Aingurak erreketan

JON BENITO

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2001 Jon Benito

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2001eko urria

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

PAGADI BAT LANBROPEAN

EGUNAREN ERDITZEA

Ohe ertzean eserita

begiratu zuen ispilura

Ez zen forma beteak ikustera ausartu

distantzia txikiak ezagutu nahi zituen

ezpainetarako bideak zabaldu

Airea islatzen zuen ispiluak

haizeak margotzeko adina kolore

Hitz batzuk aipatu

eta leihoraino hurbildu zen

—ispilu garden hartara—

Ireki eta margotu ez zituen haiekin osatu zen

begiak galdu zitzaizkion mugagabe

Elurra lehen aldiz oin biluzien azpian

LEHEN DESKRIBAPENA

Petalo belikoak dituzu

betazalak

gaur ernaldu eta gaur ihartuko direnak

hozkailuan gordeta

gaztiga zaitzadan denbora ez iragaitera

ezpainik eta bularrik galkorrenak dituzu

elurrezko bola maldan behera

eta beti ahul izateko obsesio hori

atzazaletan hitz pozoitsuak

airean koloretako lapitzez

margotzen dituzunak

KONPROMEZURAKO ESKAINTZA ETA BIDAIARAKO PROPOSAMENA

Laranja bat oparitzen badizut

laranja bat baino gehiago eman nahi dizut

bizi garratz bat

hazi berriak

Laranja bat oparitzen badizut

ez dizut ilargia eman nahi

ez geometriarik ez perfekzio iragangaitzik

Laranja bat oparitzen badizut

lore ihartuak ordezkatu nahi ditut

errekan urik ez datorren seinale

OSATZE ARIKETA

Naizenari goroldioa hazi zaio

erreka bazterrean zorrozten den harria ni

Izozten zaren aintzira zu

zerua beste dimentsio batean

Eta denbora

amaitzen ez den sekretu hori

NON GAUDEN NOLAKOAK GAREN

Eguzkipean ezkuta zaitez

lurraren gainean edo laino artean baino beherago

nahikoa da horrekin

Badakizu zoriona ez dela gurean bizi izan

Zeru ertzari aharrausika

nahi gabe irteten zaizkizu desagertuen biografiak

eta jaioko ez diren umeak

Muino urperatuak ikusten ditugu paisaian

lurrean iragazten zaizkigun oinetakoak

eta gure begientzat desagertu den kea

Apur bat beldurtzen zaitu haizeak

eta aurrera begiratzeak

Erditzeko ahalmenik bazenu

birika bat baino ez nizuke eskatuko

Batzuetan esaldirik tragikoenak maite ditugu

horregatik ari naiz gezurretan

FORMULA FISIKOA:
DISTANTZIA ETA DENBORA

Orduak zenbatzen pasa ditinat orduak

Hazia ixuri eta euria egitea konbinazio perfektua dun

ziur sentiarazten gaituztenen zaunkak entzuteko

Baditun egun batzuk hemen ez hagoela

Basapiztien jungla dun hau

biziraute ahalegina

Egun zuhurtziaz zabiltzan eskaleak kaleetan

pikondo hostoak milikatzen ditizten beleek

eta aldea galduetako altxorrik preziatuena dun hire sexua

Herrialde bahitutako turismoa gurea

ohituren tatuatze krudela

arrotz zaizkigun geografiak arrotzentzat

orduz kanpoko bisitak eta ibai handien gainezkatzea

ziur sentiarazten gaituztenen zaunkak entzuteko

Bihar desolazio berberak ausentziak hausteko

bihar distantzia berean ehun milia haratago

Orduak zenbatzen pasa ditinat orduak

eta orduak eta orduak

LO AURREKO ZALANTZA

Jakin nahi nuke

zerk aztoratzen zaituen igande goizetan

zaldiak margotzen dituzunean betazaletan

Jakin behar nuke

ilunabarretan erditzen diren panpinak saihesteko

eta iragandako neguak berpizteko

orduko bakardadeekin

Jakin nahi nuke

noren zain zauden beste egunetan

zure begietako zuriarekin

zein soineko egiten duten

non amaitzen diren ametsak

eta norekin konpartitzen dituzun

ukabilekin egin korapiloak

astelehen goizetan

BIHAR ERE ARGITUKO DU EGUNAK

Mikel ez zegoen arduratuta

sabaia zeru hurbilago bat zela iruditu zitzaion

materialagoa eta errealagoa aldi berean

Gloriak deitu bitartean bazuen denbora apur bat

loreak urkatzeko

zigarroak piztu eta

aireak zelan kontsumitzen zituen ikusi

eta katuari kontserbako janaria emateko

Halaxe beste urtebetez egon zitekeela

iruditu zitzaion

bakearen apologia zela hura

Telebistan kantari ari zen Jim Morrison

Aspaldi preziatutako kolore andana

alferrik kabitu zitzaion begietan

Larrutuko ziren azalez eta hitzez biak

ez zuten ilunabarraz postalik egingo

bazekiten-eta egunsentia aurreratuko zitzaiela

elkarri deus eskatu gabe

AZKEN GLAZIAZIOKO SOBERAKINAK

Azken glaziazioko soberakinekin jolasten ari zara

Bide ertzetako hondarra jaso

eta datorren negurako zapatak egin dizkizut

haizeak olatuak sortu arte iraungo dutenak

Argazkiei izotza hazten zaie ertzetan

Hotza jainkoek egina balitz bezala

sartzen zaigu hezurretaraino

Egunak etorri bezala doaz

azala erortzen zaigun arren udazken amaieran

Orain eguzkiaren alboan ezagutu duzu zerua

elurrezko bolak eta gezurrak jaurtitzen dituzu

musuak bailiran

Zauri txikiak nire argizarizko begientzat

ARTXIPELAGOA: KONTINENTEAREN HONDARRAK

Ez dakigu zerk apurtu gaituen

baina ez zaigu arrotz korronteetan bagoaz

Portuetan inork ez gaitu elkarrekin maite

eta gurean

hondoa jo dutenek bakarrik hartzen dute lur

atzazal artean ziurtasun apur bat behar dutenek

inorako bidea jarraitzeko

Talka egitea bakarrik geratzen zaigu

zoriaren zain egotea

inertzia eta bide berak zapaltzea

Kasualitate gehiegi dira aho bi ukitzen

horregatik ez duzu nahi esplikaziorik soberan

Laztanak baino latzago diren

borrokak biluzik

ezpainen edo marearen talka geratzen zaigu

Oreka faltsua da ez aurreratzea

eta balantza zalantzen ondorioa

Laprast egiterainoko egia eta

hezetzen gaituen ezinegona

Gabeziak eta zero

                eta zeru bat aterpe

Ontzia ainguratuta dagoela iruditu zaigu

baina uraren azpian ez dugu lurrik sentitu

Mila zati egin gara

mina pieza bakar egiteraino

MIHIAREN AZPIKO TRIKUAK
ETA AITORPEN PROBISIONALAK

Klarionaz hitz eroak idaztea falta zaigu

baldin eta aitorpen probisionalak maite badituzu

Bular biluziak erakustea falta zaigu

mihiaren azpiko trikuak

ezin askatu ahal dituzun ukabilak

Lur hezeetako kondaira agorrak berridaztea

oroitzen gara existitzen gara

Ezin ahoska ditzakezun totelak begietan

margotzea falta zaigu

Egia zati bat falta zaigu

kontu txiki bat bide zaharrei ekiteko

totel bat aitorpen probisionalak

itsas azalera erakarriko gaituen zerbait

ubideetara berbideratuko gaituena

eta elkarren besoetara bilduko

Botila erdi beteak bagenitu mezuak bidaltzeko...

