W.H. AUDEN

Poema antologia

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 1994 W.H. Auden

© itzulpenarena: Juanjo Olasagarre

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 1994

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

AITZINSOLASA

If equal affection cannot be let

the more loving one be me.

W.H. AUDEN

      Hitz horiek, sentitzen dut, izan ziren nire sarrera Audenen poesiara orain dela urte asko. Jakin badakit hutsalak suerta daitezkeela, edozein abesti merketatik ateratakoak, amodioaren inguruko topiko baten eredu: maitale abandonatuaren nagusitasunera, galtzailearen loriarena. Gainera ondo uztartuko lirateke Audenen biografiaren pasarte batzuekin, baina, askotan bezala, ez da zilegia idazlearen bizitza pribatuan bilatzea bere lanen arrazoi eta zioak. Poema osoa irakurtzen bada eta ez bi lerrotxo horiek bakarrik, perspektiba zabalago baten aurrean kokatuko da irakurlearen gogoa, affection hori ez baita gizakien artekoa, izarrekiko duguna baizik. Amodioa, izarrak... poeta erromantiko, xamur eta biguna izango ote da Auden? Ez, ez, izarrak ez dira arduratzen gure aferekin eta, azken finean, zerutik desagertuko balira zer? Ohituko ginateke eta iluntasun osoaren edertasunaz gozatzen ikasiko, nahiz eta denbora apur bat horretan eman.

      Nahiz eta miresgarri honetan datza Audenen poesiara heltzeko bide posible bat. Izarrik gabe edertasuna bere ausentzian kausituko genuke zalantzarik gabe. Bitartean izarmin ñimiño bat, besterik ez. Ironia. Ironia aurkituko du irakurleak Audenen poemetan, kontzeptuez eraikitako ironia, poesiak berez eskatzen baitu. Nola azaldu bestela mundu modernoaren hondamendia?

      Gure aurrekoen optimismo zoroak bazterturik, Audenengan ikusten dugu gaur egungo kezken isla. Zirraraz beterik egiaztatzen da 30. eta 40. hamarkadetako eta oraingo gertaeren antzekotasuna, izua ezagutu zuena izan daiteke bakarrik bidaialagun. Denborak errepikatzen dira, behin eta berriz itzultzen gara egoera ezagunetara. Urteak progresiboki zenbatzeko erabiltzen dugun sistemak batzuk engalantzen ditu, gu ez. 313, 1525, 1942, 1994, norbaitek pentsatzen du oraindik zenbaki hauek gizakiaren kontzientzian aurrerapausoak adieraz ditzaketela? Tiranoaren hilartitza edozein denbora eta lekutan irakur dezakegu. Horregatik da Auden hain garrantzitsua guretzat. Berak bizi izan zuena guk bizi duguna da, gezur berberak entzuten ditugu, gordinagoak lehen agian, sofistikatuagoak orain, teknologia madarikatua sofistikatuagoa baita. Honen guztiaren azalpen eta irtenbideak zehazten maisu zen Auden, ez zigun hondamendiaren deskribaketa bakarrik egin, juzku morala ere burutuko du beldurrik gabe, eskura zituen baliabide eta tresna guztiak lagun ikerketaren bide amaigabean. Audenek ez zuen ideologia bakar bat hautatu, errazegia litzateke beste norbaitek asmatutako ideiak automatikoki munduari ezarri eta kontzientzia lasaitzea. Psikoanalisiaz baliatuko da, marxismoaz, eta azkenean kristau protestante eta, beraz, librearen bideari ekin zion.

      Argi utzi zigun bere kezka nagusia bizitzea zela, bizitza konkretua —heriotza barne, jakina—, gizaki bakoitzaren bizitza propiala eta bizitzearen esperientzia. Kaleetan ikusten dituen aurpegiak ez dira biltzen Gizaki, Gizateria, Herri ala edozein hitz handios bezain baliogabetara. Audenentzat poesia ez da arduratu behar norma barruan dagoenaz, bataz bestekoaz, horretarako badugu asmakizun maltzur bat: estatistika, politiko eta ekonomilariek parra-parra erabiltzen dutena. Irakur beza orain liburu hau eskuartean dabilenak Hiritar ezezaguna.

      Poesiaren berezko interesak gizabanakoak eta beren harremanak badira, poesiaren helburua emozioak piztea da, adimena kilikatzea, gogoak astintzea, hunkitzen gaituena bakarrik baita gogoangarria.

      Errealitateak eta gizakien egia txikiak azalarazteko gezur handi asko ezabatu behar dugu: nitasunaren gezurra lehendabizi, geure baitan natura estaltzeko egin diren eraikuntza intelektualak, zentzumenen bidez ikusten dugun munduaren maskaratze idealista, gorputzen desirak zibilizatu nahi dituen sentimentalismoa, heriotzaren aurrean itsuarena egitea, iraganaren goraipatze eroa.

            Historia delakoa

            ez da harropuzteko kontua,

            gure baitako kriminalak

            egina baita:

            ongiak ez du garairik.

      Orain dela gutxi entzun genion historiagile bati inoiz ez lituzkeela bere herriaren miseriak kaleratuko. Engainuaren itzalak gure bizitza iluntzen segitzen du.

      Batek baino gehiagok pentsatuko du bizitzatik edo errealitateetatik ihes egin dugula filosofiaren erresuma lanbrotsuetara, kontzeptu bitxi eta ia-ia esoterikoetan gabiltzala. Baina hau uste duenak ez daki oraindik zer den bizitza edo, okerrago dena, ez daki bizitzen, botereek igorritako mezuak zuzen-zuzen betetzen baititu. Galdera xumez planteatuko bagenio arazoa, ez luke ezertxo ere ulertuko: nor bizi zen zure etxe horretan zu baino lehenago?, zergatik lotsatu zinen egun hartan haurtzaroko argazkiak berrikustean?, zergatik espero duzu ezpain horietatik hitz goxoak ilkitzea eta zergatik beldur zara era berean?, zergatik galdu zaizu begirada modako automobil horren atzetik?, zergatik ez duzu zurea aparkatzeko lekurik aurkitzen?, Afrikara esklabu bezala joan ziren euskaldunak zure arbasoak ere badirela pentsatu duzu noizbait?

      Sortzen da gure baitan egoneza, deseroso begiratzen diogu erlojuari, eta zenbatzen ditugu liburua amaitzeko falta zaizkigun orrialdeak. Antsia, mina. Ez da bakarrik kanpoko munduaren hondamendia, lainozko «beste haiek» sortarazi zutena, gure hondamendi propiala da hemen funtsezkoen, bakoitzaren laguntza ordainezina mendez mende unez une hondamendi hau handiago izan dadin.

      Ironikoak ez bagina, friboloak, umoretsu, aspaldidanik hilak izango ginateke; barre egiten diogu munduari eta bere suntsitzeari, barre ispilutik agurtzen gaituzten aurpegiei, barre gure ideia eta asmoei, barre literaturari. Satira, eta maltzurra bada, hobe.

      Edo bestela gure arbaso guztien begiez so egingo diogu hiri ulertezin honi, itsaso zoro honi. Haiek ez ziren gu baino leloagoak amodio edo gerra kontuetan, bonba atomikoak ezin dio gizateriari eman brontzezko ezpatagintzak eman ez zion ezagutza berri eta berezia. Master eta Johnson-ek baino lehenago Ovidiok kontatu zigun gauza bera, Freud-ek baino lehenago Shakespearek zeharkatu zituen gure gogoaren ilunbeak.

      Edo bestela gauza ttipiekin moldatu beharra, etxea eta lagunarteko solasaldiak. Mendiak eta basoak, irlak eta lakuak, teknologiaz edo demagogiaz jantzitako doktore dotoreek oraingoz erdi ahantzirik dituzten eremuak.

      Kritiko askok leporatu dio Audeni poesia zaila egitea, intelektualegia, diskurtsiboegia. Antzerako iritzia jaso zuelarik, Cernudak ihardetsi zien kritikoei inoiz ez zirela konturatu bere poesiaren oinarria amodioan zegoela. Ez, noski, XIX. mendeko erromantiko burgesen amodio berekoia, natura eta zentzumenetan erroturik dagoen emozio haragitua baizik. Desberdintasunak desberdintasun, Audenen poesiaz ere hori esan genezake, azalean poesia intelektual eta hotza izan daitekeena, mamian gizakien mina eta artega gainditzeko ahalegin amultsu bihurtzen da, Heriok berak ulertzen ez duen heriotza begiratzeko saio lasai eta sagaratua.

      Hizkuntzaz den bezainbatean, Audenek Karl Kraus-en esaldi bat, agian boutade bat, dakarkigu gogora: «Publikoak ez du ulertzen alemaniera, eta hori guztia ezin esango diot egunkarieraz». Komunitate osoarena da hizkuntza, ez bakarrik idazleena, jabego pribatuak ezin du lekurik izan arazo honetan. Hitz guzti-guztiak hiztegian daude edozeinen eskura. Hizkuntzaren jatorria soziala denez, baina aldi berean bere erabilera pertsonala, publikoak aurpegiratzen dio idazleari ez duela ezer ulertzen, Picassoren koadroez edo Messiaen-en musikaz berdin esango du, baina musika eta pintura egiteko materialeak, soinuak eta koloreak, beste izaera mota dute, ulertezinak dira. Hizkuntza usteltzen doa egunetik egun, ez gaizki hitz egiten dugulako, arauemaileen ardura izango litzateke hori, hitzen esanguretara hondamendi orokorra iritsi delako baizik. Esangurak dira usteltzen direnak, «itsaso» badio Audenek jende guztiak jakingo du zertaz ari den, «klandestino» badio berdin, baina «itsaso klandestinoa» badio zer gertatuko da? Susmoa daukat jendeak ez dituela ez «itsaso» ez «klandestino» hitzen benetako esangurak ezagutzen. «Zatoz Antilletako itsasora gure bidai-agentziarekin», «Gela klandestinoa aurkitu zuen poliziak etxean» eta antzerako esaldiak bakar-bakarrik entzuten direnean, horiek soil-soilik ulertzen dira. Poesiaren lana hizkuntza destoxikatzea da, ez magia egitea, Audenen ustez.

      Egunero darabilgun hizkuntza da Audenen tresna gehienetan. Prosaismoa. Poesia ingelesak antzinatik izan duen abantaila handietarik bat. Baina prosaismoak ez du nahitaez erraztuko bere poemen irakurketa, hasieran pentsatu daitekeenaren aurka. Makina, tren, agente sekretu eta eguneroko hizkuntzaren atzetik agertzen zaizkigu askotan Audenen etorri lirikoenak. Gehitu behar diogu honi, poeta ingeles-amerikarrak baliabide poetikoak erabiltzen erakusten duen abilezia, metrika kasu edo anglosaxoierazko poesiatik datorkion aliterazio sistema.

      Betikoa emango badu ere —zerk ez?— irakurle bakoitzari hitz egiten diola Audenek ezin esan gabe utzi. Eguneroko hizkuntzaz eguneroko bizitzaz ihardutearen ondorio garbia da, erretorikak ez du lekurik. Gizateriari edo Herriari hitz egiten dionak berehala ahanzten du —noizbait izan bazuen buruan— multzo guzti horiek osatzen dituzten gizabanakoetarik bakar baten bizitza orrialde zuri oro betetzeko gai dela.

      Gero eta bakanagoak diren plazer pribatu eta propial horietako bat irakurketa izanik, bihur dadila irakurlea bere baitara, bizi benetan bizitza, ahanzteko une batez bederen poesia liburuak leitzea arraro izendatu zutenak.

      On dagizula.

RIKARDO ARREGI DIAZ DE HEREDIA

1927-1932

ESKUTITZA

Hasiera-hasieratik jaitsirik

Haran berrira, beltzuri

Eguzkiagatik eta bide galduagatik,

Zuk benetan irauten duzu: gaur

Nik, ardi-hesiaren barnean ezkutaturik,

Bapateko txoria iragaiten entzun dut,

Garraisika ekaitzaren kontra, eta aurkitu

Urtearen arkua biribil osoa zela,

Eta maitasunaren zirkuitu higatuak

Berriro ekin dio etengabeko bira armoniotsuari.

Ikusiko da, pasatuko, guk ikusi bezala

Enara teila gainean, udaberriaren berdea

Lehen hotzikara, iragan da

Bagoi bakartia, Udatzeneko

Azken mugimendua. Baina orain

Bekoki etxetiarra hausteko,

Gauaren sakon-sakoneraino gogoetak berotzen

Datoz zure gutunak, zu legez mintzatuz,

Anitzez jardunez baina ez etorreraz.

Mintzoa ez da bukatu ezta hatzak sormindu,

Maitasunak sarritan bidegabeko erantzuna

Jaso ez badu, engainatu dutelako seinale.

Ni, urtaroekin zintzo, ezberdin

Mugitzen naiz edo maitale ezberdinarekin,

Galderak ez dakar berez baiezkoa,

Basa jainko honen harrizko irribarrea

Aurrera sekula herabe izanen ez dena,

Esan nahi duena baino gehiago esateaz beti izu.

BOST KANTU

            —1—

Zer duzu gogoan, ene usapala, ene kuttuna;

Lumak lez hazten direa ideiak, hilak bizi-amaiera?;

Larrua jotzea dea ala dirua zenbatzea

Ala harribitxiak ostea, lapur baten asmoak?

Ireki begiak, ene maite laztana;

Ene ihesa zure eskuez ehizatzen utzi;

Ezaguna arakatzeko keinuak egin;

Egun zuri epelaren gainean egon.

Altxa haizearekin, ene suge handia;

Isildu xoriak eta ilundu airea;

Alda nazazu izuaz, une batez bizirik;

Jo bihotzean eta ukan hor.

            —2—

Bozkarioak gure zain estuak

Borbor jarri zituen gauean,

Goizeko pistola danbaren

Distira espero genuen.

Baina goizak iragaiten utzi gaitu

Eta egunak joan egunak etorri

Soseguak irri urduriak baretu ditu,

Bakearen sinesmena landu.

Miliaz milia ez da ikusi izan

Inolako mugalariren destainarik,

Eta amodioaren betaurreko hoberenek

Bere lurraldeez haratago ezin dute ikusi.

            —3—

Zergatik honen erraz

Zergatik horren txiki,

Zergatik hain ongi

Erdibidean izanik,

Halaxe da diot nik.

Nor dabil norekin

Maindireek dioskute,

Nola zu hala ni

Gabiltzala musu-muin,

Enkontrua gertatu,

Zentzuak lehertu.

Patua ez da berandutu,

Mintzo idatzirik ez,

Hitz ahantzirik ez,

Hasieran esandakoa

Bihotzaren inguruan,

Bihotzez, bihotzari.

            —4—

Gauak isil direnean ikusia.

Baba tankerako irla,

Eta gure zerbitzari komiko zakarra.

Zelatan dugu begira.

Oi balkoia eta fruitua,

Bapore txikia badian

Uluz uda asaldatuz:

Urruti joana zara zu.

            —5—

«Oi, nora zoaz?» esan zion irakurleak zaldunari,

«Bailara hura fatala duzu labeak sutan direnean,

Erotu egingo zaitu hango zimaurtegi kiratsak,

Handiak itzultzen diren hilobia duzu zulo hura.»

«Oi, akaso uste duzu» esan zion izutiak erromesari,

«Iluntzeak atzeratu eginen zaituela pasagunerako bidean,

Zure begirada zorrotzak nabarituko duela gabezia,

Zure urratsek somatuko dutela granitotik belarrerako aldea?»

«Oi, zer zen xori hori» esan zion horroreak entzuleari,

«Ikusi al duzu forma hura zuhaitz makurren artean?

Zure gibeletik arin-arin dator figura, leun,

Gaitz nardagarria da zure larruazaleko orbaina.»

«Alde etxe honetatik» esan zion zaldunak irakurleari,

«Zureak egin du» esan zion erromesak izutiari,

«Zure bila dabiltza» esan zion entzuleak horroreari,

Eta hantxe utzi zituen, eta hantxe utzi zituen.

ERDI BIDEAN

Istilurik gabe abdikatu ondoren

Eta zure lagunik gehienak agurturik,

Submarinoz ihesi

Bizar faltsuz, portuak zaintzen dituztelakoan

Hona ailegatu zara, eta ez du elurrik ari:

Nola ospatuko dugu zure etorrera?

Aipatu beharko dugu noski

Zure urteroko kanpamendua Tutbury-ko beiragileen alde,

Zure bolada txori-argazkigintzan, zure ametsa Hook-en,

Zure Pragako negua ere bai, nahiz osorik ez iragan:

Ipar-orratzaren arbuio publikoa

Bihar eginen duzu.

Orain begira mapa hau.

Gorria lehen mailako bidea da, horia bigarren mailakoa,

Ezpata gurutzatuak bataila-zelaiak dira, hizki gotikoak

Arkeologi aztarnen seinale.

Gure gizonak Shot Dorreraino eramanen zaitu;

Harantzago, beldur gara, ez da posible.

Bigsweir-en kasu Kelpie-rekin. [1]

Txepetxa Jaunarekin aurkitzera ezkutatzea hobe.

Joan aurretik eskatu aholkua petrikilo bati.

Baduzu galderarik?

                      Ongi. Abia zaitezke.

