Katamalo

GOTZON BARANDIARAN

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2007 Gotzon Barandiaran

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2007ko azaroa

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

                                Katamaloa eranzteko ahalegin asmo apal hau

                                izena agertzerik gura ez deuen bateri zor dotset.

                                Alboan ez baneu, izangureak ustelduko ninduen.

Ama, Alex, Ali, Peru eta Iraiatxuri

eskerrik asko:

katamaloa jendaurrean eranzteko lotsarik izan ez duten

Bihotz Bakartien Klubeko kideei:

Aintzina Lekue, Alex Arregi, Gorka Mugarza,

Gorka Urbizu eta Nerea Urbizuri

Aritz Albaizarri

Kukubiltxotarrei

biderako kinkela isiotuta mantenarazten didatenei

Ez nire iritzia mezukeriatzat hartu,

naizena baino askoz beherago

makurtu gura dut burua,

gangarrak ederrago ditut kokospean.

Gure aurrekoen oinatzen gainean jarri

eta aldaezintzat ditugula jakiteak

ikaratu egin nau.

Salto egiten ahalegindu naizelarik

ezkerreko oina aurrekoen arrastoan erori zait.

Eskuinekoa airean utzi dut.

LAR ESTUTZEN DUTEN
SOKAK NASAITU

OSTONDU SAKON POZA

Ostondu sakon poza,

bila dabiltza, diotenez,

mila polizia inguru.

Mozorrotu trapu zaharrez

osterantzean, seguru,

minez behar dute goza.

Ostondu sakon poza,

badatoz usnaka

ospela eta bekaitza,

bi hankatan edo launaka.

Harri eta guzti dator ekaitza

epeldu ezina izango da hotza.

Ostondu sakon poza,

aldarrikatu zuk halako malerusik

ez duela nehork ezagutu,

malkoak ez dizula egiten hutsik,

ezin zaizula euripean lehortu

pozminez duzun bihotza.

Ostondu sakon poza,

zaude beti atezuan,

ez lokartu, atzarri,

dantzatu atzeskuan,

ez diezazutela igarri

zoriontsua denaren lotsa.

SUTAN

Txondorra herriko plazan.

Sutarako begizkoak,

bekaitzaren ezpalak,

irain gordeak,

mesede damutuen multzoa,

arrotzek okupaturiko oheak,

bidaide ahoberoak,

adarretan pausatzen diren helmugak,

sutarako denak.

Ikuskizun berdingabea,

inkisizio demokratikoa,

garretan doazen aieneek,

elkar estutu eta mina disimulatu

beharrean dauden gorpuzkerek

bestelakorik iradokitzen badute ere.

Izatez, lekukoen artean badira

uholdea erregutzen dutenak,

bihotzonekoak beste ankerrak.

Samina euritan lokatz bihurtzearen aldekoak,

iragana urasetu eta estoldetan

desagerrarazi gura dutenak.

Baina mozorrotu egin dira,

ez dago zein diren jakiterik.

BEGIRUNEA HERRARI

Herra, bekaitzez betea,

oihuka hasi zait:

Nahikoa da!

Luzaz nirekin olgetan ibili zara eta

nazkatu naiz!,

ez nauzu berriro aldebikotzat hartuko!,

ez nauzu aldartearen kulunkan lozorrotuko!

Zalantzarik izan ez dezazun korapilatuko natzaio

onginahiari, maitasunari, estimuari

eta jagoitik

sekula ez nauzu igarriko ez bada

zinez sentitzean, barnemuinetan

zer den egia, zer den justua.

Herra nauzu eta begirunea zor didazu.

BAKEAN UZTEN
EZ GAITUEN ESKARIA

Zortzi urteko igande guztiak

eskari baten atzean

autoetan doazenen begiak

begirada bihurtzen dira lantzean

Gaur gero egunkariek diotena

eta gaugiro hordien ostea

darabiltzagu mintzagai

asperduraren ardagai

denborari denbora ostea

epai gabeko kondena

Zortzi urteko igande guztiak

eskari baten atzean

neguko goiz bustiak

errutinaren latzean

Eutsiko diogu baina

nekatuko da imana

paisaiak irentsiko gaitu

arbola eta guzti bahitu

lakartuko da laztana

ohiko diosal destaina

Zortzi urteko igande guztiak

eskari baten atzean

kargu hartzen digu astiak

desagerraraztean

Gehienak dabiltza ostera

egunak beste ordu

naufragoak balira legez

ni neu naiz zu inola ez

borrokak saria gor du

askori esker da norbera

BERANDUEGI
ETXERATUKO NAIZ

Koadrodun amantala,

ur beroak gorritutako eskuak,

lapiko langileen lurruna,

irrati handiustekoaren zaratotsa,

lehortu arte xukatu beharreko

udako egunetako gosari ordua.

Lagunartera batu baino lehen

argibideen zerrenda beti hurrenkera berekoa

gogorarazten zenidan:

Ezezagunekin ez joateko, ez dagoela fidatzerik,

asmo okerreko jende asko dabilela munduan,

eskuak beti poltsikoetan gordetzeko,

lapurtzea bekatu dela ez bada bizirauteko,

niretzat gura ez dudana besteei ez desiratzeko,

erantzunen hasieran ezetz eta amaieran baietz esateko.

