Ingeborg Bachman

itzulpena: NAGORE TOLOSA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Ingeborg Bachman

© itzulpenarena: Nagore Tolosa

© edizio honena: Susa

2015eko urria

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      Alemaniako gerraondoko idazle gehienek egoera muturreko bati egin behar izan zioten aurre. Ez soilik materialki herrialde suntsitu bat berreraiki behar izan zutelako, baizik eta kulturalki, nazismoaren ondoren, idazteari esanahai berri bat aurkitu behar izan ziotelako. Guztiek erantzun behar izan zioten aldez edo moldez galdera berari: nola idatzi nazismoaren ondoren? Nola idatzi hizkuntza batean non goitik-behera dagoen errejimen makur hark kutsatua? Horixe izan zen Gruppe 47 izeneko literatur taldearen bueltan bildu zirenek erantzun behar izan zioten erronketako bat. Horien artean zen Ingeborg Bachman austriarra.

      1926an Klagenfurt-en jaioa, filosofian doktoratu zen 1949an Vienako Zirkuluko kide zen Victor Kraft-en zuzendaritzapean idatzitako tesi batekin, zeinetan Martin Heideggerren filosofiaren harrera kritikoa aztertu zuen. Egiazki, auzi filosofikoekiko kezka bizitza osoan izan zuen, eta arrasto sakona —nahiz eta ez erabat agerikoa— utzi zuen halaber bere poesian. Urte gutxiren buruan argitaratu zuen bere lehenengo poesia liburua, 1953ko Die gestundete Zeit (Gerorako utzitako denbora), hain justu Gruppe 47k ematen zuen saria eskuratu zuena. Lehen liburu haren ondoren Erromara joan zen bizitzera eta han idatzi zuen 1956an argitatu zuen bigarren poema liburua, Anrufung des Grossen Bären (Hel-deia Hartz Handiari), Bremen-go Literatur Saria jaso zuena.

      1956tik aurrera ez zuen poema liburu gehiago argitaratu; zenbait poema solte idatzi zituen, gutxi izanagatik garrantzia handia dutenak Bachmannen obraren baitan. Horien artean da Delikatessenik ez, neurri batean Adornoren dictum sonatuari —Auschwitz ondoren ezin dela poesiarik idatzi— heltzen diona. Bachmannentzat, Adornoren gisara, poesia idazteak konpromiso etiko sakon bat eskatzen baitzuen, eta horren ezean hobe zen idazteari uztea. Eta halaxe egin zuen berak, elkarrizketa batean arrazoitzen zuenez: “Idazten banekiela baina idazteko beharrik ez nuela susmatzen hasi naizenean utzi diot poesia idazteari”. Izan ere, Bachmannen poesian konstante bat da hizkuntzarekiko kezka, hizkuntza eta bere mugei buruzkoa, eta horrekin hertsiki loturik, egiari buruzkoa, akaso azkeneko poemetan —Egiazki, Zuek hitzok, Delikatessenik ez bera— agerikoagoa dena. Kezka hori haren filosofo kutunarengandik zetorkion, Ludwig Wittgenstein-engandik. Bestetik, batez ere Hel-deia Hartz Handiari poema liburuan, nabarmena da naturaren presentzia —irakur Azalduidazu, maitasuna! edo Hizketa eta esamesa— eta hango hizkuntzaren joria, zeinak bilduma honetako beste poeta austriar batengana —Georg Traklengana— garamatzan, nahiz eta, haren espresionismotik nahiko aparte ibili zen Bachmann. Kronologikoki apailatutako antologia honetan, azkeneko hamar aleak 2000. urtean Bachmannen senideek publikatu zuten Ich weiss keine bessere Welt (Ez dut mundu hoberik ezagutzen) liburutik hartutakoak dira. Han jaso zituzten idazleak hil aurreko azkeneko urteetan idatzi zituen poema amaitugabeak, beste hizkuntzetara oraindik apenas itzuli direnak.

      Poesiaz gain, irratinobelak idazteagatik lortu zuen sona literatur munduan. Bi ipuin liburu eta nobela bat (Malina) idatzi zituen halaber; azken honetan oinarritutako filma 1991n estreinatu zen, Elfriede Jelinek-en gidoiarekin. Erlazio estua izan zuen garaiko beste zenbait idazle ertaeuropar gorenekin, tartean, Max Frisch —bikotekide izan zuen— Paul Celan eta Anna Akhmatova-rekin, zeinari Egiazki poema eskaini zion. Bachmannen konpromisoaren berri ematen digu Akhmatova tarteko gertatutako pasadizo batek. Piper Verlag argitaletxea utzi zuen Bachmannek hango editoreak Akhmatovaren Requiem poema liburuaren —stalinismoko Purga Handiko desmasiak oinarri dituena— itzulpena Hans Baumann gazteri hitlerriaren buru ohiari eman zionean. Ezagun denez, Bachmannentzat literatur kontuak ez ziren jolasa.

BEÑAT SARASOLA

Joatea

Kea ari du lehorretik.

Ez begietatik galdu arrantzale-etxola txikiak,

apaldu egingo baita eguzkia,

zuk hamar milia atzean utzi baino lehen.

Mila begiko ur ilunak

bits zuriko betileak jaso ditu;

beha izango dituzu, handi eta finko,

hogeita hamar egunez.

Itsasontzia bortitz zabuka

eta ibilera zalantzazkoan badoa ere,

eutsi tinko gainaldean.

Arrain keztatua ari dira jaten orain

mahaian eserita;

gero gizonek belauniko jarri

eta sareak konponduko dituzte,

lo egingo dute gauez,

ordubetez eta ordu biz,

eta eskuak leunduko zaizkie,

gatzetik eta oliotik garbi,

leun, zatituko dituen

ametsaren ogia bezain.

Jo du itsasertza gaueko lehen olatuak.

Zuganaino iritsi da bigarrena.

Baina zorrotz begiratuz gero,

zuhaitza ikusiko duzu

setati, besoa altxata

—dagoeneko errotik ebaki dio bat haizeak,

—eta pentsatzen duzu: noiz arte,

noiz arte

eutsiko dio egur bihurriak eguraldiari?

Ez da beste ezer ikusten lehorretik.

Zeure burua esku batez hondarretan iltzatu bazenu

edo ile-xerlo batez labarrera lotu.

Oskolen barrura ufaka, uhinen gandorrera lerratu dira itsas munstroak,

eta gainean zamalka, puskatan moztu dute eguna

sable distiratsuz; lorratz gorri bat

utzi dute uretan, hantxe hartu zaitu loak

gainerako orduetan,

eta zentzumenak ahuldu zaizkizu.

Baina bada zer edo zer lokarriekin;

hots egin dizute, eta behar zaituztelako

poztu zara. Lana da

onena, oso urrutira

doan itsasontzian;

lokarriak lotzea, ura ateratzea,

hormak irazgaitz bihurtzea, zama zaintzea.

Onena nekatuta egotea da eta iluntzean

abailtzea. Onena da, goizean,

lehen argitan, oskarbitzea,

zeru mugiezinari begira zutik,

ur igaroezinari jaramonik egin gabe,

ontzia uhinetatik gora jasotzea,

behin eta berriz itzultzen den eguzki ertzerantz.

Agurra Ingalaterrari

Ozta zapaldu dizut lurra,

herrialde isil hori; ozta harri bat ukitu.

Hain gora eraman ninduen zure zeruak,

eta hain ezarri ninduen hodeietan, lanbroan eta urruntasunean,

aingura botatzerako,

utzia baitzintudan,

Itsas haize leunez eta haritz hostoz

itxi zenizkidan begiak.

Ene malkoez ureztaturik,

ase, sendatu zitzaizkizun belarrak.

Ene ametsetatik libre,

ausartu zen eguzkia ateratzera,

baina guztia desagertua zen berriro,

zure eguna hasi orduko.

Guztia geratu zen esan gabe.