[1] Kelpie: mitologia eskoziarreko iratxoa, basoetan bizi dena.

SUAK

Hara han! Bide urperatua kiribiltzen

Jauregi harresituetarantz.

Entzun! oilarraren garraisia

Bailara arrotzean.

Gu ote atleta bipilak;

Guk hasi beharko ote dugu lasterka

Orduan, lakio

Eta aztore odolzale artean?

Soinuadarra eskuadroi iluna

Erasora deitzen;

Gure gibeleko soinua

Glaziarretatik erditzen.

Kondairetan dena zen benazko,

Bai eta leku setiatuari eustea ere;

Baina ez gaude kondairan,

Ez gara benazko.

Ahuldadean, asko jota;

Edozein bide bihurritan barna

Trikuaren urrats ttikiez,

Edo arrainaren abiaduraz.

Garretan gauden tokira

Garratz dator ke urdina

Lorategiko suetatik:

Ongiaren baitan, osoa bada,

Ez dago traidore bikoitzik

Zorion eta bero egunetan,

Denboraren erritmo bikoitzik,

Bateginik azkenean.

ALDERRAIA

Hondamendia edozein troka baino ilun eta sakonagoa da,

Edozein gizonen gainera eror daiteke

Udaberrian, egun desioz loreak sortzen,

Ansa limurtzen, elur zuria malkorretan behera,

Etxea utzi beharrean litzateke,

Ez da andere magalean sosega dezakeen hodei lezko esku leunik;

Eta gizon hori aintzina doa

Zaindariez harantzago, baso-oihanetan zehar,

Arrotz arrotzentzat, lehorgeko itsasoaz,

Arrainentzako etxeez, ur itogarriaz gaindi,

Edo berba bezain bakarrik eremuan barna,

Latsetan zehar

Txori harri-liluratzailea, txori urduria.

Burua erori zaio, unatua arratsean,

Eta amets du etxea,

Leiho barnetiko agurrak, ongietorri pankarta,

Maindire bakarraren azpian emaztearen musua;

Esnatzean ordea, ikusi du

Txori saldo ezezaguna, atetik gizon arrotzen ahotsak

Beste amodio bati ekinez.

Salbatu harrapaketa herratsutik

Tigrearen bapateko jauzitik edozein izkinatan;

Babestu bere etxea,

Bere etxe antsiatua erortzear dagoena,

Tximistatik babestu,

Izpil gisa hedatzen den galzoritik;

Zenbaki anabasa zehatz bilakatuz,

Ekarri bozkarioa, ekarri bere itzulera-eguna,

Zoriontsu datorren goizalbarekin, argi-urratzearekin.

AGENTE SEKRETUA

Igaro-agirien kontrola zen, bazekien jakin,

Barruti berrirako giltza, baina nola erdietsi?

Bera, espioi trebatua, segadan zuen erorrarazi

Sasi gidariak, trikimailu zaharrez liluraturik.

Greenhearth primerako lekua zen urtegi baterako

Eta botere errazerako, geltoki batzuk hurbilago

Bultzatu zuten trena. Gor egin zieten telegramei:

Zubia eraikitzeke zegoen eta gatazka gertu.

Kale musikak atsegina dirudi asteak eta asteak

Desertuan emandakoarentzat. Urak esnaturik

Lasterka ilunbetan, maiz egin dio destaina

Gauari jadanik amestutako adiskideagatik,

Tiro egin dezakete, noski,

Aise bereiziz sekula elkartu gabeko bi.

ODA

Geure gradoaz jakitun eta aginduak betetzeko erne,

Belatzetako mugimenduei prismatikoz begira gaude segada zain,

Pistola prest, kontraseina gogoan;

        Atabalari gazteenak

Soldadu zaharrenak bezain ongi daki bake-garaiko istorio oro,

        Barne mugak ezaguturik,

Han-hemenka untzi irekietatik lurreratu jainko zuri gorenak,

Kobrearen langintzan trebe, gure festa egunen erabakitzaile,

Irlak hondoratu izan baino lehen, eguraldia bare zenean,

        Lehoi kalpardun arrunta,

Bejondeizula bana zabalik lorategi orotan;

        Maitasuna erraza zenean.

Oso zihur gaude denok, baina ez txostenengatik,

Ezta ere kanpamendura itzulitako agente bizar-egingabeagatik:

Basamortutik erauzitako habeak ez baitzuen erakutsi

        Hiriaren suntsiketa baizik,

Agentea gure oinetara erori zen saihetsa estutuz,

        «Barkatu! Tiroz jo naute!»

Bai, behinola hemen bizi izan ziren baina orain ez,

Bai, oraindik ere bizirik daude baina hemen ez;

Argi-Itzalketaren ostean esna datzan soldaduak esan lezake:

        «Nork kontatu zian guzti hori?»

Kanpaindendako berriketa eten egin da beteranoak erantzutean:

        «Egin ezak lo, Sonny!»

Buelta eman eta begiak itxi ditu, eta une batez

Gauerdiko ekia dakusa garitza eta belardien gainean dirdirka,

Gure itxaropena... Bulkatu egin du norbaitek, itsumustuan

        Boten bila,

Mutiko, hire txanda aurretik izan duk liskarra, erasotzailea

        Ez duk ezaguna.

Gure mundukoak ziren zure haurtzaroko kontzientzia uneak oro,

Bostetan jauzi egin zenuen, tigre bat lorategian,

Gauero amak otoitz egiten irakasten zizun aitagatik,

        Urruti borrokan,

Goiz batean zalditik erori eta anaiak iseka egin zizun:

        «Neskak bezalaxe!»

Orain katedrale aurreko plazan parada egiteko zain gaude,

Gotzaiak bedeinkatu ostean, haur kantariekin iladan sartzeko

Ohorezko aulkietan ardo koloreko konkistatzaileekin esertzeko

        Erlastu arte egingo dugu oihu:

«Erbi gisa egin zuten laster; ezpal gisa txikitu genituen;

        Jainkoaren aurka borrokatu zuten».

Bien bitartean zenbait milia urruti kisuarriko pitzaduran

Ordu berean bildu dira, zaldiak loturik euren atzean,

Txorimalo profetak gure epaiketa aurresan du hargainetik,

        Euren zapaltzaileei orroka;

Eta malkorretako galernak jaso du salmo garratza:

        «Zenbat iraunen dute loretan?»

Zertan ihardun dugu guk denok Beldurra bihurrarazteko

Gudak garraztutako kapitain lehor, zeina orain mintzo zaigun,

Bizkor egon beharko dute bihotz eta buruz, kementsuago

        Gure ahalmena urritu ahala:

Euren garraisia eragiteko: «Borrokan eginen dugu

        Maite izan dugun Jaunaren oinetan hil arte».

Hona hemen gerrila-trikimailu oro dakien Herra,

Hil-itxurak, gau erasoa, gezurrezko gibelatzea;

Bekaitza panfletogile artetsua, gezurretan

        Benetako senarra bailitzen,

Inpostore eta hizkuntzalari trebea, harro

        Zaindariei itzuri egiteko abileziaz.

Bakardadean bizi den Salokeria, gu baino barauzaleago,

Handi eta xume den Gutizia, adoreagatik euren artean

Ospetsu den Acedia, [1] aitzin postuak babesten, eta nonbait, Lizunkeria

        Indar xurgatzaile hori,

Tunelean detonagailuei marmarka: «Maitasuna topatuko banu

        Hil arte besarkatuko nuke».

Luzaroan aiduru egon gatzaizkien aurpegiak, han

Daude, nahiz eta maiz etxean ikusi ditugulakoan egon,

Bizkarren bat antzeman edo atetik ahotsen bat entzunik,

        Aurkitu genituen azkenik;

Besoak lepora bota genizkien eta begietara begiratu eta ohartu

        Zoritxarreko ginela.

Eta haietarik batzuk, ziur, lehenago ikusi izan ditugula irudi:

Hara, udako arratsalde fin batean bizikletatik erori

Eta sekula itzuli ez zen neska, han dago; eta bankaria

        Asteetan kezkaturik ikusitakoa;

Goiz batean agertu ez zeino, eta hutsik geratu zen bere gela,

        Maleta batekin alde eginik.

Mugan egindako gauza sinestezinez mintzo zitzaizkigun,

Picta dorre motzerako bidezidor ezkutua

Logabetuarren ere ez dute sekula errebelatuko, lematzat baitute:

        «Salataria jo ta akabatu»;

Ausartak dira, bai, nahiz eta gure egunkarietan euren ausardia

        Kakotx artean aipatu.

Baina kontuz; gure lerroetara itzuli; hura ere ez da leku segurua,

Ez da pasaporte gehiago emanen; barruti hori itxita dago;

Eskalatzaile Elkarteko egongelan ez dago surik,

        Eta urte osorako

Gelditu da lana energia zentralean; haizeak ulu dagi

        Erdi-bukatutako estolden azpitik.

Gaur gauez baliogabetu dira baimenak; adio esan beharra dugu.

Berehala hartuko dugu Iparralderako trena; goizean ikusiko ditugu

Erasotzera derrigortuak gauden lurrak; marea arrastorainoko elurra:

        Seinale ikusgarriak dira

«Sartu berandu baino lehen, moztu zotal-ikatza sua egiteko,»

        Han kanpoan etzanen gara.

[1] Acedia: greko eta latinoek melankoliaren antzeko sentimenduari ematen zioten izena.

LEKUKOAK

Gauez berandu etzaten dira

    Gizon gazteak ohean,

Burukoek ez dituzte aisatzen

    Buru artegak,

Beren patua erabakiko duen zozketa

    Bihar egingo da,

Norberak abiatu beharra du eta arrisku

    Eta oinazeari aurre egin.

Neroni ote? Neroni ote?

Bihotzean begiratu eta ikusi:

    Hor dago erantzuna.

Bihotzak malabari

    Edo dantzari argi antzera

Eskujoko bitxi anitzez

    Engainatzen zaitu,

Eta zioak polizonteen gisa

    Beranduegi aurkitzen dira.

Zer eginen du, bere bihotzak

    abiatzea aukeratu badu?

Bihotza laztu ahala

    Lasaitasuna galduko du,

Bekaitz izanen die txori astunei

    Etxean, lorategietan,

Ibili behar baitu

    Premiabako arriskutik

Segurtasun amaigaberako

    Bide huts eta berekoia.

Salbatuko ote da eta itzuli

    soinua bere lurraldera?

Hodei eta lehoiak

    Aurrean ditu zutik, lanjeros,

Eta ametsen herra.

    Beraz utzi lauda gaitzan,

Ahalke izan ez dadin

    Krisiaren orduan,

Herdoilaren bailaran

    Zartatuko zaio distira.

Nor zara zu, zeinen mintzoa

    entzuten baita urrunegi?

Zu hiria zara eta gu erlojua.

Gu malkortegiko atearen zaindariak gara,

    Biak.

Ezker-eskubi,

Gau eta egun,

    Zelatan zaitugu.

Gure hitza desobeditu dutenei gertatutakoa

Ez galdetzea zuhurrago litzateke;

    Horiendako

Gu zurrunbiloa ginen, gu haitzondoa,

Gu lokamuts formala, tristura

    Eta zoritxarreko arrosa.

Igo mastan gora, ikasi marinelaren hitzak

Txoriez zamaturik irletatik datozen untziak

    Porturatzean;

Kontatu arrantza eta beste gizonei buruzko istorioak,

Bizitza gatibuen amets zabalak,

    Ostatu argituan.

Baina ez uste ez dakigunik,

Edo axoleza itxuraz gordetako hori so batez aurkituko

    Ez genukeenik

Ez dugu ezer egin, ez diogu ezer,

Baina ez erratu hilik gaudelako ustez;

    Ez nezakeen dantza egin.

Erorialdia izan dezakezulakoz gaituzu kezkan;

Ordutan izan gaituzu zelatan lorategiko

    Hormatik;

Zerua iluntzen ari da izpila bezala;

Zerbait erortzear da euria bezala,

    Eta ez dira loreak izanen.

Betazalen antzera zelai berdeak irekitzean,

Estaltzea hobe zena errebelatuz—

    Atsekabea:

Eta begira, zure atzean zaratarik gabean,

Oihanak hazten eta hedatzen ari dira

    Kreszendo hilkorrean.

Maratila bere sarrailan ari da irristatzen;

Leihoz kanpo mudantzetako furgoi

    Beltza

Eta orain bapateko larritasun azkarrez

Kaputxadun emakumea dator, zirujano konkorduna

    Eta Guraiza Gizona.

Edozein egunetan gerta daiteke;

Kasu, beraz, esan eta egiten

    Duzunarekin,

Izan garbi, izan apain, olioztatu sarraila,

Jorratu ortua, eman giltza erlojuari;

    Gogoratu Biak.

HISTORIA IZAN DADILA ENE JUJE

Egin genituen ahal ziren prestakuntza guztiak,

Konpainia zerrendak idatzi,

Etengabe berregin genituen kontuak

Eta etxaldea alokatu,

Espediente-agindu oro eman genuen

Afera antzeko hartan:

Gehienak, espero bezala, esaneko ziren,

Nahiz, jakina, marmarrak izan;

Oroz gain gure ihardueraren aurka

Gure iraintzeko eskubide zaharra:

Errebolta-saio gisako batzuk ere bai,

Baina umekeriak baino ez.

Zeren ez baitzaio inori

Benetako okerrik gertatu inoiz,

Ez baitzegoen bizitzerik

Irabazten ez bagenuen.

Orokorrean onartu ikuspuntuek

Estakururik ez dela erakusten dute,

Nahiz azken ikerketen argitara

Askok arrazoia

Aparteko izu era batean aurkitu;

Beste batzuk, maltzurragoak,

Hasiera hasieratik azpimarratzen dute

Okerraren posibilitatea.

Guri dagokigunez,

Ohorea geratzen zaigu gutxienez,

Eta gure ahalmenak azkenarte gordetzeko

Bidezko mentura.

1933-1938

GURE GURASO EHIZTARIAK

Gure guraso ehiztariek kontatzen zuten

    Kreaturen tristurari buruzkoa,

Beren karantza akituetan ikus zitezkeen

    Mugez eta gabeziaz errukiturik;

Ikusi zuten lehoiaren begirada intolerantean,

    Harrapakinaren so hilurrenaren gibelean,

Maitasuna amorratzen arrazoiaren dohaiak

    Erants dieziokeen loria pertsonalez

Apeta eta botere liberalez,

    Jainko baten zuzentasunez.

Nork, tradizio fin horretaz elikaturik,

    Aurresango zukeen emaitza,

Naturak hogenaren bide bihurritan barna

    Agindutako Maitasuna eraman ondoren,

Giza loturek alda zezaketela horrela

    Bere keinu hegoaldekoa

Eta bere anbizio helduaren xede bilakatu

    Gure pentsamenduak baizik ez pentsatzea,

Gose izatea, ilegalki lan egitea,

    Anonimo izatea?

NOR DA NOR

Bizitzak emanen dizkizu gorabehera apurrak:

Aitak jotzen zuela-eta, ihes egin zuela,

Zein ziren bere gaztaroko gatazkak, zein egintzen bidez

Bihurtu den gaur egungo Urliarik handiena:

Borrokatu zuela, arrantzan aritu, ehizatu, gau osoan lan egin,

Zorabioak jo arren mendi berriak igo; itsaso bati izen eman:

Azken ikertzaileek idatzi ere idatzi dute

Garagardotan ito zituela maitasun kontuak zuk eta nik bezalaxe.

Ohorez gainezka, bizikide batengatik

Diote kritiko harrituek, egiten zuen hasperen;

Trebeki egiten zituen etxe inguruko lantxoak

Eta besterik ez; egin zezakeen txistu; lasai eseri

Edo lorategian ihardun, erantzun egin zituen

Bere eskutitz luze bezain zoragarriak, gorde, ordea, baterez.

DETEKTIBE ISTORIOA

Norbere paisaiarik gabe nor da lasai,

Herriko kale barreiatua, etxeko zuhaitzak,

Dena eliza inguruan? Edo, udaletxe iluna,

Pilare korintiarreko horixe, edo

Langile auzuneko apartamendu ttikia, edozelan

Etxe bat, ardatza non gertatutako

Hiruzpalau gauzek gizona egiten baitute?

Nork ez dezake zirriborra bere bizitzaren mapa, itzaletan

Herriko geltokia non amoranteekin biltzen baita

Eta etengabe esaten baitu agur, barruti hori

Non zorioneko soina lehengoz aurkitu baitzuen?

Bidaiari ezezaguna? Handi-mandia? Enigma beti,

Ongi ehortzitako iragana: eta egia,

Gure zoriontasunari buruzko egia agertzean,

Zenbat zor dio txantaia eta limurkeriari.

Ondorengoa ohizkoa da. Pentsa bezala doa dena:

Intuizioa, amateur amorragarri hori

Gu ohartzerako ustekabean saltsatan dabilena,

Eta bertako zuhurtziaren arteko liskarra;

Pentsa bezala doa dena, gezurra eta aitortza

Azken persekuzio izugarrirantz, erahilketa.

Azken orrialdean, ordea, duda temati bat:

Ebazpena zuzena ote? Jujearen estuasuna,

Arrasto hori, urkamendietatiko protesta,

Eta gure irribarrea... zergatik, bai...

