Bulkada

JON BENITO

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2010 Jon Benito

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2010eko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

EZIN AHAZTU NOR NAIZEN

HASTAPENA

Historia nirekin hasten da.

Lehenagokoak dira ibaia eta mendiak.

Aspaldikoak lurra eta bidea.

Antzinako bizitza salatzen dute harresi kondarrek.

Nork erabaki zuen hau zela tokia?

Nork jaso zuen aurreneko babeslekua?

Ze izar dirdirak zehaztu zituen koordenadak?

Ez du kalerik lehendabiziko etorkinak.

Nondik heldu zen? Ez baitzen bertakoa.

Bera hemen kokatu artean inor ez zen hemengoa.

Zer ikusi zuen? Lur mina, lur zatitua, lur ezina,

ozeano lehorra, negu epela, kare gazia, zuloan harea.

Irudikatuko ote zituen platanerak,

frankismo amaieran eraikiko ziren etxeak,

parkea eta nire gurasoen bizilekua?

Joan ziren nomadak, galdu ziren erromatarrak,

garai ilunetan eliza jaso zuenetako inor ez dago.

Bizidunen ongarri dira hilak,

adarretara egiten dute sustraiek,

jendearekin lotzen ditut galderak, nire kaleetan.

Nork eman zien harriei jendetasuna?

Nork egin zuen trenbidearekin muga?

Nork izendatu azken portua?

Atzoak egungoaren ur azalera tenkatzen nau

erantzunik gabeko amuekin.

Ez naiz lehena, nire aurretikoa da dena,

baina historia hau nirekin hasten da.

1981

Maiatzak hogeita lau zituen

ekarri ninduten egunean.

Euria nirea zen.

Igandea.

Tomas Linazaren aitaren

soin jipoitua salatu zuen Eginek.

Reagan eta Mitterrand

hautatu zituzten urtea zen.

Egunsenti armatu batek

egin zigun diosala.

Aitak esaten du

besoetan hartu ninduenean

kilker bat nuela arnasan.

Aurrerantzean

bere poza ez zen Athleticen gola,

nire negarra ez zen amaren pena,

amaren nekea zen nire indarra.

Mundua nirekin zenean

guraso berriek

etorkizuna ukitu zuten.

HAUR ERIA

nintzen haurrak

txaplatarekin estalia zuen begia

eta ametsetan besterik ez zen pirata

nintzen haurrak

hotz zeuzkan oinak

eta irakurtzen bakarrik zeharkatu zuen estepa

nintzen haurrak

korapiloa zuen bihotzean

eta ez zen maitemindu

ARGAZKIA

Osaba-izeben ezkontzakoa da argazkia.

Zenbat urte ditudan?

Ez dakit ondo,

bederatzi edo hamar.

Hor nago,

beheko ilaran:

ezkerrean bigarrena,

belauniko.

Amak jantziko ninduen horrela:

praka labur berdeak,

jertse marradun horia.

Lau urte nituenetik-edo

daramatzat betaurrekoak.

Aldameneko horiek lehengusuak dira.

Haur-mami den hau

medikua izango da laster:

«Zertarako da familia, ez bada

behar duzunean arta zaitzaten?».

Zaharrena naiz lehengusuetan.

Ez zait sekula gustatu.

Gazte izan beste asmorik ez zuen

haur bat nintzen, baina ez haien eredu.

Susmatiaren begiekin

zelatatzen dut kamera.

Ordutik ote datorkit

inon eroso ez egoteko

erraztasun hau?

Nire atzean, zutik, gurasoak.

Haien ezker-eskuin osaba-izebak,

ezagutzen ez ditudan senideak,

eta argazkiaren ertz batean ezkonberriak.

Ezkutuko ze indarrek batzen du familia?

Gerora jakin nuen

zeinen zailak ziren

amour eta toujours errimatzen.

Ia hogei urte joan dira.

Elkarrekin darraite

orduko ezkonberriek.

Bi alaba izan zituzten.

Urrundik etorri ziren adarretako ahaideak

ez ditut ezagutzen.

Izebei entzun izan dizkiet euren kontuak,

baina niri bost.

Aitaren eskuinean dagoen hori

biziminak hil zuen osaba da.

Jende arrunta dira denak:

lana, familia, kezkak

eta dezepzio batzuk.

Batzuetan arrotz sentitzen ditut,

euren iloba edo seme izan arren.

Gaur ezkerzalea eta argala naiz,

ateoa eta heterosexuala.

Auskalo noiz arte.

Nola utzi ordea,

baina batez ere zergatik,

euretakoa izateari?

Nire antzekoegi begitantzen zaizkit

eta beldur zirrarak hartzen nau.

Odolezko sustraiez gainera,

hiletetara joaten naizenetan

ezezagunekin sexua izatearekin fantaseatzeak

lotzen al nau eurekin?

Nik adina zalantza dauzkate?

Nitaz aparte beste inork izan ote du

dena bazterrera utzi eta

urrutira joateko bulkada?

Ez dago jakiterik.

Nork bere kontuak bizi ditu.

Argazkian

barne ekaitzik gabeko

jende zoriontsua dirudi familiak.

AMA

            1

Estutzen nauenean

maite dudalako

mindu egiten naiz.

Babesten nauenean

maite nauelako

haur egiten nau.

Bere aurka egin nuen

nire lekua aurkitzeko.

Bere ondoan dago nire lekua.

            2

Beragandik erditu naiz.

Eta ez naiz bere erdia:

senarra, semeak, lana.

Naizena da bere semea

eta batzuetan nire aurka zaindu nau:

goserik ez nuenean katilu bete zopa,

akatsetatik aukera egiteko beharra.

Nork entzuten nau ito eta neure buruarekin

borrokan hasten naizenean?

Norekin ikasi nuen oinez ibiltzen,

nork irakatsi zidan munduz ibiltzen?

Berak lagundu zidan mundua zibiltzen.

Nire erdia ez balitz

neure buruaren gabe nintzateke.

AITA

Handia izan gabe

duena ez da txikia,

       txikia izanda

       zerbait du handia.

Nirea balitz harro nintzateke

eta nirea da,

       baina orduan

       zerk egiten du karranka?

Haserretzen denean haserretzen naiz.

Ezerekin itotzeko joera eta

       gauza txikiei garrantzi gehiegizkoa

       ematea hartu dizkiot.

Bere odoletik nator.

Etxeko labanarekin

       egin nuen lehenez bizarra:

       aitarena da nire lehen zauria?

PUEBLO

                        1

Itzartu gabe askatu du ohetik amak anaia

eta pijamaren gainetik jantzi dio jertsea.

Aitak maletak jaitsi ditu Seat 124ra.

Neure kabuz, gurasoek esan gabe

prestatu naiz, laster gaztea izango naizelako.

Gau da esnatzeko, baina izango dugula

lotarako tartea, eta ez kezkatzeko.

Atea itxi aurretik hartu dut Stevensonen

liburua: orain nik hautatzen dut zer irakurri.

Eguzkia indartu baino lehen komeni zaigu

Tordesillaserainokoa egitea, hortik

beherakoa iritsi beharrez egingo baitugu.

Autobidea ikusi dut ilunetan, beste kotxe

batzuen faroak herria atzean uzten

eta aitaren aurpegia erretrobisorean.

Betazalak astundu eta amona agertu zait

sustraien manatuak gogoratzen.

Egunaren argiak ireki dizkit begiak:

loak erreta dago anaia.

Ez ditut ezagutzen

seinaleetan irakurri ditudan herriak.

Ni ez naizen jendea bizi da paisaia arrotzetan.

Bidailagunaren eserlekutik burua biratuta,

laster garela etxean esan du amak.

Baina nola da hori posible?

Denok badakigu urrun utzi dugula etxea.

               2

Jendea ez da zuhaitza

bere lurrari betiko lotzeko.

Anaiak bere neurriaren marka

egin zuen ukuiluan.

Oin bat hazi zen azken alditik.

Zortzi urte zituen.

Ikusi arte ez nekien,

ukitu arte ez nuen sentitu:

larrea horia da

eta belarra aiztoa.

Tioren Citroen Dyanean joan ginen

behiei pentsua ematera.

Tio esaten genion,

nahiz eta ez izan aitaren anaia.

Han ere asunak heldu egiten zuen,

han ere mina jan egiten zen.

Baina han etxea ez zen gure etxea.

Gu ez baikara hangoak.

Aitaren aldekoak bai, handik etorri ziren.

Eta barruko ahots batek galdetzen dit:

«Ikusten ote duzu zeure burua han bizitzen?».

