Al Berto

itzulpena: JOXEMARI SESTORAIN

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Al Berto

© itzulpenarena: Joxemari Sestorain

© edizio honena: Susa

2018ko apirila

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Inork gutxik nahi izaten du bazterrekoa izan, inork gutxik mugaren beste aldeko; bazterrekotasuna, izatekotan, egokitu egiten den zerbait izaten da, kanpotik —boteredunek maizenik— egokitutakoa inondik ere. Ziur aski horixe da Al Bertoren kasua; norma eta arau orokortuetatik aparte bizi izan zen, eta hala, bazterrekoaren etiketa atxiki izan zaio. Bazterreko izatea, baina, nondik begiratzen den izaten da.

      Coimbran jaio zen 1948. urtean, goi-burgesiako familia baten abaroan, eta horrek, noski, hezkuntza artistiko apartekoa izaten lagundu zion. Lisboan lehenengo eta Belgikan ondoren, margolaritza ikasten jardun zuen, harik eta hura baztertu eta idaztera dedikatzea erabaki zuen arte. Komunitate hippy batean bizi izan zen Bruselan beste artista batzuekin, eta garai hartako joan-etorrietan oinarritu zen 2017an estreinatutako Al Berto filma, Vicente Alves do Ó zuzendariarena. Frantsesez ere idatzi zuen Belgikan bizi zela, eta ingelesa ere ondo zekien, besteak beste bere aitonetako bat ingelesa zelako. Bi tradizio poetiko horien arrastoa suma liteke han-hemenkako erreferentzia batzuetan: Joy Divisioneko kantaria izan zen Ian Curtis, Andy Warhol, Arthur Rimbaud, Jean Genet. 1974an itzuli zen Portugalera eta orduan garatu zuen bere ibilbide poetikoa. O Medo (Beldurra) antologia 1987an argitaratu zuen, eta liburu horrek ezartzen du, nolabait, Al Bertoren poesiaren muina. Dena den, kaier honetako hautaketarako abiapuntu gisa Jorge Reis-Sá editore eta idazleak apailaturiko O ultimo coração do sonho (Ametsaren azken bihotza) antologia erabili du Joxemari Sestorainek. Antologia horretan, Al Bertok bere errezitaldietan errepikatzen zituen poemak sartu ziren, eta horixe litzateke, beraz, poetaren beraren poema-hautaketa pertsonalena. Izan ere, haren poemak ahots goran irakurtzeko idazten zituen, eta hala, musikalitate eta erritmo ederreko aleak ditugu.

      Poema horiez landa, baina, beste poema sorta batzuk aurkituko ditugu kaier honetan; hala O Medotik ateratakoak, nola beste testu solte batzuetatik eskuratuak (Udazkeneko eskutitzak, esaterako). Azken horietan, ziur aski, Al Berto gordinago bat topatuko du irakurleak, ez hain lirikoa akaso, baina barne-muinetaraino sartzen den indar poetikoduna.

      Al Bertoren poesiaren ezaugarri nabarmenetako bat gorputzak eta haren alderdi (ustez) likitsak —semena, izerdia, listua…— duen presentzia da. Poesia goi-zeruekin erlazionatu ohi da maiz, baina Al Bertok poesia ere gorputzarena izan daitekeela erakutsi zuen. Gorputzak, Mendebaldeko tradizio guztian zehar gutxietsia izan den hori —gogamenaren aldean—, beste dimentsio bat hartzen du poemotan: “Gorputzak kondenatzen nau bizitzera”. Gizarte makur bateko babesleku da baita ere, beste ale batean azaltzen denez.

      Errealismo Berriaren ordezkaritzat jotzen du kritikak Al Berto, “beste” errealitate bat erakusten digulakoan. Nolanahi den, gordintasun horrekin batera topatzen ahal ditugu lirismoa, metafora pindartsuak eta halako jaidura sinbolista bat (“kristalezko burua duen gizona”). Gayen arteko maitasunaren erretratugile aparta izan zen orobat, gutxi duena ikustekoa Mendebaldeko maitasun-poema kanonikoekin. Mundu heterosexualak bazterreratzen dituen marikak eta txaperoak dira sarri protagonista, edo hark behartzen duen gayen arteko maitasun diskretua (Nire lagunaren trikimailua kalean).

      Minbiziak jota hil zen 1997an, oraindik berrogeita hamarretara iritsi gabea zela. Gaur egun, Fernando Pessoaren ondorengo poeta portugaldar antologatuenen artean kokatzen da.

BEÑAT SARASOLA

poema liburu baterako hitzaurrea

ezagutu nuen gizon bat, kristalezko burua zuena.

ikusten genuen —pentsamenduaren itzaleko argiunetik—

planeten sistema guzia.

ikusten genuen argiaren ikara zainetan eta hunkiduren lohia behatz muturretan. denboraren taupada, ezpainen hezean.

eta insomnioa, bere ilargi hautsizko eraztun eta esperma

lehorrekin. imajinatutako hirien izar hilak.

hitzen hezur tristeak.

buru gardeneko gizonaren esku ernea hesitzen du

gauak.

euria ari du haren inguruan.

atzematen dugu euri larria, beltza, berunkara.

gero, gizonak eskua zabaltzen du, laranja bat ageri da,

hegan dabil jirabiran.

sutan daude hiriak (irakurritako liburu guzietan bezala). ametsaren

azken bihotza urratzen duten suak.

baina bere idatzien azal porotsuz jantzi dena

begira dago laranjari, sorgor.

poema sortuko da laranja eroriz gero?

laranja hegalaria, bada edo ez da ero batek gogoan duen laranja?

eta ero batek jakinen al du laranja bat zer den?

eta laranja erortzen bada? eta poema? eta poema laranja batekin erorian?

eta poema laranjaren figuran?

eta laranja jaten badut, poema irensten ari naiz? erotzen?

eta ba ote da laranja hitzik laranjarik gabe?

eta laranja hegatuko al da laranja hitzik gabe?

eta baldin laranja argitzen bada bere muinetik, atal gordeenetik,

eta inork ahazten badu gauaren erdian, —balioko ote du

laranjaren dirdirak aspaldi hildako hiriak argitzeko?

eta laranja mugitzen bada espazioan —pentsamendua baino azkarrago, eta laranja idatzia baino askozaz geldiago— sortuko du

ordena edo kaosa?

hiriko harresiz at bizi da kristalezko burua

zuen gizona.

erbesteratu egin zuten.

eta lurren desolazioan, gauaren barnean, bere amets eta amesgaiztoak zaintzen ditu. bere keinuak —eta aurpegi bat, bakardadetik zintzilik.

non bizi da gizona, azazkalez idaztera ausartu zena bere ariman, sexuan, bihotzean?

eta ariman laranja idatzi bazuen, arima goxoago bihurtuko da?

eta bihotzean laranja idatzi bazuen, grinak galaraziko dio hiltzea?

eta sexuan laranja idatzi bazuen, desira handiagotuko da?

non da idazten duen gizonaren bizitza, laranjaren bizitza, poemaren bizitza —Bizitza, besterik gabe—, hemen ote da?

hiriko harresiz at?

nire gorputz barnean? edo nigandik hagitz urrun, —non bai baitakit beste arrazoi bat dudala… eta suizidatzen naiz poema bihurtzeko ahaleginean, azkenean libre ibiltzeko.

[hau guzia sentituz idazten dizut]

hau guzia sentituz idazten dizut

eta argialdi batean izan ninteke ibaia

kaskabiloen dilin zolia argazkiaren zilarrezko gatzetan

ezkutatzen duten ahuntzak

goratu ninteke gaztainondoa bezala sutondoan xuxurlatutako

ipuinetan

eta ibili dardarti hegaztiekin noraezean

edo lagundu ezpainen listuan ageri den tximeleta sulfurikoari

imita nezake artzain hura

edo bat egin bere gelditasuna nagi hozkatzen duen hiriaren ametsarekin

erraturik bizi naiz herrialde urtsu honetan

behar ditut irudiak hezurren erradiografiak

aurpegi desenfokatuak

paper eta ispiluetan inprimatutako gorputzen gaineko eskuak

begira

ez dut besterik

ezpada mezu hau zikindua gaur granada hazi finez

begira

nolatan horitu zen paperezko bihotza zu maitatzeko ahanzturan

Amodioa lanbide

jada ez dut zure beharrik

gauaz lagunak ditut animaliak eta izurria

beste galaxien hasieran jasotako hirien

pikorta eria, eta barne-korapiloa

harrien izarrezko musika susmatu nuen, isilean

murgildu nintzen

jabala da oso bihotz taupadaz aurrera doan amodio hau

ez, jada ez dut nire beharrik

espazio neurtezinen gaixotasuna dut

eta nomaden putzu gordeak

nire basamortuaren ezagutza osora igorik

ez naiz inoren eskueran jadanik, barkaidazu

nire gorputzaren oroimina lantzen badut askotan

[oli, txapero ikusezina]

