Birika zatiak

XABI BORDA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2004 Xabi Borda

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2004ko iraila

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

MEDIKUARENEAN

bularraldearen erradiografia

atera dit medikuak

argitara eraman eta

zati belatuak seinalatu dizkit

asfixia zantzuak

antzematen omen dira

saihetsartean

birika zatiak falta zaizkit

Goizaldeko hozkirria biriketan

IZPIAK

zirrikituetatik eguzki zipriztinak hasi direnean

aurreneko autoak belarrietara datozenean

gihar lehortuen bila

abian da berriro odola zainetan

aiztoa da goiza

nire betazalak ebakitzen

BEGI ZABALTZEA

kartoipetik jaio ginen haurrok

aurreko paretaren kontra

harrika bota genuen mundua

puskak erori zitzaizkigun hankapera

puskek ireki ziguten azala

minez begiak zabaldu genituen

estreinakoz egia batzuk ikusiz

egiak beren buruaz beste egiten

ITSASERTZEKO ARROKA

hemen natza itsasertzean

lurrak urtzen eta urak lurtzen diren bazterrean

hemen natza harri

harkaitz kosko

hemen natza arroka busti

uhinak ditut tai gabe kolpeka

errime iparretik ukaldika

gau eta egun

kresalezko lanbro bat gainean

eta atzera ertzetik uhinak

gogor amai gabe zafraka

olatuz laztan gaziz

bihurtzen ari naiz

itsaspeko harea xehe

BANATOR

banatorkio gauari

zelaira jausiko natzaio

etzanda osorik irents nazan

banatorkio beleari

isatsetik oratzera

ortzi gorrian hondoratuko dut

banatorkio

aire bila murgiltzeko

itsasora arrainari

banatorkizu

lurra janez

banatorkizu zuri

erne zaitezen herdoilpetik

NIRE HARRIAK

nire harriek ez dute estratarik osatzen

ez daude mendi hegietan

nire harriekin ez da etxerik eraiki

eskultoreek ez diete forma eman

ez dira inor harrikatzeko erabili

nire harriak lurpean daude

zu halako hamaika beherago

EMAN IEZAZKIDAZU BI

eman iezazkidazu bi bizitza

eta bat geldirik

alferrik galduko dut

eman iezazkidazu bi eternitate

eta bat oinutsik

zeharkatuko dut

eman iezazkidazu bi

eta altxatuko dizut hareaz

gaztelu bat

eman iezazkidazu bi

eta egingo dizut ur baldekadez

itsaso berri bat

TO

har ezazu beira eroria

kristal apurtuak nire eskuak

zure hutsezko horma laztantzen jarriak

elkarren marmolean murgiltzeko

alferrikako ahalegin hau

zurrunak sasoi honetako behelainoak

hartu bizitzak berunez beteak

paradisu herdoilduak

lantegi zaporeko izatea

eta kafe kikara batean sartzen den adina bero

portzelana apur bat hotza denerako

HIRETZAT

ez dinat

meatze urre gorrizkorik

kate batean hire lepora ekartzeko

zulatu eta hatzetan ipintzeko

jartzeko hire belarrietan

eskuturretan

ezin dinat

parez pare dugun itsaso hau

topa egin dezagun

bi edalontzitara banatu

ez dinat

hiri emateko ezer

mugitu behar hau ez bada

nori errendatu ez dakidan

zirkin hauek ez badira

IZAR BELTZAK

ekar itzazu bi izar beltz urez beteak

leiar-ortzi horretatik

eta joango naiz ezkutuka ortozik

eskuetan hartuta xedera

hodeiei haize apur bat ebastera

izarrak lehor daitezen ufada batez

GURE ILUNAK

iluna berunezko kutxa da

jaso ezin den pisu tzarra

baina zurean badu heldulekua

garabia lotzeko zulo bat

badago gerriraino goratzerik

zer ezkutatzen den

makurtu eta ikusteko

ea hor gorde diren

hemen ostutako kaleargiak

ARRAINAK

joan doaz arrainak

igeri lainoetara

itsasoetako ur guztia

nahikoa ez balute bezala

Basamortu arrastoak zainetan

ODOL TANTA

udaberria isurtzen zaizularik ari

umotu da lehertu

zure lurrean odol tanta bat lodia

zure zauritik mailubi bat gorria

PUTZUA