Baina denbora beti da hobendun. Norbaitek pagatu beharra du

Gure zorion ezagatik, baita gure zorion beragatik ere.

MUSÉE DES BEAUX ARTS

Ez ziren sufrikarioarekin inoiz erratu

Maisu Zaharrak: Zeinen ongi ulertu zuten

Giza izaera; nola jazotzen den

Beste norbait jaten edo leihoa irekitzen edo asperturik oinez dabilen artean;

Nola, adinduak adeitsu, pasional

Jaiotza miraritsuaren zain daudenean, badiren beti

Gertakaria bost axola zaien umeak, basoaren

Ertzeko urmaelaren gainean irristaka:

Ez zuten sekula ahantzi

Martiritza ankerrak ere baduela bere amaiera

Izkina batean edonola, leku zitrinen batean

Non zakurrek bizi zakurra bizi duten eta torturatzailearen zaldiak

Atzealde errugabea arbolaren kontra igurtzitzen duen.

Brueghel-en Icarus-ean, esaterako: nola oro

Bare-bare aldentzen den hondamenditik; goldatzaileak

Baliteke zaplastada entzun izana, garraisi etsia

Baina ez dauka porrot handitzat; eguzkiak behar bezala

Dirdir dagi ur berdeetan zirriborratzen diren hanka zurietan

Eta bapore balios eta delikatuak, ikusi beharko zukeen

Zerbait estonagarri, mutiko bat ortzetik behera erortzen,

Baina badauka helbururik eta jabal nabigatzen du.

NOBELAGILEA

Uniforme gisako talentoaz kateaturik,

Aski ezaguna da poeta ororen gradoa;

Ostotsaren gisan harri gaitzakete,

Edo gazte hil edo bakarrik bizi urtetan.

Husar-en gisan eraso dezakete: baina berak

Jaso dohaiak borrokatu behar ditu eta ikasi

Nola izan ulergarri eta zaila, nola izan

Burua jiratzea merezi ez duten horietakoa.

Ezen, desiorik argitsuena erdiestearren,

Bihurtu behar baitu asperrenetan asper,

Maitasun gisako kexu arruntei loturik, Justuen

Artean Justu, Zikinen artean Zikin,

Eta bere baitako ahuldadean, ahal badu,

Gizonaren akatsak oro apal eraman.

KONPOSAGILEA

Beste guztiek itzuli egiten dute: pintoreak

Mundu maita edo arbuiagarria zirriborratu;

Bere bizitzan arakatuz, irudi zaurikorrak

Bilatuko ditu poetak, egokiera neketsuz

Bizia Artearekin atxikitzen dutenak,

Tartea geronek beteko dugulakoan;

Zure notak soilik dira artifizo hutsa,

Zure kanta soilik erabateko oparia.

Isuri zure presentzia atsegina mara-mara,

Belaunen urjauzia bizkarrezurreko kaiak eraikiz,

Gure isiltasun eta zalantzaren egutaroa inbaditzen;

Zu zara, irudimenezko kanta, edozein esistenzia

Oker denentz esateko gauza ez den bakarra,

Eta isuri zure barkamena ardoa bezala.

TIRANOAREN HILARTITZA

Perfekzioa, edozein modutakoa, zen bilatzen zuena,

Eta asmatu zuen poesia ulerterraza da;

Bere ahurra bezala ezagutzen zuen giza-ergelkeria,

Eta biziki arduratzen zen armada eta untziteriaz;

Irri egitean, irritan lehertzen ziren senatore errespetagarriak,

Eta oihukatzean ume ttikiak hiltzen ziren karriketan.

1939-1947

HIRITAR EZEZAGUNA

Estatistika Bulegoak aurkitu zuen

Ofizialtasunarekin arazorik ez duten horietakoa,

Eta bere portaerari buruzko txosten oro bat dator,

Modaz pasatako hitzaren zentzurik modernoenean, santua zen,

Egin zuen guztiaz Komunitate Garaiena zerbitzatu baitzuen,

Guda garaian ezik, erretiratu zen arte

Lan egin zuen faktorian eta ez zuten inoiz bota,

Bete egin zituen nagusien gogoak, Fudge Motors Inc.

Ez zen eskirol edo arraro bere ikuspuntuetan,

Sindikatuko txostenetan zorrak pagatzen zituela zioen,

(Guk sindikatuan bildutako txostenen arabera oro artez zeukan).

Izan ere, gure Gizarte-Psikologia ikertzaileek aurkitu dute,

Entzutea zeukala eta poteatzea laket zitzaiola.

Kazetaritza ziur da egunero erosten zuela egunkaria

Eta iragarkien aurreko erreakzioak normaltzat jo daitezke.

Bere izenpeko polizek erabat aseguratuta zegoela frogatu dute,

Eta Osasun-txartelak eritetxean egon zela baina osatuta irten.

Ekoizpen-Sailak nola Goi-Mailako Bizitzak

Epekako-Ordainketaren zale zela adierazi dute,

Alegiaz ere, Gizon Modernoa izateko beharrezko guztia zuen,

Fonografoa, irratia, autoa eta hozkailua.

Gure Iritzi Publikoko txostenak urte sasoi bakoitzeko

Iritzi egokiak sostengatzen zituelakoz kontent dira;

Bake garaian, bake zale; guda garaian, hara joan zen.

Ezkondu eta bost umez ugaldu zuen biztanlegoa,

Genetistek diotenez kopuru egokia bere belaunaldiko guraso batentzat,

Irakasleenez, ez zen umeen heziketan inoiz sartu.

Aske ote zen? Zoriontsu? Galdera absurdoak:

Zerbait oker izan balitz, jakinaren gainean geundekeen.

DENBORARIK EZ

Erlojuek gure egunen denbora esan ezin

Zein gertakarirengatik otoitz egin,

Guk ez baitugu denborarik,

Guk ez baitugu denborarik harik eta

Zein denbora bete dugun jakin arte,

Denbora ez baita izandako denbora baizik.

Ezin ase dezake gure galdera

Estatuaren begietako erantzunak.

Bizidunak soilik galdetzen du nork

Eraman dezakeen Erromako erramua gaur:

Hildakoek nola baizik ez diote.

Zer gertatzen da bizidunekin hiltzen direlarik?

Heriok ez du heriotza ulertzen: ez zuk, ez nik.

ESAN AHAL BANIZU

Denborak, erran nizun, ez du deus esanen,

Denborak guk ordaindu beharrekoa daki soilik;

Erran ahal banizu jakin araziko nizukeen.

Negar egin beharko genuke pailasoen emankizunetan,

Estropezu egin beharko genuke musikariek jotzean,

Denborak, erran nizun, ez du deus esanen.

Ez dago zoria igertzerik, dena den,

Erran ahal baino gehiago maite zaitudalakoz,

Erran ahal banizu jakin araziko nizukeen.

Haizeak jotzean nonbaitetik etorri beharko du,

Arrazoirik izan behar du hostoak zimeltzeko;

Denborak, erran nizun, ez du deus esanen.

Beharbada arrosek benetan hazi nahi dute,

Ikuskaria benetan saiatzen da irauten;

Erran ahal banizu jakin araziko nizukeen.

Demagun lehoi guztiak jaiki eta badoazela,

Eta ihes dagitela erreka eta soldadu guztiek;

Denborak, erran nizun, esanen ote du deus?

Erran ahal banizu jakin araziko nizukeen.

BAKARRIK

Maitale orok dauka teoria bat bere baitan

Bakarrik ala maitalearekin egoteak

sortutako samin ezberdinen inguruan:

Halaxe, ametsetan, hezur-mamizko kuttuna du

Zentzuen benetako kilikatzailea, esna ordea,

Bere baitan duen simulakroa zaio agertzen.

Narzisok ez du ezezagunagan sinesten;

Lakuko bere irudia ez dezake besarka

Harik eta bakarrik dagoela onartu arte.

Haurra, urjauzia, sugarra, harria, ordea,

Maltzurkeriaz kanpo daude beti,

Eta unibertsoa beraiena delakoan daude.

Adinduek, Proust-ek bezala, maitasuna

Gezur subjetibotzat hartzeko joera dute beti;

Zenbat eta maitatzenago, orduan eta bakarrago.

Dugun ikuspegia dugula, jakitekoa litzateke

Zergatik desio duen maitale orok beste

Edozein bestetasun motarik sortzea:

Agian, izan ere, ez gaude sekula bakarrik.

HAMABI KANTU

                —1—

Hiri honek hamar mila lagun ditu,

Jauregietan bizi dira batzuk, zuloetan bizi dira besteak:

Jada lekurik ez guretzat, maitea, jada lekurik ez guretzat.

Bagenuen herria, hura bai ederra,

Atlasean begiratu eta aurkituko duzu:

Ezin harat joan orain, maitea, ezin harat joan orain.

Eliz ondoko hilerrian dagoen hagin zaharra

Udaberriro loretzen da ostera:

Pasaporte zaharrek hori ezin, maitea, pasaporte zaharrek hori ezin.

Konsulak mahaia panpatu eta bota zuen:

«Pasaporterik gabean ofizialki hilak zaudete»:

Baina artean bizirik gaude, maitea, baina artean bizirik gaude.

Bilera batera joan nintzen; leku egin zidaten;

Hurrengo urtean itzul nendila eskatu gizalegez;

Norat joko dugu gaur, maitea, norat joko dugu gaur?

Mitinean hizlaria altxatu eta bota zuen:

«Hemen jarraitu ezkero, eguneroko ogia ostuko digute»;

Zutaz eta nitaz ari zen, maitea, zutaz eta nitaz ari zen.

Ostotsa entzun zen burrunbaka ortzean;

Hitler zen Europan gaindi erranez: «Hil beharra dute»;

Gu gintuen gogoan, maitea, gu gintuen gogoan.

Ikusi nuen ur-txakurra jakara orratzez josia,

Ikusi nuen ate irekia eta katua sartzen:

Ez ziren Judu alemaniarrak, maitea, ez ziren Judu alemaniarrak.

Portuan behera joan nintzen eta kaian nengoela,

Arrainak ikusi nituen igerika aske bailiren:

Soilik hamar oinetara, maitea, soilik hamar oinetara.

Basoan nenbilela, txoriak ikusi nituen zuhaitzetan;

Ez zuten politikaririk eta beren gisan egiten zuten kantu:

Ez ziren giza arrazakoak, maitea, ez ziren giza arrazakoak.

Milaka solairuko eraikuntza ikusi nuen ametsetan,

Milaka leiho eta milaka ate;

Ez zen bat bera ere gurea, maitea, ez zen bat bera ere gurea.

Elurra mara-mara lautada izugarrian;

Hamar mila soldadu harat-honata:

Zure eta nire bila, maitea, zure eta nire bila.

                —2 (CALYPSO)—

Gidari, gidatu fiteago eta zoaz azkar

Sprinfield Line-tik zehar eki distirantepean.

Egin hegan aireplanoak bezala, ez gelditu,

New York-eko Grand Central geltokira arte ez balaztatu.

Han itxarongelaren erdian izanen da

Nik gauza guztien gainetik maite dudana.

Hirira ailegatzean ez bada nire zain

Espaloian aurkituko nauzu negarretan.

Bera baitut neronek mirezkoa,

Perfekzio eta ontasunaren gailurra.

Eskua hartu eta maite nauela dio,

Nik horri berezitasun harrigarria deritzot.

Oihanak berde bixiz daude kalertzetan;

Arbolek dituzten maitasunak nireaz bestelakoak dira.

Baina deskapotableko bankari lodikote zaharrak

Ez ditu bere puroak besterik maite.

Elizako edo Estatuko Buru banintz,

Nik sudurra hautseztatu artean zain edukiko nituzke.

Maitasuna garrantzitsu eta ahaltsuagoa baita

Apaiza edo polizia baino.

                —3—

Milia geldi eta dohatsuak bero,

Gutizien kosta zuriak hedatzen,

Onespen argiak egun handi osoa

    Bete du, eta brilant da

Maitaleen besoetako mundu ttikia.

Isiltasunak inbaditu ditu baso arnasberak

Non soinatal logaletuek gorde duten altxorra,

Orain itzal ezaguna berde abailtzen ari da

    Bekoki lokartuetan barna

Eta irribarrera dakartza sekretuak.

Berpizturik! Itzuli da! Azkenean, galdutakoa

Etxe naufragatuen itsasoan sortu da:

Hara! Laudoriozko sutan erretzen ari da

    Iragan lehor mutua, eta guk

Bizitza-egun osoan ez dugu inoiz gehiago partituko.

                —4—

Ekar ezazu uraz gaindi,

    Eta arbolapean utzi

Non basusoak zuritzen baitira gau eta egun,

    Eta haizeek lau haizetara

Goxo, goxo, goxo kantatzen dute maitasuna.

Para iezaiozu urrezko eraztuna hatzean,

    Estutu zure bihotzaren kontra,

Lakuko arrainek argazkiak egiten dituzten artean,

    Eta igelak, kantari odoltsua,

Goxo, goxo, goxo kantatzen du maitasuna.

Kaleek gainezka eginen dute zure ezteietan,

    Etxeak jiratu eginen dira begiratzeko,

Mahai eta aulkiek errezu egokiak esanen dituzte,

    Eta zaldiek zure orga gidatuz

Goxo, goxo, goxo kantatuko dute maitasuna.

                —5—

Txakurrak: Kreatura arruntak erdizkako bizia darama,

      Gizonak adimenez eta sudurrez ehiza txakurrak;

      Nik eman ahal dizkiodan emozio sakonak behar ditu,

      Bere baitan ehiza-barruti zabala usaintzen dut.

Katuek: Kidea kidearekin, aritzea jabaltzea da

      Eta gizalegea sustraia bada, maitasuna lorea;

      Gugan du gogoa eta guk beregan maiz

      Ordu bakartietarako pasioa antzeman dugu.

Katuek: Hotz eta harro gabiltza

      Berak eraiki etxe gurbilen inguruan.

Txakurrak: Ibilaldi orotan jarraitzen natzaio,

      Mirabe fidela eta itzal maitakorra.

                —6—

Osinera so egin dute begiek,

Begitik behera datoz malkoak;

Dorrea arraildu egin zen eta

Neguko ortze ekurutik erori.

Gauerdiko harriaren pean

Ehortzi dute lapurrek amodioa;

Bihotz ebatsia gorputza erregutzen ari da,

Kondenatuak hostoak lez murmurioan.

Ahozpez zihoan erreka mukuruan behera

Zegoeneko esatekorik gabe,

Gorpua soldaduek hartu,

Saskildu eta harrika bota zuten.

                —7—

Inozokeria ilunaren kutxa

Arruntean dautza tropoiluan

Orkidea, zisnea eta Zesar;

Guztioz nekatzen den denborak

Sarraila oro uhertu du

Dostetan giltza harrika botaz.

Trufatu egiten da arroilako uholdea

Joandako egunetan negar orotarik

Irabazi atera zuten profetez,

Jada ez dira pertsona grata;

Eta asto-hizkuntzak harritu egin ditu

Hizjokoka jardun baizik ezin duten poetak.

Isiltasuna erlojuetan pausatu da;

Ugatz-amek erakusle hatza ortzerantz

Maltzurra seinalatu dute,

Arrats gorri;

Azeriaren bailaran

Leinuru dagi pistolaren kanoiak.

Behinola egin ahal genituen nasak,

Orain beranduegi da hegan egiteko;

Behinola zuk eta biok

Ez genuen behar genuena egin;

Arroka aldakor eta malkortsuetan

Zakar eta zartakor korrika dagite okerrek.

                —8—

Nahiz eta zenbait Naturak giza-begiei

Loaldirako alternatiba,

Negarrerako aukera

Besterik eskaini ez,

    Nork errefusa dezake?

Akatsa ez da gaztaroan akabatzen

Ezpada ugaldu egiten gizonarengan;

    Egia orok, soilik egiak,

Garraiatzen ditu Akusatzailearen

    Gezur lausoak.

Nahiz eta graziazko suren batek

Gure hilezkortasuna bisitaturik

Iragandako ezezagun baten

    Edo ibaiko zisneen bidez

Gure bizitza muineraino hunkitu,

Bekaitzak poseditzen ditu bihotzak

Goresten duten une beretik;

    Pozteak, bedeinkatua izateak,

Arrisku larrian

    Kokatzen gaitu.

Nahiz eta deabruaren mirakuluak

Musuen bidez nola

Egin daitezkeen guk antzeman ez,

Afroditaren lorategia

    Eremu ibilia da;

Maitaleek promesen seinaletzat

Paratutako ikurren bidez,

    Begiradaz, suspirioz,

Deitzen dute batzarrera Bata

    Tropela deritzona.

Gu, ene laztana, gure bekatuengatik

Elkarrekiko atsekabean bizi gara,

Irakur ezazu begi eta esku erituetan

Nola hautsi genuen manu dibinoa

    Eta Deabrua zerbitzatu.

Nor da pasionatzeko gauza

Zigorra hastera doanean?

    Oi ene maitea, Oi ene maitea,

Elur eta suzko gau honetan

    Salba nazazu Deabruarengandik.

                —9—

Neure buruari galdetzen diot,

Nola ausartu natzaizu begietara so egiten

Bi aldiz pentsatu ondoren?

Zein eskubide daukat

Eguerdiko ordubatean bada ere

Hil arte maitatuko zaitudala zin egiteko?