Buruarekin gora eta behera egiten nizun baina

igo beharreko maldak eta zuhaitzak zenbatzeko.

Orain orduko haiek gogoratzen ditut inon oheratzean.

Orain neu naiz ezezaguna,

ez fidatzekoa, asmo okerrekoa.

Orain maldak zein zuhaitzak igotzea baino

betebehar nekezagoak hartu ditut eta

berandu etxeratuko naiz, beranduegi.

GURARIKA

Goizero, mesanotxean utzi zenituen giltzak

sarrerako atearen kanpoaldean jarri

eta eguneroko lanetara biltzen naiz.

Gosariaren osteko harrikoa egin bitartean

leihotik lekora begira egiten dut ihes.

Espaloiaren bestaldean zaude

begiak igurtzi eta igurtzi,

ia lekutik atera arte.

Diozu: etzi datorren egunaren ostean itzuliko naiz,

sasiotan masustarik ez dagoenean itzuliko naiz,

ez lehenago.

Gauero, sarrerako atearen kanpoaldean jarritako giltzak

mesanotxera itzultzen ditut.

AHOTAN IZAN NAZATEN

Mila urteren buruan

atzamarrik gabe

eskatuko dut hitza:

zera, uste dut...

Baina urrutiegi izaki

ez naute aintzat hartuko,

aurpegia antzemango didaten beldur

ez naiz hamaika kilometrora

baizen hurreratuko.

Ez dago atzamarbiderik!

amore emango dut

(eskubideek euren buruez beste egingo dute ordurako).

Ahalegindu naiz, banoa afaltzera!

aldarrikatuko dut.

Belarritan izan nazaten

mila urteren buruan,

besorik gabe

kantatuko ditut ereserkiak,

geureak zein mundukoak,

gorritu baino lotsatu egingo naiz.

Ez dudanez berba bakar bat neure izango,

besaulkietara itzuliko naiz.

Goiz batean, hormara begira onartuko dut:

(ispiluek mila zatitan puskatuko dituzte

eskubideak ordurako)

Ez naute ez ahotan ez belarritan izan,

ezta arbolarik zaharrenaren sustrairik mendreenean ere,

horrexegatik ekin behar diot orain eta hemen.

IRUNTZI DANA

Zabaldu ahoa

iruntzi dana

berba gaiztorik

esan ez dagizun

zarratuko dizut bizia

Zein gozoa den pozoia

erreinua oraleku duenarentzat

Zabaldu ahoa

iruntzi dana

berba okerrik

idatzi ez dagizun

luzatuko dizut bizia

Zein gozoa den pozoia

tronua oraleku duenarentzat

Zabaldu ahoa

iruntzi dana

berriz berbarik

egin ez dagizun

ukatuko dizut bizia

Haserretu zaitez

egin gedar

irriz duzu heriotza

BERBA HIGATUAK

Nazkatu egiten nauzu

egunero erabiltzen dituzun

berba ezagunegi horiek

ahoa belarrietaraino

zabalik ahoskatzen dituzunean.

Zeureak ez beste inorenak

direlakoan zaude oker,

agurtzen dituzun guztiek

gauza bera azaltzeko

gordetzen dituzte

etxerako giltzarian.

Nazkatu egiten nauzu,

zure antzera jipoitzen ditudalako

zureak nireak baino ez diren

berba puta higatuegi horiek.

GOGOTIK ERORI

Ama eredugarria naiz,

gidaliburuetakoa.

Eguna lau gedar, bost agur,

sei plater eta zazpi sorbalda kolperekin

iragan dezakedala sinetsarazi dizuet,

pozik nagoela

urdindu zaizkidan ileek

lantzean autobusa hartzeko

aitzakia ematen didatelako.

Ahaztu baduzue ere,

neu hurbildu nintzen zuen lurretara,

neuk ikasi nuen zuen berbakera,

besarkadez eskertu nizuen harrera.

Arreta eskea mendekutik banandu eta

zenbat aldiz uzkurtu behar dut begirada?

Helbide ezezagunen babesa atzendu arren

ez dute sakonera nahikoa nire begizuloek?

Mina ematen dizuelako

ez didazue galdetzen

zerk mintzen nauen,

gogotik erori zaizue

banaizela zuek gabe ere.

Isilik zaudete,

alboan egotea,

diodanarekin bat egitea

nahikoa dela deritzozue.

Horrela antzezten dizkidazue

maitasuna

elkartasuna

adiskidetasuna

(eta berba potoloegi horiek).

ENDURANCE

Emakume batek

balkoitik behera salto egin zuen,

senarrak egunero jipoitzen zuen.

Umedun zegoelarik

bere buruaz beste egin zuela

idatzi zuten polizia txostenetan.

Baina ez zuten idatzi

gurago izan zuela

alabagaia aldean eroan

bizirauteko izenik aurkitu ez ziolako.

Auzokoek diote andra ederra zela:

metroa eta laurogei,

itsaso begi zabalak,

ikatz azal leuna

eta Nigeria ohoratzen zuen

madari gorputza zituela.

Amak Endurance izena jarri zion.

Endurance: eutsi.

Sarritan, jabeek

ihes egiten diote izenari,

ez diote egundo antzik hartzen.