Txori handi grisak hegaldatzen ziren kalean barrena,

eta arroztu egiten ninduten.

Izana al nintzen hemen inoiz?

Ez nuen nahi inork ni ikusterik.

Zabalik ditut begiak.

Itsas haize leuna eta haritz hostoa?

Itsasoko bihurguneen pean,

ez zu, baizik nire arimaren lurraldea

ikusten dut amore ematen.

Ozta zapaldu dizut lurra.

Iluna esatea

Orfeok bezala heriotza

jotzen dut bizitzaren harietan;

eta lurraren eta zerua kudeatzen duten

zure begien edertasunaz

iluna besterik ez dakit esaten.

Ez ahaztu, zeuk ere, halako batean,

goiz hartan, kanpamentua

artean ihintzaz umel zegoela, eta krabelina

bihotz ondoan lo zenuela,

ibai iluna ikusi zenuela,

aldamenetik igarotzen.

Isiltasunaren haria

odolaren uhinean tenkaturik,

bihotz ozenetik heldu nizun.

Ile-xerloak gauaren

adats itzal bihurtu zitzaizkizun,

ilunpeko maluta beltzek

begitartea elurtu zizuten.

Eta ni ez naiz zurea.

Diogu biok orain arranguraka.

Baina Orfeok bezala, badut neuk ere

bizitzaren aditzea heriotzaren harian,

eta nigan urdindu da

betiko itxita duzun begia.

Zamaontzi handia

Kargatu dute udako zamaontzi handia,

prest dago portuan eguzkiontzia,

zure atzean kaioak murgildu eta deiadar egitean.

Kargatu dute udako zamaontzi handia.

Prest dago portuan eguzkiontzia,

eta brankako irudiaren ezpainetan,

ahalkegabe ageri da lemurren irria.

Prest dago portuan eguzkiontzia.

Zure atzean kaioak murgildu eta deiadar egitean,

hondoratzeko agindua iritsi da mendebaldetik;

baina begiak zabalik itoko zara eguratsean,

zure atzean kaioak murgildu eta deiadar egitean.

Udazkeneko maniobra

Ez dut neuk esan; atzo izan zen. Uda-diru

hutsala sakelan, etzan gara berriz

erdeinuaren galautsetan, denboraren udazkeneko maniobran.

Txoriei ez bezala, guri ez datorkigu ondo

hegoalderanzko ihesbidea. Igarotzen dira, iluntzean,

arrantzontziak eta gondolak, eta batzuetan

amets beteko marmol-izpi batek jotzen nau,

edertasunak errazen eraso diezadakeen honetantxe, begian.

Egunkarietan asko irakurtzen dut hotzari

eta haren eraginari buruz, ergelei eta hildakoei buruz,

deserriratuei, hiltzaileei eta miriada

izotz-puskei buruz; ezer gutxi, ordea, kontsolatzen nauenari buruz.

Zergatik behar luke bestela? Atea ixten diot muturrean

eguerdiz etortzen den eskaleari, bakean bizi baikara,

eta batek halakoak ikustea saihets baitezake; ez, ordea,

euripean hostoak goibel hiltzen.

Egin dezagun bidaia bat! Goazen altzifreen,

are palmondoen edo laranjondo sailen pean,

merke-zurrean, ilunabar

paregabeak ikustera! Goazen

erantzun gabeko eskutitzak biharko ahaztera!

Mirariak egiten ditu denborak. Komeni ez zaigunean datorkigu, ordea,

errua joka: ez gaude etxean.

Bihotzaren sotoan, loak hartu ezinik, neure burua dakusat berriz,

erdeinuaren galautsetan, denboraren udazkeneko maniobran.

Gerorako utzitako denbora

Sasoi latzagoak datoz.

Ostertzean agertuko da

hurrengo agindura arte utzitako denbora.

Aurki oinetakoak lotu beharko dituzu

eta txakurrak zingiretako etxoletara bueltan eraman.

Izan ere, hoztu egin baitira haizetan

arrainen tripa-barruak.

Argi motela egiten dute eskuzuriek.

Tankera hartu diozu behelaino pean:

ostertzean agertuko da

hurrengo agindura arte utzitako denbora.

Beste aldean, hondarretan sartu zaizu maitea,

haren ile izurtuan gora igo da,

hitza kendu dio,

isiltzeko agindu,

hilkorra iritzi dio,

eta agurrerako gertu egongo da,

besarkada bakoitzaren ostean.

Ez aldendu begirada.

Lotu oinetakoak.

Eraman bueltan txakurrak.

Jaurti arrainak itsasora.

Itzali eskuzuriak!

Sasoi latzagoak datoz.

Egurra eta txirbila

Ez dut hitzik egin nahi liztortzarrei buruz,

ezagutzeko errazak dira-eta.

Abian diren iraultzak ere

ez dira arriskutsuak.

Zalapartaren segizio,

heriotza adosten dute beti.

Aldiz, kasu, egun bateko euliei eta emakumeei;

igandetako ehiztari,

apaintzaile, zalantzati, asmo oneko,

destainarik jaso gabeei.

Zotzak eta enborrak ekarri genituen basotik,

eta ez zitzaigun eguzkirik atera luzaroan.

Uhal garraiatzaileetako paperaz hordi,

honezkero ez dut ezagutzen ez adarrik;

ez goroldiorik, tinta ilunetan ondurik;

ezta, enbor-azalean zizelkaturik, hitza ere,

egiazko eta ozar.

Zakarretarako papera, pankartak,

afixa beltzak… Gau eta egun,

dardara egiten du fedearen makinak,

izar honen edo haren azpian. Baina egurrean,

berdea den artean, behazunduna;

mingotsa den artean, gertu nago

hasieran zer gertatu zen idazteko.

Zaudete erne!

Airean ateratako txirbilen arrastoei segika doa

liztortzar andana, eta putzu bazterrean,

behin ahuldu gintuen tentaldiari

eutsiko dio

neure ile laztuak.

Tema eta bariazioa

Ez zen eztirik izan uda hartan.

Erreginek beste nonbaitera eraman zituzten erlauntzak,

egun bakarrean agortu zen marrubi-saila,

garaiz erretiratu ziren etxera marrubi-biltzaileak.

Lo batera eraman zuen goxotasun hura guztia

argi-izpi batek. Nork egin zuen lo hura garaia baino lehen?

Eztiak eta marrubiek? Oinazetik libre da

dena emanda datorkiona. Eta ez du ezer behar.

Ez du ezer behar; apur bat baino ez,

atseden hartzeko edo tente ibiltzeko.

Beheraino makurrarazi zuten leizeek eta itzalek,

ez baitzion ezein herrialdek babesik ematen.

Mendialdean ere ez zen salbu,

—partisano bat, munduak bere satelite hilari

entregatu ziona, ilargiari.

Oinazetik libre da dena emanda datorkiona,

eta zer ez zioten ba eman? Kakalardoen kohortea

borrokan zebilkion eskuan,

suteek erredura-markez josi zioten aurpegia eta kimera gisa

agertu zitzaion iturria begien aurrean,

halakorik ez zen lekuan.

Eztia eta baiak?

Usaina aditu izan balu, aspaldian segituko zion.

Sonanbuloaren loa ibileran,

nork egin zuen lo hura garaia baino lehen?

Zahar jaiotakoren batek

eta agudo iluntasunera joan behar duenak.

Aurretik eraman zion

goxotasun hura guztia argi-izpi batek.

Biraoa egin zuen tu lehortea dakarten

laharretara. Garrasi egin

eta aditu zuten;

garaiz erretiratu dira etxera marrubi-biltzaileak!

Sustraia altxatu zenean

eta haien atzetik txistuka lerratu,

sugearen larruazal bat geratu zen, zuhaitzaren azken geriza.

Egun bakarrean agortu zen marrubi-saila.

Beheko herrixkan, hutsik eta danbor

bilakatzeko gertu zeuden baldeak etxartean.

Eguzkiak jo

eta heriotza atabaldu zuen.