Lurrak gezur-prezioko krimen

Interesgarri anitz kausitzen du;

Hitza eman badezaket

Barkamena hamaika aldiz

Errepika daiteke

Denboraren baitan. Absurdoa.

Tempus fugit. Benetan.

Beraz akaba ezazu edaria.

Haragi oro lasto da. Hala da.

Horratik nork iger dezake,

Bihozbipil ala bihozbera,

Zer ekarriko duen honek?

                —10—

Gora, gora, gora

Egiten dio oihu catadoup xuxenak

Hari gor-gorrari

Aurrera, aurrera, ostera

Bakarka edo multzoka,

Gizon diplomatiko ahulek

Argitxo hil erronkariz

Agurtzen dute gau abaila.

Adimenez edo adimen ezaz,

Erauntsiz edo azaleko barealdiz,

Gauza orok du bere izan nahi iluna,

Eta bere izenera lerratzen da;

Xarma adeitsuko haurrak

Edo bapateko ekintza laidogarriak

Tigreak, garo itogarriak,

Munduarekiko maitasuna goresten dute.

Orok, orok dauka eskubidea aldarrikatzeko,

Inor ez da nahikoa gizon

Sinpleki, publikoki, han egoteko

Enfasi pribaturik gabe;

Horrela da nire maitasun haragitua,

Sentimendu gehienak bezala,

Erdi gezur, erdi egia,

Hurbil zakizkidan eskatuz.

                —11—

Kantatu, Ariel, [1] kantatu

Ezti, arriskutsu

Kanpoan ur geldi

Eta uherretatik,

Argiro kanpoan

Zuhaitz lokargarritik,

Liluratu, sumindu

Bihotz ernegatua

Mundu latz hau

baino abesti emeagoz,

Jainko gupidagabea.

Oi distirant, garden,

Banantzeaz,

Gorputzaz eta heriotzaz,

Kantatu, antsikabe horrek,

Gizona, neu esate baterako,

Orain lez, beti esate baterako,

Maiteminez ala gabe,

Esateak esate,

Dardarka abiatu da

Atsekaberako

Pasabide isilean.

                —12—

Sexu-guda Amonen triskantzarekin amaitu zenean,

Donado baten haurra aurkitu zuten, beren azpian itorik ia;

George izena jarri zion norbaitek eta hor bukatu zen dena;

      Armadara bidali zuten.

      George, etorberri zaharra,

      Nola sartu hintzen Armadara?

Arrazoitiko Gibelamenduan alde egin zuen bere zaldi zabukarian

Eta pozik bizi izan zen emaztea jipoitzeaz aspertu zen arte;

Betarruekoak txikitu, txeke-taloia eta gabardina ostu zizkion,

      Orduan Armadarako bidea hartu zuen atzera.

      George, numero zaharra,

      Nola sartu hintzen Armadara?

Azukre-Arrazionamendu aurretik bizar-labanak erabiltzen zituen

Eta berehala atera zitzaion birginidadearekiko alergia;

Aurkitu zuen sendabidea, baina ez zuen patentatu,

      Beraz, berriz bueltatu zen Armadara.

      George, gautxori zaharra,

      Nola sartu hintzen Armadara?

Bizioaren Aurkako Kruzadetan moskobiarrek kontratatu zuten,

Eskimalen artean desodoranteak errezetatzeko;

Katarro arrunt bat hartu eta whisky-meatzetara kondenatu zuten,

      Baina balantzaka itzuli zen atzera Armadara.

      George, enperadore zaharra,

      Nola sartu hintzen Armadara?

Bakea ohorez sinatu denetik bere negozioetan dihardu;

Baina, kasu, horra Nagikeria, uniformea botonatuz;

Errugabeen sarraskia egiteko prest:

      Hemen dator, etxera, Armadara.

      George, torero zaharra,

      Ongi etorri ostera Armadara.

[1] Ariel: Shakespeare-ren The Tempest antzezlaneko pertsonaia; Auden-en iritziz errugabezia ordezkatzen du, onaz eta gaizkiaz haratago dagoena.

JAUZI EGIN BEGIRATU AURRETIK

Arrisku grinak ez du desagertu behar:

Bidea motz eta aldapatsua da benetan,

Hemendik begiratuta leuna badirudi ere;

Nahi baduzu erreparatu, baina egin egin beharko duzu.

Gizon burutsuek lo arina dute eta

Eroak begira ditzazkeen legeak hausten dituzte;

Ez da usadioa, baizik eta beldurra

Desagertzeko joera daukana.

Multzo lanpetuaren ahalegin kezkatuak,

Zikinkeriak, zehaztasun ezak, eta garagardoak

Ateraldi zorrotz gutxi sortzen dituzte urtero;

Ahal baduzu barrez lehertu, baina egin egin beharko duzu.

Jazteko egokitzat dauzkagun arropak

Ez dira sentibera ez merkeak izanen,

Harik eta ardien gisa bizitzea onartu

Eta desagertuak aipatzen ez ditugun arte.

Askori dei diezaiekegu plaza-gizon,

Baina han inor ez dagoelako poztea

Tamalgarria baino negargarriagoa da;

Inor ez dago begira, baina egin egin beharko duzu.

Hamar mila fathom [1] sakoneko bakardadeak

Eusten dio gaudeneko ohantzeari, ene maitea:

Nahiz nik zu maitatu, egin egin beharko duzu;

Gure babes-ametsak desagertu beharra dauka.

[1] Fathom: itsas sakonera neurtzeko marinelek erabiltzen duten neurrigaia; 1'8 metro inguru.

PROFETAK

Akaso betidanik jakin izan nuen ziotena:

Baita mezulari goiztiar horiek ere

Zeuden liburuetatik nire bizitzara etorritakoak,

Inoiz mintzatu ez zitzaizkion makina eder horiek

Mutiko ttikia gurle bihurtu ondoren

Burgoitzen zuen izenen laztasuna irakatsi ziotenak;

Maitasuna zen sekula ozen esan ez zuten hitza

Irudi batek itzul ez dezakeena bailitzen.

Eta beranduago Leku Ona ehizatu nuenean

Abandonatu berun-meatzeek atzipetu zituzten;

Kupidarik ez adiktoaren begietan,

Haize-motor herdoilduak ez baitzion inoiz irakatsi

Nabarmenki trebeegi zenari, Beranduegi esaten:

Beren lotsagabezia goresteko modua baino ez zen,

Horixe zen neronek ez nekiena, liluratuta bainengoen

Beren erantzunezak «Itxoin» marmartzen zuen bitartean,

Eta piskanaka irakatsi zidaten, bortxarik gabean,

Eta beren inguruko paisaia guztiak

Zu esistitzen zinelako froga,

Barera egin zuen.

              Egia zen.

Orain badut erantzuna,

Liburuetara itzuliko ez den aurpegiak emana

Eta bizitza osorako galdetuko didana, eta Lekua da,

Non ukitzen dudan oro besarkadara mugitzen baita,

Eta ez baita begirada ilaunaren pareko gauzarik.

MODELOA

Idazkera edo esku eta aurpegien irakurketa itzulpen lana

    Izan ohi da gehienbat, gizon atsegina

      Askotan seduzitzailea

    Delakoz edo, neskattoa gelditzeko eska diezaioten

      Irrikitan egon daiteke;

Baina andere zahar horren gorputzak berez erakusten du haren gogoa;

Rorschach [1] edo Binet-ek [2] ezer gutxi erants dezakete,

    Ongi eta bizirik dago, ergel batek ere ikus lezake hori;

      Ezen batek larogei urte dituenean

    Gutizia arrastorik apurrena ere

      Nahikoa baita gaisotzeko

Eta desesperazio ukitu bakarra instantean da fatala:

Behin hiriak txanpaina bere zapatan edan omen zuela,

    Eliz-esparruetan itzal handiko

      Umezain izan zela, senarrak bera

    Sasildu edo semea galdu zuela,

      Huskeriak dira orain.

Gertatuak gertatu, iraun du; barkatu du; hemen da.

Pintoreak atsegin har dezake; anderea parke ingelesez hornitu,

    Txinako arroz-soroz, auzune-eraikuntzaz;

      Ortze argiz edo ilunez;

    Atzean balusa berdea edo adreilu gorriko horma paratu.

      Andereak konposatuko du hori dena,

Begiak giza-osagarri funtsezkoenetara gidatuz.

[1] Rorscharch: psikologo suitzarra (1884-1922); test bat asmatu zuen, gizakiak formak eta koloreak antzemateko duen moduan oinarriturik.

[2] Binet: psikologo frantziarra (1857-1911); adimen testak asmatu zituen.

ERROMAREN ERORKETA

Olatuek kaiak inarrosten dituzte;

Zelai bakarti batean euria

Tren abandonatua astintzen ari da;

Legez kanpokoek mendiko kobak bete dituzte.

Liluragarri ernetzen dira gaueko soinekoak;

Zerga biltzaileak iruzurgile iheslariak

Persekutatzen ari dira

Hiri probintzianoetako hoditerietan zehar.

Magia errito pribatuek lotara

Bidali dituzte tenpluko prostitutak;

Literaturgile orok dauka

Lagun imaginario bat.

Caton [1] zerebrotonikoak

Goraipa ditzake Antzinako Disziplinak,

Baina Marinel gihartsuak

Mantenu eta soldatagatik matxinatzen dira.

Epela dago Zesarren ohe bikoa;

Bulegari xehe bat

EZ DUT NIRE LANA GUSTOKO

Idazten ari da paper arrosa ofizialean.

Ondasunik edo errukirik gabe

Hegazti ttiki hanka gorridunak,

Beren arrautza pikostadunetan eseririk,

Gripeak jotako hiriari beha daude.

Han nonbait, elurrorein saldo

Alimaleak miliarik milia

Goroldio urreztatuan zehar doaz

Isil eta arin.

[1] Caton: politikari erromatarra (k.a. 234-149); antzinako usadioak suspertzearen alde lan egin zuen, Greziako eraginaren aurka, uste baitzuen hauek zirela garai hartako lasotasuna eta ohitura zabarkeria ekarri zutenak.

1948-1957

MAITASUN FESTA

Ganbara batean gauerdian

Hara gu maitasunaren izenean

Bildurik irrati-fonografoaren

Errosarioaren akordeetara.

Lou-k Anne-ri diotso Molly-k

Mark-i berataz gibeletik zioena;

Jack-ek Jill maite du, honek George

Zeinak Jack daukan bihotzean.

Hemen datoz katekumenoak;

Umel eta adoretsu begiak

Titietatik saskietara keinuka;

Batek goragale; besteak zotin.

Willy-k ezin bere aita jasan,

Lilian umeez kezkaturik;

Maitasunak, eki eta izarren gobernariak,

Onartu egiten du Berak debekaturikoa.

Adrian-en zakur hagitz maitea

Magal bekatarian kiribildu da;

Absenta-minez konkortu hatz mozkorrak

Bekatu bako mundua ferekatuz.

Nori ari zaio gezurretan Jenny

Erromarako telefono dei doanekoan?

Maitasuna, deusetik sortzen gaituena,

Etxera nadin eskatzen ari zait.

Baina Miss Number hori izkinan

Saia eta saia... ia lortzen duen,

Barkaidazu Ez-barkatu...

Aratz egin nazazu, Jauna, baina ez oraino.

EHIZA AROA

Tiro bat: malkorrez malkor

    Oihartzun kontakatilua biraka;

Edozein ar-ala-eme lumadun

    Bizi gabeko tropoilua da orain

Eta, sukaldera harro, gure

Leinuaren adibide bat helduko da.

Behean bailara asaldatuan

    Ihesian doaz bi maitale:

Sorgin bihotz bateko labe

    Marruma dantzu arrak;

Arrak xurxulatu eme-izenaren atzetik

Armaduna apuntatzen dakusa emeak.

Oharturik orduaz eta

    Aulkiaren gogorraz,

Erdi-tolestu bertso hilezkorra,

    Olerkari etenduak

Atzeratu egin du bere heriotza

Itotako arrain otorduaz.

KARE-HARRIAREN GORESPENETAN

Gu, aldaberok, etengabe herriminez gauzkan paisaia

    Osatu badu, batez ere, uretan disolbatzen delakoz da.

Horra ezkaia lurrinezko pendize leun horiek eta, azpian,

    Haitzulo eta hoditeria ezkutuak; entzun urbegiak

Nonahi jarioan barre-algaraka,

    Bakoitza arrainendako urmaela betetzen eta zizelkatzen

Bere arroila non hormarik horma

    Tximeleta eta muskerra dostatzen baitira; aztertu

Distantzia txiki eta leku zehatzeko eskualde hau:

    Zein ingurune hobe Amatzat hartzeko, zein aterbe egokiago

Bere semearendako, harri gainean eguzkitan

    Datzan gizaki limurkor hori, bere akats ororengatik

Maite dutela duda egiten ez duena. Zer dira bere lanak

    Liluratzeko boterearen luzapenak baizik? Harburu arrailetik

Muino gailurreko tenpluraino, ur agerikotatik

    Iturri ezkututaraino, basa mahastitik hezitakoraino,

Urrats artetsu bezain motzak daude haur batek

    Bere anaiek baino arreta gehiago lortzearren,

Temaz nola mainaz, aisa eman ditzazkeenak.

Begira han lehiakide taldea binaka, hirunaka

    Harritza aldapetan harat-honat, tarteka

Besoz beso, baina inoiz ez, Jainkoarren, iladan;

    Edo eguerdian enparantza bateko itzaletan

Berriketa aldakorrean, elkarrentzat ezagunegi

    Sekretu garrantzitsurik dagoela pentsatzeko, ezgai

Irudikatzeko jainko bat zeinaren umekeriak moralak izanik,

    Ez baitaitezke esaldi zorrotz edo abesti on batez baretu:

Ezen, erantzuten duen harri batera ohiturik,

    Ez batira aurkitu ahoaz lurra jo beharrean

Haserre sutuko krater barezinaren aurrean;

    Araneko beharrei egokiturik

Non oro oinez lor eta uki daitekeen,

    Begiek ez dute inoiz espazio infinitora begiratu

Nomada baten orraziaren gerretatik; zorioneko jaioak

    Beren oinek ez dute inoiz onddorik

Edo oihanetako zomorrorik topatu, edo bizi eta forma mostruosik

    Zeinekin, halaxe uste dugu, ez baitaukagu zer ikustekorik.

Horretan, euretariko batek gaiztora egitean, bere jardunak

    Ulergarri dirau: berritsu bilakatuko da

Edo bitxigile batekin tratutan hasiko edo tenor baten ahotsa

    Izorratuko sabaia behera etor dadin, edonori gerta dakioke

Baina gutarik hoberenek eta txarrenek...

                                            Horregatik, nik hala uste,

    Hoberenek eta txarrenek ez zuten inoiz luze iraun hemen,

Aitzitik, jo zuten lur lakarretara non ederra ez baita hain azalekoa

    Argia ez hain publiko eta biziaren zentzua

Kanpamendu eroa baino zerbait gehiago. «Zatoz!» zegiten garraisi granitozko mortuek

    «Zein iheskorra den zure jitea, zein ustekabekoa

Zure musu atsegina, zein iraunkorra Heriotza». (Geroko sainduek

    Ospa lotsaturik.) «Zatoz» zegiten abarrots buztin eta kazkarrek

«Gure lautadetan bada armadak trebatzeko gelarik; menperatu

    Zain diren ibaiak eta esklabuak, modu ederrean

Hilobi bat eraiki diezaizuen: lurra bezala xerlo da humanitatea

    Eta biek aldatu beharra dute.» (Zesar bipilak altxatu eta

Atea danbatekoz itxiz joan ziren.) Baina benetako ausartak

    Boz zahar hotzago batek erakarri zituen, ozeanoaren marmarrak:

«Ni bakardadea nauzue, ezer eskatu eta prometatzen ez duena;

    Horrela eginen zaituztet aske. Ez dago maitasunik;

Zenbait bekaitz baino ez daude eta denak tristeak.»

    Denak zuzen zeuden, maitea, boz horiek denak zuzen zeuden

Eta daude oraindik; lur hau ez da dirudien bezain gozoa

    Bere bakea ez da desertuko lasaitasun historikoarena

Non zerbait konpontzen den behin betiko: arraildu

    Eskualde atzeratua, mundu zabal

Eta lanpetuari tunel batez lotua, lilurapen

    Eria, hori baizik ez? Ez erabat:

Badauka, gogoz kontra bada ere, eginkizun mundutiarra

    Baztertu ezin duena, horrela Botere Handiek onartu oro

Ekartzen du zalantzara; irauli egiten ditu gure eskubideak. Poeta,

    Ekiari eki eta bere buruari puzle deitzeko

Aztura egiatiagatik miretsia, artegatu egiten dute

    Marmorezko estatua horiek, zeinak ageriki egiten baitute duda

Bere mito antimitologikoaz; eta traskalo horiek,

    Eskaintza bitxiez pilarego baldosatuan zehar

Zientzilariaren atzetik doazenek, Naturarekiko afera urrutienen

    Ardura arbuiatu dute: Niri ere kontuak eskatu dizkidate

Zuk dakizun guztiagatik. Denbora ez galtzea, atzipetua ez izatea

    Atzean ez gelditzea, bere burua errepikatzen duen piztia

Ez, mesedez!, iruditzea, edo portaera iger dakiokeen

    Ura edo harria bezalakoa izatea, hori da

Gure Otoitz Arruntena, zeinak lasaigarri handitzat baitu

    Musika, edonon egin daitekeena, ikustezina,

Eta usaingabea. Heriotzari gertakizun gisa

    Begiratu behar diogun bitartean, zuzen gabiltza: Baina bekatuak

Barkagarri badira, gorputzak hilen artetik altxatzen badira,

    Atleta aratz gisa eta iturri jostalari gisa

Bilakatu diren materia-aldaera hauek,

    Soilik atseginerako eginek, haratagoko afera seinalatzen dute:

Bedeinkatuei bost axola zein aburuz neurtzen dituzten,

    Ez baitute ezer ezkutatzeko. Maitea, ezer gutxi dakit gauza

Hauetaz, baina errugabeko maitasuna edo datorren bizia

    Irudikatzen saiatzen naizenean, lurpeko erreken

Murmurioa entzuten dut, kare-harrizko paisaia bat ikusten dut.