(zatia)

oli, txapero ikusezina, alfonbran luze etzan eta oihuka hasi da: ez, ez sartu niri, suitzarra nauk eta suitzarroi ez zigutek ipurtzulotik ematen! tira ba! sartzak poliki, poliki… eta atzealdera jartzen zuen ipurdia, hortzak karraskatzen zituen esperma egarri den zakur-eme altak bezala, auhen egiten zuen, urtzera zihoan gruyere gazta zirudien: ez atera, ez atera, a! sartzak berriz, alua…

[gaztea zinen oraindik]

gaztea zinen oraindik

apenas antzematen zenituen zure hutsak

eta gauaz nola erabiltzen nituen haiek bortxaz

mineral suharren ohe hau

idazten dut esnatzeko eguzkiaren piztia gorputzean

irristatzen dira listuzko hegaztiak ahoaren gaztetxo garaira

eta itsasondoan bada oraindik leku bazter hura

non oroimenak geldiarazi baitzintuen

aipatzen ditut narrastien odolean utzitako etxeak

ezustean harrapatzen zaitut ezustean harrapatzen nauzunean

leihotik zelatatzen dut paisaia suntsitua

eta dardaraz dago txorien bihotz tristea

idazten dudanean itsasoa

itsasoa leihotik sartzen da bete-betean

ukitutako aurpegiaren gaua agertzen baitut… adio

[txikitan iruditzen zitzaidan]

(zatia)

txikitan iruditzen zitzaidan ilargia azukrezkoa zela. harrizko bankuan eseri, eta erreparatzen nion zabaldutako arropari lehortzen, haizearekin mugitzen, eta hibisko gorriei dar-dar ilbetearen suan. geldi-geldi egoten nintzen, gaua trinkoagoa, misteriotsuagoa egiteko zain, hari zilarkarak noiz botako ote zituen lorategiaren gainera. iruditzen zitzaidan noizbait ilargia urtu, eta lorategia gozotegi handi-handia bihurtuko zela. orduan, begiak goratzen nituen argizagiz zipriztindutako belztura aldera, eta sentitzen nuen koskortzen ari nintzela. hazten barrendik eta kanpotik. biharamunean jada ez nintzen ibili puxtarrietan.

gauak eta egunak tristeak ziren eta ez zen deus gertatzen, deus ere ez. batzuetan, disimuluan, amodio baten esperoan egotearen itxura egiten nuen, edozein amodio, baina zakurren zaunkak entzuten nituen, ez besterik. glizinen usain liluragarriaz betetzen zitzaizkidan birikak, hasperenka, baina ez nuen entzuten hurbil inoren pausorik. utzi nion esperoan egoteari, eta gaur badakit gaztetxo garaian oso gutxi maitatu nuela, eta oso gaizki

[marinel izan nahi zuen munduan ibili]

marinel izan nahi zuen munduan ibili

esku zabalik kostako hegaztien bidean

ahoa nahigabetua bidaiei erreparoan

ekipajean eramanen luke haizeen kanta geldia

eta urek izututako herrialde berantetsia

ispiluaren bestaldera agertu zen

gorputza hezurretaraino aireko bihurtzen denera

gauak bueltatu zion beste gorputz bat arraunean

itzulera sekretu batera abandonatua… gero

urruneko egunen grina gorde zuen lonazko poltsan

eta ispiluaren oroimenezko hondotik

jaio ziren itsasoaren bat-bateko begiak

betazaletan kurkuiloak hazi zitzaizkion alga finak

medusa argitsuak mugitzen ziren mintzoaren helmenean

eta bularra zen hareatza zabal bat

non elezaharrek eta kronikek ahaztuak zituzten

hezurdura enigmatikoak intsektuak eta metal baliotsuak

semen-hari batek lotzen zuen gatz-lohiak hartutako bihotza

gorputza bereizten zen behialako itzaletik

lurraren lo zaharrean geldirik

denaren ahanzturara jaisten zen… itsasoz zebilen

heltzen zien ezpaten sustraiei herdoildutako uren murmurioan

mastaz masta zihoan insomnioa miatuz

su garratzak irekiz itsaso bateko aurpegi lausoan

[batzuetan… esnatzen nintzen]

batzuetan… esnatzen nintzen

norabaitera ailegatu ginelako

ontzian gelditzen nintzen orduak eta orduak

amuletan bermatua

zelatan hiri eta muino makurtuei

ibaiaren gau lohitsurantz

eta ontziaren kulunkak malenkoniaz blaitzen ninduen

gaueko brisak zekarzkidan gorputz izerdituen usainak

suaren inguruko kanta eta dantza arrotzak

kale-zuloetako hotsak tabernako argi lurrundua

lehorreratuko banintz topatuko zintuzket… ziur

sexu-hegada sutsurako

eta hats batean zabalduko genituzke gau atariak akaso

baina preso gelditzen nintzen ontzian… hipnotizatua

bihotza nahasia

behatz urduriz haztatuz zuraren arrailak

iltze herdoilduak sokak

gorputz iheskorrak ziren moilako argiak

hitz lizunak eskapatzen zitzaizkien ilunantzak

intziri zorrotzak txistuak barreak

nigan pizten zituztenak joateko gogo biziak

Filma zero kalean l.

hezeak hartua txaperoen arropa. gorputz epel metalizatuan irristatzen dira eskuak. lo dago mutila belardian loreekin. hegazti erraldoien plano zeiharra alferrikako monumentuak estaltzen. a guy named pirolito ari da oihuz iparramerikarra, izuturik, ostu egin baitiote kartera. esperma dario kokotsean behera. loirinhok zigarroa pizten du sutan den metxa batekin. barrez ari dira. a rare old delicate canadian whisky specially matured in oak casks. edaten dute eta barre egiten. listuzko loreak zabaltzen dira betazal gainean. goxo ukitzen dizkizut begiak. itsasaldien begi nini ondua. behatzak ahoan sartu, eta zain nago haizea noiz geldituko. sutan daude zure beso tatuatuak. eskumuturrak ileekin lotu, eta elkar xurgatzen dugu. elkarri xurgatzen izter bero-beroak. lo gelditzen naiz, aurpegia pirolitoren sexu gainean, atsedenean. loirinhok lepoa milikatzen dit. sexu zut bustiak. batzuek besteei xurgatzen diogu izerdia. aho beretik hartzen dugu arnasa, titiburuak hortzikatuz. azazkalak min sekretuak goldatuz. tua belarrietan. itsasoa aditzen dugu erretiratzen. arrainen eta sexuen murmurioa. hondoko itsaskiko letaniak. gorputzen xuxurla, kulunka urruntzen…

[hiri batek mugitu behar du bizitzaren ilunkaran]

hiri batek mugitu behar du bizitzaren ilunkaran

pentsatzen nuen nik… nola ote ziren zoriontsu emakumeak

itsasertzean makurturik karezko argira

belen oihala konponduz itsasoa zelatatuz

eta zeinen urrun zen ontziratutako amodioa

batzuetan

kaio bat pausatzen zen uretan

beste batzuetan eguzkiak itsutzen zuen

eta odolezko dardo batek zabaltzen zituen gauaren lihoan

egun guziz geldoak… inor gabeak

eta ez zidaten inoiz esan itsaso haren izenik

esperatu nuen eserita ate ondoan… gutunak idazten nituen lehen

itsas lerroari begira jarri nintzen kale-buruan

horrela zahartu nintzen… sinetsirik pasan zebilen gizonen bat

harrituko zela nire bakardadeaz

(perla bat hazi zitzaidan bihotzean urte batzuk geroago, orain oroitzen naiz. baina bakarrik nago, bakar-bakarrik, ez dut nori utzi.)

egun batez

ez nituen jada begiztatzen hiriak ilunabarrean

itsasontziak ez ziren gelditzen atean

makurtzen naiz berriz mende honetako oihalera

berriro hasi naiz brodatzen edo lotan

zalantzan beti zoriona etorriko ote zaidan bisitara

[mahai gainean etzana edo uzkurtuta idazten dut beti]

(zatia)

mahai gainean etzana edo uzkurtua idazten dut beti. isiltasunak eta itzalek inguratzen naute. begira dauzkat sorbalda gainetik, ea zer idazten dudan. aditzen dut bakardade zulotik heldu zaidan musika. ur musika, odol ertzak, behatz izuak, hautsak hartutako kristalak atabalatzen. zure izena, zuhaitzezko soinu hotz hori, hormetako karea harrotzen. hitzen barnean idazten dut, izuz eta ikaraz. bizitzak harrapatzen du gauaren zorabiozko kiribila. zu izendatzeko, hitz honek baizik ez dit balio: beldurra. testuek aurrera egiten dute etxearen desolazioarekin, taupadaka paper gainean, min dut behatz eta begietan, inoiz ikusi ez ditudan gorputz-organoetan. gaixotasunak  higatua bularra. zur arrail batean hazten da egunsentia. zulatzen du, leihotik sartzen da, indarrez hartzen du logelako intimitatearen argiantza. idazteari uzten diot, akitua nago. gauaren nekaduran ezustean aurkitzen naiz gauza maiteak aipatzen, jartzen ditut betiko lekuetan, adin bat ematen diet, erabilera bat, eta birsortzen dut mundua, goiza etxe gainera abaildu baino lehen. gero, loaren zain gelditzen naiz. betazalak puzten dira, nire adina baino lehenagoko ametsak atzematen ditut. galaxietako amildegi loretsuan irristatzen da gorputza. ordu horietan ene buruaz ez dakit deus, deus ere ez.