baina agian telefono kabinak ere okupatuta daude

oraindik

DESTAINA

Nola adierazi ez dakizuna

eta dakizuna ezin esan

horregatik zauritzen zaitu egonak

horregatik baliogabetu zaizkizu ahoan

egia eta fideltasuna

izan zenituen

geografia aztertzeko mapak eta

distantzian sentitzeko betaurrekoak

udazkena aurreratu ahala

baina ez zaitez arduratu azala berritu bazaigu

hau bakardadearen eboluzioa da

ez beste ezer

PAGADI BAT LANBROPEAN

ZURRUNBILOA

Zainak ireki eta

memoriak sortutako polena

amaitzen ez den sasitza erreka bazterretan

inertziaz mugitzen diren liliak

eta minez hazi zaizkigun gereziondoak

Alkandora loratuetan

ehundegietako lorategi txikiak

eta berezkoa ez den irribarrea

bizirauteko beharrezko dugun

libertate txiki hau babestera

Zainen azpian obsesioak

aingurak erraietan

goizeko izotza urtaro baten amaiera adierazten

zainak lotzen gaituen lurrarentzat

zainak lotzen gaituztenentzat

Ez ditugu alferrik basoak grabatu bularrean

Behin hiltzen gara

eta bitan

HAUTAZKO AITORPENA

Nik diot zuekin nagoela

nahiz eta ez duzuen nirekin

batailarik irabaziko

Nik diot balio bera duela formulak

karratu handi eta txikientzat

Ez nautela militarrek eta bakezaleek salbatuko

Nik diot

baina ez zaizue axola

GARTZEN-EK LURRA IRAULTZEN ERAKUTSI ZIGUNEKOA

Zapatariak zapatak baino beste zerbait egiten du

oinaldeak astindu

ez du dantzan egiten

aurrera egiten du

hazi berriak ereiten

Zapatariak injustiziaren mugak erakusten ditu

bakea non hasten den

Zapatariak oinarritik eraikitzen du etxea

ur gazia edo agorraldia datorrenerako

Zapatariak mundu berriak errebelatzen ditu

langileen zapata zoletan

izarrak gerturatzen ditu

eta indar ahulak biltzen bide luzerako

ANFIBIOA

Udako eguraldi eguzkitsuaz

bankariak etorri ziren hiriburutik

karramarro txikiak harrapatzera

Portutik aurrera joan ginen

hondartza ikusten zen urruti

basamortua hazten zitzaigun bizkarrean

Haitzetan jesarri ginen

gerriz gora biluzik

zangoak sartu genituen uretan

atzazalak zahartu bezala zuritu zitzaizkigun arte

eta maxkaldu urtaroz kanpoko sagarren modura

Inork ez zituen uholdeak zenbatu

ez eta izurriteak ere

Inor ez zen pasibitate zoriontsu honen errudun

berdin etorriko zen hilobi bat aurkitzeko garaia

edo Iraila

edo izozkiak saltzen zituen emakumea

musukatzeko aukera

Pozik geunden ametsak sortzeko adina

burujabe ginelako

Gero udako ekaitza datorren bezala

abioi astunak etorri ziren

eta gure paretik arin igaro

aitorpen bat sekretu bat

edo korapilo bat askatu bailuten

Minetik jaregin ziren

min materialetik

Materia ez da desagertzen

eraldatu egiten da

Horra gerrak halabeharrez irakatsitako fisika

Eztarriak lehortu zitzaizkigun hautsez

eta oihu egiteaz

Bihotzak heze zeuden eta zangoak fresko

korrika bizkor egiteko

Inork ez zuen gerrara joan nahi

AZKEN GUDAROSTEA

Kapitainak badaki zergatik aukeratu duten

eta azken itxaropena da eurentzat

Badaki gerraren egoerarik krudelenak

hurbilduko direnean

arima ahulduko zaiela soldaduei

etsaien artean ere elkar besarkatuko dutela

Zirku dramatiko honen domadore hautatu dute

jakinik inor gutxik behar dituela heroiak gaur egun

Gidariek ere nekez topatzen dute lan

anbulantzietan ez bada

Kapitainak ez du atzerako deirik egingo

Lehen armarik ez zenean

gorrotoak iraunarazten zituen

orain armak badituzte baina ametsik ez

ezintasunak eta beldurrak mantentzen ditu tinko

Kapitainak badaki ez dela galtzaileen historiarik

erresistentzi ahaleginak baizik

tigrearen azkurak direla eurenak

Egunsentiko erasoetan hil ziren lehen soldaduak

gero gosea hotza eta nekea etorri ziren

indefentsioa indartzera

Hasierako egunetan lurperatu egiten zituzten

hildako lagunak

ondorengoak lur gainean flotatzen uzteko

Batzuek euliak dituzte biriketan

besteak pagadian galdu ziren apropos

Soldaduak bizikletak bizkarrean dituztela doaz

maldan gora

Heriotzak markatzen ditu etsaiaren lerroak

eta kapitainak ez du atzerako deirik egingo

GERRAKO PARTEA

Artilleria gogorrez kolpatzen zuten hiria

irratia piztuta loak hartzera ohitzen hasi ginen

atertu gabe jarraitzen zuen elurrak ere

Lehergailuek aterpe zaharrak bota zituzten

eta nekazariek ihes egin zuten noranahi

Hankaz gora geunden

gauza ederrak ikusten genituen begien parean

Apenas genuen oinarrizko premiak asetzeko ezer

herriko emakumeak mutilatu zituzten

eta sabelak puztu zitzaizkigun gabeziez

Burusi azpian geneuzkan azken fusil baldarrekin

babesten ginen

hondamendiaren arkitektura

eta duintasunaren prezioa ezagutzeko

Telefonoak noizbait joko zuen

itxaropenez irauten genuen

Alferrik zen lurrak ereitea

joanak ziren goldeak erabiltzen zekizkiten azkenak

eta belarri bat galtzeko

edo hezur lehorrak topatzeko arriskua zegoen

Soldaduek hemen utzi zituzten bizikletak

eta gurpilekin flotadoreak egin genituen ez itotzeko

Anbulantzia batek telebistako aurkezleren batek

edo Nazio Batuetako agintariren batek

noiz deitu itxaron genuen egunetan

galdetzeko ea gu ginen auxilioka ari ginen bakarrak

munduaren simetriaz galdetzeko

eguzkirik ba ote zen hodeiez bestaldean

Lehen erasoaldietan moztu zituzten telefono hariak

baina joko zuen zain geunden artean

Itxaropena ei da galtzen azkena

LARRIALDI MEZUA

Esan ez etortzeko

Ez etortzeko

inprentako lagunak erori direla

zapatariak erori direla

Ez etortzeko

Alicia atrapatu dutela azken enboskadan

eta Felix ez dela iritsi hitzordura

Haritz ez dela gehiago itzuli

Ez etortzeko

itxaroteko barealdiari

babesteko lagunen etxeetan

Ez etortzeko

itxaroteko barealdiari

atzerriko ontziak ez direla gurean izan

anai-arreben berririk ez dugula

eta makal gabiltzala berrantolaketa lanetan

Ez zaizkigula berri txarrak atsegin

IHESERAKO BESTE ARRAZOI BATZUK

Esana dute ihes egitea

koldar eta inteligentea dela

aldi berean

Zer egin arroz eskukada batekin

erein edo momentuan sabelak

berdintzeko erabili?