Iturria, herria erdibitzen duen errepidea,

udaletxe plaza, Tormesaren hotza.

Asko aldatuko zen dena:

ukuilua bota egin zuten garajea egiteko,

burdin hesia jarri itzalpea babesteko.

Horretan nekatu denak besterik ez daki

zenbatetan aldatu duten teilatua.

Amonak hango hura zuen bere etxea,

nahiz eta hemen bizi den

memoria dudanetik.

Ahots batek galdetzen dit:

«Eta han jaio izan bazina?».

Tiok zeukan apurra bertan utzi eta

hona etorri zen azkena ematera.

Amonak, inoiz esan ez zuen arren,

ziur han lurpera zezaten nahi zuela.

Batzuk

hemen bizi eta

beti dira hango.

LUR AZPIKOAK

Atzora arte mundutarra zen gaur munduarentzat dena

eta orain lur ematen diegu lurra behar dugunean.

Hobiratzaileen mekanikari begira,

galtzen ari garenaren lekuko gara.

Laster joandakoen zerrenda izango da

familia: izen eta datak harrian zizelkatuak.

Zuloa berdintzen ari dira

heriotza ez dadin bizidunekin nahastu.

Zerua beltz dago. Euria egingo du.

Mahasti artetik autoaren motor hotsa heldu da,

amak gurutzea egin du, eta sustraien bila

luberan hondoratzen ari naizela nabari dut.

Ezagutzen ez dugun jendearen hilobiz inguratuta gaude.

Nor zapaltzen ari ote naiz? Bizien lurrinaz oharturik

gotortuta zelatatzen gaituzte defuntuek.

Berandu da. Etxera itzultzean

noizbait hilen lekua ordezkatuko duten umeekin

jolastuko gara aulki dantzan.

AITA HIZKUNTZA

Nire hizkuntzak

ez du aita ulertzen,

baina ulertzen dut aita.

Nola da nire,

nola gure,

aitarekin baliatu ezin dudana?

Nire hizkuntzak,

norekin,

ez du zubi egiten.

Nire hizkuntzak

jende gutxirekin ulertarazten nau

gehiagorekin inkomunikatzeko.

Nire hizkuntzak

gutunak atzeratzen ditu,

kartzelako patiokoa da.

Nola lotzen gara

ama hizkuntza ez bada

aitaren hizkuntza?

GINENEAN

Gu Imanol, Asier eta Nerea ginenean

gure muga zen gure indarra

eta aitaren ogibide bera izan nahi genuen.

Auzoko ume izatea,

erreketan frantses jana harrikatzea,

fabriketako hondakinekin etxola egitea.

Gu Ekaitz, Migel Anjel eta Andoni ginenean

hodeiak patriketan sartzen saiatzea

eta «besteak ala gu!» harrotzea.

Emeek galtza azpian zutena asmatzea,

gauean begiak erre arte irakurtzea,

inoiz gehiago azkenak ez izatera jolastea.

Gu Haritz, Gorka eta Eneritz ginenean

maite genuena galkorra zela

eta helburu genuena amets.

Nonbaitekoak ginela sinestea,

norbaitekoak ginela ulertzea,

zergatik ote zen pentsatzea.

Gu Gari, Jurgi eta Iñaki ginenean

nahia ez dela ahala

eta bideak behar duela oztopo.

Bilatu gabe ez dela aurkitzen,

erori gabe ez dela zutitzen,

sentitu gabe ez dela bizitzen.

Gu Mikel, Aitziber eta Gartzen ginenean

mundua kartzela dela

eta kartzela mundu.

Preso ez dena ez dela libre,

baina preso dena ere ez dela aske,

biharko egunkarietan zuen izenak irakurtzea.

Gu Aina, Xabier eta Ibon ginenean

galtzea eta galtzea

porrotaren poza eta zorionaren negarra.

Eta ondo ulertzen ez diren hitzak

azkeneraino zaindu beharraren garrantzia:

maitasuna, errespetua, mina.

AZKENAK IZATEA

LUR-EBAKIA

Nire herriaren iragana bidegurutzeetan markatua dago,

egutegian egun oro da zerbaiten efemeride,

aspaldikoaren memoria dauka.

Marea gora aldatu zaizkio mugak,

lur okupatu eta eremu libretan zatitu da,

harresi baino zubi gehiago ditu:

errenditu arren ez da galdu.

Baina nire herria,

paisaiaren koloreko bandera,

emakume eta gizonez egina dago,

gaurko egunera arte heldu den abentura da.

Lurrez hustu eta jendez betetako zuloa

ez da lur-ebakia, hazi egiten da galerekin.

BIZILAGUNAK

Izen bera dugu: Juan.

Mutil gaztea zinen zu, ni gaur naizena.

Erdiz kanpokoa... ni ere bai.

Zalamea de la Serenatik etorri zinen zu

eta hartu zintuen herrian jaio nintzen ni.

Ezberdinarentzat berdintasuna nahi zenuen

eta deserriaz aberri egin.

Nola baino garrantzitsuagoa da zergatik.

Zergatik baino deserosoagoa da zer.

Zure gurasoen etxea zena nireenen ondoan dago.

Etxepeko sahatsa palmondoa da orain.

Urduri mugitzen naiz

zure izenik ez duten zure kaleetan.

Iraintzeko gogoratua,

lurpean askatasun haize,

destinoak ulertzen ez ditugun jokoak

egiten dizkigu batzuetan:

ez al zenekien Paredes

hormak zirela?

DURDUZATU NINDUTEN LAU EGUN

                    1

Hamahiru urte nituen

bi gorpu-hezurren

aurkikuntzaren berri eman zutenean.

Foya de Coves, Busot, Alacant.

1995eko martxoa. Kare bizia.

Informe toxikologikoaren arabera

Lasa eta Zabala izan zitezkeen.

Ez nituen ezagutzen eta hala ere

ezin askatuzko zerk lotzen ninduen eurekin?

                    2

Beste herri batean beste garai batean jaio izan banintz

zer zentzu ote luke Kortaturen kantuan abesten genuen

estoy metido en una causa perdida hark?

1995eko apirila. Lehergailu bat

eskuetan zerabilela hil zen

Eduardo Lopez polizia

Guardia Zibilaren Endarlatsako kuartel zaharrean.

Egunkariko argazkian

zulo bat ageri zen horman.

                     3

Maiatzean egin nituen hamalau

urrutiko intxaurrak ez ziren lau.

Madrilgo Carmen kalea. 1995eko ekaina.

60 kilo amosal eta samin hotsa.

Ehun metro harago, Callao plazan,

Jesus Rebollo udaltzaina hil zen

eztandak jaurtitako burdina puskak jota.

Ezagutzen nituen askatasunaren esanahi guztiak?

Non zegoen beste

aldean jartzen ninduen marra?

                     4

Izan naiteke libre bestearen aurka?

Zer dio amorruaz justiziak?

Udaberriaren azkeneko izkina hautsia.

Hondarribiko aireportua.

Joxean Lasa eta Joxi Zabalaren

senideen kontra oldartu zen Ertzaintza.

Manifestazioa deitu zuten biharamunerako.

Zerbait gertatzen zen hor kanpoan

eta erantzunen bila ari zitzaizkidan galderak.

Denbora luzez iraungo zidan

sukar baten lehen beroak ziren.

AURKA

Lurra ez bada jendearena

nola naiz nonbaiteko?

Eskaintzen zaidana baztertzen dudalako

nahi dut ukatua.

Ez dut nik asmatu

errealista izateko modu bakarra

ezinezkoa eskatzea dela.

Ez ote naiz

iraganera begiratuz garaikide?

Minuskulaz idazten dut oihu,

zalantzarekin erantzuten dizuet.

Onartzen nauzuenean mespretxatuko zaituztet.

Ez dut zuen aurka egiten

nire alde.

Nire aurka egiten dut

zuen aurka.

LIBRE IZATEA
(«Y» BELAUNALDIA)

Azken albisteekin begiratzen zaitut, ama.

«Nola esango dizut ni izan naitekeela hurrengoa?».

Zopa jaten dut eta saiatzen naiz

etxea memorian giltzapetzen: anaia bere kontuekin,

aita futboleko kronikak irakurtzen.

«Zer esango du egunkariak bihar nitaz?».

Ez naiz ikasle txarra, maite dut nire jendea.

Zuekin egindako gauzez gogoratzen naiz:

anaiarengatik egiten genituen auto bidaiez

eta umetan elkarrekin mendira joaten ginenekoaz.

«Nitaz lotsatuko zarete atean deitzen dutenean?».

Oheburuko irratia piztu eta galtzeko gauzak zenbatuz

zelatatzen ditut gaueko argiak.