Neoizko kaiola

hemen dago munduko gaua gurutzatzen duenaren

grina… hiriko basamortua zelatatuz

metroko bagoi batean… badakizu

galdu nuen gurasoen aztarna nonahi egiten dut lo

baina hori ez dugu ikusten argazkian

badut denbora

eman zizkidaten galtzak doitu behar dira nire gorputzaren

neurrietara… gauaz

jan nuen bihotzeko bozkario apurra

buru rapatuko txaperoa ikuskari bat baino ez da agian

gutxi ikusten dugu haren aurpegi mehetik…  milioika aurpegi

bularrera itzulitako aurpegi hartatik bere baitaratutako soa

eskuen lan enigmatikoan… txanpon bat?

pospolo kaxa bat gauaren ikareria pizteko?

neoizko kaiola hondogabea non mugitzen zaren

izengoitia aldatzen duzu irainik iritsi ez dakizun

baina pobrezia ez da konpontzen gorputza eta

tiritak salduz

hemen jada ez da metrorik igarotzen

ordu honetan zer errebaleko txabolategitan ezkutatzen zara?

zatoz nirekin… erakutsiko dizut ihesaz baliatzen

eta labanen lanbide zehatza… gero

goizeko lehen metroari esperatuko diogu

joanen gara ikustera lurrazpiko loredietako zuhaitzak

[noizbait itzuliko balitz gazte denbora]

noizbait itzuliko balitz gazte denbora

sugeen azalean gurutzatuko nuke memoria guzia

mingaina zure ileetan lo eginen nuke

gauaren soseguan nola bainintz bizitza markatzen digun

kristal-labana bezain suzko txori zorrotza

azazkalez ebakiko nuke zu galtzeko beldurra… ni

belaontzi ez gauerdi ez agintzari ez ondasunik ez duena

ezpada huts neurrigabea sakeletan

deus ez duenak eta dena eman zuenak bakarrik

indarrez har baitezake beste gorputz inozoen gaua

bera zauritu gabe amodioaren dirdira laburrean

gero… aldatuko nuke etxea hiria ibaia

gauaz bisitatuko nituzke lo gutxiko lagun katudunak

baina gerta dadila gertatu beharrekoa

ez nago triste ez dut proiekturik ez handinahirik

gordetzen dut lo ezak bota eta haizeek askatutako piztia

ikuskarien listua zabaltzen dut gau beranduan

non dabilen gorputzaren malenkonia ilargitarra noraezean

baina berriro itzuliko balitz gazte denbora nire barne muinetik

bihotz figurako bere ezkata zainekin

eta ekarriko balit ahora aurpegi ahantziaren itzala

duda gabe hartuko nuke itsasontzi hauskorraren lema… ni

lemari apala eta nekatua

penaz hiltzen bainaiz zugan ameste hutsaz

Lisboako gaua autoerretratuarekin eta Ian Curtisen itzalarekin

gelatina-neoizko harizpiek hartzen dute katedrala

gaueko filmaren zeluloidean: hegoen arkitektura

haizearen bobedak zaborrezko txoriak

soinua

lohizko betazalak oroimenaren etorbideetan bidegurutzez

bidegurutze arrastoari jarraitzen dion gizonaren aho gainean

eta taberna bateko atea aurkituta infernuan murgiltzen da

amorruz edaten du

hiri-bazterreko belaunaldi baten zink zikinean bularra kargatua

Hemen dira gazteak, uztarria sorbalda gainetan dutenak

eta mundua suntsi liteke 5 minutura

gorputza ezpaltzen da

beirak igurtziak sorbaldetan bularrean

non zain bat lehertzen den bere ertz distiranta erakusteko

gero dantzatzen da bihurrikatzen mozkorturik

estaltzen du aurpegi izerditua behatz muturrekin

zipriztintzen ditu odola eta listua azken maskara eraikiz

erortzen da bere labirinto barnera

pozoia bailitzan gorputzaren bertikaltasuna

arnasestuak menderatzen du

soka ikusezin batek lotzen dio ahotsa

jada ez da mugituko

inoiz ez ikusi arren gorputzeko organo sakonak

badaki haiek ere mututuko direla betiko

izugarria da gaua eta ez du soinurik jadanik

heldu da oinetatik burura herio hedatzen da anker

baina haren zuri kezkagarria

urkatuaren erekzioan baino ezin da atzeman

Adiskideak

itzultzean aurkitu nituen

gorputz egarritua zabaldu zutenak

hondartza amaiezinetan

piztia otzanen keinu jabalak zituzten

eta itsasoak argitzen zizkien maskarak

gauaren behatz herratuak zizelatuak

biltzen zituzten eguzkiak ile-tontorretan

geldiro

hezurra bezala moldekatzen aurpegi zurbila

baina bizirik zeuden ukitu nituenean

gero

bakardadea berriro bihurtu zen mindura

eta inork ez zuen gaua eman nahi izan suaren

arnasan

eztia eskaini nien eta entzuten erakutsi

argiaren dardaran zimeldutako lorea

nirekin eraman nituen

poema baten lurrin ergelak

absentzia urruna eta etsia bilakatu arteko lekura

[ez da mugitzen deus ere paper gainean]

ez da mugitzen deus ere paper gainean

tinta irisatuko inongo begik ez du iragartzen

gorputz honen patua

dirdiraz daude behatzak lurraren humusean

eta nik

axolagabe mingainaren logalearen aurrean

entzuten dut amodioaren oihartzun aspaldi lurperatua

pausatzen dut burua argian eta dena ahazten

anfora txunditu honen barrenean

jaisten naiz piztien geldotasun horailaz

ahoak hegoaldea bilatzen duen nerbiora

eta behiala jendea bizi zen lekuetara

a adiskide

horren berandu itzuli zinen bidaiatik

itsasoak igo zuen goiz zaharren maila

estali desilusio bareak hautsitako gorputza

horrela ohitu nintzen zu gabe hiltzen

bihotzean boligrafo bat iltzatua nuela

[Aldina Cardinale paseoan dabil barrez]

(zatiak)

Aldina Cardinale paseoan dabil barrez, peluxezko txakurtxo batekin, uhal eta guzi. Hayworthek lasterrari eman dio izuturik, pasatzen direnak ukituz. Melina Mercuriok, marinel ohiak, zabal-zabalik ditu begiak txaperoen bragetei so. hiriko trapuak dira. Iniziatuak. asperdura. “zakil milika leiho milika” gabiltza, orduaren arabera. gu, Carolinak. aldakak kulunkatzea ez da erritua jada, mamu-jantzia baizik, istant batean femme izateko eta hiltzeko.

diru gutxirekin txaperoak larru faltsuzko txupak eta militar botak daramatzate. balantzaka dabilzkigu inguruan, kezkatzeko moduan. Haietako batek botatzen du: marialu zahar honek begiratu dit! eta, jakinik irain bat ohera joateko gonbita dela ia beti, Suzy Turnerrek erantzuten du: marialu zahar ez. alu zahar bakarrik, bihotza!  txaperoa gelditu, eta begira jartzen zaio. barrez hasten dira. Suzyk oihukatzen dio: begira moreno, buztana zurrupatzeko ez dago txeke zuririk!