Horra lastozko gizonaren txikitasuna

galdera xeheen gehiegikeria

galdera gordinei erantzun zehatza topatu ezina

inon babes hartu ezina

Hor iheserako arrazoi batzuk

1937 MAIATZAREN 7 ETA 8
(BIDAIA GOIZEKO IZARRA ETA HABANAN)

Horma zurbila atzean

zerulerroraino luzatzen den sabaia

Ezinegona merke fusilatzen da

eserita dauden zur gogorraren gainean

hilkutxak berrerabiliko bailituzten

Ihes dagienak badaki zer uzten duen

Akuarioan inork ez du negar egiten

arrainek ez dute memoriarik

badakite ez direla gehiago itzuliko

ez dute tragediarik makillatu nahi

Geratzen direnei soilik egiten diete gorazarre

Oinazeak elkar jo eta korapilatu egiten dira

inork ez ditu besteren miseriak miazkatu nahi

inork ez daki malkoek zein bide egiten duten

eta trenak badoaz eta tarteka birika bat falta da

Aspaldi ohituta daude zainekin urkatzera

hatsa falta bazaie ere

Ez dute lurraz bi oin gorago hil nahi

lurperatzen dituzte hezi zituzten lurraren pare

Arropa eta argazki zaharrak ez ezik

bakoitzak bere zoritxarrak daramatza

Larruak badaki ikara zer den

eta beste koraza batez margotzen da

Leku izenak paratu dituzte

bataila zaharrak oroitzeko

Maleta beteekin doaz

dena estaltzen duen amorruaz

eta jaietako zapaten lokarriak estutu dituzte

bidaia luzea izango delako

Gauero itsasoa da euren begietan

Ez ditu ezerk salbatuko

BIRIKAK LURREZ BETETA

Ito

Arnasa hartu ezinik

edo arnasa hartzea eragotzirik

hil

Biziki larritu

Zerbaiti bizirik irauteko duen bidea

eragotzi edo

ukatu

SUSTRAIAK ETA ADARRAK

KOMETA ZULODUNA

Sarea bota zuen

eta aireak zekarrena

harrapatu

Gero begiratu zuen

eta ez zuen ezer ikusi

kometa zuloduna baino

POETA IDEAL ZAHARREZ OROITZEN DA

Largabistarekin ilargia begi lauso bat

iruditu zitzaion poetari

betazaletatik kanporako begia

ogia aldarrikatzen duen ahoa

edo amaitzen den musua

mundu bat beste inongo burmuinetan errotuko ez dena

Eta poetak eklipse artifizial bat egin zuen

begirada ukatu zion ilargiari

Nekatuta

lurrera bideratu zituen largabistak

burezurrak antzeman zituen lurpean

hildako heroi zaharrenak

EGUNEROKO ILUSIOA

Hogeitaka urteko gatazkaren ondoren

auto kontroletan

zoriontasun gehiegikeriagatik atxilotuta

jujeek artxibo zaharretan errekisatzen dituzte

zure aitorpenak

mugaz bestaldekoen kontuak

eta porrot bat iragartzera datorren isiltasuna

Mezu zartatuak biltzen dituzu ezpainetan

eta etsipen apur bat

zure barrunbe urduriak kateatzera

Mina dabil airean

begietan sumatzen ez bazaizu ere

Etengabeko guduak nekatu egiten du bat

Samingarria da etxera itzuli eta

gutun zatiak aurkitzea

Nor da gai bere beso ahulen indarrarekin soilik

etxeko harroinei eusteko?

Desarmatuta zaude galera handienak ekiditeko

Orain larruzko jainkoak maite dituzu

rock izarrak

gerraren ondorioz erabilpenik gabe

geratu diren aireportuak

lurretik barreiatuta dauden mapak

eta begiak inguratzen dizkizun lurra

inongoak bagara oraindik ere

Orain arrainak eta zapatak

eskuz ehizatzeari utzi diozu

denbora da gurasoek etxera deitu ez dutela

Nork ez du bakarrik utziko duten beldurrik izan?

Nork ez du guztia galtzeko beldurrik izan?