ZERBAIT GARRANTZITSUA

Aitortu zidan:

Zerbait garrantzitsua

esan gura dut,

aintzat ez nauzuenok

isilarazteko bestekoa,

azkarrenak moteltzeko modukoa,

belarririk gabeko eztabaidan

arrazoiak musututs uztekoa.

Garrantzitsua zaizuen zerbait

esan gura dut,

ezen

zuetako inork ez nau maitatu behar? galdetzean

oihartzunak ihardesten baitit,

ezen

lagunak eta egunak eskutik desagertzen zarete?

itaundu orduko

etxerako tenorea egiten baitzaizue.

Zuentzat garrantzitsua zer den

jakin gura dut,

zerk artegatzen dizuen gogoa,

zenbatekoa den arretaren balioa.

Halakorik baduzu,

gorrak minduko dituen

berbaren jabe bazara,

utzidazu edo mailegatu

astebetez, ez gehiago,

osorik itzuliko dizut.

ATZEMAN DUTE LAPURRA

Atzeman dute lapurra

urteetan ebatsitako

berbak eta guzti.

Polizien telebista kateek erakutsitako irudietan,

harrituta begiratu die

diruz-lagunduta zituen hiztegiei,

atsekabeturik oroitu du

sobornoetarako ez dagoela zekenik.

Ez ei dute torturatu beharrik izan,

ez baitago, antza, torturatu beharrik.

Borondatez aitortu du non nori noiz:

albistegietan, erredakzioetan,

batzar nazionaletan, batzorde exekutiboetan,

berrehun euro banatik gorako bazkalondoetan,

izenburu hutsaletan, pankarta maiztuetan,

komunikatu isilduetan, hileta antzeztuetan.

Aske utzi dute lapurra

urteetan ebatsitako

berbak eta guzti,

ez ei dute aitortu duena ulertu.

Artean, kaltetuek gaztigua ebatzi

eta heriotza zigorrera kondenatu dute,

hilketa mugagabea egotzi diote,

aurrez, denboraz, odol hotzean, anker

egituratuko berbazidioa.

Itzultzaileak ikusle oldearen

hanka azpietatik ihes egin eta

asilo politikoa eskatu du

hizkuntzarik ez dagoen herri batean.

OTZARA GAINEAN HYDE PARK

Otzara batean igota

Hyde Park.

Ez ditugun plaza guztietan

isildutakoak gurabeste errepikatu,

ezinesanari zorrak ordaindu.

Otzara batean gora

Hyde Park.

Ukitzen ez dugun lurrean

zarata aztoratzen duen oihua,

ezkilak gortzeko arrana.

Otzara baten tontorra

Hyde Park.

Zerua makurtzen den lurraldean

lurraren pare dut konsigna,

zalantzez garaitzekoa agindua,

hankamotzaren espaloia lerrokatzea,

Hyde Park bete otzara.

NAHI GENUENA

Ezpainak ardotan,

irri aizuna.

Pozten zarela baina

ez nauzula gogoan.

Ankerra berez,

bihozgabe ez bagina zinez,

ikusi arte

egongo gara.

Urte bete gutun

ez da iragan.

Lanbroak hartu dizu

esperoa.

Argiontzi itsua bularrean daukat.

Zu naiz urtetan nahi genuena,

zu naiz.

BETAZALAK ERAUZTEAN

Desagertu egiten zara

ispiluaren aurrean

margotzen zaren bakoitzean

Orduan zeu zara hizpide

zeu zara laudorio

ez duzu parekorik

Amak ez daki nor zaren ez zarenean

are gutxiago ispiluaren aurrean

margotzen zaren bakoitzean

Zuri begira daude esamesak

zutaz mintzo dira begiradak

zu izateko suizidatu dira

nortasun agiriak

Baina horrek guzti horrek

ez dizu deus balio

lekukorik ez badago

Soilik begiak itxitakoan

itzultzen zara zeugana

betazalak erauztean

HAUTSITAKO AULKIAK

Erletxeta auzoko lurpebidearen alboan

auto bat geratu da.

Gizon batek leihoa jaitsi eta

zenbatean zimeltzen zara, bekatugaia?

zenbatean idortzen zara, lore hila?

galdetu dio.

Eskertzen dizut lirikotasuna baina

hamar euroren truke jango dizut zakila,

hogeita hamarrean utziko dizut larrua jotzen,

erantzun dio.

Lurpebidearen alde bateko horman

afixa koloretsuak daude:

Malaisiako tigre fierrak,

zaldi gaineko malabaristak,

pianoa atzeko atzaparrekin jotzen duten elefanteak,

sareen aurkako trapezistak,

munduko zirkurik handiena!

Beste aldeko hormari begira dagoen katuak

mina bustita garbitzen du burua

bietan jarrai eta oferta 2x1 irakurtzen duen bitartean.

Erratza, zarama-poltsak eta hautsitako aulkiak.

Asma nezake zer duten batzeko, zer sobera.

Ez, ordea, zein lorezainek hautsi dizkien aulkiak,

zein lorajagolek behartu gura dituen

beherago jesartzera.

Erletxetako lurpebideko emakumeak

ez ditut egundo agurtu, nahiz egunero ezagutu,

nahiz gogoa izan aulkiak konpontzen laguntzeko.