Kolpetik itxi ziren leihoak,

erreginek beste nonbaitera eraman zituzten erlauntzak,

eta ez zien inork ihesa galarazi.

Basak eman zien babesa;

garo arteko zuhaitz barne-hutsa,

lehen estatu librea.

Zizta egin zion ezten batek azken emakumeari;

ez zuen minik hartu.

Ez zen eztirik izan uda hartan.

Eguerdian garaiz

Isil ari da berdatzen ezkia uda hasiberrian,

urrutiko hirietatik itzulirik, distira gabe ageri da

eguneko ilargia. Eguerdia da dagoeneko;

dagoeneko bizkortu da turrusta iturrian;

dagoeneko hasi da alegietako txoriaren hego lumatua

hondakinen azpitik ateratzen,

eta ernaltzen ari den garitan hondoratu da

eskua, harriak botatzeagatik itxuragabetua.

Alemaniako zeruak lurra belzten duen tokian,

gorrotoarentzat hobi bila dabilkio aingeru lepamoztua,

eta bihotzaren goporra eman dizu.

Muinoaren atzean desagertu da eskukada bete oinaze.

Zazpi urte geroago,

ostera akordura datorkizu,

ate aurreko iturrian:

ez begiratu sakonegi,

gainezka egingo dizute begiek.

Zazpi urte geroago,

gorputegi batean,

urrezko edalontzi osoa

hustuko dute atzoko borreroek.

Hondora egingo dizute begiek.

Eguerdia da dagoeneko, errautsetan

tolestu da burdina, arantzan gora

altxatu dute bandera, eta hemendik aurrera,

behialako ametsaren arroka gainean

soldaturik geratuko da arranoa.

Esperantza baino ez da uzkurtuko argitan itsu.

Hautsizkiozu kateak, eramanzazu

hegalean behera, ezarriozu

eskua begi gainean, ez dezala itzalak

kiskal!

Alemaniako lurrak zerua belzten duen tokian,

hitzen bila dabil hodeia eta isiltasunez betetzen du kraterra,

udak euri-errepikaren pean haiek aditu aurretik.

Herrialde osoan barrena ahopeka dabil esanezina:

eguerdia da dagoeneko.

Egunero

Orain gerra ez dute deklaratzen,

jarraitu baizik. Eskandaluzkoa

egunerokoa bihurtu da. Borrokatik urrun

dabil heroia. Su-zelairaino

eraman dute makala.

Pazientzia da eguneko uniformea;

merezimendua, esperantzaren

bihotz gaineko izar ziztrina.

Beste ezer gertatzen ez denean

ematen dute,

tiro-hotsak mututzen direnean,

etsaia ikusezina bihurtzen denean,

eta betiereko armamentuaren itzalak

zerua estaltzen duenean.

Ematen dute

banderak abandonatzeagatik,

lagunen aurrean adorea erakusteagatik,

sekretu duintasun gabeak haizatzeagatik

eta agindu orori

men ez egiteagatik.

Mezua

Atera da eguzkia gorpuz epelduriko zeru-ataritik.

Han ez da hilezkorrik;

guduan eroriak baino ez, jabetzen gara.

Eta distirak ez du usteldurarekin lanik hartzen. Gure jainkotasun

historiak hilobi bat utzi digu prest,

nondik berpiztea ezinezkoa den.

Gaueko ihesa

Zerua da gure soroa,

motorren izerdiaz goldatua,

gaua bekoz beko duela,

loaren arriskupean—

kalbario eta hileta-txondorren gainean amestua,

munduaren teilatupean, haizeak teilak

eraman badizkio ere — eta orain euria, euria, euria

dugu etxean, eta saguzarren

hegaldi itsuak errotetan.

Nor bizi zen han? Noren eskuak ziren puruak?

Nork piztu zuen argia gauez,

mamuak mamuari ote?

Altzairuzko hegoen babespean, galdekatu dituzte

instrumentuek espazioa, kontrol-erlojuek eta eskalek

hodei lahardiak, eta doi-doi ukitzen du maitasunak

gure bihotzaren hizkuntza ahaztua:

labur eta luze luze… Ordubetez aritu da

kazkabarra, gurekiko uzkur, entzun eta desitxuratzen duen

belarriaren danborra jotzen.

Ez eguzkia, ez lurra, ez dira sartu;

astro gisa mugitu dira, ezagutezin, ez besterik.

Itzulerak ez du axola,

ezta zamak eta sarekadak ere

abiapuntu izan genuen portuan.

Tratularienak dira

Indiako espeziak eta Japoniako zetak,

arrainak sareenak diren gisan.

Baina usain bat aditzen da,

kometei aurrea hartzen diena,

eta aire-ehuna,

eroritako kometek urratua.

Bakartiaren estatusa esango diogu,

zeinengan harrimena mamitzen den.

Beste ezer ez.

Goratu gara, eta hutsik daude komentuak,

sendatzen eta irakasten ez duen ordena bat onartzen dugunez gero.

Ez da pilotuen kontua tratuan aritzea. Baseetan finkaturik

dituzte begiak eta magalean, zabal-zabalik,

gehitzekorik ezer ez duen mundu baten mapa

Nor bizi da hor behean? Nor ari da negarrez …

Nork galdu du etxeko giltza?

Nork ez du ohea aurkitu, nork egin du lo

atarian? Nor ausartuko da, goiza heltzean,

zilarrezko lorratza interpretatzera: begira, nire gainetik …

urak ostera errotaren gurpilari eragiten dionean,

nor ausartuko da gauaz akordatzera?

Arrosa-ekaizpean

Noranahi goazela ere arrosa-ekaizpean,

gaua arantzek argitzen dute, eta hostoen

trumoia, zuhaixka artean hain isila zena,

orpoz orpo datorkigu segika.

Akabo jokoa

Neba maitea, noiz eraikiko dugu baltsa bat

eta zeruan behera nabigatuko?

Neba maitea, laster handiegia izango da zama

eta hondora joango gara.

Neba maitea, paper gainean herrialde eta burdinbide asko

marraztu ditugu.

Kasu hemengo marra beltzei,

airean gora aterako zara minek jota.

Neba maitea, zutoinari

lotuta geratu nahi dut eta garrasi egin.

Baina zu ordurako heriotzaren ibarretik at zamalkatuko zara

eta ihes egingo dugu biok.

Buhameen kanpamentuan eta basamortuko dendan, esna,

iletik tantaka darigu harea.

Ez zure adina, ez nirea, ezta munduarena ere

ez da urtetan neurtzen.

Ez zaitzatela engaina ez bele asmotsuek, ez armiarma-beso itsaskorrek

ezta sasiarteko lumak ere,

eta ez jan ez edan pagotxen aterpean.

Faltsua da eltze eta pitxerretako aparra.

Urrezko zubian, lupuaren maitagarriari esan beharreko

hitza zein den dakienak baino ez du irabaziko.

Barka hau esatea, baina azken elurtean

lorategian desagertu zen.

Harri asko eta askoren kausaz ditugu oinak hain minbera.

Sendatu egin zaigu bat. Salto egin nahi dugu haren gainean,

haurren erregea, bere erreinuko giltza ahoan duela,

gure bila etorri eta kantari hasiko garen arte:

Garai polita da datilak hezurra ernarazten duenekoa.

Erortzen den orok ditu hegoak.

Titare gorriak josten ditu pobreen azpildurak

eta nire zigiluan erori da zeure barneko hostoa.

Lotara joateko ordua dugu, maitea; akabo jokoa.

Behatz puntetan. Ohe atorra zuriak buiaturik.

Etxea xarmatua dagoela esango digute amak eta aitak

arnasa trukatzen dugunero.

Hel-deia Hartz Handiari

Hartz Handi, zatoz behera, gau tximatsu,

hodeilarruzko hori, begi zahardun,

izarbegidun,

ñirñirka, sarritasunean barrena bide egiten dute

zure hanka atzapardunek,

izarratzaparrek,

ernai eusten diegu abere multzoei,

gatibaturik dituzu, ordea, eta ez gara fio

zure saihetsalde unatuez eta erdi-agerian dituzun

hortz zorrotzez,

Hartz zahar.