DERRIGORREZ POLITIKOA

Garazik irratia pizten du esnatzerakoan.

Martinek bere itzalari erreparatzen dio

bakarrik ez doala ohartzeko.

Ze keinu inozenteak!

Mikelek pertsianen zirrikituetatik begiratzen du,

Gorkak izen eta aurpegi ezagunen bila

irakurtzen du egunkaria.

Ohituraz egiten dute!

Mariani atea zarratzean

urrutira joaten zaio gogoa, eta ez daki

egun bat gehiago edo egun bat gutxiago den.

Denok egiten dugu horrela!

Nire jendeaz idatzi nahi nuke,

baina zeinen zaila den

poema ez-politiko bat egitea gure herrian.

ITZULI GABE

joan zinetenetik

udan ere negu da

joan zinetenetik

beti gara gutxiegi

eta beti zarete gehiegi

joan zinetenetik

ez da zuen itzulera

desiratu ez dugun egunik

NO TIME FOR LOVE

Dardaraz galgatu dut España amaitzen den lerroan.

Jendarmeak bidean inbutua egiten ari dira

eta abiadura moteltzera behartzen dute.

Bidaiariak eta matrikulak zelatatzen dituzte

susmagarriak bazterreratu eta paperak eskatuz.

Galdetzen badidate, Baionara noa lanera:

«Elkarrizketak egiten dizkiet idazleei».

Aurreko autoaren atzeko leihotik

umeak keinu egin dit eskua kristalaren kontra:

Agur, agur, ez naiz ezeren beldur.

Baina ni ez naiz izu ez izateko moduan bizi.

Etorkizun da ilara, zer gertatuko.

Nondik nora doa susmagarriak

inozenteetatik bereizten dituen muga-lerroa?

Aterkia, liburuak eta jatekoa, bidaide arrarorik ez.

Jarraitzeko agindu didate eta

libre uste naiz miatzeko geratu dituztenei begira.

Gurpilek errepidea jaten dute, hegoaldera utziz

Larrun lainoak estalia. Garaiz behar dut hitzordura.

Aireporturako irteeran autobidetik aldendu

eta izena ahazten den tokietatik

ezezagunaren izulekuetan barrena

ni ere arrotz naiz nire herrian:

hodei beltz bat da eguraldiaren mapa,

denik ere ez dakidan jendez eta kalez egina dago.

Ez geratzeko egiten dut aurrera mendiko zidorretan,

atzetik jarraitzen nauten jakiteko ispilutik begiratuz.

Memorian geratzen ez den arrastoa behar nuke izan:

ez lokatzetan oinatzik ez edalontzian hatz markarik,

ikusezin eta usaingabe, belarriak erne eta ahoa mutu.

Elkartasuna ideologia eginda hilen lurra urratzen dut,

desagertuen galdez nabil aterpetxeetan.

Ate ezezagunean jo eta argi bat piztu da.

Ahazten ez duguna ezin da galdu.

—Esadazu mundua sentitzeko

modu baten azkenak garela.

BI AULKI ETA MAHAI BATI BEGIRA

                1

Lau hanka eta bizkarraldea.

Ezer gehiago ez.

Pertsonen zama,

bere iritzi eta zalantzekin,

sostengatzeko nahikoa.

                2

Plastikozkoa, egurrezkoa, zumezkoa.

Diseinuzkoa, merkea, propagandakoa.

Berdin dio, ezta?

                3

Neurri egokiak ditu

proposamenak aurkezteko.

Orekari eutsi eta gutxieneko distantziak

zaintzea ezinbestekoa du:

ez gertuegi berriz elkar jotzeko,

ez urrunegi gero ezin besarkatzeko.

                4

Aulkiak ez daki taktikaz,

aulkiak ez du hitz egiten,

aulkiak eutsi egin behar du.

Mahaiak batzeaz daki,

mahaiak entzutea dakar,

mahaiak akordioa nahi du.

PAPEREKO LAGUNAK

IRAKURTZEKO IZAN

Paperekoak ziren nire lagunak

eta lurra eta itsasoa.

Loa kentzen zidan munduak

eskuetan eusten nuelako.

Ilunpeen bihotzean

Zekale artean harrapaka

Egun bat nire bizitzan

Galdu arte.

Estudiantea behar eta detektibea nintzen:

naufragio bat ohean

kasua argitu arte ametsak jan

eta errusiarrekin tratua hitzartu.

Elurra eraman Habanara

izan ez naizen gerra guztietan galdu

nahiago bainuen begietarako izan

hezur haragizko baino.

Cabo Verden Amerikan Bilbon Parisen

heldua herrigabea emakumea

edanzalea lapurra senar aldrebesa...

ez naizen jende asko izan naiz

ni izateko.

Denak ni baino ausartago libreago

gaiztoago denak.

Ni ez.

Ez naiz Poeta New Yorken ez Lizardi Parisen

erantzun bila sosegu hila galderak mila.

Ez nintzen izan nahi nuena.

Nire gorputza bizipen bila ari zen

beti bakarka baina inoiz ez

hitzen ahalean zirraran zailean

nekearen gurasoen eskolaren lagunen aurka.

Mapa bat zen liburu bakoitza

nobela ezberdin bat gure kalea egunero.

Liburuetan bizi nintzen

eta mundu bat nuen irakurtzeko.

VLADIMIR
(MAIAKOVSKIREN
POEMA BATEAN)

                1

Lagun tobaritxok!

        Barka poxelatzea.

Atzera egiteko asmorik gabe

        aspaldiko zerbait

                aipatu nahi dizuet:

nik ez dut ahaztu

        hitza ez dela letra bakarrik.

Mundua poemetara ekartzeko

        ardura larriak

nahi zituen loreak eta behar zituen harriak

        egiaren gezurrak eta gezurraren egiak

orain idazteaz mila kezka izaten jarraitzen dut

        eta gutxi dira berriak.

Gure hizkeran

        esaldia labana zen

                zorrotz eta zuzen

hitzak behar zuen garden

        eta akuiluak ezten...

                baina idazten

iruzurtia besterik ez da aberasten.

        (eta gure sakelak txorien habia ziren...)

                2

Nork ez zuen eltze bete sutan asmoz?

          Hitz hilezkorren aurka

                biziaren trazuz

zokoak harrotuz bazterrak sutuz

          (orrietakoak bederen)

                barrenak hustuz

gertatzen zela uste genuena jaso nahi genuen.

          Zuk harako liburua irakurri

eta poema bahituran ematen zenuen presaka itzulita.

          Dena Vladimirrentzako!

Zenbat hitzen banketxe ostu ditut nik?

          Haiek

                ehunka bihotzi

                                     jaten eman behar zieten.

          Hitz haiek gaueko ogia ziren

          hitz haiek portura zetorren ontzia ziren

          hitz haiek iraganez kargaturiko arma ziren

          hitz haiek ez zuten hitzetan loratu behar.

                3

          Posible da!

Mundurako eta guretzat

produkzio materialerako bitartekoen kontrola

       eskatzen genuen.

          (Guk idatzi guk multikopian pasa guk banatu).

          Metaforaren gainbalioa alboratuz

       irakurriaren plazera trukean emanez

guk beste inor gutxik idatzi du ukabilez.

                4

       Orria kuartillan erditua

mezuaren lirika eta hitzen hezurra

politikoa bada ez da gezurra

       literaturaren ahots zauritua.

                5

Zuengatik da ederra aldarria.

AINGURAK DENBORETAN

Etorkizuneko irakurleok, hara hor

izan nintzen idazlearen lehen liburua,

ausardiak eta ilusioak egin zuena

(ez nuen lotsa apur bat ere izan?).

Zuek handinahia ikusiko duzue,

mundua kontatu nahi nuen nik.

Zer zen aingurak erraietan sentitzea

ez bazen hitzen zarata hura

lurrera lotu eta zerura begirarazten ninduena?

Liburutegian Benedettiren

bildumen ondoan ikusten dut orain

eta burua makurtzen dut damuz.

Poesia ez nuen nik hil,

hark zauritu ninduen larriki.

EKAITZA ETA BULKADA

Liburu bat argitaratzera noa orain,

nintzen idazlea hil eta denbora batera.

Hiru urte dira hasi nintzela

bizipenei berriz letrak jartzen.

Hitzak berez adieraz zezala

metaforarik behar izan gabe.

Bob Dylanen Blood on the tracks egin nahi nuen.

Literatura bizitzara ekarri... edo alderantziz zen?

Ekaitza eta bulkada titulatzea bururatu zitzaidan

baina erromantikoa zen sobera.