Orain iraultza txikiekin amesten duzu

haizeak proletarioen etxeetako arropak baino

ez ditu astintzen hemen

eta berri txarrak datoz hegoaldetik

Berriz ekingo diozula

berreraikiko dituzula oinarriak

Argazkiak eta gutunak erreka ertzean

eta porrot bat iragartzera datorren isiltasuna

Hezetasuna besterik ez dabil zerupean

eta kartoizko armadura igarota

ireki zaizun zauria

etorkin bihotzetan

Munduarekiko zabaldu duzun hondarrezko babesa

Amaitzen ez den hogeitaka urteko gatazka

oraindik bihar

SIBILAREN AUHENA

Ez zitzaizkion erantzun osoak sekula bururatu

Egia esan hiltzeko era ugari daude

eta hilobiak aurkitzeko ere denbora behar da baina

ez zitzaizkion erantzun osoak sekula bururatu

Telefonoaren bestaldean

kazetariak galdetu zion elkarrizketa amaitu aldera

nola hil nahi zuen

—egoera hipotetikoan beti ere—

aukeratzerik balu halako momentuan

Ez zuela horri buruz pentsatu

aitortu nahi zion

azken aldian kontzentratuta zebilela

biriketan airea pilatzearekin

inoiz baino biziago sentitzen zela

eta ezin sinetsirik zebilela

inoiz begiak bilduko zituenik betiko

baina bazekien ez zela guztiz egia nahiz eta

ez zitzaizkion erantzun osoak sekula bururatu

Gloriaz oroitu zen

Harriak ipini zituen telefonoen artean

hitz eskasia saihesteko

"Begiak itxita" pentsatu zuen

baina inozokeria zen hura

Hodeien usainaz edo

uraren hezeaz galdegitearen pareko iruditu zitzaion

Lotsa sentitu zuen horregatik

"Ez nuke lotsaz hil nahi" aitortu zuen biribil

lehen sentitutakoarekin lotze aldera

Ez zion kazetariari harridurarik sumatu

Elkarrizketa amaitzen ari zela zirudien

gauerdian egunsentia usaintzea zen hura

itzultzen den legioaren zuziak ukitzea

"Ez nuke lotsaz hil nahi" errepikatu zuen

eta egiazkoa zirudien isiltasuna entzun zuen gero

EZEKIELEN GENEALOGIA

Nire osabak esaten zuen

ze nire osaba hilda baitago

ahotsik gabe geratu zelako

eta ahotsik gabekoa ez da pertsona

gure herria harea gainean

eraikirik zegoela

eta euria egingo balu

hondoratu egingo ginatekeela

dena apurtuko litzatekeela

Eta hilak

eta berregin beharreko bizitzak

geratuko liratekeela

hondartza samingarri hartan

Aitona Sestaoko ontzioletara

lanera Salamancatik etorri

eta gasolindegi inguruan

finkatu zen lurrak dira horiek

Baina aitona ez da oraindik hil

ADARRAK ETA SUSTRAIAK

Osaba bizarra egiten ari zela

erre zen basoa

Amildegiak suaren bidea moztu izan ez balu

eguzkia eta infernua bertan ezagutuko genituela

esan zigun amonak

baina nahikoa ardura bagenituen

sineskerietan pentsatzen hasteko

Egun haietako euriak ere

ez zuen gar handi haiek baretzerik lortu

Hostoak dantzan hasi ziren

zerutik zintzilika baleude bezala

Habiak erre ziren eta enarek hegan egin zuten

Suak mendebal haizeak jarraitu bitartean iraun zuen

erre usainak asteetan

Etxe inguruko lurrak irauli genituen

mahatsondoak ipiniko genituelako

errautsek ongarri gisa balio zuten

Adar erreak bildu zutoinak eta ikatza egiteko

enbor belztuak ebaki eta

suak agerian utzi zituen sustraien beso korapilatsuak

askatu genituen lurretik

Arotzek halako zur okerrek

balio gutxi zutela esan zuten

Hamaika hilabetez izan genituen bazter batean

harik eta gau batez osabak galdetu zuen arte:

Zer egingo dugu sustraiekin?