SOKA LABUR

Gezurra esan nizun

oihartzunak egia

itzuliko zizulakoan

Batzuetan ez dago jakiterik

izena edo lanbidea

zein egokituko diguten lehenik

Deitzeari utzi zenion egun batean

eta nik zure ahotsa entzuten dut

telefonoa hartzen dudan bakoitzean

Berdin dio

berdin dio zein adinetakoak diren

elkar ikusi gabeko egunak

Isildutakoak errepikatzen nabil ordutik

Min bizi batek hil zuen gure aita

barrutik bizia zabaldu zuen

min batek

gugan iraunarazten du

haren bizia

Indarra arratsarekin

galtzen zuen amamaren deia

entzun dut berriz

Gurago nuke berton balego

berriz erakusteko

zenbat ziren

ontza bat

azunberdi

kantara bete

Besook ezgauza ditut

egungo neurrietarako

Behiaren gutuna jaso dut postontzian

Adeitsu baina kexu agertu zait

atzo jan gabe utzi zuen bitxilorea

gaur hesi baten bestaldean dagoelako

Umetan urratu nituen belaunok

jada ez dute lurrik igurtzi nahi

Eta itxaropenak urraraziko dizkit

odoletan hasi arte?

Atzamarrei begira nago

Kosta egiten zait ulertzen

zergatik ez zuten planto egin

hamarrera iristean

zergatik ez ziren nahikotu

Ez dakit zertarako baina agian

neure bizitzako maitasuna aurkituko dut gaur

negarrik gabeko egun honetan

Bizitzako maitasuna aurkitu?

Zer esan gura du horrek?

Zein hizkuntzatan du jatorria?

Otalorea hazi da

alde egiteko autobusa

hartu zenuen geltokian

Zaindugabeko lorategia da

zure oroitzapena

Eskuineko behatzean

eraztuna daraman neska

hankaz gora ezkondu ote da?

Ahuspez

lurperatzen bagaituzte ere

ezingo diogu heriotzari

atzea eman

Olgetan zaude

oihan arriskutsuetan

planeta niretzat ezezagunetan

hegan egiteko besoak jasotzea baino ez duzula

Alde egiteko erregutu didazu

nagusien berbakera honek

elkor bihurtzen dizkizula araoak

Hamasei urterekin hautsi nuen garondoa

gogoan ditut eguna eta arrazoia

Begira-begira egon eta

nirea besteena ez bezalako

zilborra dela konturatu nintzen egunean

hautsi nuen garondoa

Gorra naiz ordutik

Kristalari jasangaitza zaio ispilua

dena ikusi dena jakin behar duen berekoia

eskuinekoa ezker erakusten duen iruzurtia

Konplize izateari utzi gura dio

albait arinen sorlekura itzuli

gardena izatearen ardurabakokerian bizi

erakusleihoetarako izan gabe

Neuk ere tiro egin gura nuen

baina hemen ez

hemen tirogaien hurbiltasunak

kikildu egiten ninduen

Zipriztinduko ez ninduten zauriak

eragiteko prest nengoen

baina hemen ez

hemen urraturik txikienak

itsasoak zabaltzen ditu

Salto egin ezinik

odolustu da belarra

orkatiletatik

IZERDIAK KATAMALOAREN SOKAK
USTELTZEN DITUELA PROFITATUZ

BURUBAKO

Neure urratsei aurrea hartu ezinik

hasi naiz bakarrizketan,

erosteko edo saltzekoen zerrenda osatzekotan.

Aspaldian inguruan dabilzkidanen emaria datorkit:

urtarorik gabeko sasoiak,

lerro zuzenegiak,

burua apurtu arteko behaztopak,

azken porrot berritzaileena,

euren etxeetatik ohildutakoak,

jostorratz argal eta hari ikusezinak,

heroi apaletan azkenak,

laratzik bako sutondoak,

adar malguen topekak,

sasiadiskideak,

hurreko arrotzak,

gorritu ezin diren izarrak.

Ustekabean, kantoian eskuinera egin

eta belarriko hautsak harrotzean,

burua erori egin zait.

Auzokoek miraz begiratu didate,

euren artean murmurikatu dute

aspaldian hartu behar zidala erabakia buruak,

zertan ibili ote zen sufrimendua luzarazten

horren buru gaztea

horren gorputz zahartu jeloskorrarekin.

Zeregin ezean nago orain, burubako,

alderrai mindua dut hanka banako

aukeratuko dut nork agindu ez daukadalako

ez naiz lekutik mugituko heriotza halako

abandonatuko ez nauen burua behar dut, sekulako.

ARGAZKIEKIN ZORRETAN

Zinez, argazki zaharra, azkenekoz natorkizu,

zorrak kita ditzagun lehen baino lehen.

Egun ez nau ikaratzen trumoiaren durundiak,

iluntasunak ez dit loa galarazten.

Itzaletan oroimena ere

bidezidorrak argiztatzen hasi zait.

Noizbait berriz,

inoiz baizik,

orain, ezin,

ohartuko naiz,

beharbada,

esnatzeko garaiz.

Zaude argazki zaharra,

zaude ganbara honetan

omenaldi eta arrakalen artean.

Agur, deika ari zaizkit,

banoa urratsean,

maratila iltzatuko dut irtetean.