Dramarik eta lirismorik gabe idazten saiatu naiz

ariketa erraza ez izan arren.

Letrak letraren atzean jarrita

hitzek pisua hartzen dute,

kontuz ibili behar da paperean geratzen direnekin,

gotortu egiten baitira ezin aldatzeraino.

Egin ahal nuen beste modu batera,

fikzio jantziz, nire gauzak gehiago mozorrotuz

edo errealitatearekin lotura oro kasuala dela esanez...

Ez uste, zalantza asko izan ditut nola egin.

Oraindik ere bai. Letrak batzen

baino denbora gehiago eman dut ezabatzen.

Ez nuen dena hemen jarri nahi.

Ezkutatu dudana ez dakit literatura den,

baina nirea da

eta zuk ez duzu hori irakurriko.

Zenbat desira eta bizipen, damu eta kezka...

bai eta ez, orain eta beti eta lehen.

Nahastu ote nezake dena neurri berean

nintzena eta nahizena?

Gertatu zena ala sentitu nuena da garrantzitsuago?

Amestutakoa ala sufritutakoa?

Biluzik geratzearen beldurrak jan izan nau.

Atzera egin dut. Idazketa utzi. Berriz hartu.

Nire burua gehiegi estutu dut

lan on bat egin nahi nuelako.

Zer da hori ordea? Hunkigarria izatea

ala sarigarria? Niretzat ala besterentzat?

Liburu bat da. Hori bakarrik.

Nik ez beste inork idatzi ezin duena.

LAU POST-IT
21. MENDEAN POEMA
LIBURU BAT IDAZTEKO

                1

Paul Eluard 1952an hil zen,

Alejandra Pizarnik 1972an,

W.H. Auden 1973an,

Gabriel Aresti 1975ean,

Vladimir Visotski 1980an.

Denak ni jaio baino lehenago.

                2

Harremanez, lagunez,

ideologiaren galeraz, diruaz,

mugikorreko elkarrizketez,

etorkizunarekiko dudan beldurraz,

auzoaz eta nire herriaz,

maiteminaz eta sexuaz,

gertatzea nahi nuenaz eta gertatu zenaz,

ikusten dudanaz, sentitzen dudanaz...

                3

Fikzio susmagarriki

sinesgarri bat egin,

paper gainean jarri

eta zatikatu, artifizioz,

baina literaturaren makulurik gabe,

poemak ez diren poemetan.

                4

Nola ez izan aspaldiko?!

Nola ez izan besteren kopia?!

Nola ez izan kitsch edo collage?!

Nola ez izan monotono eta monologo?!

Nola ez izan nahaspila ulergaitz?!

Nola ez izan artifizial, pertsonal,

dramatiko, ironiko, faltsu,

kontraesankor, fribolo?!

BARRENEKO BOZA

Isiltzen dudana

esan gabekoa

gorde nahi nukeena.

Kontrolagaitza da

bizi gose

nirea izan gabe nirea.

Erantzun batzuen galdera

naizenetik nintzenera:

nola izango naiz lehengo berbera?

Isiltzen dudana

esan gabekoa

itxi nahi nukeena.

Bizigarria da

min iturri

nirea izanik gurea.

Plazer, amorru eta pena

aspaldikoa eta azkena

ni ez naiz nintzena.

                * * *

(Nintzenari buruzkoak

hasi behar nuke kontatzen

aurrerantzean hirugarren pertsonan)

GEZUR ETA HARAGI

UDAKO GAU BATEZ

Unea izan zen ala lekua?

Izarretan idatzita zegoen

ala desira baino ez zen?

Bere eskua ala zure musua?

EURITAN

Hirugarren aldia da zure bila irteten dena.

Orain arte ikusi izan zaituen lekuetan

topatu nahi zaitu: betiko tabernetan,

terrazetan, bizikletan paseoan.

Jai da udako lehen euri egun honetan.

Bakardadearentzat aterperik ez eta

guardasolen artean xerka dihardu.

Arkupetan besarkatu nahiko zintuzke.

Sosegu gabetu egin da pentsatzean

bera ez dabilen edozein lekutan egon zaitezkeela.

RENDEZ-VOUS

Zure enkontrura doa bidegurutzera.

Ez daki polizoi bat ote den

beste baten bizitzan sartzen,

berriz akats berak errepikatzen.

Erraz esango lizuke gaurko kontua dela,

bihar ez dela gogoratuko,

larruaren sukarrak ekarri duela honaino.

Baina itzultzeko gogoak hartzen du gero.

Berdin zaio bihotza epeltzean

zer egingo duen zapaldutako elurrarekin.

Ez dio bere buruari itaunik zor.

Badaki zein den

zure barrura sartzeko kontrazeinua.

Bidegurutzez erra liteke,

bereak beste batzuenekin partekatu

suaren egarri denean.

Hemen da... gezur eta haragi.

Zure besoetan bildu duzunean

plazerez ala ikaraz egin du oihu?

WILDER SHORES OF LOVE

Kontra datorren haizearen bandera dira zuen aurpegiak.

Eskuturra jiratzen du motorraren abiadura bizkortuz.

Hegan egitetik hurbilen egongo zaren eguna izango da.

Gerritik estutzen duzu bihurguneetan errazago etzateko.

Zure titiak bizkarrean igartzen ditu

eta zezen harro bat sentitzen da.

Bidegurutzean gora hartu duzue,

eguzkiari jarraika, mendebalderantz,

han zerua, egunaren azkenetan, distiratsu baita.

Bere sorbaldan okotza bermatu eta,

bide-babesetik landa, mendi malda ikusten duzu;

beherago itsasoraino heltzen den mundua.

Inor ez dabil.

—Pentsua garraiatzeko kamioiek eta

baserritarrek besterik ez dute erabiltzen bide hau.

Non zaudeten galdetuko balizute

ez zenuke jakingo mapan jartzen:

etxetik urrun, norbaitengandik gertu.

Atzean zuhaitzak eta errepidea

eta mulko pilo bat besterik ez,

erreferente eta loturarik gabe.

Eskua luzatu duzu haizetara

ia hostoak ukitzeraino.

Barruek arnasa hartu dute.

—Ondo zoaz?

Laster ilunak bildua,

senaren manatuetara utzia.

Errepideak asfaltoa galdu du,

karezko segida ere amaitu da,

higatuaren markak jarraitzen dituzue

kargaleku zahar batera ailegatzeko.

Harrizko soilgunea du atarian.

Motorra galgatuta, ingurua mutu da.

—Alice Munroren ipuin batean

antzeko zerbait gertatzen da...

baina Ameriketako Estatu Batuetan.

Zubi bat zeharkatzen dute gauez pick-upean

eta etxaldearen kanpoaldeko urmael ilun batean

izarren islari begira geratzen dira.

Non bikoiztuta ikusi behar dituzue zuek

ez bada elkarren begietan?

—Ipuina nola amaitzen den jakin nahi duzu?

Eskua eman dizu eta, motorretik aldenduta,

soilgunetik aurrera eraman zaitu oinez.

Esku bat da, esku bat besterik ez. Momentuz.

Mendian zulo eginda, sasiekin estalia,

gaurik luzeena baino ilunago,

harrobi zaharraren galeria.

—Zer dago behean? —Ezer ez!: ez lur ez ur...

Hondakinetatik hartutako harri bat bota eta

sakonak oihartzun egin gabe erori erori erori da.

Besoa pasa dizu sorbaldatik,

bizkarreko desertuan behera eskua.

Begiak itxi dituzu.

—Ziur zaude ez dagoela ezer?

Bere barruetan zure hitzek ere ez dute kolpe egiten.

Baina jausi da.

Berriz giltzari ematean

eztul egin du motorrak,

etorriko denaren mehatxu.

Oinak airean, barrua bero,

eskuekin bihotza laztantzeko asmoz

inguratu duzu atzealdetik.

Bidegurutzean ez du zalantza egin

eta barruan duzun iparrorratzak

galdu egingo zaretela esaten dizu.

Behera jarraitu duzue ausaz.

—Esadazu nik sentitu dudana

sentitu duzula zuk ere.

Motorrari gehiago eskatzen dionean eztul egiten du.

Gau da, ilun da, bihar da.

Urrun zaudete, baina zerbaitetik gertu.

Motorra zamatuta joan beharko du gero,

baina sekulako plazera da

behera bultzatzen zaituzten erorkizun hau, ezta?

AMODIOA BILBON

Esperantza (kalea) mehar, ilun eta laburra da

eta zure urratsak jarraitzen ditu

euripean Someratik Uribarrira.

Beti-betiko Converseak, panazko jacketa.