BUKOLIKOAK

              —1 - HAIZEAK—

Sakon sakonean gure bortxen mamian,

Erabat geldi, geure Lehen Aita datza, bere erlojua

    Eta neskatila birgina anitz,

Baina auzitegi eta tenplu inguruan

    Jotzen duten haize hezurgeek

Metropolia gogorarazten dute

    Pliozenoko Ostiralean non,

Haren hats sainduaren eraginez

    (Ispiratzeko garaian teleosteo

Edo antropo bat aukeratu balu,

    Gure heriotza jazoko zatekeen?)

Burbuilazko garunadun kreaturak esan zuen:

    «Maitatua naiz, beraz banaiz».

Eta logika horri jarraitu balio,

    Dagoeneko lasai izango zatekeen lehoia

Haurraren aldamenean abaroan.

    Haizeek daragite eguraldia: eguraldia

Da jende zakarrengan

    Zakar dena eta atseginak

Poz arrunta erakusten du begiratuan:

    Gure Benetako Hiriari buruzko

Irudi baten bila nabilenean,

    (Zein ziega izuzkotan zehar,

Zein galeria ilunetan barna,

    Ibili beharko dugu zealdo edo narraska

«Hara! Begira!» oihukatu aurretik?)

    Ezkaratzetan agureak ikusten ditut

Barometroak atzaparrez panpatzen,

    Edo belatze bat, non

Paterfamilias bat arin doan

    Plubimetroa aztertzera.

Haize eta jakituriaren Jainkosa,

    Histasun egun

Haizegabeko batean, izendatu

    Eta egituratu ezinean,

Gorputz-keinu ugariko zure poetak

    Hatz eginez, hortzak panpatzen,

Belarriko gizgilari tiraka,

    Oharkabean Zu inbokatzean,

Erakustazu zure Izaera gozoa, onartzazu

    Oilarra edo neskatila txistularia

Arthur O'Bowery-ren bila abia dadin.

    Orduan, ilargi-aurpegiko Ergelkeria,

Iruzurgile erudito hori, zelatan

    Baldin badago zazpi erresumetan zehar,

Dardarazi itzazu lertxunak,

    Zure funtzionaria gaztigatzearren,

Ez dadin hil Sinesle Zaharraren gisa

    Sasi-irakurketaren batengatik.

Eta haize ororen artean, ez du axola

    Zure hamabietarik zein entzun dezakeen,

Gauerdiko ekinozio zopernak

    Uluka belarretan barna,

Edo pinuen firfira

    Xaloa udamineko

Arrastiri oskarbian,

    Utziozu sentitzen Zu hemen zaudela,

Berba erritual oro

    Egokiro egin daitekeela,

Eta egin paregabea

    Denarekiko anamnesiaz,

Jadanik kreatura ikusgarria,

    Lurra, Ortzea, izen maite gutxi batzuk.

              —2 - BASOAK—

Salbaia hitzak basa esan nahi zuen hastapeneko basoetan,

Piero di Cosimo-k pintatzea hain maite zituen haietan,

Non bilutsik, hartzek, lehoiek, emakume burudun ahardiek,

Irausi eta erahil eta jan egiten zuten elkar, gordinik,

Ez zitzaien otu ere egin tximistak jotako sasia domatzea,

Aitzitik, balditurik, ihes egin zioten gar onuragarriari.

Labe eta egurrez moldatu herrietako barrutietara

Mugaturik, hango jaun eta jabe izaki ehiztariak,

Artean surik antisozialenez ziharduten marmarka,

Nahiz eta Koroiak nola Mitrak beren saldo ergelei

Ohartarazi, alatzearen erritmo asperra onartu

Eta basoratze eskubidea gaitzets zezatela.

Konturik eman eta eskatzen ez duen hotel baten

Bila ari da oraindik asmo erruduna;

Horixe da basoa, eta xarmangarria gainera,

Eta erdi-hobengabe anitzek, akiturik,

Egindakoaren gainean gutizia alegeraz

Kantari zeuden erresinulak salatu zituzten.

Xori haiek, jakina, ez zuten horrelakorik egin,

Eta, salbaia izateari dagokionez, picnic bateko

Erretratoa hartzen baduzu, oi zen motz

Eta zarpail dirudien Koadrilak!, alderatuz gero

Bestelako biziera oparo eta lotura gabekoekin,

Jainko, mamu edo amaginarreben beldur ez direnekin.

Euren etorkizunaren zerraldoen artean

Publikoak gidatu ahal du (ezin kostaldean)

Bere begi gona-eta-merkealdi-zalea,

Eta non lasatu beharko litzateke filologo arrunta

Ez baldin bada itzalaren munduan

Zeina bere ikerketen gai bilakatu baitu.

Doinu zaharrek hezi egiten dute belarri gorra,

Pan-en [1] aita berdea bapatean Morse

Deszifraezinezko eztandaz lehertzean bezala,

Eta kukuak galeseraz trufatzean, eta usoak

Biko familia modernoa hazteko egindako guztiaz

Antzinako ingeleseraz mintzatzean.

Han-hemenka, elementu lasoren bat,

Fruitu umoa edo hosto hilurrena,

Erorketaren hizkera pribatua ahoskatzen ari da,

Eta gizon egin berriak, azken porrotaren artetik adituz,

Nonbait entzun du bere bozkariorik zaharrena

Uraren abarrots hura bezalakoa.

Ongi zaindu zuhaiztiak Gure Anderearen grazia erregutzen du;

Bat edo bat oraindik ez da nazkatu, edo behintzat

Erronkan ari da giza arrazari buruz,

Irauteko zintzotasun nahikoa gordeko duenentz;

Ibilaldi batean kausitutako arbolek

Asko erakusten dute herri baten arimaz.

Azken errautsetaraino kiskaldutako oihan txikiak,

Bihotz usteleko haritzak, auzia argitzen dute:

Gizarte handi hau hondamendira doa;

Abiadura, bata bestearekiko prezioa

Eta jainkoena aipatuz ezin gaituzte engainatu.

Nolako basoak halako kultura.

              —3 - MENDIAK—

Ezagun dut dentista erretiratu bat soilik mendiak pintatzen dituena,

      Baina Maisuei ez zaizkie gehiegi axola

    Eurek aurpegi sainduen edo aulki oso arriskutsuen

      Atzean zirriborratzen baitituzte;

    Begi arruntak onaren eta txarraren arteko horma gisa

Antzematen ditu, haur baten modura, Frantzian erriertatua,

Alpeen alde italiarrean negarrez egon nahi zukeena:

    Zesar, ordea, ez da pozten gainaldeko herriek

      Mapa ilundu egiten diotelakoz,

Ezta Madam ere. Zergatik bada? Izaki serio bat

      Garrasika ari baita bide eske.

    Eta bitxia da zein usu aurkitzen duzun leku aldapatsuetan

      Bekain beltz eta garaiera motzeko inor,

    Eskumakilaz margaritei zintzur egiten topatuko duzun morroia:

      Lapur ttikiak hiri handitan loretzen dira,

    Baina mamu perfektoak —gogoratu Drakula—

Malkorretako gazteluetan hazten dira. Talde irrigabe horiek,

Egunsentian misterioaren makineriaz leku garaietarantz

      Barreiatzen direnak, asaldagarri dirateke;

          Badute oreka, kemena,

    Eta Izpiritualtasunaren aztura, baina zein Jainko

          Zerbitzatzen du euren Ordenak?

    Gizon zibila hiritarra da. Hartu beharko ote nuke,

      Beraz, Lake Distritoa, [2]

    Pianoa bezala, asmaketa burgestzat?

      Bada, ez dut nahi. Nola liteke, orain

    Egon nahi baitut geltoki batean Penrith-en, [3]

Zurich, edota edozein bidegurutzetan, espresoa utzirik,

Fite arroilan barna jiratuko den tren lokala hartzeko zain.

      Tunelak hasiko dira agudo, baserri gorriak desagertuko,

          Larresiak murru itxuraldatuko,

    Behiak ardi bilakatuko, sats-ikatza edo pinua usaintzen

          Ari zara, lehendabiziko urjauziak entzuten,

    Eta horma bat zirudiena mundu bilakatu da

      Berezko neurriez

    Eta berriketa estilo propioaz. Haragiarekin konpontzeak,

      Gau eta egun izotz-harrizko aingeruak inguruan,

    Edozein garapen gorroto dutela

Argi utziz, ez du errazten ahalegina

Izendatzeko eufemismoen bilaketa:

      Hemen bidertzeko gurutzeek irain fisikoaren lekuko dira

          Eta toberak ere

    Ekintza hutsetara mugatzen dira; «Oi, nire neskak goloa du,

          Nik zulo bat nere zapatan!»

    Latza. Haatik, aterbe ona. Ahuntzen atzetik doan mutiko hark

      Leinu baten kaskezur borobila dauka,

    Brontzez armaturik metal gogorrago baten aurrean ihes egin zuenarena;

      Eta jaun zahar eta isil hura,

    Arrano Beltzan gela merke bat zeukana, hiru

Egunkariren jabe zen baina orain ez dute aintzakotzat Gizartean:

Baserri horiek ikus dezakete arnasestuzko gobernu bat etortzen;

      Neroni nordiarra naiz, baina hala ere

          Askoz nahiago nuke han egotea

    Non urka araz nazakeen hurbilena

          Gailur batzuk urrunago dagoen.

    Goxo-goxo egotea, katua

      Ganbarako teilatu beroan bezala,

    Han non urmael goibel baten seme adoretsua

      Lasterka datorren larre berdetik barna,

    Distirant, poema txinar batean bezala lore sorta

Eskisitoz atondurik, bien bitartean, aski gertu, benetako maiteak

Otordu ederra prestatzen duelarik, zenbat denboraz

    Poz nazake? Bost minutuz? Katua ez bezalako

      Kreatura erratuari

Bost minutu, mendi ederrenean baldin bada ere

      Izugarri luze zaizkio.

              —4 - AINTZIRAK—

Aintzira bat edozein aitek, patxadan ibiliz,

    Arratsalde batean inguratzeko tamainakoa da,

Eta ematen du edozein ama gurik bere haurrei,

    Oherako ordua delakoz, jostaketatik itzul daitezen deitzekoa:

(Edozer handiagorik; Michigan edo Baikal,

    Edangarri izan arren, «itsaso alienagarria» da).

Aintzirako jendeak ez du deabrurik behar erne egoteko;

    Sasitza kiskalietan beren itzalekin liskarrean

Diharduten erromantiko oiherrendako uzten dituzte bortxak:

    Laku-giroan hilabete bakarra aski da

Arerio ibaitiarrak elkarrekin bals dantzan hasteko

    Berrosaben irain errimatuak botatzen aritu ordez.

Ez da harritzekoa Kristaugoa abian ez jarri izana harik eta,

    Torturak orbaindurik, leize eta gartzelen zioz zurbil,

Euren buruzagi gogoetatsuak Ascania [4] aintzirara bildu

    Eta zikoinez jositako kostalde hartan

Jainkoaren bizia asmatu arte, katoliko bihurtuz

    Hiru arrain txikiko hirukia.

Norberak ondoan beharko lituzke Atzerri Ministrari axeriak,

    Zeren eta, nahiz alde nahiz kontra ibili, bideak

Iturburu likido batez uztartuko baititu haien sorbaldak

    Bi asto zahar ponpaketa lan astunean bezala;

Horrelako erruki fisikoak beharbada ez du bermatuko

    Euren armaden ezkontza, baina laguntzen du.

Soilik gizon oso makur eta harroputz batek,

    Atlantiko erdian nonbait hondoratzear,

Pentsa lezake bera dela Poseidonen bekain beltzaren arrazoia,

    Hala ere humanoek bakarrik sinets dezakete

Glaziar aintzirako andere txikia maitemindu egin dela

    Ito izan dituen igerilari urriekin.

Nola izutzen garen hiriko ur edangarriaren aurrean

    Zein erreal garen ohartzean,

Nonbait badira ur-biltegiak, nonbait urzaindariak,

    Aiduru dituztelako ustez: Webster-eko [5] Kardinalak

Eskuaredun zera izugarri bat ikusi ei zuen arrain-urmaelean;

    Neronek ezagutzen dut horrelako putzu bat Sussex-en. [6]

Aintzira sorgindu bat, haatik, eri da, normalean;

    Gure ukimen sukarrak sendatzen ditu ikusmen munduaz, non

Mokoak mutu diren abarren gisa eta aurpegiak jabal etxeen gisa;

    Ur-arrubioak ez deritzo toki aski kilikagarria,

Eta, txalupek ferekatzean hotzikarez eztitzen bada ere,

    Ez du sekulan urik edo mailegurik eskatzen.

Geure Natura zaletasuna, aintziren amoranteena lez, onbera,

    Zakur amorratuen eta giza-tranpen nahiarekin batera dator:

Eroriko bakarra, gabetze bakarra, aski da, barka iezadazue;

    Zergatik eman beharko nioke Eden [7] Aintzira Nazioari

Edozein Jack edo Jill hilkor laku amniotikoren bateko

    Iratxoa izan delakoz-edo?

Zail samarra da neronek inoiz zisne bat edukitzea,

    Edozein tombolo tikitan dorre bat eraikitzea,

Baina horregatik ez diot galdetzeari utziko zein

    Aintzira mota aukeratuko nukeen, ahal banu,

Harribilekoa, osina, ferratua, distiranta, zuloa, kraterra, lubera, botxoa...?

    Izenon ahoskatze hutsa hain da lasaigarria.

              —5 - IRLAK—

Saindu zaharrek katuekin errotarrien gainean

    Nabigatzen dute itsaso zabaleko irletarantz

Non beren oturuntza mehatxatu ahal duen

    Emasabelik ez baitago.

Legearen beso luzea baino harantzago,

    Untzi portu baten ondoan,

Piratek euren irletako zuloetan

    Piraten araudia gordetzen dute.

Segurtasunarekiko obsesioa

    Gailentzen da Subiranoengan,

Bere Gorentasunak zein herriak,

    Irlak hautatzen dituzte gartzelatzat.

Behinola, orain mundutiar atzipetuek

    Espetxe lanak egiten dituzten lekuetan,

Euren Hobbes-ak irakurri gabeko

    Espezie suntsituek ihardun zuten.

Kalte kontinentala eginik,

    Hondarreko irlara baztertua,

Napoleonek bost urte gehiago ditu

    Bere buruaz mintzatzeko.

Zein txundigarria den

    Kide bakarra naukan gizatalde hau!

Safo, Tiberio [8] eta neroni

    Itsaso aurrean elkarturik.

Zer abegitsuago barnekoz kanpora itzulitako

    Laku baten kostaldea baino?

Nola ausartzen da jende guzti hori

    Hemen inguruan ibiltzen?

Biluztasun demokratikoan

    Dautza euren sexuak; adina edo pisuagatik

Ez balitz ez zenuke bereiziko

    Nor den zaintzailea, nor zaindua.

Badoaz, badoa, bazoaz, banoa,

    Lehorreko bizimodura:

Laboraria eta arrantzalea

    Bata bestearen ongiaz bekaitz.

              —6 - LAUTADAK—

Aski aise irudika dezaket

    Kostalde deslai bateko kai hondatuan,

Oharkabeei tragoskak osten, ondra txarreko

    Gizon zahar liskarti baten akabera, asma dezaket

Bigarren haurtzaro bat ibarrean, bertso

    Hezikor eta irakurtezin piloa zirriborratzen;

Baina ezin ikusi dut lautada bat hotzikararik gabetanik;

    «Oi Jauna, otoi, otoi, ez ni han bizitzera behartu inoiz!»

Beldurgarria da pentsatzea zein fin egiten duten gailurrek,

    Nola garaitzen dituen euri mokokari eta glaziar zanpatzaileak

Harriaren hantusteak, hor jainkosak dautza lo

    Zizelen baten musuak esna ditzan ametsetan,

Astakirten itsu horiek igaro ondoren utzitakoa

    Sustanzia hutsa baino ez da, eltzegilearen zaflada

Jasaten duen buztina, inguratutako edozein espazio

    Asexuatuko duen legarra.

Eta leku guztiak berdinak diren lekuan haztea pentsatzea!