Pinaburu bat; zeuen mundua.

Zuek: haren ezkatak.

Bultza egiten diet, amilka daramatzat

hasierako izeietatik

amaierakoetaraino,

ufa egin, muturrean dastatu

eta atzaparka egiten diet.

Beldur izan edo ez izan,

bota txanponen bat limosna-zorrora eta eman

gizon itsuari hitz on bat,

Hartza uhalez lotuta eduki dezan.

Eta gatz-pipertu ondo arkumea.

Bai bailiteke Hartz honek

aske ospa egitea, beste mehatxurik ez egitea,

eta paradisutik amildu diren

izei handi eta hegodunetatik eroritako

pinaburu guztien atzetik segika joatea.

Curriculum vitae

Luzea da gaua,

luzea hil ezin duen

gizonarentzat, eta luzaroan

dabilzkio kordokan begi biluziak

kaleargien pean, eta pattar hatsaz

itsuturiko begiak eta azazkal barrenetako

haragi busti usainak

ez dute ez beti goxatzen, oi jauna,

luzea da gaua.

Makinen sabeletik atera nintzelako

ez zait ilea urdintzen.

Arrosa Gorrik galipotez igurtzi zizkidan kopeta

eta xerloak, itoa zioten

ahizpa elur zuria. Ni, ordea,

tribuaren buruzagi hamar mila bider ehun mila arimako

hirian barrena joan nintzen, eta arima kukurutxak

zapaldu nituen oinez, larruzko zerupetik

zintzilik, hotz, hamar bider ehun mila

bake-pipa zirela. Aingeruen sosegua

opa izan diot neure buruari sarri,

eta ehiza-barrutiak, adiskideen

garrasi indargabeez

beteak.

Hankak eta hegoak zabalik,

gainera igo zait gazteria; igo dira

simaurraren gainera, jasminarenera

erro koadroaren sekretua duten

gau-tontorretarantz, eta ordua joan ordua etorri,

leihoa gandutzen dit herioren sagak.

Emaidazue esne-belarra eta isuridazue

gure zaharren barrea

eztarrian behera; orri-pilaren gainean

kuluxka bat egiten dudan bitartean,

amets lotsagarrian,

ezin dezadan pentsatu,

sugetan zirpiltzen diren

mortxilekin josta nadin.

Gure amek ere egin zuten amets

haien gizonen etorkizunarekin,

ahaltsu ikusten zituzten,

iraultzaile eta bakarti;

baina belar txar kartsuen gainean makurtuta

ikusten dituzte orain, euren maitasunaren kreatura hitzontziarekin

eskuz esku, baratzeko otoitzaldietan. Ene aita goibela,

zergatik geratu zineten orduan isilik

eta ez zenuten haratago gogoeta egin?

Su-jauzietan galduta,

gau batez tiro egiten ez duen

kanoi baten alboan, madarikatua, luzea da gero

gaua, ilargi berdotzaren

karkaxa eta argi erretxinaren pean;

boterearen ametsak utzitako

arrastoan, gainetik

igaro zait —eta nik ez diot eragotzi—

apain-apain ipinitako historia daraman trineoa.

Ez naiz ba lo egon: esna ibili naiz,

bidearen bila izotzezko eskeleto artean;

etxera etorri eta huntzez biltzen nituen

beso-zangoak, eguzki hondarrez

zuritzen hondakinak.

Men egiten nien jai-egun gorenei,

eta bedeinkaturik zegoenean baino

ez nuen ogia zatitzen.

Garai hantusteetan

arin joan behar du batek argi batetik

bestera, herri batetik

bestera, ostadarraren azpian,

konpasaren punta bihotzean,

gaua erradio gisa hartuta.

Ireki alderik alde. Mendietatik

lakuak ikusten dira, lakuetan

mendiak, eta hodei-eserlekuetan

kulunka mundu bateko

kanpaiak. Mundu hori norena den

jakitea galarazi didate.

Ostiral batez gertatu zen

—neure biziaren alde ari nintzen barau egiten,

limoi ura zerion aireari

eta hezurra nuen aho sabaian sartuta—:

arraina erdiz erdi zela, eraztun bat atera nuen,

jaio nintzen egunean jaurti eta

gauaren uholdean erorita hondoratutakoa.

Gauera jaurti nuen berriz ere.

Oi, ez banintz heriotzaren beldur!

Hitza izango banu,

(ez nuke okerrekoa emango);

bihotzean kardurik ez banu,

(ez nuke eguzkia arbuiatuko);

ahoan gutiziarik ez banu,

(ez nuke basa-urik edango);

betazalik zabalduko ez banu,

(ez nuke soka ikusiko).

Zeruari tiraka ari dira?

Lurrak eutsiko ez banindu,

aspaldian nengokeen,

aspaldian nengokeen,

gauak nahi nauen tokian,

hark sudur-zuloak ireki

eta apatxa jaso aurretik,

ostiko bat emateko

beti emateko.

Beti gaua.

Inoiz ez eguna.

Etxerako bidea

Giltzalore eta hirusta

sorginduen gauean,

bustizkidazu oinak,

arinago ibil nadin.

Atzetik datorkidan banpiroak

haurraren ibilera entseatzen du,

eta aditzen dut nola ari den arnaska,

pausoa gurutzatzen duenean.

Aspalditik ote dabilkit segika?

Baten bat mindu ote dut?

Salba nazakeen hori

ez didate eman oraindik.

Lastoek kanpatzen duten tokian,

arroka zuloaren alboan,

iturriaren aho zahar eta argitik

atera da:

“Galdu nahi ez baduzu,

ez geratu hor luzaroan,

entzun giltzak dilinka,

zatoz basetxera!

Haragi huts hilko da

dagoeneko ezer maite ez duena,

eldarnioaren eta tristuraren berri

besterik ematen ez duena.

Abaildu ninduen

gaitzaren indarraz,

hegoak zabaldu

eta badoa banpiroa ihesean,

mila buru altxatu ditu,

lagun eta etsai aurpegiak,

eraztuna txikitzen duen

Saturnoren itzalpean.

Garondoko azalean

orbaina geratuz gero,

berde eta zaratarik egin gabe

irekiko dira ateak.

Eta nire odolez

dirdira egiten du zelai atariak.

Estalizkidazu begiak, gau,

baboaren kapelaz.

Azalduidazu, maitasuna

Pitin bat altxatu zaizu kapela; diosal egin eta haizean kulunkatu da,

hodeiak ukitu ditu zure buru estaligabeak,

beste nonbait du egitekoa zure bihotzak,

hizkuntza berriak bereganatu ditu zure ahoak,

neurrigabe ari da hazten lurreko din-dil belarra,

hara-hona putz egiten die udak asterrei,

malutek itsuturik jaso duzu aurpegia,

barre egin duzu, eta negar, eta zeure azpian zautza,

beste zer gerta dakizuke—

Azalduidazu, maitasuna!

Buztana txundimen jostagarrian zabaldu du indioilarrak,

tente-tente du usoak lumazko lepoa,

urrumaz bete-betea zabaldu da airea,

deiadar egin du ahate arrak, basoko eztia

jan du herrialde osoak, urrezko hautsez daude

lore-sail guztiak parke barean.

Lotsagorritu egin da arraina; taldeari aurre hartu

eta haitzuloetan barrena, koral-ohe batean murgildu da.

Herabe dabil arrabioa, harearen musika zilarkararen hotsean dantzari.

Urrutira usaindu du kakalardoak ederretan ederrena;

haren sena banu, neuk ere igarriko nion

hegoak dirdiraka dituela oskolpean,

eta ospa egingo nuen, urruneko marrubi-sailetara!

Azalduidazu, maitasuna!