AKATS KRONOLOGIKOA

Isidro Benito izan nintekeen

Malatesta batailoian jardun zuena

edo Antonio Aranberri burdinazko gerrikoan lanean

baina zoritxarrez bi belaunaldi beranduago jaiotzea

suertatu zitzaidan

Aitak

Partidu Komunistako tabernatxora eramaten ninduen

oraindik betaurrekoak nituela

Ez dut uste amaren errua denik

baina bi belaunaldi lehenago jaiotzea

gustatuko litzaidake

edo bi hamarkada gutxienez

Horregatik ere lotzen natzaie egungo borrokei

aurrekoekiko zorra kitatzeko

ITZALEI ABESTEN

Laster hilko zarela esan didate

bihotza nekatu eta birikak desagertu zaizkizula

Ez zatozela gehiago

Hemen aulki bat sobera

aireak itoko ez dituen arrainak

eta tigreak barrenetatik orroka

Bizitza ez da denbora baino

eta hondartza bat desagertzen zaigunero

harriak birrintzen ditugu berregiteko

Lurra jaten dugu baina bazoaz bazoaz bazoaz

Badakigu bat gehiago faltako zaigula

zainak hoztu eta hezurrak gogortuko zaizkizula

bazoazela eta ez zatozela

hau ausentzien melodrama

bat gehiago dugula ehorzteko sinetsi ezina

Ez dakigu ez otoitzik ez irauteko erregurik

Ez dugu itxaropen apurrik biltzeko

Badakigu babesak non eraiki

baina zain gaude urak nondik iragango

lurrak ezin du gure mina iragazi

Orain badakigu eskuak non ipini

luiziak gelditzeko

GABEZIAK

Eskuak bildu zituen estu-estu

molekulak konprimitu nahi bailituen

aintzira artifizialak sortu

iragandako malkoekin

Hatzen aleazioa egin zuen

ihes baina urak

oxigenoa gasifikatu bailitzan

edo bere egoneza islatu ispilu hartan

Hatzak izerditu zitzaizkion

dardara eta higadura bildu

kanal bat zabaldu zuen

distantziak salbatzen diren moduan

Ozeano minimalista zen hura

desagerketaren izua

marea behera etengabea

Eskuak askatu zituen

eduki urria erortzen utzi

gari sail idorretan

hazia botatzen den moduan

Espazioa eraldatu zen

eskuak hutsik zeuzkan

pixka bat heze ordea

HELMUGA GABEKO BIDEA

URA DARAMA

Azken erromeria da hau

herri txikietako plazetan

Inork ez du bankariaren alabarekin

dantzan egin nahi

Ausentziek gehiago batzen gaituzte

Nik ez dut besteentzat begirik

Errari nabil barkatzeko

ahul eta norabide gabe azken aldian

Inork ez du sasoi hauetan oroitzapen txar bat

memorian boxeo-kolpeka eduki nahi

Errepide hau beste norabait doa

eta gu elkarrekin baina ez elkarrengana

eta ez aurrerago

Itsasoa sentitzen ahal da errekaren amaieran

eta musika apur bat ozen San Martin utzi ahala

Gaurtik aurrera ez dakigu bihotza zerez bete

Larruzko zapatak ditut euritarako

lastoa erraiak osatzeko

eta babes gutxi datozen entregatarako

Elkarren oztopoekin egiten dugu topo

Datozen ekaitz guztiak irauteko gai garela

sinetsarazi diogu elkarri

ez gaituela mareak irentsiko

nahiz eta ura aspaldian hazita datorren

Norabide gabeko trenetan erretako

ikatz guzia izartu da gauez

Eskuetan gurutzatzen dira gure odolbideak

Lurrarekin estutu arren

inoiz baino ilaunago sentitu gara

Musika entzuten da oraindik plazan

HAUTU TXIKIAK BIDEA EGITEN DU

Badira ordu batzuk noraezean gabiltzala

erreferentzia guztiak galdu ditugu

eta intuizioa dugu iparrorratz bakar

baina ekibokatua

Etsi dugu ia

apur bat hitz egin dugu zoriaz eta ezbeharraz

Kontu sakonak bururatu zaizkigu