lorratz iheskorrak utzi nizkizun

zure azalean

eta zatitxo bat lapurtu

galtzerdietan gordeta

baina zu

ura baino ez zara

eta lurrundu

eta bazoaz

AUTOETAN

eguna motor itzali bat denean

autoan sartu eta

bata bestearen bila abiatzen gara

laranja kolorea dute semaforoek

beren azpitik igaro orduko

gurata galtzen gara bidegurutzeetan

argiekin keinuak egiten dizkiogu elkarri

ilunean irri bat geroarte bat

debekatuta daude klaxonak gauean

gehiegi hurbildu zara kontrako bidetik

mundua bertan geldiarazi asmoz

hondoraino zapaldu ditut balaztak

ozta libratu gara talka egitetik

ikara gorputzean jarraitu dugu aurrera

arrasto beltzak geratu dira asfaltoan

UTZI GENIEN ZERUA

arrakalatuta itzuli digute

hegazkinek zerua

orain beti da arratsa

burdinazko egin dira hodeiak

hilurren den zeruak

ezin die izarrei eutsi

eta izerdi tantak

erortzen zaizkio

besoetan zeru bat

odolusten ari zaigu

BEHATZ MINDUAK

ardiak larrutzen nituen

behin eta berriz

alfonbrak ipintzeko

oinen pean

halere arantzak

halere harri kondarrak

burdina zatiak kristal puskak

behatz artean

gaitza da azkazal hautsiez

noraeza zarrapotu

bide bat markatu

eta aurrera egitea

HEMEN GOIAN

kablerik kable nabil

desira sorta bat eta

gure elkarren beharra

altzoan hartuta

telefono harietan nabil

ekilibristaren gisan

ortozik nabil

hankazpiak erreta

eta banatzen gaituzten lurrotan

erdibideko belaze batean

gorpu bat dakusat ahuspez

hemen goian haizeak

izuak astintzen dizkit

hor behean hilotzari adatsak bezala

BELATZAK

belatzak josi ahal banizkie

nire begiei

gertutik ikusteko zeruak

ikusteko hodeien lehertzeak

gertutik bestaldeko olatuak

lotu ahal banizkie

erreparatu ahal izateko

urrundik

bi bakardadeei

EGURALDI IRAGARPENA

giza ekaitzak aurresan ditu egunotarako

eguraldi iragarleak irratian

hodeiek eskualdea hartzea espero da

tximistak trumoiak

altzairuzko izotz harriak

eta euria ozeano bat betetzeko beste

haize zakarra izango dugu

mendebaldetik ekialdera

aireportuak zubiak etxeak

lipar batean erauziko dira

ez omen da itsasgorarik izango

itsasoa beldur bide da eta urrun nahi gaitu

aise asetuko dira egarri diren padurak

petalo bakarreko loreez estaliko ordekak

NIRE GANBARA

geldirik dago arratsa

beluri dena

bazter honetan nire ganbaran

mahaian paper ixilak

hauts apur bat

eta erailda orduak

apalean zure irri nekatua argazkian

eta norbaitekin hitz egite aldera

piztu dudan irratia

hanka bat baino ez du

apurtu gabe osorik

nire bakardadeari eusten dion aulkiak

IZOTZA DENBORARI

izozpean besarkada hura

oliba oliotan ezpainen biguna

argizariz hatzen ferekak

airerik gabe kumulu bakartia

formoletan hire irriak

formoletan hire ahotsa

eta gure amodioa gatzez estalita

LABERA

ez iezazkidazu patrikak berunez bete

biok birika bakarretik

herdoil hautsa iragazten dugula badakit

ez iezazkidazu iltzeak zapatetan sartu

badakit burdin ferekez

sexua urratzen diogula elkarri

badakit ezerk ere ez gaituela salbatuko

labe horretan altzairu bihurtzetik

baina bitartean ez nazazu zanpatu

gabi-begi horiekin

UHOLDEA DATOR

pitzatzen hasi zaigu

orduen joanari jarritako porlana

harrizko azalean ebakiak egin dira

nola eutsiko diogu denborari

edalontzi erori bat bezala

gure gainean lehertzen denean

zementuzko horma

sobera dakizu

uholde bati eusteko

biok besterik gabe ez garela aski

hasi dira itokinak arrakaletatik

UDAZKENA

udazken honek

ez dakar hostoen jaustea

ez dakartza gaztainak lurrera

bide bazterretan ez dago ezer

birika zati batzuk besterik ez