Marguerite Durasen nobela batekin etorri da trenean

Toletxegain, Amaña, Traña, Euba...

(Oroitzen al ditu liburuko hitzak barruan bulkaka?

«Oso goiz izan zen berandu ene bizian»

errepika eta errepika, ez ahazteko.)

Itxi dituzte azken tabernak, handi dator Nerbioi.

Dendetako erakusleihoen islan ikusi duzu bere figura:

mehar eta zurbil samarra da, 25 urte ditu.

Zeuk ere adin hori izango duzu laster,

baina oraindik gurinezkoak dira zure bularrak

eta beso artean kabitzen dena besterik ez dezakezu eman.

Putzuan sartu du oina. Zeharka begiratu diozu,

isilik, Kristo (kaleko) maldan gora, zerura kondenatuta.

Ile bustiak kopetan itsatsita, lainotan dauka gogoa.

Atseden edo neke izango da ohea?

Plazer edo buruhauste?

Buruak ukatzen duen zerbait nahi du bere barruak.

BESTEREN LARRUAN

                1

Gizon eta emakumea

erantzi duzuen

ar eta emea zarete.

Azalera berri bat

arakatzen dute atzamarrek

bestearen haragi gose.

Ez daki zuk zer nahi duzun

baina zure hankartean

amaren sabelera itzultzen saiatuko da

erritmo kolpekarian.

                2

Haragizko lorea

laztantzen duzunean hazten da

zure zauritik barrura egiten duen sugea.

                3

Amodioa deitzen duzuen

ezkutuko borroka horretan

bi haragiren jotzea ez da zuen min

ukitzen ez diren gainerakoena baizik.

                4

Bakarra zinela esan zizun gauean,

baina bat gehiago zara etzan zarenean.

Ohearen alde hori beste batek hartu zuen lehen

eta haren mamuak zurekin egiten du lo hemen.

Zerk huts egin zuen orduan?

Orain zu zaude bestearen lekuan.

Izan zen gezurra? Izan zen beldurra?

Noiz galdu zuen besteak bereganako fede apurra?

AUZIAN

Zer egin behar zuen?

Begirada bat

besterik ez zen.

Zer egin zezakeen?

Gaueko azken trenean

gurutzatu ziren.

Zer beste aukera zuen?

Biak bakarka, biak lotsaz,

biak libre ziren.

Zer egin nahi zuen?

Galderak berak

mila erantzun zituen.

Zer aukera zituen?

Gerta zitekeen

eta gertatu zen.

SEINALEA

Atetik ikusi zuen korridorea:

zapatilak eta plater bat otordu baten arrastoekin.

Usaina baino lehen heldu zitzaion nazka.

Zokaloa ertzetan hautsia, paperak alfonbra gainean.

Lehen aldiz Londonera joan zirenean erosi zuen

Hockneyren erreprodukzioa lurrean, hormaren kontra.

Noiz etorri zen azken aldiz bisitan?

Beste aterpe baten oroitzapena zeukan.

Orduan Leirerekin bizi zen,

orduan gauzak ondo zihoazen,

elkarrekin egiteko asmoak zituzten.

Orain iraun eta eutsi besterik ez da.

Gaueko lagunekin zebilela entzun zuen.

Eta zer esan... bere burua irudikatu zuen:

orain gauzak ondo zihoazkion,

baina gaizki joaten hasiko zirenean?

Behin maldan behera hasita

zaila da hondoa jo arte gelditzea.

DEFINIZIO BAT

Esnatzea eta begiak zure bila hastea,

atzoko barreak oroitzea

eta unea galtzeko beldurrez besarkatzea.

Balkoiko landareak ureztatzen ikustea,

dutxan eskuak besteren gorputzean galtzea

eta ispilu lurrunduan mezuak uztea.

Ilea lehortzean kantari entzutea,

joateko geratzen zaizkizun orduak zenbatzea

eta berriz biluzik irudikatzea.

Isiluneak telefono elkarrizketetan,

promesak eta zalantzak:

«Sentitzen dut, zain nazazu».

Afaritarakoa prestatzea,

beldurrak partekatzea

eta gaueko argiak eta kontsolamendua.

KONTU-GARBITZEA

Ez da uste duzun bezain sinplea.

        Ezetz esatea bezain erraza da.

Hala uste duzu?

        Ziur nago.

Ez nizun minik egin nahi.

        Orain berandu da.

Zertarako?

        Damutzeko.

Ez, nahi baduzu.

        Zergatik egin zenuen baina?

Bizirik sentiarazi ninduen.

        Hori besterik ez?

Inoiz ez duzu debekatuaren indarra sentitu?

        Dena arriskuan jartzekoa?

Belarretan etzanda edo ezkutuka autoaren atzealdean.

        Ez jarraitu.

Plazer azkarraren ondorengo sosegua.

        Ezer gehiago ez?

Eta barrua jaten dizun erruaren harra.

        Eta iruzurra eta itxurakeria...

Nire buruari eta besteei esan nizkien gezurrak.

        Nire lotsa.

Erabaki bat hartu behar nuela pentsatu nuen.

        Eta?

…, ...! ..., ...?

        Esazu zerbait!

BARRURANZKO BIDAIA

LONDON CITYKO BALADA

Utzi zuen etxea, utzi zuen dena,

ikusteko munduan bere baitan zena.

Beldurra, mina, erra, poza eta pena,

aukerari zor zion ez zuen kemena.

Miarritzetik landa zerua urratu,

jabetu zen garai bat zuela bukatu.

Etorkizuna heldu, joana ukatu:

ihesa ez da beti izaten bekatu.

Behin sentitutakoan herstura larria

dena begitantzen da ikaragarria.

Atzoko malkorik ez, biharko irria,

horixe zen nahi zuen nortasun berria.

Neguaren gorria, ilun eta hotza,

farolaren argitan eguna da motza.

Kurloien garrasia, zakurren gorotza,

zeruaren azpian nor ez da arrotza?

Lur azpitik ikusi kanpoko bizitza:

mundu berezi bat da pertsona bakoitza.

Alone dago hirian, galdu baitu hitza,

hizkuntza da munduan jendearen giltza.

Hostal txiki batean handi amestea

etxekoa bihurtu arte erbestea.

Love dela maitasuna, free dela askea,

komeni zaio gauzak ikasten hastea.

Japonia, Pakistan, Ekuador, Angola,

pentsatu lur erdia Londonen dagola.

Egiptoko aztarnak, Greziakoak nola,

mundua izan baitzen britishen oin zola.

Kalean inork ez du ezagutzen inor,

dena du ezezagun, atzerritik dator.

Excuse me, sorry eta I need a little more,

bizitza zertan datzan jabetuko da hor.

Armairua, ohea, leiho bat kalera:

horren truke ordaintzen baitu alogera,

Merton aldean, urrun, garesti gainera...

Zerua jausi zaio sabaitik behera.

Urrun dagoenaren askatasun garra,

begien harridura, ezpainen dardara,

maitasun apurrik ez, sexua zabarra:

«horrela al da hemen bizi standarra?».

MALETARI GORAZARRE

Bere aberria hemen

metro koadro bat.

Arropak, liburuak, botikak,

nezeserra, agiriak eta dirua.

Ondasunak gordetzeko egokia,

miseriak ezkutatzeko ezgauza.

EGONALDI BATEN INBENTARIOA

Tottenham Court Road, Bookers Hostels (bost egun):

filmak ikusi, liburuak irakurri eta hitz egiten

ezagutu zuen gazte katoliko alemaniar bat (Alfred),

eta bi neska mexikar ere bai (Tania eta Cynthia)

Londonen egun batzuk pasatzera joanak.

Gauza txiki baina inportanteak erosi zituen:

entxufeen egokigailua (Siemens) eta zapatak (Pointer).

Barre besterik egiten ez zuen judu batekin (Sarah)

joan zen William Turnerren koadroak ikustera,

tamilen manifa batekin gurutzatu ziren (Oxford Streeten),

Elvis Perkins ikusi zuen disko berriko (Ash Wednesday)

kantu batzuk jotzen megadenda batean.

O! Baina lan ere egin behar zuen; artikuluak idazten

zituen Euskal Herriko egunkari baterako,

bestelako diru sarrera txiki batzuk ere bazituen arren.

Handik landa etxe bat aurkitu zuen, hiriaren hegoaldean,

tubeko linea beltzaren amaieran (Colliers Wooden).

Lorategira ematen zuen logelak (asteko 75 pound).

Gerrako beteranoa zelako armak lortu ahal izango zizkiola

esan zion auzoan adineko gizon batek (Kevin).