antzinako batailez oroitu gara

bibliografia zaharrak kontsultatzen diren eran

eta begiak non bildu bilatzen egon gara

Urdaila nekez eta bakardadez bete zaigu

bidegurutzera iritsi arte

Bidegurutzean ohiko zalantzak

Sua antzeman dugu aurrerago

Argia

Egoera normal batean

edonork ihes egingo luke sutatik

Hemen ez

orain ez

Hautuak galera dakar beti berarekin

Bide zuzenik ez da jada

baina egina dugu bidea

Merkatuak salbu

bidegurutzetan ezin da etxerik jaso

ezin da beti bidegurutzean iraun

Aurrera egin ahala argia galdu dugu

inon ez da kerik

Ez diogu elkarri aitzakiarik jarri nahi izan

ixilik goaz

Inoiz baino lurtarrago eta zurtzago sentitu gara

UHOLDE BERRIEN IRAGARPENA

Argirik ez zen inon

eguzkiak berarekin eramana

begiak estali balizkizute bezala

Behingoagatik atertu zuenez

txalupan irten ginen iluna pertzibitzera

Itsasoak gaua eta lurra eramango zuela zirudien

Izarretan desitxuratzen ziren hieroglifikoak

Babesa eskatzeko urrun geundenean

itzali zenuen motorra

Zeruan hegan egitea zen hura

baina beste hemisferio batean

Gabezia bat baino

margotu zitekeen zerbait zen

isiltasuna

Zapatak erantzi genituen eta

garagardo epel bat zabaldu

Oreka hezez egingo genuen topa

Barrenetako suak itzaltzeko

aski isurkin bazen inguruan

"Euria!" esan zenuen

"Euria eginagatik ez duk itsasoa gehiago bustiko!"

pentsatu nuen

Bi orduz egon ginen horrela

Ura zetorren uraren gainera

itsasoa gehiago hazi gabe

Etxera itzultzeko ordua zen

Motorra piztu zenuen

Biratu genuenean bustita zeuden zapatak

Etxerainokoa oinez egin genezakeela otu zitzaidan

baina urak atzazalak irentsi orduko

itsatsia nuen hotza

Lehen urratutako bidea josi genuen

lehorra begi bistan jadanik

ITZULERA SAIOA

Emergentzi deia behar zuen izan

asteak ziren telefonoak jo ez zuela

iratzargailua zirudien

goizean oheak abandonatzeko eskatzen

Kontzientzia iratzarri zidan bestaldeko ahotsak

Hiri bazterretako suaz eta

etxera bidean emandako

azken besarkadez oroitu nintzen

Ez zegoen hitzik soberan

Denbora erraz zihoala aitortu zidan

orain ez zela taberna beretan ibiltzen

eskularruak zituela hotzerako

eta aterkiak konpartitzeko inor ez

Zilarrezko eskuturrekoa bazuenez

galdetu nahi baina barnerako gorde nuen

aukera desegokia zelakoan

Esaldiak erdizka uzteko ohitura zuen oraindik

eta hitzak piztu nahiko ez zituela pentsatu nuen

Bigarren aukerak beti dira porrot iragarriak

Isildu egin ginen

Baziren urte bi elkarrekin mintzatu ez ginela

memoria blindatu eta

distantzia handitu zitzaigula

Bide erratuetan ikusten nituen nire oinatzak

Urak nekez egiten duela atzera bururatu zitzaidan

Kaioen hegadak entzun genitzakeen

Belarriak estali nahi genituen

bagenekielako zer zetorren isiltasunaren ondoren

elkarri zer esango genion edo zer ez genion esango

zer entzun nahi genuen eta zer ez genuen entzun nahi

Baina hitzez baino gehiago komunikatzen genuen hala

Damutzen ikasi nuela aitortu nion

bizi garen garai hauetan ez dela gutxi

Duela hiru edo lau urteko

herriko jaien azken gauaz oroitu nintzen

gogo gabeko musu zenbait eta

bidea amaitu balitz bezalako etsipena

Ez genuen ulertu zer adierazten zuen

melodia mutu hark:

barealdia edo errukia

Beste nonbait ereiten zen mina

beste zerbait ukitu genuen

bihotzeko astuna sakondu

Logika gabeko hitz batzuk esan genituen

inon babes hartzen ez duten perpausak

Eremu labainkorrean genbiltzan

Sinesten hasi nintzen bide zaharretara itzuliz gero

denborarekin berriz keinu eta begirada herabe berdinak

maitatzen amaituko nukeela

Une bateko irudipena besterik ez zen izan

Errekak aurrera zihoazen

zein bazterretan geratzen ginen jakin gabe

Oroimena ez da izoztutako harri bat baino

Ahalik eta erarik duinenean saiatu nintzen

sentipen truke hura amaitzen

Telefonoa eskegi nuen

Etxera bidean emandako besarkadez oroitu nintzen

Bordelerako bidaia eta uztaileko arratsak

Telefonoak ez zuen berriro jo

ETXERAKO BIDEAN BETI

Atseden hartu zuen

Ibilbidetik aldendu zen apur bat

distantziak neurtzeko

Orain arte jarraitu bidea eta

bihartik aurrerakoa neurtu nahi zituen

Perspektiba galdu gabe

Perspektibarik galdu gabe

Atzoko errepideak ezagutu zituen

ur-emari meheko bidezidorrak

erabaki xumeak

Munduaren eta bizitzaren osotasuna

pertzibitu zuen bertan

fisikarien biribiltasun aparenterik gabe

Inoiz etxera iristen ez denak bezala

PORTURA EZ DATOZEN ONTZIAK

Ontziak berandu datozela aipatu digute

eta bigarren aldia da atzeratu dutela

arribatze data

Inork ez du arrazoirik aipatu

baina inor ez da larritu mareak iragan izanagatik

Ontziak berandu datozela aipatu digute

eta hirugarren aldia da atzeratu dutela

arribatze data

Inork ez du arrazoirik aipatu

baina matxura batez hitz egiten dute

uraren dilatazioaz eta

ondoriozko ozeanoen hedapenaz

gasolioa neurrigabe hazi dela eta

haize txarrak datozela

Ontziak berandu datozela aipatu digute

eta zazpigarren aldiz atzeratu dute

arribatze data

Ez dute etxera itzuli nahi

HAREA ITSASERTZEAN

DAMUTU BAINO LEHEN

Ez zaidazu idazten dudana esplikatzeko eskatu

ez zaidazu justifikatzeko eskatu

ez zaidazu ardurarik eskatu

Zuk badakizu larru urratua irakurtzen

MARTHAK INGURUNEARI BURUZKO IRAKURKETA EGIN DIGU

Marthak ez zekien benetan lurra biribila zela

arrazoiketa sinplea zuten bere zalantzek

Inoiz lurra amaitzen ikusi ez zuen arren

aitonak esana zion mundua erlauntza handia zela

eta etxetik kanporako guztia arrotza

Yuri Gagarinek munduari bira emateko

atmosfera urratu zuenean

kristauek zeruaren izaera erlijiosoan

sinesteari utzi ziotela esan zion amak

orain ez zekiela zeri heldu

Hazten ari zitzaizkion bularren biribiltasun ezaz

ohartuta

lau ume hil ziren bere begietan

Hozkailuan gordeta zeuzkan aterkiak

Istripu larria zen hemen horrela bizi beharra

Nork lo egin nahi du erdizka egindako oheetan?

Nork maite ditu bi hanka soilik dituzten zaldiak?

Txoriari ez zaizkio hegoak azkarrago hazten

harri gehiago botatzeagatik

EMAIDAZU TRANTSIZIORAKO AUKERA BAT LUR BERRIAN

Arrainak irteten zaizkizu galtzarbeetan

erlojuak dirudite garbigailuek

trenak ikustera jolasten gara etengabe

Hau ihes baten kronika izan zitekeen

baina ezinezkoa zaigu hondamen hauek abandonatzea

Non dira iragandako pozak

non basamortu emankorrak

parentesi arteko meatze gaziak

panpina zaharren akabatzeak

lur gabeziak oin azpietarako

Irratiak piztuta utzi zituzten ilargian

Munduak zutaz jakin balu bezala

ihes egiten du zubien bestaldera

non gureak ez diren oinatzak dauden

enarenak zaldienak eta anitzez gehiago

Ukabilak dauzkazu ahoan

aipatzen ez dituzun hitzak

eta saminaren abezedarioa

Gorpu hotzak eta bakardade biluzia

besoak bildu eta

bizi metro kubiko bat konprimitzen saiatzeko

ZERGATIK DIODAN BETI GEZURRA

Zuk badakizu hitz hauek

zalantza direla hasieratik

arkatzaren dardara direla

arkatzaren dardara bezain xumeak

arkatzaren dardara direla nire hitzak ere

Oreka eza

Bestela lerroak egingo nituzke

egungo bizitza bezalakoak

geziak

etengabeko birkreazioa

ama umeak sortzen eta umeak hazi emakume egin

eta berriz umeak sortzen

trenak gauean iluna argitzen

edo amaieradun kaleak besarka gaitezen

Orratzak

Argazkiak? Ez

jada argazkiak ere ez dira seguruak

baina hitzak egiten ditut dardarak

Beldur duenak bezala

Beste zerbait egin nahi

baina hitzekin konformatzen dena naiz

bizirik nagoela adierazteko

kardiogrametan idazten duena

Baina ez tinkatu gehiegi

hain dira apalak nire hitzak...