Gurdibide berrituetatik noa

lagunekin iturrietan elkartzera,

uretan joateko aginduta,

lepotik helduta edaten dugun artean,

zuri-beltza kolore bizitzat

duen argazkia ateratzera.

URTAROA FALTA DUGU

Ez dira antzarak itzuli

neguagatik ez ziren joan

ez zituen hotzak ikaratu

Ez dira itzuli antzarak

hotzak ez zituen ikaratu

ez ziren joan neguagatik

Antzarak ez dira itzuli

ez zituen ikaratu hotzak

ez ziren neguagatik joan

BELAUNIKOALDIA

Ez dugu besterik ikusi,

ez dugu besterik entzun,

orain garenetik erabat ezberdin izateko lain

ikusi eta entzun dugu.

Gureak ere belaunikoaldia izan behar zuen.

Zilbor-heste bat eten ziguten, beste bat josi.

Josi zizkiguten hildakoak,

nortasun agiri faltsuak,

ezkutalekuak, gutxietsien iraganak,

ulertzen ez gintuzten mapak,

lau hormatan zigorrak,

hizkuntza askotako hiletak.

Ginenak izateagatik,

zoriona su-etenetan ospatzeko

baimena baino ez ziguten eman.

Etorkizuna geu ginela esaten ziguten haiek

itxarongeletan zarratzen gintuzten,

baina guk oraina izan gura genuen,

eta ez etorkizuna,

konturatu baikinen

atzeratu egiten zigutela etorkizuna

iraganarekin bat egiteraino.

Mina sendatzeko legez orrazkera aldatzeko

ordua eskatu beharrari uko eginik, batzuek,

ametsak pilatzen jarraitu gura dugu

heriotzari gainezka egin asmoz,

maitasunak bete diezagun memoria,

ezustekoa bihur dakigun ogibide.

Giltzapean gordeta dugu

helburu apal eta lorgarrien tiraniari,

ezinezkoaren ospea lausotzearen aldekoei,

belaunikoaldia onartu ez eze

belaunpeko leungarriak erabiltzen dituztenei

aurre egiteko edabea,

bi osagai baino ez dituena,

mozkorrik iraunarazten gaituena.

AZKEN HITZA

Duela hogeita bost urte ezagutzen dugu elkar

eta haserretu garen guztietan

erantzun bera aitzakiatu didazu:

«Horrelakoa naiz eta ez naiz aldatuko».

Gehienetan ezin izan diot

zure epitafio horri jarraipenik eman,

batzuetan arrazoia duzulakoan,

besteetan aspertu egiten nautelako

amaiera bako borrokek.

Haatik, bart izan dudan ametsokerrak

arnasa gehiegi estutu dit

eta aurrerantzean, haserretzen garenean,

erantzuten ez badizut ere,

ametsokerra izango dut gogoan,

nolakoa ez dudan izan nahi.

Neure burua ikusi dut ametsokerrean

belaunikatutako jende mulko bati berbetan,

urregorrizko kadira lainoz eta kristalez inguratuan

izarak bezain bizar ile zuriz jantzia:

«Hala da, ez nator bat, izan liteke.

Baina ni gizajo horien lurretan,

euren onerako geureganatu genituen horietan,

egona naiz egon ez naizen guztietan

eta badakit ez direna gu bezain zoriontsu bizi,

badakit ez dakidalako

gure demokrazia desiratzen dutela,

katea amesten dutela diruzorrotik zintzilik.

Esan ez didatelako dakit

emakumeek eta gizonek

ez dutela elkar maite

guk geure buruak beste,

dohatsuak direla brontzezko podiumean.

Zin dagizuet sinetsi ez arren,

neure esku balego,

oparituko niekeela

inorena ez den guztia.

Ezagutzen nauzue, badakizue nolakoa naizen,

nire eskuzabaltasuna

kanpo-zorrak baino errukigarriagoa da,

ia neroni harritzerainokoa.

Gosea, lehorteak, hiesa...

horiek fedetxarrekoen erraizunak dira,

bai, gabeziaren bat edo beste dute,

baina ez da hain larria izango.

Akatsik ez dugunok, jakin dakigu,

bekaitza dela askoren benetako gaitzik larriena.

Hori da egia eta hauxe azken hitza.»

NEGARTIAREN AUHENA

Armada bentzutuetako hildakoak estaltzeko oihalak

ez dira nire malkoak menperatzeko lain.

Bihotzak zotina dit,

aulkian kulunkatzen zait

eten barik, ausartu ezinik:

orain orain orain... aldendu zaitez orain.

Baiezkoan nengoen,

baina ez dut zuek bezalakoa egiten nauen ezer.

Buruz ikasi nituen ikasgaiak

hitzez hitz errepikatzeko gai naiz,

ostera, ez ditut biren artean bereizten.

Tiroka erantzun diezue

laguntza eskaera guztiei eta, horrenbestez,

herrikideok auzokideok jendekideok,

entzuteko ahalegina zain duzuenok,

etsi dut eta banoa.

Ondoegi bizi gara iraultzaileak izateko.

Jantzi eta erantzi, arropak legez

etzaten gara aitzakietan zein aulkietan,

eskegitzen gara armairuetan edo etorkizunetan,

bat baino gehiago direnetz gure etorkizunak.