Linton Kwesi Johnson elkarrizketatzeko zita lortu zuen

nahiz eta gero burutu ez (kontzertu benefikoa baitzuen).

Demonstration batera joan zen behin (ez daki zeren alde).

Peruko mutil baten (Bernie) lagun egin zen:

SoHoko buffet thailandiar bateko sukaldean

lan egin arren, aktorea zela esaten zuen.

Neska japoniar batek (Izumi) skinny deitu zion,

larunbatez (Hyde) parkera joateko geratu ziren,

eta etxera bueltatu aurretik dirua eskatu zion

aurrezkiak amaitu omen zitzaizkiolako.

Astean 130 librarekin bizi zitekeela frogatu zuen:

erdia pasa alokairurako, gainerakoa luxurik gabe;

baina jendeak jan egin behar du, edan, jantzi...

zulo asko estaltzeko, izan bereak izan besterenak.

Garai hartan ketaminaz hitz egiten zen bazter guztietan.

Ko-ko (Mornington Crescent) aretorako ohitura zuten:

eguna hastearekin amaitzen ez ziren festak

eta lorik egiten ez zuen jendea (Mark, Polly eta Adam).

Bakarrik ibili zen Thames ertzetik, Vauxhall Bridge,

John Islip Street, Millbank, Lambeth Road...

eta joan ziren egunak (larunbatetan Spitalfieldsera)

eta igaro ziren hilabeteak (igandetan Camdemera)...

Tony Blairren gobernuak hondoa jo behar zuela

iragartzen zuen prentsak, edonoiz garraiobideak

bonbekin erasotzen saiatuko zela Al-Qaeda.

Kristin Hershen (Your ghost) kontzertu batean izan zen,

ikusi zituen cricket partida zati batzuk, eta une batean

nahikoa gauza bazirela iruditu zitzaion.

JOURNAL

2007ko otsailaren 3a. Logura, hotza, negua.

Te beroa galletekin. Lasaitasuna.

(Calmness esaten da.)

Autoaren alarma. Berogailua piztu.

Katu bat lorategiko etxolako teilatuan.

Gosaritako ontziena egin. Supermerkatutik

ekarri beharrekoen zerrenda: fruta, arroza, pasta,

sobreko zopak, bizitzeko premiazko gauzak.

Jende berotasun apur bat erosi ahal balitz.

(Cordialness esaten da.)

Hotzari aurre egiteko dutxa beroa.

Elurretarako zapatak. Espaloi gatzatua.

Autobus geltokian egonaldia.

Newspapera eta Montoiaren liburua.

Ezagutzen ez duen jendearen aurpegiak.

(Homesickness esaten zaie.)

Itzulera metroan. Afaltzekoak egin,

hortzak garbitu, biharko asmoak antolatu:

museoa, alokairua, etxera telefono deia.

Begiak errenditu arte irakurri.

Nekea, asperdura, amorrua, mazedonia batean.

(Hodge-podge esaten dute.)

HORRELA MINTZO DA ZARATHUSTRA

Oraindik makurtu gabea zara, aurpegian nabari zaizu.

Bizarra egin berritan zaurien markarik ez duzu bistara,

begiak husteko biltegiak dira eta ez dute gainezka egin.

Dena ondo doakizula dirudi, zorteko zara, ezta?

Dezepzio handirik ez, ilusioak osorik, betiereko haur

gurasoen ondoan, diru falta gabe, mundua ezagutzen.

Baina beste norbait izan nahiko zenuke.

Beti goiz da mila zatiak inori entregatzeko:

oso, bat eta bare baino hobe txikituta, asko, bizi:

edan besteren ezpainetatik, ezezagunen ondoan esnatu.

Urteek aurrera egin ahala jendea damutu egiten da

egin ez dituenez, ez makurtu artean ustez egindakoez:

ezagutzen ez duguna nahi dugu, galdu duguna

berreskuratzea desiratzen dugun adina indarrez.

Gure buru-gorputza nekatu egiten da zaharrez,

zabaldu behar ez zuen ate bat zeharkatzen du,

engainatu egiten da, engainatu egiten dute,

eta lehengoa nahi du baina berria ere bai,

emaztearen kontsolamendua eta maitalearen hankak.

Begira niri... zu baino hamabost urte eta

hogei mudantza makalago; etorkizuna joan zait,

amodioa ukatu dut, nahi adina ile ukitu,

gosea asetzeko jan, nireaz beste egin dut,

eta besterenaz ere bai. Baina dramarik ez,

entzun egidazu: gauza onak kasualitatea dira

eta ez lege edo gertakarien ondorio logiko.

Atsekabe eta plazer nahastura, erdiz gorroto

erdiz amodio, formula kimiko bat da; ez arau eta

ez fede, dena barne bulkada: zure bihotza

ez dago buruan, zure burua da bihotzean dagoena.

Ez zara lehena. Ez zuten zerbait aurkitu nahian

galdu diren asko ezagutu ditut zure aurretik.

HERRIMIN ARIKETAK

Ez distantziak

ez egunen abiadurak

desagerrarazi ditu.

Hemen dira berarekin.

Regent’s Parken eta Baker Streeten,

Kensingtonen eta Charing Crossen.

Zergatik ez dira edonon galtzen,

noren begikoarengatik jarraitzen dute

atzean utzi nahi zituen

erru eta akatsek?

PANORAMA ITSUA

Geometriaz deus jakin ez eta hiriko

zementuaren leuntasunari uko

egiten diote zintzilik errautsetan

zurekin egon nahi dut gau honetan

giltzatu ate guztiak eta ez dadila

inor atera begietan hortzak ametsak

mastekatzen ezin du ez du nahi

sentitzen duzuna asmatu zer esan

zailago hemen da ez diozu inori

galdetu eskuekin lokartzean

horma harrizkoa da eta mutilak lo

itxura egiten du izan edo egon

pozik sentitzen da dolorez

berean jarraitzeko aldatzen da

bai dioenean bihotzak ez

zaurietatik arnas hezurretaraino

ene maite ene maite arrazoi bat (faborez!)

sartzen zaio gezur gihartsu bat besterik

ez zortzi ordu lan zortzi ordu ohe zortzi ordu

zer? Bizi gogoaren menpeko den jendea ezagutu

ukitu ebatsi baina kanpoan atea atera

han ezerk ez baitio ezer gogora ekartzen ez

bada eta aurpegiak aurpegiaren moltso nahasia

erlojuak telefonoak gaueko xuxurlak barkamena

errukia gorputzak haien gorputzak!

Beti kontu bera. Emazkidazu bi bat niretzat.

Usainik gabe garbitu gabe zimurtu gabe

memoria: zikin samarra dauka pixka bat utzia.

Hitzen gordailua gauzen egoera naturala eta hura

jasanezina zen. Arratsalde hartan?

Shoreditch Bermondsey Kennington Shadwell

anitz dira bakardadearen trenak logelak

desastrearen genealogia etxeko giltza estutzen

mind the gap arrisku gehiegi gordetzen du

hiriak baina haietarik libre egon nahi al du?

Hasi berriro hasi berriro dena ondo doa eta jostagarria

iruditzen zaio serio antzeztea ez dela besterik ilusio

honetatik kanpo ezer ez ezer ez

Who are you?!

COLLIERS WOODEN GAUEZ

Etxera bueltan lorategian topatu du.

Euririk egiten ez duen gauetan

erretzera ateratzen da

lepo bilduko jertsea jantzita.

Bizilagunarengatik daki

bolada txarra ari dela pasatzen,

baina nor ez da

bolada txarra pasatzen ari.

Gau argia da,

ilargia zurbil dago goian.

Eta izarrak.

—Ez dira ederrak?

Ez dio esan,

baina dirdira egiten duten izar usteko asko

espazioan errari dabiltzan satelite zatiak dira.

Milaka daude zerua deitzen duten

itsaso hodeitsu horretan.

Gehienei berdin zaie ñirñirka daudenak

izarrak edo txatarra diren,

eder izaten jarraitzen duten bitartean.

—Ikusten duzu izarrek egiten duten marrazkia?

Cassiopeia konstelazioa dela,

eta bere edertasunaz arrandiatzen zelako

desterratu zutela han gora.

Begiei indar egin arren

zail da ezeren antzik hartzen.

Ez dagoen lekuan ikusi behar da.

—Zergatik daude gauza ederrak hain urrun?

Ia berrehun egun dira hemen dagoela.

Etxeko jendearengandik banatzen duen

distantzia kalkulatu du:

nor ez da gauza ederrak

beti urrunegi izatearen beldur?