Urak badaki hizketan,

olatua eskutik helduta doa olatuarekin,

aleak bete, lehertu eta erori egin dira mahastian.

Hain xalo atera da barraskiloa etxetik!

Harri batek badaki beste bat samurtzen!

Azalduidazu, maitasuna, nik azaldu ezin dudana:

zer eman behar da denbora lazgarri eta labur hau,

pentsamenduen konpainian eta bakarrik,

maitasunik ezagutu gabe eta maitasunik egin gabe.

Pentsatu egin behar du batek? Ez dute haren falta sumatuko?

Zuk diozunez, hartuko du beste arimaren batek kontuan…

Ez azaldu ezer. Ikusi dut

su guztiak zeharkatzen dituela arrabioak.

Hotzikararik ez du atzetik segika eta ez dio ezerk minik ematen.

Publizitatea

Baina nora joango gara

lasai, ez kezkatu

ilundu eta hotz egiten duenean

ez kezkatu

baina

musikarekin

zer egingo dugu

alai eta musikarekin

eta pentsatu

alai

amaieraren bat ikusirik

musikarekin

eta nora eramango ditugu

hobe

urteroko gure galderak eta erauntsiak

amets-garbigailura, lasai, ez kezkatu

Zer gertatuko da, ordea,

hobe

heriozko isiltasuna

agertzean

Hizketa eta esamesa

Ez zaitez atera gure ahoetatik,

herensugeak ereiten duen hitz.

Egia, itotzeko moduko beroa egiten du,

apar egosia eta ozpindua dario argiari,

eta zingiraren gainetik, beltz-beltz, eltxo-xingola bat dago zintzilik.

Zurrutean gustura dabil astaperrexila,

zabal-zabal ageri da lurrean katu-larrua,

orroka ari zaio gainean sugea,

dantzari dator arrabioa.

Ez zulatu gure belarriak,

beste inoren erruaren zurrumurru;

hil zaitez, hitz,

zingiratik ateratzen den urmaelean.

Geratu gure ondoan, hitz,

gure pazientzia

eta pazientzia falta samurraz. Akabera behar du

ereinaldi honek!

Ez du piztia harrapatuko haren hotsa imitatzen duenak.

Maitasun oroz gabetuko da bere ohearen sekretuak salatzen dituena.

Ergelak sakrifikatzeko balio du hitzaren sasikumeak.

Nork eskatu dizu arrotz honi buruzko juzgu bat?

Eta inork eskatu gabe ematen baduzu, segi oinez gau batetik bestera,

haren zauriak orpoetan dituzula, segi, eta ez itzuli.

Geratu gure ondoan, hitz;

landua, argia eta ederra.

Akabera behar du, baiki;

zaude jakinaren gainean.

(Gibelka doa karramarroa,

gehiegi luzatu zaio loa satorrari,

ur bigunetan desegin da harriak

elkarrekin eusten zituen karea).

Zatoz, hotsaren eta hatsaren grazia,

sendotu aho hau,

ahuldadeak jota,

izutzen eta kikiltzen garenean.

Zatoz eta ez egin zezelka,

gaitz askoren aurka ari gara-eta borrokan.

Sutara eroriko da esku hau,

herensuge-odolak kontrarioa babestu aurretik.

Salba nazazu, ene hitz!

Egia den hori

Egia den horrek ez dizu harea botatzen begietara;

egia da loak eta herioak barkamena eskatzen dizutela

barne-barnetik, min bakoitzak hala aholkatuta;

egia den horrek lauza kentzen dio zure hobiari.

Egia den hori hain dago murgildua, hain da lausoa

ernamuinean eta hostoan; eta mingain aho nagian,

urtebetez, beste urte batez eta urtero—

egia den horrek ez du denbora irabazten, berdindu baizik.

Egia den horrek artesia egiten dio lurrari,

ametsa, koroa eta mandatuak garbitzen ditu;

handik bildutako fruituz gizenduta

sartzen dizu orrazia eta guztiz zaitu edaten.

Egia den hori ez da gertatzen

harik eta erasoaldian dena jokatzen duzun arte.

Haren harrapakina zara zure zauriak zartatzen hasi orduko;

ez zaitu mendean hartuko traizionatzen ez zaituen ezerk.

Pegarra bete damu dator ilargia.

Edan zure neurria. Badator gau samina.

Zabor malutak jausi dira usoen lumadira,

adar bat ere ez dute babespean jarriko.

Katez hertsaturik eusten diozu munduari;

egia den horrek, ordea, arrakalak egin dizkio hormari.

Ilunpean esna, aurrez aurre duzun

irteera ezezaguna zaintzen duzu.

Herri lehensortua

Hegoaldeko herri lehensortura

aldatu nintzen eta aurkitu nituen, biluzik eta pobreturik,

eta gerriraino itsasoraturik,

hiria eta gotorlekua.

Hautsak lotara eramanda

nentzan argitan,

eta goitik, zuhaitz eskeleto bat nuen zintzilik,

gatz ionikoz estalirik.

Ez zetorren loaldirik handik.

Han ez da erromerorik loratzen,

txoriek ez dituzte iturrian

kantuak berritzen.

Hegoaldeko herri lehensortuan

nigana egin zuen jauzi sugegorriak,

eta argipean, izularria.

O, itxi begiak,

itxi!

Estutu ahoa hozkaren kontra!

Eta neure burua edan nuenean

eta herri lehensortua

lurrikarek astindu zutenean,

esnatu eta begira jarri nintzen.

Bizitza etorri zitzaidan.

Han harria ez dago hilda.

Ziztuan ateratzen da metxa,

begiratu batek pizten duenean.

Erroma gauez

Zabuaren taulak goraka

zazpi muinoak bahitu ostean, ur ilunetara

ere lerratzen da

gure zamaz eta estutuz,

ibaiaren lokatzetan murgiltzen da, harik eta gure magalean

arrainak biltzen diren arte.

Bulkada batez abiatuko gara,

txanda heltzen zaigunean.

Lurra jo dute muinoek,

haietara igo eta gauarekin

partekatu ditugu arrain guztiak.

Ez du inork jauzi egiten.

Jakina baita, maitasunak baino ez gaituela jasotzen,

eta batak bestea.

Itzala arrosak itzala

Zeru arrotz baten pean

itzala arrosak

itzala

lur arrotz baten gainean

arrosen eta itzalaren artean

ur arrotz baten barruan

neure itzala.

Haurridetasuna

Zauria jotzea da dena,

eta inork ez du inor barkatu.

Minduta, zu bezala, eta mingarri,

bizi nintzen zugana.

Gogoen arteko fereka, purua

eta ukitu bakoitzaz areagotzen dena,

isiltasun hotzenera itzulita

bizi dugu, zahartu ahala.

[ez agindu sinesmenik leinu honi]

Ez agindu sinesmenik leinu honi,

nahikoa dira izarrak, itsasontziak eta kea,

gauzak beretzen ditu, izarrak

eta zenbaki infinitua zehazten,

baina bada zirrimarra bat, maitasunarena, demagun,

guztiaren gainetik dagoena, garbiagoa dena.

Zimeldurik dago zerua eta askatu egin dira izarrak

ilargiarekin eta gauarekin duten loturatik.

Hôtel de la Paix

Isilka egin du horman behera arrosa-zamak,

eta zorua eta lurra agertu dira alfonbra artetik.

Lanparari argi-bihotza hautsi zaio.

Ilunpea. Urratsak.

Kisketari eman diote herioren aurrean.

Erbestea

Nora gabe dabilen hildako bat naiz

inon izena eman gabea

ezezaguna prefektuaren erresuman

soberakoa hiri urrekaretan

eta berdatzen ari diren zelaietan

aspaldi arbuiatua

eta oinordetzan ezer jaso gabea

Haizea, denbora eta hotsa besterik ez

jende artean bizi ezin duena

Ni neure alemanarekin

hodei hauek inguruan

etxetzat horixe

hizkuntza guztien barrena

Oi, nola goibeldu den

tanta ilun euri tonu horiek

bakanka ari dira erortzen

Argiuneetara jasoko du orduan hilotza.