Esku bete negu

EZKATAKA

igeri darraite arrainek

ortziko osinetan uger

tarteka-tarteka askatuz

kristalezko ezkata urtuak

PETROLIONTZIAK

ikusi nizkizun kobrezko gereziak lehertzen eskuetan

begiak hilotzez bete-bete eginda berunduta

alua herdoiltzen eta gorritzen

nola metalezko hesiak altxatzen zizkizuten zainetan

ikusi nizkizun azalean petroliontziak

titietako zilarra xurgatzen

METRIKA KONTUA

geldirik egoteak higatu ditu

gure zapaten zolak

zuloak egin eta joan da denbora

egonean erasan zaizkigu giharrak

elkarri eskurik askatu ez badiogu ere

hazi egin dira malkarrak

metrikaren bat falta zaigu

gure aurpegien artekoa neurtzeko

orain alferrik hasiko gara

amore eman genuen puntuaren xerka

egin ez genuenaren hazmarken atzetik

azken suteak ezabatuak ditu aztarnak

ERRETENETATIK HOTZA

hutsalki saiatuko gara ezkutatzen

epeldu edo gozatuko direlakoan

elkarren murrailen atzean ondoezak

hertsi ezin diren erretenetatik

hotz sartzen ari baitzaigu likidoa

putzuak eginez oinetan

babesgabezia bat biltzen digute

ertz zimelduek orain

biguntzen ari da kartoizko zorua

besarkatuta edo besarkatu gabe

berdin izoztuko

berdin hondoratuko gara

ERREPIDEA

gasolindegian utzi ditugu

berandutu egin diren promesak

eta berriro mugitzen hasi da errepidea

kristalean etengabe berregiten diren errekak

argiak piztuta daramatzagu eguerdian

distantziak hurbildu ahala handitzen dira

marra zuri eta seinale artean kateatuak

harat-honat ibiltzea askatasuna dela iritzita

auto berean goaz gu bi norantzetan

betile okertu bat nola

hala sartu zait asfaltoa begira

errazago labaintzen gara zoru bustietan

ELURTUTA

negua dabilkit

elurra ari du zainetan

zartatuak ditut birikak

airearen ertzez

ezin irentsirik

iltzeak eztarrian

eta hatzak kristalezkoak

mugitu orduko hausten zaizkit

elurra ari du zainetan

bil nazazu mina egosi arte

EZIN DA BESTE INON IZAN

asteak dira joan zinela

eta hiriak ez du zure hutsunea nabari

ez zaio sabelik urratu

ertz hauen artean ez bada

haizea sartzen da hormetatik

gela huts zaporea ezpainetan

eta oinetako izotza urtzeko

ez da aski eguzki txiki urkatua

hala ere ezin nezake gela hau utzi

ez dago beste lekurik

bazter honetatik bakarrik maita zaitzaket

oheak min duen bestalde honetatik

ZER GALDU ZAIZU

itxaropena jausi zaizu eskuetatik

eraikin bat erortzea lakoa izan da

eta zure garrasiek mundua pitzatu dute

zer izango ote da

bularraldea erdibitzen dizun zulo hori

zure larritasunean ikusten den amildegia

heldulekuak erauzi dizkizute begietako luiziek

nabari da ez duzula zeri atxiki ez duzula babesik

zenbat bero gorde diezazukete leiho apurtuek

iruditzen zait gaitz guztiak sufritzea

baino are latzagoa izango dela

etengabeko zure itotze hau bizitzea

NEGU LUZEA

bost urtaro iraun zituen neguak

elur beltzez estali zitzaizkigun teilatu eroriak

enarak zurrunduta jausten ziren habietatik

haurrek elkarri jaurtitzeko lumazko harriak

behiek ur gardena baino ez zuten ematen

labetik ateratako izozkiak jaten genituen

egur hezeez irazeki genuen suari

txinpartak falta zitzaizkion beroa izateko

ontziak ez ziren portura arrimatzen

aingurak harkaizpean trabatuak

haizeak zakar eramaten zituen

aurpegia berotzen hasi aurretik

masailetan irristatzen zitzaizkigun malkoak

eta ilargia betirako abandonatu gintuen ama

ZIRRIKITU BAT

berriro esango dizut

gu ez gara

norbaiten bakardadea betetzeko

hor biraka ari den zementu bigundua

ez eta zutabe zurrunak

zeozeren oinarri edozeren euskarri

gu ez gara

adreiluak bata bestearen gainean jarriak