Sinetsita dago ordea,

gauzek, eder eta onak izaten jarraitzeko,

eurengandik urrun behar dutela.

Hausteko arrisku orotik salbu.

HIL EZ DENAK

Zure atean jotzen du berriz

babes dezazun,

zure keinu bat bilatzen du

irautea merezi duela jakiteko.

Badaki lehortea zer den,

badaki itxaroten,

badaki harri artean bizitzen.

Inoiz minik behar du,

inoiz zalantzarik,

inoiz bizirik sentitu

hil ez denak.

ATZERA LUR HARTZEN

ATEA

itzuli eta berriz sortu

orain ateak ditu memoriak

ez da hitzez egina

ausartek besterik

ez dute atzera egiten

besteak bidean geratu ziren

GATZEZKO ESTATUA

                   1

Miarritze Behobia Donostia Zarautz

ezin hitzak ezpainetaratzen zaizkio

barruaren mugetan zubi eginda.

Autobidean lepoa jiratu du

kontrako norantzan jarritako

trafiko seinaleak irakurtzeko.

Abisu asko ematen dituzte

baina ez dute norbere baitara

bidaiatzearen arriskuez ohartarazten?

                   2

Joan zenetik dena berdin dago:

etxe aurreko sahatsa eta

polizia sirenak gauean.

Joan zenetik dena ezberdin da:

sabeleko harriak

eta itzulerako begiak.

ARKEOLOGOAK

Zeure puskak bildu eta alde egin ondoren

min eta erruak salagarri daudenean ailegatuko dira.

Egunaren lehen eguzki printzek agerian utziko dituzte

ohe gainean bihurritzen zineneko zimurrak.

Zeren seinale direla esango dute?

Zer aurkituko dute azpiko geruzak aztertzean?

Zenbat amesgaizto, zirri, zauri miazkatze?

Urrezko aroa aspaldi igaro eta, ordutik gainbeheran,

izurri batek ihesera bultzatu zintuela idatziko dute?

Zer besterik froga dezakete arkeologoek

bizikidetza adiskidetsua aspaldi akabatu zela baino?

Desagertutako zibilizazioaren arrastoak orraztuko dituzte

geratzen denak hutsuneak harramazka ditzan.

SOLARIS

Nekeak babesgabe harrapatzen duenean,

joandakoaren mamua etortzen zaio bisitan

denbora eta distantzia gaindituta.

Memoriaren ateak zabaltzen ditu

eta min-haizeak barruak irakurtzen dizkio

zauri zaharrak gaiztotzeraino.

Biharamunaren zain,

ezagutzen dituen jendeak ikusten ditu

eta inoiz zeharkatu zituen bideak.

Gaua ilun da kanpoan,

hor zehar galdu da loa.

Denbora batean ez da etorriko.

Beste mutil batzuen besoetan irudikatu zaitu.

Sabeletik estutzen zintuen lotarakoan

eta besoaz titiak igurzten.

Zure zilbor etenaz oroitu da

eta zakiletik heltzen zioten

esku-ahur handi haiez.

Gogo txarrez masturbatzen hasi da

zeurearen antzeko larruekin fantaseatuz.

Ohea utzi eta telebista piztu du:

hontzentzako albistegiak,

luze doan tenis partida,

iragarki merke batzuk.

Egongelako leihotik

Donostiako argiak asmatzen dira,

kotxe bakanen bat autobidean.

Atzera ohera itzulita,

besoak buru azpian jarri

eta loa ehizatu nahian

erlojuaren seinalearekin

amorruz itxi ditu begiak:

«Lau ordu eguna argitu arte».

Zuk hartu ohi zenuen aldera jiratu,

han ote zauden haztatu eta

inoiz itzuliko zaren pentsatu du,

barruei arnasa eman,

baraila mindu arte hortzak estutu

eta bere bihotza entzutera gelditu da.

TEST PSIKOTEKNIKOA

Zer irizten diozu energia nuklearraren erabilerari?

Gustatzen al zaizkizu Cy Twomblyren koadroak?

Baliagarria zaigu eskandinabiarren eredu soziala?

Zenbat lagun dituzu facebooken?

Badakizu nor den Henry Bengoa?

Bigarren aukeretan sinesten duzu?

Zein hizkuntzatan esan dezakezu au-revoir?

Angela Merkel ala Nicolas Sarkozy duzu nahiago?

Ezkertiar edo eskuindar, nola definituko zinateke?

Badaukazu Sonic Youthen diskorik?

Zure gurasoak bizi dira?

Gezurrek justifikaziorik badutela pentsatzen duzu?

Egin al zenuen lehen jaunartzea?

Beti alderdi berari bozkatu diozu hauteskundeetan?

Ze euskal liburu duzu ohe ondoko mahaitxoan?

Zer moduz moldatzen zara aurreko maitaleekin?

Arazo guztiek konponbidea dutela uste duzu?

Zenbat ebakuntza egin dizkizute?

Afaltzeko zer nahiago duzu: pasta ala arraina?

Zure etxean ala autoan?

Bihar?... edo agian besteren batean?

ESTALTZEN

Kamiseta erantzi diozunean

bistan geratu zaio

sorbaldatik behera doan larru-lautada.

—Zauriaren arrastorik geratzen zaizu?

Bukatu zela esateko

parkean egon zinetenetik ez duzue elkar ikusi:

zazpi hilabete luze pasa.

Ilargi laurden baten forma du orbanak.

Nondik begiratzen den,

aho bat da irribarrez.

Alderantziz begiratuta,

ezker bularra ireki zion

ezpata arabiar bat da.

—Min egiten dizu oraindik?

Memoriak goldearekin urratzen du.

Zer egin zenuen laguntzeko eskatu zizunean?

Zail da ahazten: ezin du.

Desertu handiak daude munduan

baina luze zabalenak

norbere baitakoak izaten dira.

Bazterketari adiskidetasuna deitu zenioten

eta suntsitzen gaitzak diren

harresiak jaso zituen denborak.

Nola jokatu ezer gertatu ez balitz bezala?

Baina eskuek arrazoien kontrako bideak hartzen dituzte.

Hatzek ez dute larrua ahaztu.

Bizi nahiak elkar estaltzen dira.

—Damua... etorriko da.

Begiak ixten dituenean

supermerkatuan irudikatzen du berarekin

etorkizuna orgaren erabakimenez gidatzen.

Beso artean estutzen du,

aspaldiko mamuak ito

eta bizidunak gorde eta ez galtzeko.

Errazagoa zatekeen plazer nahiak elkartu

eta gauzak nola joango diren ez dakiten

iraganik gabeko bi ezezagun balira.

Lehengo larru beraren gainean

hatzarekin zauriaren ertzak marraztu dizkiozu,

eta ondo dakizuna berresteko galdetu:

—Hemendik lapurtu nizun bihotza?

ELKAR ULERTZEKO PROTOKOLOA

6. Ze beste aukera duzu?

5. Arrazoia emango dizu (edo ez).

4. Izan zaitez ulerbera.

3. Azal iezazkiozu zergatiak, nolakoak, borondatea.

2. Ez pentsa hau zerbaiten amaiera denik.

1. Bestela ere gauzak nahiko gaizki daude.

BERRIZ ESAN

              1

Bular biluzia nahi dut

eta sabelpea laztanduko didan eskua.

Amodiok plazer esan nahi du

nahiz gehienetan den gupida.

Ez dut ikusten,

ezin da edan.

Ahotik baino ahoa nahi dut,

egia baino larrua.

              2

Sentitzen duzuna hotza da

eta ebakitzen duena labana.

Nire barruen luzapenak

zure ilea laztantzen du.

Damu hitzak ahoskatzen ditut:

maitasuna esan nahi dute.

              3

Zin urratuak zauria

izua ez da zolia

larruan egin larruan bizi

zer besterik da egia.

VOYEUR

Ondo daki zer gertatzen den gero:

zirrika ikusten ditu

elkar besarkatzen

ezpainen bila

eskuek zer harrapatuko.

Ondo gogoan ditu

lotsaren aurre-urratsak.

Bide hartatik ihesi dator

eta begira besterik ez da egoten orain

besteak nola trebatzen diren

estali aurreko jolasetan.

Aztertu egiten du

garai bateko hitz gozoak

nola bihurtzen diren irain eta oihu.

Jakin nahian noiz hasten den eta nola bihurtzen

hasierako sentimendu gozo eta zoroa

mikatz eta astuna bihotzeko zokondoan.

Okerrena da

zer gertatzen den badakien arren

ez duela aurkitu non ezkutatzen dituzten

maitasuna deitzen duten hori amaitzen zaienerako

elkarri min egiteko sastakaiak eta zigorrak.