    Nonbait mendikate bat dagoen bitartean ameslariak

Lurralde miresgarria koka dezake; ibar txiroetan

    Umezurtzak badoazke errekan behera milioi baten bila;

Hemen mugarririk ez; Arte eta Zientziaren artean hautatzeko

    Enbrioi-jenio batek zotzetara egin beharko luke.

Baserri horiek askatuko balira, zer egin lezakete hodei gisa

    Jitoan ibili baino? Zein xede antsiatu Itsas-Armada ez bada?

Amodioa? Ez eguraldi honekin. Ovidioren [9] xarmatzailea,

    Arkadian zaldigurdiak gidatzen dituena, bihotzen

Jainkokumea, Bai eta Ezetzak bere baitan dauzkana,

    Txoriburu izaki, fite hilen litzateke hotz edo insolazioz;

Bizi horiek esku errimeagotan daude; Emakume beltzuri zaharrak,

    Sonbreiru gabekoen itsumustuko zitak bideratzen dituenak,

Herri-aferak sortzen ditu. (Oinazea sehaskari!,

    Oinazea marrubiei kasketaldia baldin badu!).

Eta horiei eskaintzen diete arreta, oiloen gisa gose eta lakarrago

    Edozein egurasti baino, Zesarrek eta Haiek guztiek,

Zerga biltzailea muinoetan desagertzen bada,

    Noizean behin basozaina oihanean tirokatzen badute,

Ondoren ez dator tximistarik, baina bidea laua denean,

    Zein agudo abiatzen den Koroa protesta gunera.

Urkatu egiten du, zigortu, isundu, badoa. Edaria badago,

    Emakumeak astintzeko, badaude. Zeus indartsuen alde dago,

Ohi legez toki txikiren batean jaioak badira ere (irla batean,

    Sarritan, non mutil azkarrak aurki baitezake

Kanoiak portua menera jarriko lukeen gailurra),

    Hemen giltzapetzen dira Klio-rekin. [10] Lats

Honetan Zimitarra Fedegabea geldiarazi zuen Balezta Kristauak;

    Haize errota honetatik ikusi zuen enperadore batek

Bere eskubiko armada-aldea arrailtzen, aza-soro hauetatik barna

    Egin zuen azken erasoa enperadoregai baten Zalditeriak.

Lautada gizona banintz, gu denok gorrotatuko nituzke,

    Ogi merkeagoren aldeko matxinada mekanikotik hasi eta

Dastamen gogaikarrira arte, gorrotatuko nuke margolaria ere

    Nire zimurrak bere Hamabi Apostoluetarako ebatsi dizkidana,

Baita euria egin arazi ezin duen apaiza ere.

    Zertaz barre egin goldearen gibeletik nabilelarik

Ez bada ibai ulukarietako irudi odoltsuez?, marmore izutuez?,

    Eta axolara derrigortutako Ez-dit-Axolaz?

Dena den, bi ameskaiztotako paisaia bezala agertzen zaizkidalako

    Soilik ezagutzen ditut neronek;

Horietan barna, armiarmen urrutiko behakoan, ihes egiten

    Saiatu naiz, gordeleku zein laguntzarik ez dela jakinik;

Horietan zehar, zohargi distiratsuetan, bidea galdu dut

    Eta deslai aurkitu itzalgabeko

Desolazio pairaezinaren erdian,

    Tarkino [11] larrujotze osteko tristuraz zurtua bezala.

Frogatu da, beraz, beldurtzeko arrazoirik badudala

    Ez lautadez, noski, neronez baizik. Gustoko nuke

—Nork ez?— ongi tiro egitea edo obeditua izatea,

    (Gustoko nuke baita ere bi irteerako kobazuloa edukitzea);

Honen ergela ez banintz, sikira! Nahiz zelai hauek poetikoak

    Direlako ustea ezin ezkutatu, batzutan on da

Gogoraraz diezaguten ezer ez dela eder,

    Ezta poesia bera ere, egia ez dena portzierto.

              —7 - ERREKAK—

Ur maitea, ur garbia, jolastari erreka orotan,

zu bizitzan barna lasterka edo pausuan zaren artean,

    nork ez du maite zure ondoan esertzea, zu aditu eta zu ikustea,

    izaki aratz, musika eta mugimenduz perfektoa?

Haizea harroskoa da batzutan, lurra baldarra, sua zakarra,

baina zu, zure jitean, beti zara orbaingabea,

    mintzo dotorekoena Natura Anderearen

    etxeko zerbitzari zahar orotarik.

Inork ez du uste trufatzen zarenik, zeren eta

zuk oraindik ezusteko istilu haren bezperan, Babel

    erdi-bukatuko masa-araska guztiak birrindu zirenean

    erabiltzen zenituen hitz berberak erabiltzen baitituzu.

Eta artean zure buruarekin solasean: inon ez arbuiatua;

bularra uztaituz, basaltoko lakatzetik jauzika,

    igeltsu zurian barna arrapaladan, geldiro

    merla gorritatik zehar, erromes aborigena,

etxean nonahi, zu gabe izanen ginateke

haitz bakarraren idolatrak, gure paisaietatik

    hastanduak, arroztzat baztertuz

    Beste estratu guztien ipuin eta dietak.

Nola maita genezake urrundua zuk urrinetik

etortzen jarraituko ez bazenu, edo lagunduko ez bazenu,

    Tristan desiratuaren zumezko nota zartatuak

    Iseult dorreaz harantz eraman zenituenean bezala?

Eta Homo Ludens zure haurra bide da, gure landez

barre dagiena tamaina bereko hondar-metak paratuz,

    tuparria Lutegietatik Mutegietara aldatuz,

    eta alderantziz zuk sigi-saga egin bakoitzean.

Hazkuntzak ezin ezer gehitu zure kantuari: lats bataigabe gisa

xingurriei xurxulatzen diezunaren baitan dago

    Brahma-ren seme gisa, eskailera titanikoa Assam-eraino

    jaitsiz, Himalaiako hartzei durrundatzen diozuna.

Eta gizonak ere ezin zaitu hondatu: bere konpainiak

arrosa eta zakurrak lakartzen ditu, baina turbinan

    lan egiteko ugatea igaroz bideratuko bazintu

    edo lorategietan bere atseginerako eduki,

hala ere orbaingabea litzateke zure heiagora, ur, eta

hor ere, dena delakoz amorratutako bihotz zikinari

    mintzo zatzaizkio beste mundu batez,

    bekaitz eta pasaportez josi honetatik

oso bestelakoa hau bezalako polis batetik

zeinari, mundu osoko akademiko ororen izenean,

    obedientzia zin egin zion Gaston Paris-ek [12]

    Bismarck-en setio-armak entzun zitezkeenean.

Aspaldion, Yorkshire-ko [13] haran eder honetan,

non, arrakaladatik arrapaladan, Kisdon Beck-ek

    haur algaraz jauzi egiten zuen Swale-ra, [14]

    Lo kuluska egin nuen une batez belarretan,

eta han nengoen croquet jokoari begira

bazter bare batean, birigarro koadrilekin:

    bailara hotz hartako jokalari guztien artean

    nere maitea zen hoberena mazoarekin.

Anartean, inguruko belardietan, agure basak

ehizean ari ziren pala eta mailuz, denak monomaniatikoak,

    megalito eta fosilen bila, eta

    pagadi gorolditsuetan barneratzen ziren hegazti ikerlariak.

Bapatean lasterka hasi ginen larre gainetik

ezen, hara!, arbola artetik, krema-urrezko gurdian

    bi lokomotora-kumez garraiaturik,

    heriotz eskifaien jainkoa heldu zen guganantz,

ekaitzekin barre eta zeru urdinekin negar dagiten

aitonen-seme iletsu eta arropa berdezko zaindarien babesaz;

    Goratzarre txaloak eskertu zizkigun,

    eta pasio hilgaitza agindu X eta Y-ri.

Zuziaren mugimendu batez abiarazi zuen dantzaldia;

hegan ari ginen borobilean, nire maitea ondoan,

    esnatu egin nintzen. Baina egun hari zoriontsua

    eritzi nion nire ametsagatik eta argitsua,

eta inoiz baino maiteago, ur, zure ahotsa, giza arrazarekin

bat egiteaz alegera bailegoen —jainkoak daki zergatik—

    gizonik kaskarrenari ere desiratuz

    bere oparotasunaren figurak, bere leku sagratuak.

[1] Pan: jainko greziarra; ahuntz belarri, zango, bizar eta adarrekoa; fertilitatearekin lotua.

[2] Lake Distritoa: Ingalaterra iparraldeko eskualdea; bertako paisaia maiz agertu izan da erromantikoen poesiagintzan.

[3] Penrith: Cumbria (Lake Distritoa) konterriko hiria.

[4] Ascania: Turkiako lakua, garai bateko Konstantinopla hiri ingurukoa, non egin baitzen Nicea-ko kontzilioa.

[5] Webster: Massachusettes inguruko lakua.

[6] Sussex: Ingalaterra hegoaldeko konterria.

[7] Eden: Lake Distritoko lakua.

[8] Tiberio: enperadore erromatarra (k.a. 42-k.o. 37); agintaritza utzi eta Capri irlara erretiratu zen.

[9] Ovidio: poeta erromatarra (k.a. 43-18); poema mitologiko eta arinak idatzi zituen.

[10] Klio: Poesia epikoaren eta Historiaren musa.

[11] Tarkino: Tarkino Erromako azken erregeren semea; emakume erromatar bat bortxatu zuen eta horrek eragindako matxinadak monarkiaren amaiera ekarri zuen.

[12] Gaston Paris: filologo frantziarra (1839-1903).

[13] Yorkshire: Ingalaterrako konterria.

[14] Swale: Yorkshire iparraldeko ibaia.

AKILESEN EZKUTUA

Emakumeak besondo gainetik egin zuen so

    Mahasti eta olibondoen bila,

Ongi gobernatu marmorezko hiriak

    Eta untziak itsaso menderakaitzetan,

Baina aitzitik, han metal dirdiratsuan

    Bakardade artifizala

Eta beruna bezalako ortzea

    Paratu zuten gizonaren eskuek.

Aztarnarik gabeko lautada, biluts eta arre,

    Belar arrastorik ez, aldemen arrastorik ez,

Zer janik ez eta non jarririk ez,

    Hala ere, hustasunean bildurik, han

Zegoen jendetza ulertezina,

    Milaka begi, milaka bortzegi iladan,

Adieragabe, seinalearen zain.

Haizetik aurpegi gabeko boz batek

    Arrazoi zuzenik bazela frogatu zuen estatistikez

Paisaia bezain tonu lehor eta lauaz:

    Ez zen txalorik, ez zen eztabaidarik,

    Lerroz-lerro hauts hodei betean

Abiatu ziren sinesmen baten logika jasanez,

Zeinak eramanen baitzituen, han nonbait, atsekabera.

Emakumeak besondo gainetik egin zuen so

    Eraspen erritual,

Lore zuriz hornitutako txekor,

    Libazio eta sakrifizioen bila,

Baina han metal distiratsuan

    Aldarea izan behar zuen lekuan,

Su-aroztegiaren argi ñirñirkarian ikusi zuen

    Oso bestelako eskena.

Hesi arantzadunez inguratu barrutian

    Ofizial aspertuak abaroan (bat adar joka)

Eta zentinelak izerditan eguna beroa zelako:

    Kanpoko jendetza on eta arruntak

    So zegien aiduru, geldi eta isil

Hiru figura zurbil hartu eta lurrean sarturiko

Zutabe batzuetara lotzen zituzten bitartean.

Mundu honen handitasuna eta oparotasuna,

    Garrantzi duen oro eta beti garrantzi bera

Besteren eskuetan zegoen; tikiak ziren

    Eta ezin laguntzarik espero eta ez zen laguntza etorri:

    Egin beharrekoa egin zuten etsaiek, beren lotsa

Baizik ez zezaketen gura gaiztoek; ohorea galdu

Eta gorputza hil aurretik hil ziren gizon bezala.

Emakumeak besondo gainetik egin zuen so

    Jokoetan murgildutako atletak

Gizon eta emakume dantzarien bila,

    Soin xerloak harat-honata

Arin, arin, musikaren airera,

    Baina han ezkutu distiratsuan

Gizonaren eskuek ez zuten labratu dantzatokirik

    Lastoz itotako soroa baizik.

Mutiko trauskila, jitoan eta bakarrik,

    Hustasun hartan noraezean, txoria

Aireratzen bere harritik babestearren:

    Neskak bortxa daitezke, bik hirugarren bat laban dezakete,

    Axiomatzat zituen, ez baitzuen aditzerarik

Promesak betetzen zireneko mundurik bazenentz,

Edo batek negar egin zezakeela beste bat negarrez zelakoz.

Ezpain-fineko Hefesto [1] armagilea

    Herrenka urrundu zen,

Thetis bular distiratsuak

    Oihu egin zuen etsi

Bere semea atsegintzearren

    Jainkoak egin zuenagatik, Akiles

Indartsua, burdin-bihozdun giza-hitzailea,

    Luzaro biziko ez dena.

[1] Hefesto: suaren jainko greziarra, Akilesi borrokarako armak egin zizkiona.

LINBO KULTURA

Linboko leinuek, bidaiariek diotenez,

Lehen begiratu batean gure antza handia dute;

Etxeak ia erabat garbi edukitzen dituzte,

Erlojuak ohizko denboraren inguruan biraka,

Jaki apetatsuak zerbitzatzen dizkizute:

Baina inork ez omen du Linboko haurrik ikusi.

Linboko leinuek mintzatu hizkuntzak

Gureak baino askozaz hitz sotilagoak ditu

Adierazteko zenbat, zein gutxi, zerbait

Gertu antzean dagoen ala ez, aukeran aukera,

Baina Bai eta Ez esanez ez zenuke ezer itzuliko,

Ezta ere izenordeez pertsonak bereiziko.

Linboko leinuek kontatu kontuetan

Herensugea eta Zaldunak hortz eta ezpataz ageri dira,

Baina arerio gabe geratzen dira huskeria batengatik,

Atso Zaharra eta Mutikoa ataka gorrian daude,

Garaiz dio Lehenak, berandu dio Bigarrenak,

Zorro magiko batek nahasi egin du xamurtasuna:

«Eta hala bazan» dio erranairu erabakiorrak

«Printzea eta Printzesa sar daitezela kalabazan»

Zergatik zehazgabearen aldeko irrika nabarmen hori,

Atxikimendu hori, Linboko kulturan? Ez ote

Linboko leinukideek beren burua soilik maite dutelako?

Izan ere, hori, badakigu, ezin da zehatz-mehatz egin.

«POESIARIK BENETAKOENA

ITXURAKERIARIK HANDIENA»

Nola edo hala kantatu amodioa, baina, egingo baduk,

Mesedez kantazak usadiozko sehaska kanta zaharra:

Andereak itauntzean Zenbat maite nauzu?

Erantzun kristaua cosi-cosi duk;

Baina poetak ez dituk zelibe jainkotiarrak:

Dantek erran zian hori, nork leituko lizkikek bere lanak?

Izan sotila, joria, apaina, argia,

Eta ez eman entzuterik sekula kritikari horiei,

Beren eztarri probintziano kamutsak liburu gose dituk,

Eltzeko arrunta are arruntago sukaldari arruntak egina,

Musak erdi-gatzatutako semeak nahiago balitu bezala;

Poeta onak hizjoko kaskarren zale dira.

Demagun hire Beatrice, [1] ohi duenez, berandutu egin dela,

Eta konta diezaigukek nolakoa den itxoitea,

Aske haiz pentsatzeko, egia datekeena,

Hain amoratua hagoela ezen ordu bakarra bi iruditzen zaizkian,

Baina idaztak —Zain nintzaiola bere deiari

Atzerapen une bakoitzak ilun eta luzeago irudi

(Horrelako zerbait baina are landuago)

Endimion-en [2] Maitasuna hautsi zeneko arrobia

Mende euritsuak betetzen ari dira;

Horrelako gezurtxoetatik sortzen dituk poemak.

Gero, beste morroi batengatik utz hazake

Edo zorrez josi, edo jo ta akabatu,

Metaforak, oroitzak, ezin zezakek espresa

Benetazko zoritxar historikoa,

Hire malkoek pozten gaituzten heinean balio diate;

Oi zorioneko tristezia! duk bertso goibelak esan dezakeen guztia.

Neska bizia duk hire afera (zenbait arraro antzekok

Gizakien gogoetak izan dizkiate inspirazio):

Hirea adinez hire ama izan zitekek,

Edo hanka bat bestea baino motzagoa izan

Edo Lacrosse [3] jolastu edo dantza modernoa egin,

Hiretzat hori patua duk, guretzat mentura;

Ezin diagu hire maitalea maitatu harik eta,

Hi bitarteko, marabilaren eredu bilakatu arte.

Kantazak gure lurretiko bere igarotze triunfala

Ekia oinetan, ilargia eskubiko eskuan,

Eta zazpi planeta distirant adatsean,

Gauaren Erregina eta Haizearen Enperatriza;

Hara bere untziteria bederatzi zisnez gidaturik,

Gainean antzara basak gutun magikoak idazten,

Eta atzetik hipokanpoa ugaran

Anfisbena-rekin, [4] alegera oso;

Kantazak bere jaitsiera kostalde arraira

Mahastiak bedeinkatzeko eta guda geldiarazteko.