[diote grinak ezagutu zuela]

diote grinak ezagutu zuela

baina gaur bizi da gordean betaurreko ilunen azpian

gauaren dardaran esertzen da kontatzen du

sobratu zitzaiona gaztetxo zeneko aurpegitik

arrea zahartzaroaren goragale arinarengatik

ezagutzen du esna dagoenaren bakardadea

etzanik loaren ondoan ia beti

atzematen du adinaren jirabira leuna

goratzen da ispilu aldera

zeinek itzultzen baitio izuaren tamainako irribarrea

diote bizi dela ametsaren gardenean

pixkana zahartu zen itsasbazterrean

inongo samurtasunak inongo alaitasunak

inongo lanbide kantarik

konbentzitu ez duela bizien artean iraun dezan

[loa joan zitzaion adinean aurrera egin ahala]

loa joan zitzaion adinean aurrera egin ahala

amets gutxi du edo batere ez

inguruan gertatzen denetik ez daki apenas deus

mugitzen da eta aldatzen

ikusmenetik haratago

gauaz baino ez dago itsasorik

zaunka egiten dio oldarkoi leihoan

merkuriozko zaldiko baten antzera igarotzen da

haizeen goi-goian itsasoa da begiztatze bat

datorren gauarena non uretan hartuko dugun arnasa

eta amiltzen diren gorputz hutsak

lagunak aldendu ziren mantenu hobe bila

bera bakarrik gelditu zen hemen eseria

esku baten zama kopetan duela begira dago

ilunabarreko oroiminezko zaldikoari

lerroz lerro ezabatzen dira hitzak liburuetatik

jaiotzen dira karduak begietan sortzen galgo hauek

urruneko beste poema batetik etorri berriak

eroarazten dute

baina hura jada ez dago lo ez da kexatzen

hondamendi handiagorik ez du aurreikusten: egunkaria

idaztea eta zahartzea

[inor gabeko egunak]

inor gabeko egunak

agudo idatzitako mezu ñimiñoak

behatz artean zimurtuak:

ederra zen atxaparra

gora zihoanean etxe ahaztuaren gauean

harri zehatzak hautsaldi lurrinduak

ipurtargiak lo buztinaren malguan

intsektu hezur hortzez estalitako hareak

eta gau nekatuen abiapuntuko ibaia

loratze argitsuak ilargi mikatzak erroizten

lurrezko artesiak kostako hiriak txoriak

bide hauskorrak hegada betean aurkituak

ametsezko argialdi izugarrian

gelditzen zaizkit kristalezko igarobideak

non laztandu baititzaket gorpuzki ikaztuak

irekitzen dut aurpegiaren sarbideko atea

patioko eskailera goroldiotsuan behera noa

zeharkatzen dut harrizko loredia

han bizi izan naiz amildu aurreko denbora guzian

Hiesa

izena izanik telefonoz deitzen digutenak

noizbait mehetzen dira  —joaten dira

abandonuaren menturan uzten gaituzte

alferrikako oinaze mutu eta irensle baten

barnean

amodioa artxibatzen dugu denboraren leizean

eta nahigabearen azal beltzetik haratago

bizirik dugu sumatzen

hareatzako bidazti sutsua —gaueko bioleta

usaina darion bidaiaria

orduan pizten dugu garra behatzetan

esnatzen gara dardaraz, nahasi —esku errea

bihotz ondoan

eta besterik ez da mugitzen segundoak

zentrifugatzean —dena falta zaigu

ez gaitu kontsolatzen ez bizitzak ez haren hondarrek

absentziak distiratzen du goiz argian

eta aurpegia loak zikindua artean aditzen dugu

gorputzaren xuxurla penaz betetzen

horrela gordetzen ditugu hodei laburrak keinuak

neguak atsedena logalea

haizea

herrestan eramaten urrutira

maite genituelarik

berriz deitu ez zutenen irudi lausoak

[piztiak ailegatu behar du zentzumenen eroaldian]

piztiak ailegatu behar du zentzumenen eroaldian

eta zulatu absentziaren itsasaldi sulfurikoak

ailegatu behar du

eta miazkatu insomnioaren lizun inozoa

elikatu gorputzen itzal meheekin

susmatzen ditut belaontzi tristeak eskuan lokartuak

non isuri baikenuen esperma urduria

piztiak

ailegatu behar du xuxurlatuz urre ukigabezko zure izena

erakutsiko dit ekaitzaren ilaje dirdaitsua

eta bilduko du bere sustraizko hortzaldiarekin

gure gordelekuaren mintzo garbia

piztiak ailegatu behar du

eta joanen gara hezur argituen bidean zehar

egunsentiaren bila itsasoko lanbro urrunean

[gaur gauza xumeen eguna da]

gaur gauza xumeen eguna da

(ene! hau miseria! lurreko

gaina eta bikaina ez dira berriz agertuko!)

gauza xumeak adibidez zurekin jatetxera joan

irakurri horoskopoa eta eskandalu txikiak

ikusi aldizkari pornografikoak eta

egon luzaz bainera barnean

zeregin gutxi dago herrian

eguraldiaz mintzatuko gara begiak kikaretan preso

hitz gurutzatuak sortuko ditugu harean… behatz

jolasak eta murmurioak mahaipean

kafea hartuko dugu

irribarre eginen diegu jendeari eta gauzei

ondoan ibiliko gara elkarri sorbaldak ukituz

(hemen bazina!)

isilean bistatuko genuke ibai ahoa

eta eguzki asaldatua jauzika haur oinutsen eskuetan

gaur

[gorputzeko edo etxeko espazio urrian]

gorputzeko edo etxeko espazio urrian

saiatzen zara betikotzen jostailuen forma

hauts argizko soka misteriotsu batek piztua

badakizu faltsua dela irudien garaia

keinu amaigabeena zeinek gogora dakarkizuen

ametsen hazi nahasian galdutako aurpegia

eta ilunabarrean hartzen duzu irla edo sumendi izena

azalaren gainean bizitzen uzten diozu suzko haur bati

eta gaueko laba hotzean erakusten diozu gorputzari

hitzen egonarria amodioa abandonua

isiltasuna

eta malenkoniaren arte gaitza

[jartzazu ahoa lurraren bular arrailduan]

jartzazu ahoa lurraren bular arrailduan

hartzazu hilik dagoenaren isila

itzuli inoiz egon ez zaren lekura

berrosatu zugan jostailuen puska txikiak

berregin gorputz iheslea gela ilunean

paperezko izate marmartitik edan

hitzen herstura pozoitsua hegazti galduen

odola bidaiaren bihotz gorrean

gorputzaren atari aratzera ailegaturik

eman su haurtzaroko gau ankerrari adio esan

gaurko egun tristeetara itzultzen zarenean

ahaztua izanen baituzu aurpegiko poz laburra eta

argi bat itzaliko baita emeki-emeki

esku zahartuaren barnean

Jean, Suqueteko arrantzalea

Agian, omendu (?) daiteke hiri batzuk errez, ager dadin aurpegi aratz bat edo jainkoaren sexu zoragarria eta lohitsua. Baina ez dut uste Genet bezalako gizon batek, bizia eta mundua ihes ezkutuenean gurutzatu zituenak, nahiko lukeenik surik, ez aurpegirik, ezta jainkorik ere, jakina denez beti berandu ailegatzen baita bazter guzietara.

Heriotza ez zait inoiz gauza gloriatsua iruditu, berdin santutasuna itsasten zaionean larruazalari eta bihotzari, bete beharreko patu bat bezala, izurri bat bezala. Eta gutxik jakin izan dute beren infernuarekin bizitzen.

Nire isiltasunaren urre guzia eskatzen dit diedan miresmenak bai obrari bai gizonari, zeinak, apalki, heriotzara kondenatua egonik, exekuzioaren zain denaren toki lanbrotsua ezagutu baitzuen.

À bientôt Jean, où même le jour il fait nuit.

1986ko apirilaren 16an idatzia, Jean Geneten heriotzaren kariaz, Diário de Lisboak eskatuta.

[amodiozko gauak laburrak eta beldurgarriak izan ziren]

amodiozko gauak laburrak eta beldurgarriak izan ziren

eta haien muinetik itzultzeak zirtziltzen zion gorputza

esku dardartiek oraindik hartua

biluzik zegoen

ez ur ez argi erakusteko nolakoa zen

edo nola eraiki perfekzioa

egunak joan ziren ahitzen berunkarak

bizia luzatzeko

beste adiskideren baten bila etengabe

eta behin esnatu zen

oinez ibili poliki adinaren gainean

ahal bezain urruti

bihotza zaurituko ez zion

beste haurtzaro posible baten sorlekura

[hiriaren erdian oihu bat]

(zatia)

hiriaren erdian oihu bat. Hartan hilen naiz, idatziz bizitzak utzitakoa.  Eta badakit idatzitako hitz bakoitza dardo pozoitu bat dela, tumulu baten neurrikoa, heriobideko seinaleak direla zure keinu guziak (… ). Baina gaur, urruti oraindik oihu hartatik, itsasbazterrean sentitzen naiz. Gogoeta egiten dut nire itzuleraz. Betiko daukat galdu dudan guzia. Eta erle bat pausatzen da lirioaren urdinean eta izotz ondoko karduan. (…) Edaten dut, erretzen, erne nago, nigana bildua —hemen eseria, leiho itxiaren ondoan. Lehen aldiz aditzen dizut maite zaitut xuxurlatzen, zeruertzean lekutzen den argi lausoan, gorputza bukatzen denean. Biltzen dut eztia, gordetzen poza, eta ahapeka diotsut: itzali izarrak, zatoz nirekin lotara, ihesi doan munduko gautegiaren dirdaian.