GURE TRISTURAK ETA BELDURRAK

Zer dakarkit pozak

etengabe islatzeko ispilu bat ez bada

edo bizkarrean daramagun mugarria

Zauri gaizki osatuak

egunen etorri ahula edo

nomadismo ziklikoa ez bada

Hazia beste nonbait erein nahiko genuke

gure barnerako gari lurrak

eta ahalik eta kardiograma lausoena izan

esku batekin sortu eta bestearekin apurtzen dena

Isilka ari naiz

isilka ari banaiz beldur naizelako da

isilka ari banaiz esanahia berbera delako da

mezuak irauten duelako

mezurik badelako nire hitzetan

zuri ari natzaizulako nahiz eta isilka eta beldurti ari

Barkatu

baina beti dut

zerbait apurtu dudan sentipena

isilune gozo bat edo

sentipenen oreka errepikakorra

Berdin dio

esku makalez ari banaiz ikatzezko hitzak idazten

ez naiz justiziaz ari

begiak zapi zuriz estaltzen ditudan arren

NORK EZ DU BERRIZ SORRERARA ITZULI NAHI?

Nahiago dut sagarrondoen azpian

argazkiak ateratzen ikus zaitzadan

eta ni limoiondoei sendo helduta

arramatatik margaritak erauzten

Gezurra diote argazkiak betirako direla diotenek

Inoiz saiatu zara argazkiekin ontziak egiten baineran?

beste norabait garamatzaten ontziak egiten?

Harrika apurtutako leihoak osatzen?

Argazkiak koloregabetu eta usteldu egiten dira

hitzak eta promesak bezala edo orain garen hau

Argia itzalita bakarrago gaude orain

Limoiek bonbillak dirudite

edo zerbait haragitsuagoa esnetsuagoa

Euria dakarzu zurekin

Orain ikusi nahi zaitut

argazkiak eta ni arramatatik margaritak erauzten

Euria dakarzu zurekin

hilekoa eta zikloa berresten duten antsiak

Biluzik

berriz birsortzen gaituen guztia maite dugu

URTARO BERRIAREN ETORRERA

Gauza bakoitzak bere denbora din

Eguzkiak ihartu egiten ditin teilatuak

haizeak huntza ez beste antzaldatzen din

Urtaro berria hire etxeraino iristen dun

baso erreak igarota

Han ernaltzen ditin haziak

irakurri ezin ditunan mezuak uzten ditin

eta berriz hasten eta hazten

Txori izateko hegalak falta zaizkion

baina erraz iragaten ditin haranak

migratzen din edo hibernatzen

lurralde berriak zeharkatzen ditin baina

etxean dun hiltzen

Esku artean eztanda egiten duen leherkaria dun

zikloka biziarazten gaituena

Ilargiarekin agertzen dena

eta pertsiana bota ahala ezkutatzen

Gauza bakoitzak bere denbora din

ez ezan neguan orbelik bil

APOKALIPSIA

Euria ari du

itsaso berri bat gatzagatan sortzen

Egunero bi aldiz egiten du bidaia bera eguzkiak

ahitzeraino

Noe tabernetan lapurrak eta galtzaileak biltzen ari da

Airerik apenas geratzen zaigu biriketan

Erraietan lehorra eta uholdeen iragarpena

Mugiarazi ezin ditugun ontziak hondarretan

Nahiago dugu zango bat erauzi

segundo bat gutxiago biziko garela pentsatu baino

Erloju zaharrak konpontzen daramatzagu urteak

hitz gozoak eta

zure besoetara itzul gaitezkeen seinale bat

itxaroten

mundu zaharra estaltzera datorren

itsaso berriaren sorrera

itxaroten

Hau ez doa errekan behera

Hau aingura da

Errekara jaurti eta bertan hondoratu da

bertan hartuko du lur

bertan hartuko du ur

Hau ez doa errekan behera

Hau ez du errekak eramango

Hau aingura da

errekak ustelduko du

errekak jango du

HAN DENA ERRAZAGOA DA BETI

Zerbait hautsi zaigu

eta ez dakigu zer

baina zerbait hautsi zaigu

Badakit hori

bestelako hitzak dituzulako

bestelako begiak

eta behar ez den hizkuntza

Badakit zuk desiratutako guzia ezin eman dizudala

Zerbait hautsi zaigu

ez dakigu zer baina

zerbait hautsi zaigu

Ez dakigu non

ez dakigu zer baina

zerbait hautsi zaigu

Ez dakigu udako euritan non aterpetu

Zerbait hautsi zaigu

Ez da lorontzirik hautsi

ez dira aireplanoak urperatu

hariak eta uharte txikiak geratzen dira soilik

baina guri beste zerbait ere hautsi zaigu

beste zerbait lurperatu dugu

Badakit zer eskatu ahal dizudan

badakit zer geratu den gugandik

Badakit zer geratu den gugandik

bide berriei elkarrekin ekiteko