Eskubideak zergen ordaina direla

aldarrikatzen dugu bazkalorduetan,

suzko barrikadak bustitzen ditugu tabernetan.

Baiezkoan nengoen

baina ez dut zuek bezalakoa egiten nauen ezer,

etsi dut eta banoa,

ardura guztiak zuentzat.

EZ DA SINESGARRI
NEGARTIAREN AUHENA

Errekastoak esango dizu non dagoen negartia,

beti hurkoei kontu eskean ibiltzen den bakartia,

ur gazia du emari eta lehorte egarribakoa ausardia.

Kopeta goibel, dena ezintasun, txarra ona bezain hitsa,

armetan eraginkorrena delakoan darabil hitza,

gezurretan doakio arnasa, estakuruetan bizitza.

Ustezko balentrien egia ez balitz hain hantua,

zilegi luke kontu eskea eta jotako lantua,

erantzukizunerako bihurtzen da apoarmatua.

Ekinaren ekinez azalean itsatsiko dizu kedarra,

mikaztuko zaizu umorea, ohitura bihurtuko gedarra,

zainetan barreiatuko zaizu, pozarekin etsaituko negarra.

Berba bakoitzarekin ahoratu ez dakizun behazuna,

altxa gora ezkutua, igurtzi iritzietan asuna,

belarri garunetan iragazkiak josi, zaindu maitasuna.

PISTOLA ESKATU DIO
URTEGUNEAN

Pistola eskatu dio bere urtegunerako:

pistola luze, astun eta beltza.

Sakonera begiratuz belar artean,

panpinak liliputetzen oroitzen du,

irribarrea, eskuak eta hankak mugitzen ez zituzten

panpinak batailetarako biziarazten oroitzen du,

belaunak galgarik gabeko bizikletekin haserretu

eta aldapa itzeletan behera borrokatzen.

Afaritarako dei egin ostean

etxerantz lasterka oroitzen du,

behatz lodiek urratutako oinetako bustiak erantzi

eta erreka bazterreko abenturek isildu ezinik,

aulkian zutunik.

Zubi batetik erori, harritzarra jo eta

kokotsa zabaldu zuenekoa oroitzen du,

alderik alde odol-jauzia zeriola

baina ez zuela negarrik egin,

bizitzarako gogortu beharra zuela

deliberatu balu legez.

Jendaurrean hamaika biderrez

lotsarazi duela oroitzen du,

gitarra mutua eskuetan,

ustekabean, ispiluari begira,

mundua dantzara matxinatzeko

kantari aritzen zela aitortzean.

Damorriz oroitzen du

mina eta poza ez dituela egundo biki sentitu

munduratu zuenean izan ezik.

Pistola luze, astun eta beltza eskatu dio

hogei urte beteko dituen egunerako.

ILOBAK,
ZERUA ZER DEN AZALTZEN
AHALEGINDU NAIZELAKO

Beraz

fedearen bidaia agentzietan

gehien eskaintzen den atsedenlekua

baino ez da

Beraz

begiekin batera lepoak

ariketa fisikoa egiteko darabilen aitzakia

baino ez da

Beraz

txikiegi gutxiegi sentiarazita

harrokeria tentetzen digun gangarra

baino ez da

Beraz

eskukadaka batu arren

egundo amaitzen ez den kotoigoxoa

baino ez da

Beraz

gurabeste hasteko baimena

ematen digun sabaia

baino ez da

ILOBAK,
HERIOTZA ZER DEN
AZALDU EZ DIODALAKO

Elizportaleko aurpegi serioen artean

gizon baten argazkia ikusi du

zutabe batean.

Hori da hil dena? galdetu dit.

Bai.

Eta nor da

eskuak atzean dituela dakarten gizon hori?

Hil denaren semea.

Eta hori ere hil egingo dute?

Nahi bai,

baina ez dut uste.

Eta ni hil egingo naiz?

Bai,

baina urte asko pasatuko dira.

Zenbat, hirurehun eta

berrogeita hamar mila?

Edo gehiago.

Nik ez dut hil nahi, osaba.

OIHUEN JABEAK

Jabeak

lotu egin beharko lituzke

oihu latz horiek.

Arriskutsuak dira

uhal barik kaleratzeko,

haginka egin diezaiokete

umeren bati.

Eta ez da komeni

umeek ezer ikas dezaten

beranduegi izan arte.

Oihu garratz horien jabeak

paseoan ateratzeko baimenak

egunean beharko lituzke,

horrenbesteko samin eragileak

mantso mantentzeko

ahalmena duela egiaztatu.

Erotzeraino soraiotzen nauten

oihu zakar horien jabeak

ez luke haserretu behar

ez kalean ez jendaurrean.

Oihu latz garratz zakar gehiago eragiteraino,

itxurak egin ditzala sikiera.

Zenbat oihu lakatz

entzuteko betebeharra dugun

begiratuko dut boletin ofizialetan.

Susmoa dut kopurua igotzeko

dekretua argitaratu dutena

udako oporrak profitatuz,

eta gutxi batzuek baino ez dutela

horren berri.