Hire kuttunari buruzko gorespentan ari haizela

Algarek eta tiroek kalea izuz bete badute

Eta supituki ameskaiztoren batean bezala

Poetak susmagarri badira Erregimen Berriarendako,

Lot hatzaio mahaiari eta eutsi laborriari,

Idazten ari haizenak oraindik salba diezaake larrua:

Bersexutu izenordeak, gehitu zenbait ñabardura

Eta, hara, oda panegirikoa

(Zensoreak, gizajoa, nola jakinen du?)

Generalisimo potoloa goretsiko duena.

Zenbait epiteto, noski, lili bularra bezalakoa

Aldatu egin beharra, esateko lehoi-paparda,

Izenburua Lepomakur eta txepetxen jainkosa ordez

Osinetako Sarekatzaile handia,

Eta ordu betean hire poema gai izanen duk

Estatu pensioa edo urteroko Saria erdiesteko,

Eta hilen haiz ohantzean (Bera ez bezala:

Gaitz publiko hori urkatu edo tirokatu eginen dute).

Nahiz Iagos [5] zintzoak, itxurei fidel, ertzetan

Lotsagarria idatzi, Gaur! Hipokrita!

Egiazko bihotzek, buru hotzek adituko diate loria-kantua

Eta komilak paratuko zizkiotek istorioari,

Pentsatuz —Azeria! Ez diagu sekula jakinen

Bere izena edo izana. Ongi, hobe horrela.

Gizona, jaiotzez, heziketaz,

Bere estazioa ahantzi dueneko Imago Dei,

Bere burua egin eta bere burua desegiten duen kreatura,

Inoiz egindako kreatura iruzurti bakarra,

Irrifar amoltsuan nola natural itxurako teorietan

Natura-senaz eskas,

Zerk ipuin gorak, berba-jokoaren zoriak baizik

Esanaraz diezaioke bere natura gezurtiari

Maitasuna, edo egia seriotan joz,

Ortodoxiatzat hartuta, erretizentzia bat dela?

[1] Beatrice: Dante-ren Komedia Jainkotiarra laneko pertsonaia.

[2] Endimion: mitologia grekoan Selene-z (ilargiaz) maitemindu zen artzaina.

[3] Lacrosse: mazoak erabiliz pilota talde aurkariaren atean sartzea helburutzat daukan jokoa.

[4] Anfisbena: mitologia grekoan narraztien jainkoa.

[5] Iagos: Shakespeare-ren Othello antzezlaneko pertsonaia; Othellok, jelosiak jota, Iagosen amarruan erori eta bere emaztea Desdemona hilko du.

HITZAK

Esaera ahoskatu batek mundu bat agertarazten du

Non esan bezala gertatzen baitira gauza guztiak;

Duda egiten dugu hizlariaz, ez entzundako hizkuntzaz:

Hitzek ez dute hitzik egiazko ez diren hitzendako.

Sintaxian, horratik, argia izan behar da;

Batek ez dezake sujetua erdibidean alda,

Ez belarria gozatzearren tensio uneak muda:

Zorigaitz istorioak dira Arkadiako ipuinak ere.

Baina esamesaka jardun nahiko bagenu une oro,

Hoberenera egindakoak ez ote lirateke fikzio,

Edo neurtitz errimatuetan xarma bagenu xede,

Ez ote litzateke gure patua hitzezko menturaz azalduko,

Baserritarrak pantomima dantzatokiaren erdian bezala

Edo zalduna bere bilaketaren bidegurutze bakartian?

1958-1973

ESKERRIK ASKO HABITAT BATENGATIK

            3 - HAITZULO ERAIKIA

Hau eta hau bezalako leku itxien arketipoa Weland's Stithy

    litzateke, logela bera

baino pribatuagoa, ez amoranteak ez neskameak

    ez dira ongietorriak hemen, logelako

sekreturik gabea, ordea: Olivetti portablea,

    hiztegiak (diruaz

eros daitezkeen onenak), paper pilak, argi dago

    hemengo iharduna. Lore

edo sendi-erretrato barik, funtzioaren

    mende dago oro, diseinatu baitzuten

esnametsak uxatzeko —leihoak etxebizitza balizkoetatik

    urrun daude eta erloju bat konpontzeko

adina argi sartzen zaie— eta belarria zorrozteko: kanpotiko

    eskailera batez loturik, etxeko

zarata eta usainak, munduaren zurrunbilo naturala

    iraungi egiten dira. Hemen isiltasuna

objetu bihurtu da.

                  Louis, [1] artean jendaurrean zeundelarik

    erakutsi nahi nizukeen,

bai etxea bai lorategia ere: emakume eta Donegal-en [2] maitalea,

    zure perspektibatik nik ikusibakoak

antzemango zenituzkeen, eta era berean ikasle baten arretaz

    entzungo nire xehetasunak (adibidez

lau milia ekialderantz, oholesi batean, Babaria

    Karolingioa bukatu egiten zen, harantzago

nomada ezaguezinak) adiskide, aukera pertsonalez

    bilakatu ginen, baina patuak ordurako,

aldemen egin gintuen. Biok gramatikatzat jarauntsi genuen

    ongi mestizatutako ingeles barbaroa

Erromako erretorika eta Erromako grabetateari, hura bai

    ergelkeria jasangaitza, erabat makurtu

ez zitzaiona. Gure gurasoek, Horaziorenek ez bezala,

    ez zuten sudurra besoaz zintzatzen.

Ez ziren purpura-leinukoak, eta gure aurrekoak, ziur aski

    diru gutxigatik ero zitezkeen

menpeko haien artean zeuden. Halaxe munduratuak, biok,

    geure buruez kontziente bilakatu ginen

noiz eta Malory-k [3] egin antzera lokomotorak zaldun izendatzean,

    Ikasleek Zientziari kiratsa zeritzotenean,

eta Feudoa oraindik politikoki dibinoa zenean:

    biok ikusi genuen aztoraturik

isiltasunaren zakua, elizak hutsik, zalduneria

    abiatzen, Eredu Kosmikoa

germaniarra bihurtzen eta berez bertutean genuen fedea, izatera,

    hil egin zitzaigun, sekula baino gehiago

hor-kanpoko-bizitza ona da, miragarria, maitagarria

    baina aurrera, ez Hitler eta Stalin-en ondoren,

ez dugu inoiz geure buruengan sinetsiko: bai baitakigu, sujetiboki,

    dena dela posible.

                        Zuri, hala ere,

iazko udatzenez, Granusion-etik, gure lorategi hezea, irten

    eta soseguz Kezkaezaren Erresuman

barneratu zinenetik, balizkoek

    ez dizute ardura. Katarro hura

harrapatu ez bazenu sikira, ments ditugun zenduekin aisa

    hizketatzen gara, horratik: larridura gabeko horiekin

ez gara herabe, hala eta guztiz ere

    kartetan aritzea edo edatea

edo pariztaka ihardutea ezinezko denean, zertara jo

    kontzientziaren ahots bihurtu zaizkigun

horiekin hitz egitera baino? Aitzina, geltokitik

    ekarri behar ez den bisitaria zarenez,

zure eragina ongi hartuko dut edozein ordu eta lekutan,

    bereziki hemen, non izenburuok

POEMAK eta THE BURNING PERCH zure egile senaren

    lekukotza ematen duten, zurekin kolaboratu nuen

behin, beste behin Sinposio arraro batean

    keinuka aritu ginen berritsu batek

Alienazioaz ziharduen bitartean.

                                    Nor izanen litzateke,

    bere gogoz, ahozko kultura bateko bertsolari,

piromano alfabetatu gabe, lodi, eraztun

    donatzaile baten jai hordietan laudorio-bertsoak

inprobisatzera beharturik, edo mantenua Printze Barroko baten

    kasketaldien menpe eduki eta bere ipotxa

gisa libertierazi? Azken finean, pribilegiotzat joko dut

    trafiko izugarriaren artean

arte inpopular hau zerbitzatzea zeina ezin den bihurtu

    ikasteko zarata,

edo eskegi exekutibo garaileen estatus-ikur gisa

    ezin dena «akabatutzat» jo Venezia bezala,

edo laburtu Tolstoi bezala, egoskor tematzen baita

    berean, ignoratu ala irakurri: gure bezero

urriek, gutxienez, baladak egin ditzakete (krudela da

    herri garatugabeak ahaztea, baina

belarri gosea suburbanoaren optimismoa bezain gor dateke:

    sabelari hindu integroak bakarrik

mintzo zaizkio egiarekin). Arbasoek oraindik

    aditzeko gai den gure hondoaren bekaitz izan daitezke:

Nietzsche-k esan bezala plebeak gero eta

    sarriago daude, optimateak

gero eta ernaiago. (Egun, baita Talleyrand-ek [4] ere

    naif lirudike, hain gauza gutxiri

hartu behar zion neurria). Gustatuko litzaidake, ahal balitz,

    Goethe atlantiko ttiki bat bihurtzea,

harri eta eguraldiarekiko atxikimendu berdinez baina

    bere Gurutzearekiko ergelkeria barik, asperra batzutan,

Hitza, hoberenera, argi isilaren itzalezko oihartzun,

    bera ez den Egiaren lekukoa izan zitekeela bazekien,

nahi zuen Hitza Egia izan zedin, halaber, kantari frantziar

    huts saldo hori izateko

gai ez den bezala. Ez gara musikoak: Poesia sunda izatea

    ez da ederra, eta aspergarri izatea

ez da gizalegekoa. Limerick-ak [5] ere

    irakurgai mezpretxaezin beharko luke

minbiziz edo afusilamendu pelotoian heriotzaren zain

    dagoenarendako: (kinka horretan

ni ez nintzaioke inori mintzatzen ausartuko

    ez profetaren orroz

ez diplomatikoaren xuxurloz).

                                Gure misterioa barnetik

ezagutzen duzunez eta beraz

    gure etzangu bakartietan zenbat behar dugun

gure zendu onen laguntza, egun beltzetan

    izana, ezereza pila batean abandonaturik,

entitateeza denean kontsola gaitzaten,

    gure ezpain karrankari eta kalakarietako

iratxoak gurekin nahi dutena idaztean

    gure buruen sorgindura hauts dezaten,

ez gaizki hartu koktel-ordura arte

    nire alboan egon zaitezen eskatzen

badizut: Itzal maitea, zure elegiatzat

    zure pareko zeozer moldatu beharko nukeen,

ez monologo egozentriko hau

    baina onartzazu adiskide ginelakoz.

            6 - ETXEAREN GEOGRAFIA

Gosari ondoren azulejo

Zuriko txabolan eserita

Arabeek denok bisitatzen dugun

Etxea deritzoten honetan

Malenkoniatsuek ere

Goresten dute Andere

Natura, damaizkigun

Plazer arruntengatik.

Sexoa ametsa baino ez da

Hirurogeitamarretik gorakoentzat,

Ordea, bizarra egin arte

Utzitako gozamena:

Ahoaren atsegina sukaldariaren

Araberakoa da, baina

Hau sehaskatik hilobiraino

Bermatzen du horrek.

Pixontzia uztean

Entzuten dituzte umeek

Beren lehen gorespen

Hitz mundutiarrak amengandik:

Horretara, goiza gogara

Libratuz hastea seinale ona da

Gure heldu-bizi osoan.

Errebelazioa erreserbatuan

Etorri omen zitzaion Lutero-ri

(Gurutzegramak betetzen dira horrelakoetan),

Rodin ez zen ergela gero,

Bere Pentsalaria,

Sakonki kogitatzen,

Gizonaren komuneko

Jarreran zizelkatu zuenean.

Artistarentzat pribatu den

Egitearen ur-ekintza horretatik

Dator arte oro:

Beren egile-bizitzak aukeratu

Bideetako borroketan xahutzen dira

Des-narzisotutako zimaur-iraunkorra ekoizten.

Ez zuen Freud-ek asmatu

Idorreriaz jotako errukarria:

Bankuek fatxadetan

Posta-kutxak dauzkate

Gaueko Sarrerak diotenak,

Baloreak, solidoak ala likidoak dira,

Nazioen dibisak

Bigunak ala gogorrak.

Ama orokorra, eduki itzazu

Gure erraiak kupidaz

Zabalik bizi osoan

Buruak ere purgatu:

Emaiguzu amaiera eztia,

Ez bigarren haurtzaroa,

Handiputza, esfinter ahulekoa,

Hotel merkeren batean.

Manten gaitzazu gure estazioan:

Diruzale bihurtzean,

Goi-Pentsamendugintzara

Lerratzear gaudelarik,

Bidal ezazu irudi zapuzgarriren bat,

Pixagurez larrituriko Profeta

Handi baten min-karantza mina, esaterako.

(Ortodoxiak estolderia modernoa

Bedeinkatu beharko luke:

Swift eta San Agustin

Bizi ziren mendeetan

Sudurretako ongarri-

-Kirats ahalguztiduna

Eztabaida-gako erabakiorra

Zen Manikeoen alde.)

Gogoa eta gorputza

Egutegi ezberdinen ariora dabiltza:

Hona goizeroko bisita

Egin artean ezin utzi

Ditugu atzoko

Ardurak atzean

Kemen osoz aurre egin

Heldu denari.

            9 - LAGUNENDAKO SOILIK

Gurea eta ez gurea, apartatua

Adiskidantzari eskainitako aldarea bailitzen,

Hutsik eta isil urteko hilabete gehienez,

Gela hau bisitari gisa ekar

Dezakezunaren zain daukazu,

Zure bizitzako asteburu bat,

Aurrealdea traktorrek landu azukre-arbi soroz,

Atzealdea baso ordenatuz babesturiko etxe honetan,

Zure anfitrioi maratzek beren zereginei ekiten diete,

Herensugeak edo erromantzea aurkitzeko

Aukera gutxi duzu hemen: Drama premian bazeunde,

Ez zinatekeen etorriko.

Liburuak bai ditugula ia edozein

Literatur aldarterako, eta papera, gutunazalak,

Idatzi zalearentzat (seiloak maileguan eskatzea

Ez da gizalegeko):

Bazkari eta te tartean, akaso autoz txango bat,

Afari ondoren, musika edo berriketa.

Arazoak bazenitu (maskotak hil egin ohi dira

Amoranteak beti portatu ohi dira gaizki)

Eta aitortza lagungarri balitzaizu, entzungo genuke,

Aztertu eta aholku eman:

Aipatzeak min egitera,

Ez gara kuskusero izanen.

Erraza hasieran adiskidantzaren lengoaia,

Berehala ohartzen gara, zaila

Da ongi mintzatzen, sendirik gabeko

Hizkuntza, haurtzaindegi edo logelako

Mordoiloekin, kortesau-errima

Edo artzain prosarekin antzik gabea,

Eta, maiz mintzatu ezean, herdoildu egiten da.

Distantzia eta betebeharrek urruntzen gaituzte,

Baina ausentzia ez dadila hutsala suerta,

Gure elkartzeaz zinezko parada

Egingo badugu. Etorri ahal duzunean:

Zure gela prest egonen da.

Tum-Tum [6] erresuman gaileta kutxa

Ohe ondoan gau-mamurketa

Ziurtatzeko. Egun armak aldatu egin dira,

Eta apetitoen usadioa:

Hortxe ur-mineral botila, eki-bainuzale

Kaloria-zenbatzaileentzat.

Felicissima notte! Oheratzearekin bat

Dagizula amets atsegina, zaude ziur

Zure aurretik hemen lo egindakoa ere

Gustoko genuela,

Gure lagunartean

Ez dagoela zu bezalako bi.

[1] Louis: Louis MacNeice, Audenen belaunaldiko poeta.

[2] Donegal: Irlandako konterria.

[3] Malory: sir Thomas Malory (1408-1471), Arturo erregeren kondaira idatzi zuen idazle ingelesa.

[4] Talleyrand: politiko frantziarra (1757-1838); politiko intrigante eta azpijoko zalearen eredu.

[5] Limerick: Ingalaterrako herri poesia mota.

[6] Tum (edo Atum): arratseko eguzkiaren jainko egiptiarra.

MILA ESKER, LAINO

New York-eko eguraldira ohiturik,

dena Lanbroaren ahaide,

Zu, Bere Ahizpa aratza,

ahantzia zintudan zu eta zuk

Bretainiako neguei ekarritakoa:

sorterriko ezaguera badator atzera.

Presarentzat sapua daukazu,

gidari eta planen beldurgarri,

bolanteek, noski, birao dagizute,

baina zein pozik nagoen

Wiltshire-ko [1] paraje sorgindu hau

Gabonetako aste oso batez

bisitatzera ausartu zarelakoz,

ez dakidala inor barnera

nire kosmoa bildua denera

antzinako baserri bat

eta lagunartean, lau izaki,

Jimmy, Tania, Sonia, Neroni.

Kanpoan oro isil,

txori horiek ere bai,

beren odol lasterra

urte osoko kemena,

xoxoa eta birigarroa,

Zure erranairu palaguzkoari

haiek txio-txio alaiak,

oilar kukurrukurik ez,

ia ikustezin, arbol-kukulak

murmuriorik gabe hor, Zure

hezea tanta zehatzetan

hain iaio kondensatzen.