GU, JENDEA

Kokarekin burua galdu duen jendea,

gauero beheko tabernak ixten dituena,

behin galdu eta loa berreskuratu ezin duena.

Gu ez garen

gure jendea.

Hautsi eta osatu ez dena,

berriz hasi eta berriz porrot egindakoa,

nazkatua, eroria, ezindua.

Gure antzekoegia

beste izateko.

Neskalagunak eta familiak bazter utzi duena,

mundua bere baitan daramana,

akastuna, kulpaduna, zaurgarria:

errenditzen ez dena, baina

hobera aldatzeko itxaropenik ere ez duena.

Gauzak behar bezala joan ez balira

gu geu ginatekeena.

Federik gabea,

minak apurka jandakoa.

Mamuen aurka borrokatzen dena,

ansiolitikoekin ezindua.

Ohetik jaikitzeko indarrak galdu dituena,

beldurrari beldur diona.

Eszeptikoa, mesfidatia, damutua.

Gu eta gure jendea.

KOORDENADA BERRIAK

MATRIUSKA

mutil meharra biluztean

haur izua ikusten da

haur izuaren azpian

animalia lokartua gotortu da

animalia lokartuaren baitan

buru bihoztua dago

buru bihoztuan

inork aurkitu ez duen irla bat

irla hartan

gehiegi biluztu behar ez duen mutila bizi naiz

AUTOERRETRATU GAURKOTUA

             A

ilea baso irekia da

kopeta desertua

betzuloak bi putzu ilun

begiak faro dira

belarriak txiki

sudurra gezi kamutsa

bizarra latza da

mihia zikina

hortzak anarkia

hatzak hamar adar

besoak bi hesola mehar

zilborra barrurantz hasitako onddoa

titiak sentiberak dira

sabela labirintoa

zakila misterio bat

gerria enborra

oinak sustraiak

bihotza limoiondo bat da

            B

nor 72454204-H

lo orduak 85896

01126742 osasun txartela

hortzak 32 dioptriak 1,5 + 2,5

oinaren neurria 42 prakena 29

giltzak 15 jaitsitako kantuak 798

78 metro koadro

hipoteka 699 euro

3035002939029508045 kontua

1993-03-15 Laussaneko derrota

lan egun kotizatuak 1679

444 kilo zabor urtero

autoa E-5034-BTC

isbn 9788492468256

%33 basque

ZOOLOGIA TRATATUA

                1

Hankak lurrean belaunak minduz

narrasti azal ezkatazko bat ari zait

zurbila ordezkatzen:

bularraldea urratzen dit urrats bakoitzak,

egiten dudana azalean sentitu beharrak.

                2

Oskola hazi zait ornoetan.

Nire gauzak dira: etxea eta memoria.

Hara biltzen naiz.

                3

Lehorrean edo uretan,

samurrean eta gorrotoan:

anfibioa izan.

                4

Besoekin inguratu

eta zurekin korapilatzen naiz,

bularraldera hurbilduz

sabela ferekatu dizut,

eta hankak zabaltzean...

jendearen barruan jendea dago!

                5

Komuneko ispiluan

soin urratua, oskola, bizkar hezurra,

hegorik gabeko besoak,

saihetsetara itsatsitako titiburuak.

Nire baitako

zizare, sugandila,

dortoka eta tximuak.

Nire narrasti, anfibio eta ugaztunak.

GAIXOKIDETZA

Ihes egiten dit bihotzerrearen lurrunak.

Hortzak oker ditut, hortzoiak gorrituta:

—Erraz jartzen zaizkizu odoletan?

Gorputza zerbaiten abisu ematen ari da.

Ile asko galdu dut azken hilabeteetan,

lau kilo gihar masa ere bai:

saihetsak markatzen zaizkit orain bularrean.

Amorruaren dardara betikotu zait okotzean.

—Sukarrik? —Buruko minik?

—Beherakorik? —Herpesik?

Urduritasunak digestioa pisutu dit

eta goitika datozkit hitzak.

—Psikosomatikoa izan daiteke.

Bista nekatua, betzulo sakonak...

Erradiografiak galdera itxurako amurik ez

eta soberako izurik ere ez du erretratatzen.

—Ez da ezer berezirik antzematen.

Tasa normaletan daukat desilusioa.

Botikak hartu eta berrikuste txanda eskatu.

—Ez dirudi larria denik.

NIRE ETXEA

Hau da nire etxea.

Naramaten bide guztiek handik nakarte.

Leiho ondoko aulkian egon nintzen zuk deitu zain,

sofa honetan bilakatu ziren zure beldurrak gure,

horma horrek besterik ez nau kanpotik babesten.

Leku ona da amodioarentzat.

Hemen biltzen naiz maite ditudanekin.

Egongelatik komunera pizten zait galdera,

sukaldetik logelara datorkit zure akordua.

Etxean ez da zabaldu ezin dudan aterik.

Hemen bizi naiz,

hemen geratzen dira esandakoak,

hemen gaude

gaudenak eta joanak.

GURE HITZAK

hiztegietan ez diren arren

zure hitzak niretzat

asmatuak zoroak konplizeak

nire hitzak zuretzat

esan berriz esan

ez daitezela ahaztu

ez daitezela gal

kode zifratu intimo bat

zentzurik gabea elkarrentzat ez bada

lotsagarria gu ez beste inorekin baliatzeko

zineman lo geratu nintzenean

pantailako pertsonaiak oihukatzen zuen izenaz

deitzen nauzu biok autoan biok etxean gaudenean

nik diminutiboak eta bustidurak ditut zuretzat

esan berriz esan

ez daitezela ahaztu

ez daitezela gal

hitz horiek hondartzako gauez ari dira

hitz horiek gu esan nahi dute samur

hitz horiek elkarrekin gauden artean iraungo dute

ARGI ZULOA

Dexter Gordonen baladak jartzen dituen

zure irrati saio gustukoena bilatzen dut.

Zugana eramaten ninduen urrun zinenean.

Orain eskuekin heltzen zaitut haragizko ohola

eta saxoa jotzeko itxurak eginez

musu ematen dizut lepoan ezpainetan

galderarik eta iraganik gabe (nahi zaitut)

neu ere goza nadin eta goza zaitzadan.

Garai zaharrak joan dira:

burua udako azken eguzkitara jarri

eta betazalak goritzen uzten ditugu

guretzako asmoak barruen berotan egosten.

Belarretan etzan nahi dut eta zure ametsetan agertu

etorriko dena halako une naroen segida dela pentsatuz

nire bihotz burutua eltzeitsu bat dela sinetsi

barrenean gordetakoa asmatzeko hautsi beharrik gabe.

UNE HISTORIKOETAN
(1981-2009)

HIESaren mehatxua Malvinetako

gerra Lech Walesari Bakearen

Nobel saria ETA pm-ren armen uztea

Bernard Hinault Frantziako Tourrean

bosgarrenez garaile Txernobilgo

zentral nuklearra Andy Warholen

heriotza Mikhail Gorbatxov Sobiet

Batasuneko presidente Panamaren

bonbardaketa eta okupazioa Euskaldunon

Egunkariaren aurreneko zenbakia kioskoan

Letoniak independentzia Europako Kopa

Barçarentzat Koemanen golaz Negu Gorriaken

Borreroak baditu milaka aurpegi Rwandan

historiako genozidiorik handiena Bilboko metroa

Apartheidaren amaiera Dolly ardiaren jaiotza

Guggenheim Google Kosovoko gerraren azkena

Ulsterko autonomia bertan behera Richter eskalan

8.8ko lurrikara El Salvadorren euroa Hodei berdeak

Europako Konstituzioa Mahmoud Abbas Yasser

Arafaten ordez ETAren suetena ilargi eklipsea

Mikel Laboaren heriotza lehen presidente beltza

AEBetan eta bien bitartean lana aisialdia

zerbezak eritasunak atsedena haserreak

bozkarioa. Hori ere bai. Biba pellot, biba festa!

AZKENA

Nire historia besterik ez da

eta hori ere ez da nirea bakarrik:

beste jende batekin eta

haien hitzekin osatzen da.

Nire memoria ahazkorra da

aspaldi garrantzitsua zena

erridikulua iruditzen zait eta

barre egiten dut atzean utzitakoan.

Egunen batean garai hauek ere

irrigarri eta friboloak irudituko zaizkigu

nahiz egun indar guztiz saiatzen garen

bizi beharrak geure neurrietara ekartzen.

Historia hau nirekin amaituko da

eta orduan jada ez da nirea izango

ez bada zurea eta gurea

garai bateko jendarte batena.