Gaua sortu zen eguna Carlos Nogueiraren eskutik

nekaturik zeuden gizon ur animalia eta lurrak

argiaz eta gaurik ez izateaz

goratu nituen eskuak

lurra birarazi eguzkia ezkuta zedin

azken distiretan bildu nituen behatzak

ehundu nuen hari dirdaitsuekin

argizagien mintzaira misteriotsua

gero

ganga ilunean abiatu nintzen

zabaldu nuen tapiz miresgarria

han behean inork biderik ez galtzeko

eta hartan edonork asmatzeko gizakien patu dolorezkoa

horrela jendetzak hartu zuen gaua nola lurra

gizonek egin dezakete amets gaizki ulertzen dutenarekin

eta beldurrak izar hura izendatu zuenean

bukatutzat eman nuen lana

hariak moztu nituen nire zati bat moztu banu bezala

beste hemisferio batera joan nintzen eguna loaraztera

eraikitzera piramidea laukia zirkulua lerro zuzena

munduaren koloreak

eta beste kreatura gori batzuei bizia ematera

Cesarinyren eta Geneten potret birakaria Lisboan

ilunabarrean mario

behor zuria dabilenean principe real parkean

marika kaxkarinek bisitatzen gaituzte

ahoak zabaltzen dituzte penduluen moduan erakusteko

sugegorri esperma-hondarrak mingain azpietan eta

eria luzaturik saldukeria aurpegiratzen digute

badakigu bizirik gaudela edo kondenaturik gorputz honetara

barrearen behin-behineko ziega non marikek eta txaperoek

zorrotz begiratzen dioten elkarri eta

horrela gelditzen gara

denborarik gabe

ilunean desira urtzen zain

goizalbaren kale-garbitzaile batek noiz iragarriko

urkamendiaren funtzionamendua azken erekziorako

kanpoan mario

oroimenetik urrun durundi dagi lisboak ahaztuz

nork galdu zuen ordu bietako itsasontzia edo oinezko hura

arginabarrean botako ote duten edo ajudako tranbia

hartu ez duen soldaduak izorratzen duen

edo laguntzen edo ez duen laguntzen eta lisboa eskailerape

batean hau bada

hain tristea mario tajo gainean sirena-hots bat

Nire lagunaren trikimailua kalean

ustekabean aurkitu zintudan kantoi batean bermatua

begirada hutsa jendetza iragazten, gelditu nintzen,

irribarre egin nizun, etorri zinen, oinez joan ginen

etxera elkarri sorbaldak ukituz

eskatu zenidan dutxa bat, etzan nintzen,

entzun nuen ura irristatzen zure gorputz

hiriz eta mutilez zikinduan,

nire izan ez ziren egun eta gau eta egunez zikinduan,

etzanda egon nintzen zain, beste zigarro bat,

eta oraindik zain nago,

maite ditut barre egiten duten gorputzak, freskoak,

irekitzen zaizkie behatzen gaueko samurtasunari eta ahoaren

desira hezeari, beti ibili eta aurkitzen duen horri

goitik behera ukitzen zaitut

ezagutzen zaitut nire dudan auhenean,

ilunpean

kontatu zenidan tarzanen abentura sinetsezin bat, aditu nizun

gela isilean diz-diz zegiten nik bakarrik ikusten nituen hegaztiek

irribarre egin nuen bururatzean zer hondar aurkituko nituen

goizean lurrean

esperma orbanak, zapatila zulatuak, galtza zikin-zikinak,

kazadora pegatinaz betea, izerdiak gogortutako galtzerdiak,

galtzontzillo hautsiak, kaka-zirriztekin

eta zure eskuak, oroitzen naiz,

batez ere zure esku handi-handiak nire bular gainean,

zure gorputz biluzia, ohe ertzean, soseguan lo

Ezpal-kolpeak / Pedro Casqueiro

haizearen soinu asfaltatutik datoz

jakizu zer errebaletatik zeharkatzen dituzten

zubi eta ubideak ile distiratsuko

neska biluziak nikelezko buru-hezurra dutenak

jertse ilun eta zarpailei itsatsiak

motorrezko gauaren herensuge urdinak

gelditzen dira gasolindegietan

lehenago iritsiak baitira hara asperdura eta goiza

txapero adingabe baten begiratu tristean

edaten erretzen jarraitzen dute gero

beleen orro batean egunaren tunelean zehar

murgiltzen dira abailan atzean utzirik

suaren eta kromatuen txikizioak galtzen dira

topatutako lehen hirian zorrozten dituzte

nerbioak sexuarekin flipper baten kontra

eta

badakite ez direla inoiz itzuliko

gurasoen etxeko erosotasun miserablera

[bat-batean, hil-kutxa dardaratzen da]

(zatia)

bat-batean, hil-kutxa dardaratzen da. goratzen itzal bat eta sonanbulu dabil.

gelatik ateratzen da horman marraztutako atetik.

erabatekoa da isiltasuna.

hor dago oinazea, itsas-tortikak erretako ahoarena.

minak gainditzen zintuen. kristal bat mugitzen da urruneko hirien sufrean.

sumatzen zenuen zure eskua ate marraztua irekitzen.

beti bizi izan zara hirien erorkin, azalaren hondakin, lur emankorreko kordel fin, misterioetan…

beldur izateko behar gorria sumatzen zenuen, arnasa hartzen, oihartzunek, suek hartutako etxean. ondoko portuko aire jasangaitza hartzen zenuen.

hemen gaude, gela honetan, non iluna betiereko argia den. hemendik kanpora ez duzu inoiz itsasorik ikusi.

baina hau guzia beste noizbait gertatu zen, beste nonbait. eta zure ahoak hegal gazien kutsua uzten zuen nirean…

hodei laburrak. ilunabarra, ametsaren belar freskoan etzandako gorputz gainean. hondartzako harri gorrixketan zabaltzen zenuen grinaren gordelekua.

nekatu nintzen zu amesteaz. nekatu nintzen odolaz eta euriaz, bide gaizto horien oroipenaz.

naizen tokitik apenas ez den joan oraindik nire zati bat.

arima bermatzen dut itsasontziko gilan. uzten dut itsasaldien eta mintzoaren kulunkak eraman nazan.

gauak nabigatzen du azalean.

eta gordetzen zenuen aurpegia zapi zuri batean eta eskuei zorrotz begiratzen zenienean jainko baten beldur nintzen.

tamarindoen itzalean eserita geunden. ahots bat aditzen genuen

eta amesten ez.

gutako inork ez zekien ametsak edo heriotzak eramanen ote gintuen zorionaren porturen batera.

ez naiz oroitzen hurrena zer gertatu zen.

gauak isiltasun irristakorrari uzten zion bere baitan barneratzen.

gogora etorri zitzaidan ailegatu zinen hegoaldeko portu handia, zoriontsu izan zinela zenioen lekua.

erortzen hasi ziren orduak elkar-gainka, berdinak, isilak, malenkoniatsuak.

berriz alde eginen dudala esaten dizudanean, galdetzen didazu: zergatik hil?

elkarren kontrako norabideetan gabiltza. noraezean gabiltza

hirian.

sukarrak suntsitzen gaitu.

badira Indiak deskubritzeko, gure hondamendien gauaren

sekretuan.

argiantz eta zalantzen eremuan gabiltza —non mintzoak ez baitu ñir-ñir egiten eta hitzak suhautsezkoak diren.

zure esku gainean gorputz baten, edo itsasontzi baten itzala. bidaia luzeen isiltasuna. eta isiltasunaren erdian ahotsaren ideia bat, oroimenari itsatsitako ilunpea.

orduan ohartu nintzen zure heriotzatik haratago bizi nintzela, ito beharrean. baina iragana ez da ametsa baizen. txantxa bat, klepsidra matxuratuekin eta odol pittin batekin.

ez du merezi triste egotea.

historia guziak, heriotza guziak itzaltzen dira.

itsasontzi batek kliska egiten du logelako errezeletan.

beltza da zeruertza. eguneko argia bukatu da bat-batean.

argitsu eta ito, eskuez ukitzen zaitut, egiazkoak eta errealak ez diren eskuak —bizi garen tokian baitago denbora guzia, agian. nahiz eta jakin toki horretan ez dela inoiz denborarik izan.