BEKOKILUNARI

Oi bekokiluna

besarkadek ere ez zaituzte destolesten

zurrun zurrun zurruna duzu laztana

lakar lakar lakarra agurra

Oi bekokiluna

eskuak poltsikoetan daroazuz lagunentzako

sakon sakon sakona duzu erresumina

likits likits likitsa damua

Oi bekokiluna

kontu eskeen zamari zoaz alderrai

aratz aratz aratza duzu ustea

alfer alfer alferra gandorra

Oi bekokiluna

ostrukaren gaitzak jota dagoen usoa dirudizu

sorgor sorgor sorgorra duzu mesedea

zalu zalu zalua aizuna

Oi bekokiluna

zein hilgarria duzun samina

eta zein ezdeus ezdeus ezdeusa

BIDERAKO OGI-PAPURRAK

Erditu nituen ogi-papurrak umotu egin zaizkizu,

su eman eta ke-seinaletarako ere ez dizute balio.

Zugatik izandako lo-sakonak

galbahe ameslarietako urre-pinportak.

Belarritik belarrirainoko bidaian

geldialdirik egin ote zizuten nire esanek,

hartuko ote baten batek ostatu,

fundatuko zizuten hiririk basamortuan?

Profitatuko ez duzun bidezidorra garbitzea,

ahalegin etsigarria nirea.

Talaia orkatilen pare mantentzen duzu?

Lekuz aldatu duzu amorrua

baina atzamarraren puntan

elefante hegalariak ikusten jarraituko duzu,

kostako zaizu azkena izanik dominoari eustea.

ARGIBIDEAK

Non zapaldu, non gelditu

noraino luzatu pausoa,

zer ibili, nora zaindu.

Lagunen aurrean gutxiagotzen ninduten mandatuak,

ume-aroan zaharkitutako alfabetoan

idatzitakotzat nituen zure argibideak,

garbigailuko uretan irakurtezin bihur zitezen

poltsikoetan ostentzen nituenak

bihotzarekin josten zenizkidan poltsikoetan,

aintzat hartu gabe

zenbatero bilduko nintzen zure askara,

aintzat hartu gabe

hotza uxatuko zidala zure epelak,

lehorteen berri ez zuela ezagutuko nire ahosabaiak.

Zeinek gorago aurka egin ur-lasterrei,

zeinek sakonago burua sartu lehoi basaren ahoan,

bulkaden ezjakin zoriontsu ginen sasoian.

Eta txotxongiloen hariak

errugabetzen ditudan egunotan,

harri bakarrarekin ordeka zeharkatzeko

gai naizela konturatuta,

eskuak poltsikoetan zahartzea erabaki dut.

UKATU EGIN BEHAR NIZUN ZORIONA

Ukatu egin behar nizun zoriona,

maitatu ditudan guztiak ahantzi

eta bakarra inposatu behar nizun.

Maitatu duzun

bakarra,

joan zitzaizun

bakarra,

bakardadean bakartiago

esnarazten zaituena.

Fidela izateari utzi ei diozulako

ukatu egin behar nizun zoriona,

haragia azalaren gainetik

izan dudan honek,

altzoan daroazun honek.

ATZAZALETAN

Atzamarrak nekatu egiten zitzaizkion

egunak kontatzen hasten zen bakoitzean.

Nork bere buruarekin elkarrizketa izatea

eroen gaitza dela diote sekula ume izan ez direnek,

eta berak ez zerabilen besterik akorduan:

Egutegiek zertan egiten ote dute mesede?

Horren garrantzitsua da bizi dugun egunak

zenbakia eta eguna izatea?

Zergatik dira batzuk besteak baino egunago?

Beharrezkoa delako, noski.

Beharrezkoa baita egun zehatzen esperoan egotea;

bizitza osoa egun zehatzen esperoan ematea:

eskoletara hasteko lehen eguna,

lehen musurako eguna,

maitasuna egiteko lehen eguna,

hamazortzi urte betetzekoa,

lana aurkitzekoa, etxea erostekoa, ezkontzekoa,

familia osatzekoa, jubilatzekoa eta... hiltzekoa.

Eta zergatik ez datoz egutegietara

bizitzea erraza zeneko egun haiek?

Zergatik ez dakartzagu efemerideetara

jolas egitea beste derrigorrik ez genuen

sasoietako egun haiek?

Atzamarrak nekatu egiten zitzaizkion

egunak kontatzen hasten zen bakoitzean.

Urteak pilatzen zitzaizkion atzazaletan.

Horixe pilatu zitzaion urteotan guztietan,

egunak, urteak,

besterik ez.

ALDAMIOKO
GIZONAREN BURUAK

Aldamioko gizonaren buruak

lurra kolpatzen du

behin eta berriro

begiak itxita kolpatzen du

behin eta berriro lurra

zabaldu nahi izango balu bezala

behin eta berriro kolpatzen du

hurrengo eroriko denak

ez dezan minik hartu

lurra biguntzen du

aldamioko gizonaren buruak

behin eta berriro

kolpatzen du

hurrengoak

behin eta berriro

lurra

gizonaren buruak

biguntzen du hurrengoak

kolpatzen du gizonak

behin eta berriro

ESKEAN

Abenduko gau batean

izarrik ez zela

hurbildu nintzen eskean

ohi bezela.

—Bihotz deslaien antzera

natortzu altzora.

—Etsitakoen artera

zatoz inora.

—Ez duzu maitasunik

barruan gordeta?

—Berandu zatoz jadanik

hustu naiz-eta.