inor babesteko bere ostean

gu gehienez atearen azpiko zirrikitua

txarto zarratzen diren leihoak gara

sabai zulatu bat abenduan

IDORTEA

desertu bazterrean topatuko nauzu

zapi batez amorrua estali ezinik

esango dizut gabeziak baino ez ditudala biltzen

zerbaiten fruituak balira bezala

eta berandu dela

ezin naizela besterik gabe

lurraren gorria zainetaratzen hasi

ezin dudala sabela harriz bete

eta berandu dela berriro euriari deika hasteko

lehortea noiz iragango itxaroten geratzeko

beti izan dela berandu

eta izango dela oraindik

Haize apur bat aurpegira

BUSTITZEN

gaur euripean ikusi zaitut

ez zeneraman ez aterki ez estalkirik

eta euria beste guztientzat bakarrik ari zuela zirudien

zu ez zara bustitzen

ZUHAITZA

zuhaitzak gaur

ez ditu adarrak eta hostoak nahi

ez du bere magalean txoririk nahi

zuhaitzak gaur

ez du errekak daroan urik edaten

ez du bera ferekatzen haizerik sentitzen

gaur zuhaitza

harkaitz gogorra da

AZKEN AUKERA

asfaltoak eman babesaren gainean

uzten ditut nire lorratzak

herratze baten neumatiko aztarnak

semaforoek kolorez

aldatzen didatela larruazala

auto hauetan mugiarazten dut

barru urduria batetik bestera

aireari metal zaporea emanez

keaz begiak igurztea

negarrari eusteko azken bidea banu bezala

inora heltzerik gabe abiatua naiz

gurpiletan noraeza biraka

zure bila edozein bide hartzea da

geratu zaidan aukera bakarra

PARKEAN

begira uretara eta ikusi

handitu ahala nola desagertzen diren

uhin biribilak han eta hemen

udazkeneko euria izan zitekeen

edo hostoak itsasorantz partitzen

auzoko haurrak dira

errekako ahateak harrikatzen

DESERTUAK ETA ITSASOAK

zu gabe ere hondarrezkoak izango ziren desertuak

itsasoak harat-honat dabiltzan arrain sardak

eta euriak beti bustiko du

zu gabe ere gorria izango zen eguzkia

lainoak bakarti doazen antzara galduak

eta haizeak beti lehortuko du

ATZOKO HAIZEA

atzoko haizea sartuta daukat gelara

dantzan jarriak

mahaian paperak apaletan hautsa

egonezina nire barnean

zintzilik geratu dira

rock izarrak poster despegatuetan

arropak aulkitik jausita

hilotz bat dut zoru gainean

haizea aterako badut

leihoa zabaltzea

beste irtenbiderik ez daukat

ARNASA ZAHARBERRITUAK

aldamioak ipini ditinat

sokak eta poleak

bizitza hauek berritzeko

eta zubiak altxatu

bion dardarak lotze aldera

iluna zintzilikatzeko

begiertzetan kaleargiak

eta titanio tantak

aurpegia apaintzen

ipini ditinat harlauzak

hire arnasean plaza bat

elkar topa dezaten bakardadeek

gure herratzeentzat leku bat

EHOTZEN

karraskek goizalba ebaki dute

nire eskuak zangoak nire haragia

erraiak eta hezurrak

zure hagin artean ehotzen entzun dira

itxaropen beluriek krask

etorkizun berandutu batek

krask ibilian lurretik jaso harriek krask

ezin bereiz daitezke orain

izan nintzena eta hareatzako hondarra

ezpainetan lokazten nintzaizula hil naiz

JOAN-ETORRIAN

arrangurak zapatak jantzi ditu

eta badoa astiro

zeru leundu bat dator

irriak saldoka ekialdetik

atzean geratu dira gerizpeak

atzean promesa izoztuak

festa abandonatu bat

atzean ageriko sekretua

begira nola axolagabezia berberaz

hango eta hemengo arropak

eta barruko tristura zokoak

lehortzen dituen eguzkiak

Udaberria hankapean

HARRIAK ETA ADREILUAK

ez iezazkiozue bota

hondakinen artetik jaso dituzuen

harri horiek

jaurti egizkiogun

egonean eguzkitan sikatu diren

adreilu gorriztak

BESTE NONBAIT BUSTI GAITU

taupadek jitoan garamatzate

elkarri amarratzea baino ez dugu

ez da beste heldulekurik

hatzokin eta eskuokin