Andy Warholen gezurrezko erretratua

ez dut pentsatzen

telefonozko elkarrizketak transkribatzen ditut edo

new yorkeko gauarekin mintzo naiz

edo ez naiz mintzo eta besteen ahotsa grabatzen dut filmatzen

heriotza obsesiboki

edo ez dut filmatzen eta biderkatzen ditut aulki elektrikoak

berotzen naiz

besteen munduaren erdigunea naiz eta

ez naiz existitzen

edo bizitzak sexua gurutzatzen dit

eta hil papera edo diz-diz dagit

diamanteak bezala

aztarnak

garai batean

ilargia bazela sinesten genuenean

poemak idatz genitzakeen eta

ahoz aho pozoitzen genuen elkar listu debekatuekin

ehotako beiraz —garai batean

egunak urarekin zihoazen eta garbitzen zituzten

maskara zikinen likenak

gaur

ezin da hitzik idatzi

silabek ez dute irauten harrien idorrean

edo ez dira hedatzen gorputz zabalduan

zinabrioaren eta alkoholaren kuartoan —gaua pasatzen da

ahal den lekuan —hiztegi labur eta

obsesibo batean —tximistak hizkuntza ezereztu

eta deus gehiago ezin aditu arte

hala ere

jarraitzen dugu keinuak errepikatzen eta edaten

izerdiaren sosegua —nekosten sukarrean

gora goaz —ukitu arte izarren

zuhaixka mistikoa

eta

argiaren misterioak gure begiak zigortu arte

euforia erauntsi batean

infernua

garrasiaren hegal leunean islatzen da denboraren

su jangarria —olagarro bihurtutako

eskuak astintzen du belar ihartua goizaren

odolean

hona hemen zauri sendaezinen azti mundua

infernua

lo zaudela ere auhen egiten duzu abandonatua

euriaren arnasestura kristalean eta haize dantzarira

pertsianan

inoiz ez duzu jakinen nolatan bilakatu zinen

airezko pantera —debekatuko dizut paseatzea

sentipen eta altzarien gainean

eta mendeku hartzea

piztien liluratzaile abilaz

egunkarirako oharrak

jainkoa agudo ordeztu behar da poema, silaba txistukari,

lanpara piztu, gorputz ukigarri, bizi eta garbiekin.

kale huts guzien samina.

gai naiz ibiltzeko isiltasun honen mingain zorrotzean.

eta bere sinpletasunean, bere argian, bere amildegian.

gai naiz huts hau akabatzeko, nire burua akabatzeko.

kale huts guzien samina.

baina maite dut gaua eta errautsezko barrea. maite dut basamortua

eta bizitzaren patua. maite ditut engainuak, zortea eta ezusteko inkontruak.

gaua igarotzen dut gehienetan ene bihotzaren alde sakratuan,

edo beldurrak beste gorputz baten prekarietatea duen lekuan.

kale huts guzien samina.

ongi ba, mario —jakina da paradisua alfeiteko fragatan ailegatzen dela lisboara. aski da jartzea ilargi urduri bat masta gainean eta belaontzia martxan.

eta esan behar da: hemendik ez da inor aterako erregistrorik gabe.

kale huts guzien samina.

odolez zikinduak begiak. erruz ari du euria. filma bukatu zen.

ez dugu inoiz elkar ezagutuko.

kale huts guzien samina.

poemak lo daude adinaren ezinegonean. distiratzen dute, egunez egun

laburragoa den nahasmenduan. eta, zenbaitetan, aditzen ditut gaueko trantzean. irudiek suntsitzen naute, atzamarkak egiten dizkidate metafora maltzurrek, lohiek… eta ez dut deus idazten.

idazkuntzarako itzulera bukatu zen. bizitza dena izorratua —eta arima zulatua itsaso honen tamainako agoniak.

kale huts guzien samina

lisboa (2)

antsiatu zenuen lurralde isiltsu bat

euri gazikoa —biderik eta ametsik gabea

izan zenuen lurralde ospel bat

non errealitateak eromena irentsi eta

hustu egin zen —gorputzaren bakardadearen aurka

adiaka ari den gauezko lurralde hau  —galdetzen duzu

nolako sua egiten dute tu karduek?

itsasoa sartuko da zure absentzian? eta analgesikoen

zurtoin beltza nire gainean… hareazko zer hiri azalduko

da alez ale eraikia?

zenbat lisboa daude lurperaturik? edo urperaturik?

haizeak dakarzkizu tropikoen urrina

kaleetako tamarindo loratu eta zelaietako

udaberriko belar onduena —haizeak

babesten zaitu —izozte eta zalantzen

hego minetan zaramatza

gauza harrigarriak esanen dituzu —arimak

arrosadien zumardi bat

eta lanbroari darion

heriotzaren usain gozoa

[horra hondakinak]

(zatia)

horra hondakinak:

xaboi zatia biltzeko papera

eguzkitarako betaurrekoak

bi mukizapi, espermaz zikinduak

ehun ezkutuko billetea, helbide bat idatzia duena

puxtarria

tinta amaiezineko bi boligrafo

bizarra egiteko bost xafla

liburu-orri bat, hautsia

labana

postala

deia

deiarekin dator dena

gaurik gau esan genuena eta

inoiz esanen ez duguna —bidaia

kotoi adar bat iletik zintzilik dugula eta

azalean hegazti ildo baten sentipen freskoa

deiarekin dator dena —otsoak

ipotxak aztiak putak marikak eta

nahigabeen erredentzioa —bizarra mozten ari zarela

bakarrean bost hamarkada egin zituen gizasemea

ikusten duzu ispiluan eta

orain begira daukazu —kexaka eztulaz

hortz minaz eta oharkabean egindako ebakiaz

sudurzulo ondoan bizar xaflaz

ez dakit nor den —hala ere badakit itoko dela

azalera argian handik urruntzean eta

atea zabaltzean etxetik marmarka ateratzeko: deiarekin

dator dena

gauaren deiaren barnean

[karezko euri eslaian zehar buruak]

karezko euri eslaian zehar buruak

zarratatzen du gelako ilunpea —nodulu argitsua

urezko mahai gainean  —ikuskaria ezabatzen da

eta eguna dator porotsua hezea

barrendik piztutako harri txikiz betea

lo txirikordaz —karezko lanbroa ebakiz

mintzoa

isurtzen da tripodean zintzilik dauden flaskoetatik

tantaz tanta

hodi fin eta gardenetatik suzko

likidoa

eta patuak zirriborro bat dirudi

haurtzaroko amesgaizto batean egina  —hazten zara

arrasto mordoilo hartan eta

leihotik ikusten duzu zedroa sutan —gero

indarrez ixten dituzu begiak

akitua zaude  —gorrotatzen hasten zara

besteentzat urrikalgarri izatea

[egun batean goiz garbiak aztoratzen du]

egun batean goiz garbiak aztoratzen du

ahoko distira bustia  —zabaltzen da

odolaren iturri gaiztoa orbainduz

mintzoa goratzen da argi  —minik gabe

zuhaitz enborra berdatzen eta

txorien hegadaren misterioa igotzen

gorputzaren zain bizira —humusa

izerdia sua urtzen dira geldi —suzko

hautsaldi dardartia

uren oldearen hondoan jaiotako zuhaitz

hegalaria —berriz

arnasa

[ikusten ditut argazkiak]

(zatia)

ikusten ditut argazkiak.

pena hartzen dut ikustean, haietaz mintzo natzaizunean.

beti susmatu dut egun horretan abandonatu ninduzula…

badakit gutxitan izan gaitezkeela nahi duguna.

argiantz kulunkariek beztitzen dute itotakoa.

ez, agian ez ginen horrelakoak izanen. loaldi sakon batek

nahasten gaitu. agian beste sentipen, beste emozio batzuk biziko genituen, oroitu ezin dugun beste bizi batean.

ezberdin izanen zen beste nonbait?

ez dakit zoriontsu izan ote ginen. ez dakit nolakoak ziren alorrak eta itsasoak. ez dakit ongi nola aditzen nuen zure ahotsaren xuxurla: bilatzen zaitut…

eta pausoro zure keinuen ideiak isurtzen ziren euriarekin

[oihalak zabalik animalia hilen gainean]

oihalak zabalik animalia hilen gainean

lainoa

ezkutatuz paisaia non dabilen gorputza

atzo goiz-hastean ahaztu zenuena

eseri ohean  —ukitu animaliak

askatu eta ikusiko duzu nola paisaiak

grabatu zituen itzalak begietan  —itxi begiak

dena erre dadin argizagi baten indar berarekin

eman eskuak eta bihotza

ilunabarreko piztiei  —termometroak

39º eta erdi markatu eta betazaletan ilunpeko

putzuak irekitakoan… baina

oraingoz

egon lasai —edan esne beroa

tapatu mantekin  —egizu lo

segaren ahoa lepainguruan duzula

[gau purpuran etzana]

gau purpuran etzana

materia argitsuz egindako gizona

bularreko kaiola zaintsutik ihes egin dio

hortzetan ekarritako piztiak

egunen joanak  —udaberriko eromena

non emakumeak aieneka ari diren eta

bakarkakoak egiten dituzten haurren hezurrekin

gero

goizeko aluminioak urratzen du gauaren azala

ikusten dugu

gelan itxia gizon sukarduna —goratzen da

bere oroimenetik eta pizten du gertakarien

sua —aditzen da

txori bat nerbioak mokokatzen eta airea

odol putzuz da betetzen

gizonak altxatzen du azkenean burua min

barrenetik —miatzen du aho ondoan

dardaratzen eta itzaltzen den mundua

Van Goghek Theori eginiko azken gutuna

ez naiz inoiz kezkatu pintatzeaz

ikusten eta behatzen dudana zehatz-mehatz

barnekoa adierazteko da kolorea theo: horia

lurra urdina belea lila eguzkia zuria sagarrondoa

gorrimina arles

kolore beroak diz-diz gau sakonean murgildutako

izarren misterioaren azpian non hartzen baitut

kafea asentsio-belarra tabakoa ikuskariak eta

gero ordaintzekotan okin onberak eman didan

ogi puska bat theo

jotzen du ipar beltzak jotzen ez duenean ere

sagarrondoak lore dirade

aranondo adaburuetan ipar beltza da arrosa-kolore

sutan dago sutan jarraitu zuen hiltzen saiatu nintzenean

nire paleta aratz bihurtzen ikusi zuena

baina nire buruari kolpe bat eman nion

theo

belarri bat moztu nuen eta orain ipar beltzak jotzen du

nire gorputzaren alde batetik sagarrondoak lore dirade

eta sutan dago arles theo belarri moztuaren azpian

azkenik theo

auversen itzuli nuen aurpegia eguzki aldera

pistola bularrera destatuz sentitu nuen gorputza

abiapuntura sutan alderatzen zotala bezala

ekilore suzkoaren mugimendu batean

[berma zaitez horman]