Uholde honen ondotik

Uholde honen ondotik,

usoa ikusi nahi nuke

eta usoa baino ez,

beste behin salbatua.

Itsaso honetan hondoratuko nintzateke,

aireratuko ez balitz,

ez balu azken orduan

hostoa ekarriko.

Miriam

Nondik datorkizu ile beltz hori,

almendra hotsa duen izen gozoa?

Ez duzu distira egiten, gaztea zarelako soilik —

goiza da zure lurraldea, duela mila urtetik hona.

Hitzeman Jeriko, esnatu salmo-liburuak,

jaria daitezela zure eskutik Jordango iturburuak,

eta ezustean, harri bihur hiltzaileak,

bai eta, une batez, zure bigarren lurraldea ere!

Ukitu harrizko bularrak eta egin miraria,

har dezatela azpian malkoek harria.

Eta bataia zaitzatela haien ur kiskalietan.

Izan oraindik arrotz, gu geu ere areago arroztu arte.

Elur bat eroriko da zure sehaskan maiz.

Izotz hotsa adituko da irristailuen azpitik.

Garaitua izango da mundua, ordea, lo betean zaudela.

Atzera ekarriko ditu urak Itsaso Gorriak!

Korrontea

Bizitzatik hain urrun eta heriotzatik hain gertu,

orain ezin bainaiz inorekin horretaz eztabaidan aritu,

erauzi diot neure puska lurrari;

ziri berde bat sartu diot bihotz erdian ozeano bareari

eta neure burua hondartu dut.

Aireratu dira eztainuzko txoriak, eta kanela-usaina!

Bakarrik nago nire hiltzailearekin, denborarekin.

Mozkor eta urdin, krisalidara sartuko dugu geure burua.

Alde, pentsamendu

Alde, pentsamendu, hitz argi bat hegan egiteko

hego zaizun heinean, zu jasota joango baita,

metal arinak kulunkatzen diren,

haizea zorrotz den,

armek era bakanean,

ulertzeko beste modu batez,

hitz egiten duten lekura.

Defenda gaitzazu hor!

Uretan zebilen egur-zatia uhinak jaso duen arren, hondoratu egin da.

Sukarrak bere egin zintuen arren, erortzen utzi zaitu.

Mendi bat baino ez du mugitu fedeak.

Bego dagoena; alde, pentsamendu!

Gure minari esker baino ez da gailentzen.

Euts gaitzazu erabat!

Maitasuna: kontinente iluna

Piztiaren atzaparra erakutsi du errege beltzak,

usna egin dio hamar ilargi zurbilen arrastoari,

eta aginduak eman dizkie euro tropikal handiei.

Beste mutur batetik so duzu mundua!

Arrastan eraman zaitu itsasoan barrena,

urrezko eta bolizko kostaldeetarantz, bere ahorantz.

Belauniko ibili zara han erabat,

arrazoirik gabe arbuiatu eta hautatu baitzaitu.

Eta eguerdiko aldaketa handia agindu du.

Beira berde eta urdinetan kraskatu da haizea,

eguzkiak arrainak egosi ditu azaleko uretan,

eta sutan da belarra bufalo sailaren inguruan.

Karabanak hemendik haraindi joan dira itsuturik,

eta zigorraz jo ditu lurralde mortu osoko dunak,

oinetan sua duzula ikusi nahi zaitu.

Hondar gorria darie zure larruazaleko ildoei.

Alboan duzu bera, iletsu, koloretsu,

atzaparrez heldu dizu, sarea bota dizu gainetik.

Liana sokak lotu zaizkizu aldaken jiran,

iratze orritsua kizkurtu lepoan gora.

Hasperenak, garrasiak, oihaneko horma-hobi guztietatik.

Fetitxea jaso du. Hitza itzuri zaizu.

Danbor ilunak ari dira jotzen egur gozoak.

Non hilko zaren begira zaude liluraturik.

Begira, gazelak hegan haizeetan,

bide erdian datil-erlauntza bat!

Dena da tabua: lurrak, fruituak, uharrak…

Besotik zintzilik duzu suge kromatua.

Intsigniak eman dizkizu eskuekin.

Zeuk eraman koralak, zoaz eldarnio argian!

Erreinuari erregea ken diezaiokezu,

haren misterioa ikusi duzu, zerorri misteriotsua izanik.

Ekuatorean behera datoz langa guztiak.

Bakarrik dago pantera maitasunaren gelan.

Heriotzaren haranetik honantz egin du jauzi

eta atzaparrekin herrestan darama zeru-muga.

Aria I

Noranahi goazela ere arrosa-ekaizpean,

gaua arantzek argitzen dute, eta hostoen

trumoia, zuhaixka artean hain isila zena,

orpoz orpo datorkigu segika.

Arrosek piztutakoa non edo non iraungiko bada ere,

herrestan eramango gaitu euriak ibaira. O gau urruna!

Uhinen gainean doa, ordea, behin bultzatu gintuen hostoa,

eta ibai-ahoraino jarraituko digu.

Igarobaimena (Aria II)

Loak mozkorturiko txoriekin

eta haizeak alderik alde tirokaturiko zuhaitzekin

esnatu da eguna, eta kopa aparduna

hustu du itsasoak haren osasunean.

Ibaiak borborka doaz ur handirantz,

eta lurrak, lore freskoz,

aire garbiko maitasun-promesak

ezarri ditu ahoan.

Lurrak ez du ke-onddorik eraman nahi,

ez die izakiei zeruaren aurrean tu egingo,

ez ditu, hondamenaren ahots entzunezinaz,

euria eta hirazko tximistak ezabatuko.

Neba nabarrak eta ahizpa grisak

nola esnatzen diren ikusi nahi du gurekin;

arrain erregea, bere gorentasun urretxindorra

eta suaren printzea, arrabioa.

Koralak landatu dizkigu itsasoan.

Isiltasuna gordetzeko agindu die basoei,

sustrai ederrak hazteko marmolari,

eta ihintzari ostera errautsen gainean ibiltzeko.

Lurrak igarobaimena eduki nahi du unibertsora,

egunero, gauaz geroztik,

mila eta bat goiz izan daitezen,

edertasun zaharraren grazia gaztean.

Zuek hitzok

Nelly Sachs lagun eta poetari, ohorez.

Zuok hitzok, altxa, zatozte nire atzetik!

Eta dagoeneko elkarrengandik urrun, urrunegi

bagaude ere, aldendu egingo gara

beste behin, amaierarik ezerantz.

Ez du argitzen.

Hitzak

atzetik arrastaka eramango ditu

beste hitz batzuk;

esaldiak esaldia.

Munduak nahi luke

bere burua bortxaz ezarri

behin betiko,

dagoeneko esana izan.

Ez esan.

Hitzok, zatozte nire atzetik,

ezer behin betiko izan ez dadin

—ez hitzekiko irrika hau

ezta esanaren kontraesana ere.

Oraingoz, beude, tarte batez.

Ez dadila sentimendurik adierazi,

landu dadila bihotzaren giharra

beste era batera.

Beude, diot, beude.

Ez bekigu, belarririk gorenera,

ezer, diot xuxurlaka,

heriotzaz bururatu.

Beude, eta datozela nire atzetik, ez gozo,

ez zakar,

kontsolamendurik gabe,

esangurarik gabe,

eta zeinurik gabe.

Ez etorri: hautsez harilkaturiko

irudia, silaben

burrunba hutsa, herio hitzak.

Herio hitzik ez,

zuok, hitzok!

Egiazki

Anna Akhmatovari

Hitz batek sekula astindu ez duen bati,

badiotsuet,

bere burua soil-soilik hitzez

laguntzen dakienari—

ezin zaio lagundu.

Epe laburrean ez

ezta luzean ere.

Esaldi iraunkor bakar bat sortzea,

hitzen kalakan eustea.