—Zer falta duzu laztana,

hain zara ederra!

—Gezurrarentzat labana,

motzaren herra.

—Motza edo itsusia

eder lirateke.

—Ez mozorrotu egia

hutsaren eske.

—Xedetzat ez dut gorputza

ez bada arima.

—Zure aitzakia harroputza

zure biktima.

—Itxaropenik ez duzu

maitasunarengan.

—Merke datozen bi musu

badoaz hegan.

—Galdu duzuna eskura

itzuliko balitz.

—Hiztegi osoa zen hura

ez ziren bi hitz.

—Maite zaitut esan eta

betor bizipoza.

—Bete gabeko apeta

ezin dut goza.

—Zein izan duzu ebasle

asmo okerrekoa?

—Bat beti dena garaile

ez menpekoa.

—Jo behar diozu handia,

itxi ukabila,

galdu dezala bizia.

doala bila.

GALTZAILEA

Oparotasunak orekatzen nauen galtzailea naiz.

Badakit arrotza zaidan biziera dagoena,

izutzen nauten biztanleak direna,

ihesi noakiela distantziak hurbiltzeko beldurrez,

urteak daroatzadala ezleku,

ezjende horien berririk jakin gurage.

Tarteka, egunak erreskadan eta

ordena beldurgarrian doazela,

lortzen dut begi bat zabaltzea edo

lagun baten biderako kinkela eskuartean izatea:

euskalduna izan arren

ez naiz egundo ziega batean usteldu,

ez naute torturatu,

ez didate hurrekorik ekintza armatuan hil.

Sufrimenduaren nire aldarria

ez doa xuxurlatik gora.

Zer dela-eta orduan

ez naizena puztu behar hau?

Nigan ez dakusat

marjinatu, hirugarrendutako,

etxe, auto, etorkizun zein paperbakorik,

ez nago bakarti samaldan,

eta hala ere galtzaile sentitzen naiz,

eta hala ere garaile naiz ez dutenen aldean.

Bihotzak ihes egiten dit korrika batean,

ez duela ezer ulertzen,

ez dakiela odolari zein norabide eman.

Ostera, handiusteak lanbrotzen nauenean,

kantu zaharretako tragedien ahaireetan

mintzo naiz, epikotasuna xede.

Lirudikeenez, batailan ematen ditut

eguneko orenak,

azala, haragia eta arima zanpatzen dizkidaten

arerio garaiezinen aurka.

Lirudikeenez, saminak hartua dit biziera,

ene sufrimendua latzena da benaz;

eta miresgarria, hala ere, oztopo guztioi

aurre egiteko erakusten dudan adorea.

Agian gezia behar dut eztarritik behera,

zain-hezur guztiak urratu eta

garunean sartuko zaidana,

egunero mingorra gogorarazteko modukoa.

Galtzeak mina ematen dit, bai,

ez garaitua izateagatik, ez bada

garailea dena izateagatik.

ALBOAN

Itsumustuka ibilitako

basabideetatik nentorren,

zaku bete hutsune,

bidea bakarrik egitearen beldur,

gabezien sakoneretarako neurgailua eskuetan,

bidegurutzeetan agurtzen nituen

bidaide askoren maitale eginda.

Amaiera hasiera bezain urrun

zukeen beste biderik

ez hartzeko erabakia hartu nuen hartan,

alboan zinen, orduan ere.

Haizeak ez, beste zerbaitek

ekarriko zuen hazia,

zure izena ereitera

nire begietan,

lehenengo eskuinekoan,

ezkerrekoan gerora.

Nire begietan

barrea, bularrak, ipurmasailak

ausartagoak, harroagoak, askeagoak dituzu,

ninietan aterpetzen zaizkit

ispilutik arbuiatzen dituzunak.

Oharkabean ere bizi daitekeela

erakusten didazulako

aurrez inork inoiz esan gabekoak

asmatu gura dizkizut,

masaila laztandurik begitik begira

esaten dizkidazunen neurrikoak,

hezur eta haragi ditudanak.

Ez itsasoa, ilargia, loreak, mendiak,

izarrak, zaldi zuriak edo gau epelak,

lehenago ere gehiegitan laidotu ditut,

badakit ez dizutena azala hozkirritzen,

badakit elkarri begiratzen diogunean

sakonago ari garena,

ez dugula gorputzen arteko distantzia

berba hutsen errenkadetan laburtu beharrik,

isilean errazago trukatzen ditugula

azala eta barruko guztia,

musika, literatura.

Izerdia egingo dut gure maitasunak

ez dezan jakin zer izan nagusitzen denean,

nahiago izan dezan ibilian hazi,

lanbidea aldatu egunerokotasunak

behatzetik burura noiz herdoilduko beldurtzean,

ezustekoak ponpatu diezaion bihotza,

ez diezagun nekeak lozorrotu.

AUZO BERRIREN BATEAN

Auzo berriren batean

itxarongela bat kausitzera,

mende amaitugabera,

ogi-papurrekin,

itzuli nahian nabil ezarian.

Oin-zola higatuak aldean,

helmugen esperoan,

maparik gabe, hain herabe.

Aro ezezagunetan

itsaso barea, ezustean

gogoz oldartuko zait

ezetzen antzera

ozen:

Nor haiz?