berma zaitez horman

utz oinazearen jarioari zirkulatzen

irudi sukartsuen barnean —harrapatu

airezko soken sorta —joan

hegazti etereoen bidetik —deizaiezu

irudimenezko lorategira eta edaten eman

errauts berozko ikuskariak

deitu gauari eta bota haren barnean

itsasoetako arranoa —odolaren lore iluna

bihurtu itsasontzi hautsiz

oroimenik gabeko negu honen lanbroa

utz gorputzari bidaiatzen etsimenduan

kantu-iturri agorrezin horretan —erremedioek

sendatzen ez duten malenkonia

berma zaitez horman

aditu ustekabeko talentuaren mututasuna

[mozkortzen zinen]

mozkortzen zinen

uda hartako joanean erruz edaten zenuen ardoa

gorputz sutsuen zorabioan gutxi zenekien

jelosiaz eta azpikeriaz

konfiantza handiegia zenuen zeuregan segaila zinen

ez zenuen armarik salerosi Hararren

bularra estutua zeneukan eta ibilera nekeza

ez zinen inoiz gauaz izan Alexandriako zerupean

entzun

gaurgero abandonatzen zaitut betiko

poema idazlearen isilean

Portugalen

hogeita hamazazpi urte dituzu Rimbaudek bezala

akaso bada garaia hiltzen hasteko

Mezua

entzudazu

izan dezazula eguna garbia

eta argiaren izkinetan biltzeko bidea

zure heriotzarako jaki nahikoa

zoaz inork ez ezagutu ez hitz eginen

ez dizun lekura —zoaz krater itzalien

eremu horretatik —zoaz gaua bezain

ur-ate zabaletik

utz estal zaitzan kasiopeen arbolak

eta oxidoak herdoildu olo eroak

hegadaren zorabioan aireratzen —utz

udazkenari txori eta erleak ekartzen

gaua kutunki igaro dezaten

zure bihotz laburrean —entzudazu

izan dezazula eguna garbia

eta eraikizazu azalaz haraindi gatz-arkua

betiereko pausalekua —itsasoa, nondik ihes

joanen den gaur gaueko eter-bisitaria

ez ahaztu suz hauts-desirez

betetako itsasontzia —ez ahaztu urrea

bolia —hirurogei pilula hilgarriak

gosarian

[eskuek sumatzen dute suaren arintasun gorria]

eskuek sumatzen dute suaren arintasun gorria

errepikatzen dituzte lore-korolen gisako keinuak

txori zaurituaren hegadak goizargiaren murmurioan

edo horrela gelditzen dira urdin

itsasontzi bat bezala begiradaren mugetan finkatutako

argi honen adin zaharrak kiskaliak

goratzen dituzu berriro esku nekatu eta ikasiak

ukitzen duzu irrikarik gabeko aspaldiko hutsa eta

gauen mingots hezea eta hainbesteko jakineza

hainbeste urre amestu azalean hainbesteko ilunpea

ia deus ere ez

[tindatu behatzen eta sexuaren punta]

tindatu behatzen eta sexuaren punta

gorputzen tinta amaigabean… zu desiratu

begiak itxirik lorategi publiko batean eserita

noizik behin

azpimarratu eztiarekin nahasitako zenbait hitz

aditu erne lurraren taupada suharra… entzun

kakalardoei gorotz berdeak biltzen

etxe hutsen murmurio antzemanezinen ondoan

irakurri agudo egunkaria edo ahaztutako eskutitz bat

idatzi postal bat:

ongi ailegatu naiz. Egun hauetakoren batean idatziko dizut

bildu hosto ihar finak zurtoin mehe hautsiak

goroldio puskak bilduma bitxi baterako

auhen ahulak zomorroek gordeak

parkean… oroitzen zaituen zakur deslai bati segitu

[eskueran dago errebolberra]

(zatia)

eskueran dago errebolberra

idazten ikasi gabeko esku ondoan, erretzen du

behatzen ukitu hutsarekin

beste eskua, eskuina, ahulduxe zen ikasi zuenean

lanbide isila

nik diot: gaur igandea behar du

eta ezker eskuak kanpaia jotzen du eskuinak abileziaz

idazten duen bitartean, etengabe,

geroago, idatzi nuen nik,

eskuek lanbidea truka lezakete

errebolberra tindatuko litzateke amaigabeko tintaz, eta

paperean bala baten ildo lazgarria agertuko

[Maite dut gaua]

Maite dut gaua. Maite ditut hirietako gaueko basamortuak. Berriro hasi naiz poemak idazten: bukatu da barne lutoa. Sortu nuen unibertsoak bere horretan jarraitzen du. Gai naiz oinez ibiltzeko hizkuntzan, haren xumetasun eta argitasunean, haren amildegian.

Gai naiz memoria berregiteko. Mundua lehengoratzen dut nire erraietan hazten utzi nuen hutsean. Gai naiz huts horrekin bukatzeko, nire buruarekin bukatzeko. Maite dut gaua eta hartan jirabiran dabiltzan errautsak. Maite ditut hirietako gaueko basamortuak —hitzek berriz liluratu naute.

Murgiltzen naiz hizkuntza argian, bizitzaren amaieran —gaua igarotzen dut berriz nire gorputzaren isiltasun zaharrean.

Visitatione

lohitu ziren hezurrak eta

erosi nuen albatros bat disekatua

zuri arima bijilatzeko —ilunabarrean

behatz sutuekin lurperatzen ditut

egunak —hauts distirant hori

zedroetatik jaulki eta erortzen dena

maskararen eta aurpegiaren arteko arrailean

su gaizto bat isurtzen da orduan uretatik

azalak hartzen du zapore igeltsu eta lizunezkoa

hiri honek ezagutzen ez duen

heriorik ez grinarik ez dago —baina gorputzak

ez du dena gogoan —gauak sutan

esnatzen du bihotza —hegal itzaltsuak dituen

planktonezko eta mamuzko jauregi hau

gero

agian adituko da munduaren kanta

ia garbia —errautsak non murgiltzen naizen

denbora irekitzera eta amodioaren argiak

ilundutako zure eskuak bisitatzera

idaztea

idaztea dut isilezko egonleku lehena

gorputzetik oldartzen da hitzen atzean mugituz bigarrena

itsasoak ukitu gabeko hondartza zabal hutsak

basamortua non hatzek xuxurlatzen duten azken krimena

zuri idaztea etengabe… hondarra hondarraren gainean

odoletan eraikiz ezerezko horma goi-goiak

gorde zenituen gauzekiko grina

azal-oroimena ez dakit zer hondamendi botaz

lohi mihia

zikuta haziak barreiatzen genituen ametsen ganduan

izarren aieneak bezala iristen ziren goizak

eta itsasertzean nenbilen zure esperma arrastoaren bila

itsas-lohizko beste gorputz zenbaitek zeharkatzen dute

ilunabarreko listu eskasean jasotako egonlekuko isiltasuna

AUTOBIOGRAFIA LABURTUA:

1. EZ DUT AUTORIK

2. EZ DUT TELEBISTARIK

3. EZ DUT ORDENAGAILURIK

4. EZ DUT SAKELAKORIK, EZ KREDITU TXARTELIK

5. GERO ETA GUTXIAGO IDAZTEN DUT MAKINAZ ETA GORROTATZEN DUT “PIMBA” MUSIKA

6. Hotel batean bizitzea gustatuko litzaidake

hilarria

argiune irisatze argi bihurtzen da

ilunpe etengabea

idatziz eta munduari ilunetik begiratuz

bizi denaren bihotzari su ematen diona

apalik

patu gisa ezarri zizuten lanbidea

bizitzea eta hiltzea

infernuaren simulakro horretan

jainko maitea!

erretzeko modurik hoberena aukeratu behar nuen

nitaz ez gelditu arte deus ezpada hezur bat

eta dozena-erdi silaba zikin

kiskaliak

[esna nago]

esna nago

gaztetan sobratu zitzaidan apurra eskuetan

argazkiak non egunak zeharkatu bainituen

atergabe

eta maskara bakoitzaren atzean ernatzen da

joanik ere bizi denaren heriotza

argia ihartu da hiriko ertz mortuan

idazten dut bizirauteko

ezkutukoaz nahitaez mintzo denak bezala

gordeleku dudan gorputz hau

ahitu da

zenbat ote dira gau ukigabeak

itsas sakonean? aurpegi oraino gaztea izan zen

zoratu ninduen altxor bizigarria

gorputzak kondenatzen nau bizitzera

ikareriz ikareri idazteko ezerezera

baina esna nago

luzaz nire ondoren

ahaztutako

gorputzaren dirdai baten zain

neure infernuko atean

Udazkeneko eskutitzak

Lo zaudela, argizko bisaia bat eraikitzen dut zure ametsaren linboan.

