez gora jotzea

historiaren goiko hortzei pasatzea eskuila

hor beheko herriek

etorkizunean ze patu izango duten ikusteko

lokatzak jango ote dituen

amaieran hondarrak estalita geratuko al diren

plazak dendak kaleak errotondak

ero bati bezala begiratu dit

bere bekainak garaitza arku bi

esan gabe esan dit egoteko lasai

muino hau ez zuela ekaitz batek tapatu

ez dela ponpeia

harea aurpegian pausatzen hasten zaigunean

ez garela ohartuko

alde egiteko aukera izango dela dena estali aurretik

etorkizuneko arkeologoek lurra harrotzean

zorte apur batekin ez gaituztela bertan aurkituko