Inork ez du esaldi hau idatzi,

izenpetu ez badu.

Bohemia itsaso ondoan dago

Etxeak hemen berdeak badira, etxe batera sartuko naiz.

Zubiak hemen osorik badaude, lur ziurretan ibiliko naiz.

Maitasun lanak galdu badira, gustura galduko ditut hemen.

Ni ez banaiz, ni bezain ona den bat izango da.

Hitz bat hemen mugakide badut, utziko diot mugakide izaten.

Bohemia oraindik itsaso ondoan badago, itsasoan sinetsiko dut berriz ere.

Eta itsasoan sinetsiz gero, lurra espero dut.

Ni banaiz, ni adina den edonor izango da.

Ez dut besterik nahi niretzat. Hondora joan nahi dut.

Hondora —hau da, itsasora, han aurkituko dut berriz ere Bohemia.

Hondoa jota, lasai esnatuko naiz.

Hondarrean orain badakit ez nagoela galduta.

Zatozte, zuek, bohemiar, marinel, portuetako puta eta ontzi ainguratu gabe

guztiok. Ez al duzue bohemiar izan nahi, zuek, iliriar,

veronar eta veneziar guztiok. Antzeztu barre eginarazten diguten komediak,

eta negar egiteko direnak. Eta erra zaitezte ehun aldiz,

ni erratu eta probak inoiz gainditu ez nituen moduan;

egin, bai, behin eta beste behin.

Bohemiak gainditu zituen moduan eta egun polit batez

itsasorantz barkatua izan eta orain ur ondoan dagoen moduan.

Ni oraino hitz batekin eta beste lurralde batekin mugan banago,

edozerekin nago mugan gero eta gehiago, beste ezer gutxiren gisa;

bohemiar bat, goliardo alderrai bat, ezer ez duena, ezerk gerarazten ez duena,

itsasoak, zalantzati, nik hautaturiko lurraldea ikusteko

hornitu duena.

Praga, 64ko urtarrila

Gau harez geroztik,

banabil eta hitz egiten dut berriz,

belarrira bohemio ematen badu ere,

ostera etxean banengo bezala,

non Moldavaren, Danubioren

eta haurtzaroko ibaiaren artean,

guztiak dakien zerbait nitaz.

Ibiltzea, pausoz pausokoa, itzuli da;

ostera ikasi dut ikusten, ikusia izaten.

Artean makurturik, begiak kliskatuz,

leiho alboan egoten nintzen;

begira, urte ospelak,

izarrik ez

ahotik zintzilik,

nola urruntzen ziren muinoaren gainetik.

Hradčanyn barrena

goizeko seiak aldera,

koskorrak kendu zizkieten

Tatrako elur-kentzeko makinen

atzapar pitzatuek izotz-geruzari.

Zartatzear zeuden blokeen azpitik,

neureetatik, baita neure ibaitik ere,

aske atera zen ura.

Uraletaraino entzuten zen.

Galera mota bat

Elkarrekin erabiliak: urte-sasoiak, liburuak eta musika.

Giltzak, te-katiluak, ogi-zorroa, maindireak eta ohe bat.

Hitzen eta keinuen arreo bat ekarria, erabilia, xahutua.

Etxeko araudia behatua. Esana. Egina. Eta eskua beti luzatua.

Neguaz, Vienako septeto batez eta udaz maitemindu naiz.

Mapez, mendiko herrixka, hondartza eta ohe batez.

Kultu bihurtu ditut datak, ezin baliogabetuzkotzat jo promesak,

miresmena izan diot zerbaiti, gupida ezerezari,

(— egunkari tolestua, errauts hotza, paper-zatia ohar batekin)

izukaitz erlijioan, ohe hau eliza.

Pintura agorrezina, laku bati begira egotetik.

Balkoitik herritarrak, agurtuak izateko gogoz bizilagunak.

Kolorerik biziena sutondoaren aldamenean, segurtasunean neure ileak.

Ateko txirrina, neure poztasunaren alarma.

Ez zaitut zu galdu,

mundua baizik.

Enigma

Hans Werner Henze-ri, Ariosien garaietatik

Ez da beste ezer etorriko.

Ez da sekula udaberririk izango.

Hala iragarri dute milaka urteko egutegiek, edozeinek daki.

Baina antzera udarekin ere, eta “uda giro”

eta gisako hain izen onak dituztenekin—

ez da sekula beste ezer etorriko.

Ez egin negar,

dio musikak.

Bestela,

inork

ez dio

ezer.

Delikatessenik ez

Dagoeneko ez dut ezer gogoko.

Zer egingo dut

metafora bat

almendra-lore batez apaindu?

Sintaxia

argi-efektu batean gurutziltzatu?

Nork hausten du kaskezurra

gauza hain azalekoengatik—?

Zentzuduna izaten ikasi dut

hor ditugun

hitzekin

(klase apalenentzat)

gosea

            lotsaizuna

                              malkoak

eta

                              ilunpea.

Araztugabeko negar-zotinekin,

etsipenarekin

(eta etsipenak etsiak hartuta nauka)

hainbeste miseria dela-eta,

gaixoen egoera, bizitzaren kostua dela-eta,

moldatuko naiz.

Ez diot idazkera zaintzeari utzi,

neure burua zaintzeari baizik.

Besteek badakite

jainkoak badaki

zer egin hitzekin.

Ni ez naiz neure laguntzailea.

Zer egingo dut

pentsamendu bat atxilotu,

esaldi-ziega argiztatu batera eraman?

Begi eta belarriei

kalitate oneneko hitz mokaduak eman?

Bokal baten libidoa aztertu,

gure kontsonanteekiko suharra ikertu?

Zer egin behar dut

harrikaturiko buruarekin,

esku honen idazteko inarrosaldiekin,

hirurehun gauetako presiopean,

papera hautsi,

akuilaturiko hitz-operak erraztatu,

eta horrela ezereztu: ni zu eta hura

gu zuek?

(Izan bedi. Izan bitez besteak.)

Nire partea, gal bedi alferrik.

Alderdian sartzea

Ez ote da pertsona bat garrantzitsua bere haurrideentzat?

Gezurrez belzten, tu eta iseka egiten eta izena kentzen diote,

edonork daki, froga ezin daitekeen egintza on bategatik.

Berriketaldi bakoitzean ahoz aho

anekdota ziztrin gisa saltzen dute begiramena.

Kide maratzen mesedetan asasinatzen dute

sentimendu gehiegizkoa.

Lanpetua dago eskrupulu eza

diru-sarreren adierazpenarekin.

Bizitza bakan bat esperimentu bihurtua.

Horixe erdietsi dute. Tratua eginda.

Puztu-puztu egindako untxia,

laborategiko proba ostean larrua erortzen zaiona;

arratoia, indizioak hartuta,

hiltzailearen besoari hozka egiteko ere kordea galdua duena;

euliak, pozoituriko puntak begira dituztenak;

euren eskubideen gutuna eskatu gabe duten eltxoak;

burkideak ditut denak.

Neure ezdeustasunaren aldeko eskubidea aldarrikatzen dut.

Baina jainkoa berraragitu

eta saio-hodi batean sartuko balitz eta bere koloreen

profesa egingo balu, hau da, maitasunik egon balego,

zalantza egingo nuke halakorik gerta ote daitekeen,

eta ez ninduke gehiegi kontsolatuko.

Badakit hemen biktimak elkarretaratu

behar direla, nahiz eta oraindik ez diren euren artean ados jarri.

Eulien espezieak pare bat egun nahi ditu; pariak

postontziko zirrikituari begiratu bat eman;

erabat umiliaturiko arratoiek, niak

mendekua, ohoregabeturik hil baino lehen—

gupida hitz bat.

Etsi du komunak.

Parez pare du interesak sortzen dituen

ankerkeriaren kapitalak

badoan min baten kapitala.

Hala ere, epaia bere buruari ematen dio jendarte honek.