Ukizazu, eta ni esnatu.

Nirekin ibiltzeko eskatzen dizut, bisaia haren ezinegonean, eta bakardadetik zintzilik dagoen poztasun honetan.

Zure zain nengoen aspaldi, elkarrekin ihesean joateko. Eta ez nekien ihesa posible zenik, isats arteko estratetan barrena itsasalderantz.

Egizu lo, eta onartzazu nire bihotzak zureari aditzea. Su hartu nahi dut zurekin eternitate honetan, osatua baitago gurutzatutako zubiez, km gautarrez eta asfaltozko segundoez.

Atzean gelditu zen hiria.

Eta badakizu taxi bat hartzean baizik ez dagoela hiririk. Eta goiza arte galtzen gara —elkarri adio ezin esan gabe, ezin baitzaio grinari adiorik esan.

Bihar, edo lo zaudela —oraintxe berean— zuregan pentsatu behar dut. Behin eta berriz: orduek min eman arte larruazal gainean, eta egunen joana iragan arte, hegadaren zentzua galdutako hegaztiak pasatzen diren bezala —inguru guztiak zure gorputzaren forma hartu arte.

Eta niregan zabiltzan arte —gauaz eskua luzatu, eta esnatzen zaitudanean, ene begien suan.

Sumendi bat dago loaren akaberan.

Bat-batean, goiza. Lanbroa. Txori bat. Inguruko gauzak beren sekretuekin —baina hitzek existitzen direla diotelako existitzen dira gauzak, aski ongi dakizu. Eta gauzen sekretuak niregan daude —eta ez gauzetan.

Goizeko mastan gora igotzen naizenean, kristalezko hiri bat aurkitzen dut. Zerorrek ekarri didazu opari gorputzean.

Eta arnasarekin ukituko bazintut, diozuna adituko nuke:

          — Egunen desolazioan, begiradatik daridan eztia jaten duzu.

Utzi behar dizudan horretan pentsatzen dut: lore eta izarren izenak, lorediak eta konstelazioak berregin ditzazun, eta nire heriotzaren arintasuna —bizitza ospatzen jarrai dezazun.

Insomnioa. Gau hotza, izuz betea. Gau azkengabea. Deus ere ez.

Jaiki, eta leihoa irekitzen dut. Sakon hartzen dut arnasa. Eguzki-hari batek jotzen du ohe ondoan baztertutako ginebra botila.

Betaurrekoak jantzi, eta eguna ageri da garden, zoli, aratz, eta bioleta usaina dago…

Zenbaitetan uste dut keinuen eta hitzen zehaztasuna galdu dudala.

Denbora luzeegian egon naiz bakarrik —berriro ikasi dut konplize izaten, adiskide, maitale, zaila zaidan arren.

Ez nau gogaitzen itsasargi abandonatu batean bizitzen jartzearen ideiak. Ez nau gogaitzen argia itzaltzeak. Ez nau gogaitzen erotu naitekeela  pentsatzeak.

Horregatik edaten dut.

Edateak laguntzen du gauaren begirada zauritua orbaintzen. Mundutik bakartzen gaitu, keinuak pizten dizkigu, tabernaz taberna galdu arte.

Maitale eta hordi. Behartuak kaleetako eurira, itsasondoan erretzen diren hirietara, goizeko isiltasun urdinera.

          — Hortxe heldu da 28 dos Prazeres… eta taxi bat.

          — Ez nazazu utzi, gelditu…

Eta pasatzen da hogeita zortzia, pasatzen da taxia, liburu baten azalean Matisseren “Dantza” ikusten dugun bitartean.

Zikin, lainotsu goratzen den goizean goaz —non nire hitzak zure irribarrearekin nahasten baitira. Eta semaforoek kolorea mudatzen dute, alferrik.

Rua da Rosa, Travessa da Espera, Calçada do Combro. Isiltasuna isiltasunaren gainean. Bizitza zintzilik besarkada baten dardaran.

          — Gero arte. Nitaz oroitzen bazara, deitu.

Ixten ditut betazalak, azkenik. Zure aurpegia nirearen irudi gainean jartzen da. Zure eskua nirearen irudian gordetzen da. Eta ispiluan ez da irudirik, ez gorputzik, ez itsasorik…

Gero, gauaz, berriz ere soa, gorputzak, euria, loa, ihesa, arima, eguna, egunak… itzulera. Telefonoa, eta Lisboa, zure absentziaren haizean xuxurlatuz.

Bizia zitala da. Ez da esan zigutena, batez ere.

Batzuetan, hiltzera goazela iruditzen zaigunean, zentzugabetzat jotzen dugu dena bukatuko dela jakitea. Hain zuzen ere, solaskide bat aurkitua genuenean.

Bizitza pasatzen dugu isiltasun antzeko batean, kraskatzen den mututasun izugarrian; gutxitan, ordea, kontatu zizkiguten gauza harrigarrien aurrean.

Baina berandu da. Gauza harrigarriak pasakorrak ziren, laburrak. Eta ezin da atzera itzuli.

Badut adiskide bat, dioena:

          — Badakizu, egia ez da sekula bukatzen.

Alabaina, zer ote da egia, hilda gaudenean?

Maitatzen eta idazten duenaren aurrean, bat-batean altxatzen diren Kaosaren eta Ordenaren gordelekuan pentsatzen dut.

Noizbait esan zenuen:

          — Grinak balio du zuri gaueko suak erakusteko.

Esandakoa sinetsi nizun, baina jadanik ez dut lorik egiten, hil baizik ez. Ahoan itsatsi zitzaidan zure irribarrea.

Egunak ematen ditut zutaz dudan oroitzapenean urtutako paisaien zelatan. Mindura lipar bihurtutako kontinenteak gurutzatzen ditut, sakela-zuloan edo dozena-erdi hitzetan kabitzen diren lurralde txikiak.

Oroitu naiz treneko bidaia batean isiltasunaren konplizeak aurki ditzakegula —baina, nekez, almendra koloreko begiak dituen lagun bat, ondoko hau dioena:

          — Begirada ederra duzu.

Izuturik, erantzuten duzu:

          — Zure begiradak preso hartzea onartu zuelako baizik ez da ederra nire begirada.  Biok bat egiten dugun eta  munduak zentzua daukan toki sakon horretan. Eta urruntasunak bereizten gaituenean, eta Lisboa ongiezaren irudipen lauso bat baino ez denean, zureganatuko duzu nire zati bat.

Gezurra nahitaezkoa da. Egiaren mingarria gordetzeko modurik hoberena dugu.

Erreparatu, ene begien bidez ohartuko zara zeinen handia den munduko tristura. Apenas hori. Eta ez zaudenean, aurkitzen ditudan ganibet guztiekin zulatuko ditut  gauaren horma suharrak.

Akaso odola darit eskumuturretatik. Akaso idatziko dizut. Akaso…

Erne begiratzen diet sabaiko arrakalei. Batetik bestera nabil haietan, gauera iritsi naiz.

Noiz edo noiz, nire bakardadean pausatzen da zure begitartea.

Badira hogei urte bizitza itzali zela eskuko arrastoetan, eta hiriko lorategiak lainoan bilduak egon dira denbora horretan. Tajo ibaiak galarazi du denboraren abia.

Baina, egunen batean, oraintxe agian, eskuak zabalduko ditut logelako ilunean, eta zure aurpegiak su hartuko du.

Esku erreak, zure joanaren oroigarri.

Horregatik idazten dizut, ahoan pausatutako argiarekin. Eta hitz hauen errautsa zabaltzen dut gauaren ilunean.

Zu galtzeak bala baten hots odoldura eramanen ninduke. Geldi-geldi, maisulanak bezala eraiki zen elkarrenganako grina. Hartan ez dago nahasterik, ez okerrik.

Zure aurpegia bizia eta ezin ederragoa da —diz-diz egiten du izendatzen edo ukitzen dudanean: bizitzaren seinale, munduaren dardara eskuen malenkonian.

Horrela ostu zintudan gau batez —ezinegonaz eta ikareriaz. Eta horrela zauzkat bizirik, eta zaitut maite, poemaren kanpoan eta barrenean.

Gaur, berria eta zaharra iruditzen zait dena, aldi berean, baneki bezala nire bizitza eta norantza aldatzera iritsi zarela, gero joateko.

Euria ari du kanpoan. Atergabe. Eta badirudi Lisboa uzkurtzen dela zure loaren baitan.