txarrantxa irentsiek sabela adina

gozatu ahal diogu batak besteari bakardadea

elkarren gabezia gara

eta hemen ari duen euriak

beste nonbait busti gaitu

ez galdetu nondik idazten dizudan

badakizu non lotu zintzaizkion nire minari

ZAPATA ZIKINAK

kristalezko gautik edan genuen

nola emendatu asmatu ezinik

elkarri izeki barru artegatuak

haztamuka eskuak begien zuloan sartuz

saiatu ginen maitale horditua ateratzen

baina gure eldarnioak eta alkohol usaina

izan zitekeenaren hegian hustu ziren

biharamunean zapata zikinak besterik ez genituen

zapatak eta desira bat

ohantze bitan erdibitua

NORENTZAT

norentzat dira mundu honen hezur hautsiak

norentzat zeru ihartua

norentzat harriok minbizitan

esku hauen sosegu eza

norentzat poetaren hatzak ebakita

poesia odola paperera

INDUSKETAK

zerbait galdu bagenu bezala gabiltza

zaurietan lurra harrotzen

indusketak egiten elkarren barnera

ez dago brontzezko estatuarik

urrezko txanponik ezkutuan

arkeologia hits bat da

hezur harri-bihurtuak baino

ez ditu estaltzen hondar honek

ezin naiteke hatz urratuokin beherago heldu

minduegi ditut bi eskuok

eta bihotz fosilak non topatuko beldur naiz

ZENBAT BIDER

oroitzen naiz oraindik

bizitzari zirrikitu bat zabaldu

eta bertatik ihes egin zenuela

oroitzen naiz nola

zu estaltzeko gura adina lur genuen

nola ez zen izan aski ez zen nahiko

eta zure begiez egin nuela gogoeta

hondarra sartzen zaienean

ez dira gureak bezala gorrituko

paretetan zikin arrasto bat utziz

beti beste norabait beti aurrera

badoa denbora

hemen lehengoak gara

barruraka lehertzen garen basaloreak

hazi antzuak gu euripean

eta galdegiten jarraitzen dugu

zenbat bider gehiagotan hil behar garen

benetan guztiz hiltzeko

BIRIKA BILKETA

hodeiak ekarri nahi nituzke

bularzulo honetara

hutsuneok betetzen hasi

airez busti hodi sikatuok

erdu eta lagun nazazu

birika zatiak biltzen

TIRAKA

aspaldi erasandako soketatik

ari gara tiraka

zer ekarriko zer agertuko

ez dakigula

beharbada tren ugertu bat

oren zaharrez zamatutako bagoiak

errail kiribilduak eta

trenaren aurrean iragana amildegi eginda

edo arrastaka barku bat

azpian ur gatzitua dakarrela

hegazkinak eta zeruertzak

haratago eramango gaituzten ibilgailuak

eta bideak

jarrai dezagun tiraka

milimetroka zerbait hurbiltzen ari da eta

HARRI METAK

eta landu behar ditugu lursailak

laiez goldeez alperrarriez

lanabes zaharrez

eta alorrak atondu

harri haziak ereiteko

erne daitezen harriondoak

eta udazkenean harriondoen adarretatik

zuhaizpera eroriko dira harriak

gure izerdiaren fruitu astunak

eta uzta metatan bilduko dugu

haize zakarra datorrenean

berarekin eraman ez dezan gure lurra

TAKETAK

burdina zati bat gara

taket herdoilduak

bizkarretik gibeleraino

elkarri sartzen dioguna

harri kosko bat

kopetaren erdira elkarri jaurtia

indarrez eta artez

aurpegia apurtzera

entzun laster jaioko diren

umekiak garrasika

bizitzaren alde honetarako

burdina eta harri gehiago

HEMEN GERRAK DIRAU

beste noizbait izango da nire menia

beste nonbait desarmatuko naiz

hemen ez ezazu hurbiltze keinurik bila

dagoeneko barrura gordeak ditut

balkoitik zintzilik nituen arropa zuriak

kaleotan pizturik topatuko duzu sua

lurrean hego-haize batek barreiatuak

bidali ez zenizkidan gutunen errautsak

ez ezazu hemen tregoarik espero

esan gabe geratu ziren hitzen atzean

espero itzazu lubakiak

baliteke egunen batean

adiskidetze itunen bat eskaintzea

edo besterik gabe entregatze bat

baina beste noizbait

eta beste nonbait