Hiltzea ez, baizik eta altxatzea

da hitza. Esplotazioarekiko

begiramenik gabe, esplotazio hau

suntsitzea. Badator iraultza.

Badator; etor dadila, beraz.

Zalantzan nago. Baina badator

iraultza; baita neure bihotzekoa ere.

[dena galdua, lehenengo poemak]

Dena galdua, lehenengo poemak,

gero loa; horrez gain, eguna,

eta egunari dagokion beste guztia,

eta gauari; gero beste ezer ez,

hori ere galdua; gero eta gehiago

ezer ez baino gutxiagora arte; neu,

ezer ez zena.

Erretira barneko hinterlandera,

idatziz berretsitako urteak eta ikusitako lekuak

begi bistan, non dagoeneko ez den ez lurrik,

ez laidorik; atzerago

bada oraindik lekua, eremu zabaletako

atzapar lepo-bihurritzaileak gorren jira-bueltan, eta mutuenean,

garrasien luzerako eremu zabal argiak harentzat,

badator mutuarazlea.

Mututuarentzat mortua,

hari bat ikusten du garbi,

eromena iruten duena emeki

beirazko hotel bat margotzen duen arte.

[ez dut mundu hoberik ezagutzen]

Ez dut mundu hoberik ezagutzen.

Moral gaizberak ezer gutxiren esperantza uzten dio biktimari.

Bakarrik dagoela, torturatuari

galdera zital bat, ohoreagatik. Bizirauteak

merezi duela erakutsi, erasoan.

Biktimaren moral gaizberaz libratu;

altxa dadin, hil-korrokak

beste ordu bat irabazten ahalegindu daitezen.

Izan ere torturatuarentzat hil-korroka horiek

biktimaren moral gaizberaren

seinale baitira.

Galdera zitala

torturatuari baino ez.

Egunen batean galdera zitalari

erantzuna, isila eta behin-betikoa.

Galdera zitalak —ez dohatsuei egindakoak;

haiei ez zaie galdera zitalik egiten—

pairatzen dituztenek

badute erantzun bat.

Galdera zitalak jasotzen dituztenek, galderak egiten uzten dute.

Arima eder horiek...

Ez dut mundu hoberik ezagutzen

Mundu hoberen bat ezagutzen duenak egin dezala pauso bat aurrera.

Bakarrik, adorerik gabe, eta listu hau garbitu gabe,

eraman listu hau musuan

koroatze batera joango balitz bezala, ordaina hartua balu bezala, komunioan

nahiz haurrideen artean. Untxi ahula,

arratoia, eta hemen eroritakoak, den-denak,

orain ez daude bakarrik, beldurrez,

itzultzearen ametsa

armatzearen ametsetan, itzultzearen

ametsetan.

Susmoa

Eragindako mihia,

susmo txarrekoa, gero eta hitz gehiago

milikatzen ditu, hortz-akatsetatik

lerdetzen dira, tu

zer edo zer jatorra, zer edo zer bilaua,

zer edo zer arbuioa, erdiko tonu

batek jotzen du,

tu, zer edo zer txundigarria,

ozena, zaratatsua,

eta ez du ezer harritzen,

ordea, begiak gero eta handiagoak eta gero eta hunkituagoak,

gero eta handiagoak, eta munduak

talka egiten du eta gaua tantaka

sarrera-gune zimurtuetatik,

dagoeneko begian puntu itsurik ez,

gero eta handiagoa begiratzea, begiestea

Ez beste ezer esan, begiratu

eta begietsi, begira aurre eta atzeak,

zeure begi handitu eta zaintsuetan

gaua tantaka ari zaizun bitartean, itzuli negarrez,

itzuli ikusten duzuna negarrez, isur

dadila, isur dadila mundua

zure masailetan behera

Bota esanez zure hitz-hornidura,

bota negarrez, bota esanez, aho lotsatiz,

mihi eskale txiki hori,

berorren maiestate begiak egingo du bestela.

ulertu — ez ulertu.

Hots-hesia

Soinu eztandaren alfonbra, zabala eta ozena,

atzean ireki zaizu herrestan,

zarata handiagoa egiten du, guztiak

egiten du zarata eta ozena

zarata, dar-dar egiten dute

zure etxe guztiek,

oinak zapaltzen

dizu burua,

zeure jabetza guztiek,

pentsamenduek, oroitzapenek

gainlasterraldia

inoiz zeurea izan gabeko

abiadura batean

zorakeria hau ez da,

ezer ez da, eta

ez dabil urrun,

bum izugarri baten

azpian, makurturik,

zure gainean, goian

hots-hesia zeharkatzen duzu

gorantz.

Makurturik, goi-goian zaude

eta bidaiari ekiten diozu

piltzar eta armazoi distiratsuekin,

josturak urratuta eta

zoroindar bat, zeinaren barruan sartzeko

zerua bigunegia baita

eta lurra gogorregia.

Aurkitutako tonua

Tonua aurkitu dute,

are, tonua,

axola ez duen hots-muga,

hots-hesia

hain dago bakarrik,

hain bakarrik, ezer

ez baitzaio iristen;

zeharkatuko duen

hegaldirik ez,

hots-hesian,

intziria

gorpuz

eri eta zahar batena,

bere errazioarekin.

Zentzu

errazio bat, zorion

errazio bat, gehienetan

aski errazio bat.

Errazioak

Zorionaren errazio nekaezina xahutua,

fedearen hiru apurrak

irentsiak, esperantza eta maitasuna

kontrako eztarritik joanak, bat

zintzur-hestean trabatu, beharbada

maitasuna, itolarriaren arriskua,

arnasestua, sorbaldan jo,

bizkarrean jo,

itolarriaren arriskua,

behera joango da edo ahotik jaurtiko da.

Errazioak, koipe txartelak

nerbioentzat, arropa txartelak

biluztasunarentzat, liburuan itsatsita

premiazko artikuluen txartelak,

honezkero existitzen ez direnenak.

Ez da beste ezer behar.

Diru pixka bat, pattar

tanta bat.

Garrasiak galtzen zaizkit

Garrasiak galtzen zaizkit

beste bati dirua

legez, txanponak,

bihotza; garrasitzarrak

galtzen zaizkit

Erroman, edonon,

Berlinen, kalean

galtzen zaizkit garrasiak,

benetakoak, garuna odolez

gorritzen zaidan arte,

dena galtzen zait,

edozein egunetan

edonon

edonori garrasiak galtzearen

izu-laborria

izan ezik.

[aske utzi zaituztet, neure burgesak]

Aske utzi zaituztet, neure burgesak, hobe zuetako ehunka

inoiz besarkatu izan ez banitu, zuek bai, neure gizonok

azpikeriazko kastitatez aho hanpatuak

eta nire shock moderatua eta baldarra dastatu ditut,

gozatu. Arnasa hartzen nuen: gehiago. Gehiago zuengandik, gehiago nigandik,

gehiago guztiongandik.

Akabera eman diot jabetzan izan duzuen

matxinada mutu honi, iseka egin dizuet, iseka egin diet zuen jabetzei, mendean

izan duzuen elbarriari, ez nintzen ni, gorputz enbor hil bat baizik,

eskumotz hau, ez besterik — Arnasa hartzen nuen: gehiago.

Lotsa galdu dut orgia honetan,

doilorkeria burgesa zuena, aspertzearen

umiliazioa, eta bere espiritua bezain bizirik den

haragi honen gaineko juzgu estua.

Basamortuak aurrez aurre jarri dit harea, neure bihotz mortuaz

baino ezin nintzen aritu lehen, orain basamortu

zoragarria dut, hondarrezko errezelak erantzi ditu, dunek hartu dute,

begiratua baretu dit marrazki infinituak,

Itsaso Gorrirako bidea ikusten dut. Gehiago, diot, gehiago hondarretik.

Doilorkeria honen gurutzea bizitza erdian

eraman dut, bizkarra hautsi zitzaidan arte, zu-ren hasiera zirraragarriaren

esplotazio eskrupulurik gabekoa.