Barnealdeko espazioan

eroso, egoteran

oroitzak eta irakurketa,

gurutzegramak, kidetasunak, atsegina:

afari gozo batez ase

eta ardoz gogobete,

borobil gozoan eserita,

bakoitzak bereari utzita

bestearenari eutsiz,

dagokion arreta ipinita,

zein agudo sartuko garen ostera,

egun xerloak joandakoan,

gure hizki-mizki eta

lana eta diruaren munduan.

Udako ekiak ez du sekula

Egunkariek jaurtitako

tristura orokorra deseginen,

prosa labainkorrez oka egiten dute

gertakari lizun eta biolentoek

gu inozoegiontzat igertezinak:

gure lurra leku hitsa da, baina ez

maizter berezi honentzat,

hain lasaia artean hain alaia,

Mila Esker, Mila Esker, Mila Esker, Laino.

[1] Wiltshire: Ingalaterra hegoaldeko konterria.

IGERTEZINA BAINA MIRAGARRIA

Udaberria, hostoak kimutan eta txoriak kantari, hemen da ostera

nigan gogoratzeko ostera lehen Gertaera, lehen

jatorrizko Ustekabea, Behinola hori, noiz behinola kosmoaren

bazter ttiki bat aski bihozbera bihurtu baitzen

lehia aukera eskaintzeko, Sortzezko Sustantziaren batek,

hilezkor eta ahaltsu, talka itsuaren esperientzia ezaguturik

soilik, samingarri bilakatzeko ausardia

izan zuen, Izaki bat Mundu bat aldarrikatzen,

Ez-Izaki bat Izaeraz kanpo non Izana berritzen baitu,

askatasun berri batez, hazi, behar berri batez, hil.

Aitzina, bizidunentzat, Irauteak mudatzea esan nahiko zuen,

biak ere esistituz norberagatik eta beste guztiengatik,

betirako arriskuan.

                    Izotz-herensuge aidurrek

mugimendu geldoko dantza antzeztu zuten: kontinenteek erditik

pitzatu eta hordi egin zuten balantza uretan: Gondwana-k [1]

Asiaren behe-sabela jo zuen ostikoz.

Baina hondamendiek bakarrik bultzatzen dituzte esperimentuak.

Ohi bezala, egokienak hondatzen dira, sasi egokiek,

kolonizatu gabeko Hobietara migratzera porrotak beharturik,

beren egitura aldatu eta aurrera egin zuten (Gure arbaso sahatsuria

hatsaren hurrengo zen, baina ordurako aintzat zuen bere burua

gure handiskoek sekula lortuko ez duten orekaz).

                                                      Genetikak

adieraz dezake itxura, tamaina eta postura baina ez zergatik

dagoen hornituta psike bat pentsatzeari buruz pentsatzeko,

Forma eta Materia bereiziz, eta bere Irudiarekin deseroso

bizitzera halabeharturik, heriotz bikoitzaren beldur,

objetu asimetrikoen egile, desiratzaile,

Naturaren gramatikan sekula etxean ez dagoen linguista.

Zientziak, Arteak legez, olgeta dagi, egiekiko jolasa, eta

jokoek ez lukete akabatu beharko fermu gordetako enigma,

Zer da Bizi Ona?

                  Zuhurtziak ezer ez erosteko gaztigatzen dit jakina,

baina euren Izanaren Mito kontrajarriak alderatzen ditudanean,

ileordedun Descartes-ek azti mozorrotuak baino outrè-ago dirudi.

[1] Gondwana: plaka tektonikoen teoriaren arabera, hego hemisferioan izandako kontinenta: Afrika, Madagaskar, penintsula arabiarra, India, Ceilan, Tasmania, Australia, Hegoamerika eta Antartidak osatua.

PIZTIEI GUTUNA

Guretako, munduratzen

garen une beretik,

nahasmenduan eroritakook,

zehazki zeren atzetik gabiltzan

jakin ez dakigunok

eta are jakinminik ere ez dugunok,

ze poza jakitea,

zuek ez ikusi edo ez entzunagatik,

inguruan zabiltzatela,

hala ere zuetako gutxik

eskaintzen diguzue arreta,

gertuegi gaudenetan ezik.

Zuendako edozein lurrin da sakratu,

salbu eta gure usaina eta

manufakturatzen ditugun horiek.

Zein azkar eta trebe

burutzen dituzuen Naturaren manuak,

eta ez zarete inoiz

portaera gaiztoetara lerratzen

zorigabeko mentura

inprimaturen batean ez bada.

Jaiotzez manera oneko,

ez zarete ponpoixearren ibiltzen,

ez duzue zeharka so egiten,

ez duzue bizkar gainetik begiratzen

ezta beste kreatura baten aferetan

muturra sartzen ere.

Zuen egoitzak

eroso eta pribatuak dira, ez

tenplu handiosak.

Iraun dezazuen, zenbait bizitza hartu

beharra duzue, noski, baina ez duzue

sekula txaloengatik hiltzen.

Zuetako saloenekin alderatuz

zein zakar dirudien

gure jauntxojendeak.

Zergez aske,

ez duzue inoiz literaturgile bihurtzeko

beharra sentitu,

baina zuen ahozko kulturak

bertso eztiak ispiratu

dizkiete gure poetei,

eta, Jainkoaren berririk ez izanagatik,

zuen Eukaristia Kantatuak

gureak baino santuagoak dira.

Irrikak, esan ohi da,

arautzen zaituzte: nik deituko

nioke Zuhurtzia.

Mozart bezalako jeinurik

ez dezakezue sor,

ez eta halaber

Hegel bezalako ergel distiratsuz

edo Hobbes antzeko burutsu nardagarriz

lurra izurritu.

Zuek bezain agudo,

bihurtuko ote gara heldu?

Ez du horrela ematen.

Hartara, egun jabalgarri batean

bihurtuko gara

fosil ez baina lurrin.

Orain ezberdin,

akaberan zuekin elkartuko gara

(zein agudo dirudien gorpu orok berdin)

baina zuen auzia erabakita dagoela

jakin arren ez duzue nabarmentzen.

Horregatik ote gaude

gu etorkinok askotan

zuen errugabeziaz jeloskor,

baina inoiz ez bekaitz?

ARKEOLOGIA

Arkeologoaren pala

aspaldi hustutako

egoitzetan barna,

azaleratutako aztarna,

gaur egun eraman ezinezko

bizitza baten ametsa,

dagokionez froga dezakeena

baino ezin dezake esan:

hori bai zorioneko gizona!

Jakintzak baditu bere xedeak

baina barrundatzea ezagutzea baino

jostagarriagoa da beti.

Badakigu ordea gizonak,

beldurrez edo maitasunez,

serio hartu dituela Bere hildakoak.

Hondatutako hiriak,

bolkanaren jarioak,

uholdeak,

edo giza ordak,

esklabuak edo loria irrika dituztela,

nabari-nabaria da,

ia seguru gaude,

palazioak eraikitzearekin bat,

beren gobernariek,

sexu salokeriaz

eta gizenkerak baldarturik,

maiz aritu zirela ahozabalka.

Orduan hazi-zuloak

gosetea esan nahi ote du?

Txanpon multzoak urritu lekuan

hondamendi handiagoa

erabaki beharko ote dugu?

Akaso, akaso.

Mural eta estatuen bidez

susma dezakegu zeren aurrean

makurtzen ziren Zaharrak,

baina ezin da jakin

zein egoeratan gorritzen ziren

edo jasotzen zuten sorbalda.

Poetek erakutsi dizkigute beren mitoak,

baina nola hartzen zituzten?

Hor dago koxka.

Eskandinabiar zaharrek ostotsa aditzean,

benetan sinesten ote zuten

Thor mailuka ari zela?

Ezetz esanen nuke: apustu eginen nuke

gizonak mitoetan Ipuin Handietan bezala

pausatu direla,

beren egiazko ahalegina

errito ospakizunetarako

aitzakia galanta baino ez zela.

Erritualetan bakarrik

uka ditzakegu geure baitako arrotzak

eta zinez oso izan.

Erritual guzti horiek

ez ziren gozoak:

batzuk gogaikarriak dira.

Gurutzifikatuarentzat

ez dago gauza desatseginagorik

bera baretzeko egin triskantza baino.

CODA

Arkeologiatik

moralistak zera baino ez dezake atera:

hots, eskola-liburu orok

gezurra dioela.

Historia delakoa

ez da harropuzteko kontua,

geure baitako kriminalak

egina baita:

ongiak ez du garairik.

MADARIKAZIOA

Ilun zen eguna Diesel-ek

asmatu makina beltzuritik

sortu hinduenean, asmakizun bilaua,

kamara bera baino

biziotsuagoa, kriminalagoa,

izugarrikeria metalikoa,

gure Kulturaren karga eta kaltea,

gure Commonweal-aren [1] dolu nagusia.

Nola ausartzen da Legea

hasisha eta heroina debekatu

eta zure erabilera onesten, ego

eskas eta ahulen harropuzle hori?

Horien zaleek beren biziak besterik

ez dituzte kaltetzen: zuk pozointzen

dituzu errugabeen birikak,

bakea dardarazten du zure zaratak,

eta errepide mukuruetan egunero

makina batek hil beharra du zori nahasian.

Teknikari azkarrak, benetan

azala erori beharko litzaizueke lotsaz.

Zuen lan argiak harrigarriak dira oso,

gizona iritsi da Ilargira,

Konputagailuz ordezkatu ditu garunak,

eta bonba «dotore» bat ferra dezake.

Alimaleko eskandalua da

gu fabrikatzeko betarik edo

ardurarik hartu ez izana,

badakizue zein osabide behar dugun,

kirats eta burrunba gabeko

gurdi elektriko ttiki serio bat.

[1] Commonweal: hizjoko itzulezina, weal hitzaren gainean moldatua; hitzak esan lezake Ondasun-Publikoa nahiz Ubeldura-Publikoa.

DIENZEFALOARI ODA

Nola izan haiteke hain zakarra? Kaskezur berean

milaka urte elkarrekin igaro ondoren, ziur

badakiala dagoeneko Ni kortikal hori

    gezurti konpulsiboa dela.

Ez dik inoiz irakatsi, agi denez, piku hostoez

edo suaz edo goldeez edo mahastiez edo poliziez,

giltzapetzeak eta kuzkurtzeak ezin lurperatu dituela

    hiritar baten arazoak.

Egunero asaldatzen gaituztek fobia hogengarriek,

ameskaiztoek non gutaz trufaka ari diren eta autobusa ihesi doan,

baina oilo-azala, bihozpilpirak, atsekabeak

    ez hituzke horietaz harrituko.

Benetan hire laguntza behar dugunean, ez hago.

Sikira tronpetak gudara deitzean,

beren giharreak agindu larriz joko bahitu

    ZART LUNBAGOA!

EZ PLATON, EZ

Ezin dut irudikatu ezer

    ezatseginago Izpiritu haragigabea

izatea baino,

    ezgai mamurtzeko edo urrupatzeko

edo superfizieak ukitzeko

    edo udako lurrinak arnasteko

edo mintzoa eta musika ulertzeko

    edo ondoan etzana begiratzeko.

Ez, Jainkoak neronek aukeratu

    lekuan kokatu nau:

hain da alaia mundu azpi-ilargiar hau,

    non Gizakiak, arra ala emea izanik,

Berezko Izena ematen dion gauza orori.

Barrunda dezaket, horretara,

    Naturak Niri eman organoek,

nire glandula endokrinoek, adibidez,

    kexu izpirik gabetanik

egunean hogeitalau orduz itokarrean lanean

    neroni, nere Maisua, goza nadin

eta Neroni itxuroso egon nadin,

    (aginduak nik ematera,

ez nuke jakinen zer oihukatu),

    existentzia hau hain ezaguna izanik,

bestelako batekin amets dagitela:

    Bai, aisa suerta daiteke nire Haragia

Izpiritua hil dadin erreguka aritzea,

    Gorputz abail hau aske izan dadin

Materia arduragabea bihurtzeko.

ZENTZUMENEN JOLASA

        CHAMBERLAIN

Jaun-andereok

Gure taldeak zuentzat:

ZENTZUMENEN JOLASA.

        LEHENDABIZIKO ANTZEZLEA

Ukimena nauzue.

Ukitu, ukitu

Leunki ikasiko zenukete

Zein lazki naizen aske.

Hasteko, aholku hartu eta ez izan erretxin:

Izan intimo baina ez oso atsegin.

Fidelitatea-eta

Bihurtu zaizkigu trastetzar meta;

Egun ez da ohitura

Ohaide bakarraren aztura

Eta kastitatea ez da modakoa.

Ez ibili luzamendutan, baduzu eskubiderik,

Eraso eta kito,

Amodio berriketa barik;

Ze Kupido, Eros lez, badakizu seguru

Ez bazara zaharra edo baldarra,

Picadilly lanpetuko auskaloetan

Bai baitugu buru.

Forma fin bat ikustean, atzipetu

Eta ahal bada besarkatu,

Dela neska dela mutila.

Ez izan lotsati: izan ausarta, abila,

Bizitza laburra da, gozatu, beraz

Zure haragiaren ukiduraz

Laket duzularik:

Hilobian ez dago bizitza sexualik.

Horretan zure eskuek sexu-txangoak egitean

Barnera daitezke Naturak inoiz

Irudikatu gabeko testura berezietan,

Sorgin argiek

Ikatzez eta listuz

Labratutakoetan,

Grinak iraun dezan,

Talka, zulo, mokor edo txoko gabean,

Hain plastiko, malgu eta hotz,

Eta abar eta abar;

Eta trebezia taktilez lapurretan

Zabiltzala zeuregana ditzakezu

Jatorrizko sasi-foka larru puskak

Eta harritu benetako larrua dela ikustean.

Baina ez bada ziur, zure ustera

Zer esan nahi duten diotenean erakartzea

Edo soilik libertitzea edo babestea,

Jainkoarren, ez arrazoitan sartu

Modak hori erabaki baitu,

Eta ez duzu galdu behar gizalegea:

Bost axola zure ustea, ez ordea zure jokamoldea:

Sentimendu eza ez da ezer, gizalege eza grabea.

Nazio garatuetan

Badituzu eskura

Ukimenezko zentzazio

Berri anitz eta anitz,

Ezezagun laborarientzat,

Ez jo, ordea, denak atsegintzat:

Krisketa hautsia ukitzean

Bapateko zartakoz gakotuko

Zaizkizu atzaparrak;

Baina ezin ditugu gibelatu erlojuak:

Ez baita konfortaren afera

Kalefazio zentrala

Eta berogailuan ur beroa dagoela

Jakitean poztea.

Beraz egun beroetan

Freska dezakezu bekokia

Bentiladore elektriko baten

Haize kirriaz.

Kupidoren aurpegian irribarre sentsuala

Nabari da apar bainuak dauzkagulako;

Ez da xaboirik

Hain garbialdi goxoa opa dezakeenik:

Lotsagarria da hilobian ez egotea halakorik.

        BOSTAK BATERA

Mild und leise

Askozaz hobea

Izango ez bazina

Babesik gabea:

Ez da hormarik ez murrurik

Gorde zaitzakeenik.

Zergatik ez izan zentzumen gabea?

        BIGARREN ANTZEZLEA

Dastamena nauzue.

Dastatu, dastatu

Nire ABCtik

Itokarrean elikatu.

Kontuan hartu ez dela liskarrik Dastamenaz

Nahiz maiz bortxatua, aratz naizela.

Orain arbuia nazakezu izan beharko nukeena ez naizelako:

Ni naiz naizena izango nintzatekeena naizenean:

ad. belarra banintz enbortuta egongo nintzateke,

Kizkur eta urrezko jaio banintz, indartsu eta margul,

Ura eta otso odola izango nintzateke ardoa lez, arrain

Tropikala banintz zurrun izozturik ailegatuko nintzateke,

Pilaz ibiliko nintzateke txita banintz,

Eta esponja banintz xerretan nintzateke ogia lez.

Gizona ezkontzera limurtuko lukeen otordua banintz

Kexatuko nintzateke «Ganora ederra?»

Janarazi azienda, entzuna dut, baina sabelera irristatutakoa

Bost axola zaio Telebistara kateatuta dagoenari;

Eta izango banitu asmo askozaz erotikoagoak

Esan beharko nuke Kupido bihurtu dela makrobiotikoa;

Eta urrutitik badirudi hamabost

Gerturatu, dastatu eta zaporea, bost.

Baina ni neu ote, oinazea aurkituko nuke Ezkaratze honetan,

Nola egin nezake kanta hutsaren hurrengo izanik?

Haragi errea izanen naiz, eta nire gonbidatuak

Jakiak gurtzen dituzten txiroak badira, Dry Martiniz itoko ditut;

Eta txonklo pisuak jantzi eta dantzatuko ditut irradiak,

Elizabeth David kuttuna eta Jane Grigson maitea:

Oi andere zoragarriak dira, baina latak zabaltzeko orduan

Ez dago, denetan, guk adina zalaparta egingo duen neskarik.

Sakerreak kexa daitezke enantza gabeko atso ahula naizela,

Inbidia zikina, bitaminatsu naizelakoz.

Zuretzat geza baldin banaiz, eznaturala eta lotsatia,

Ketchup bota, edo soy.

Eta Natura gosetiak, ongi-goxotu tarta horrek,

Gonbidapen gabe iritsi eta A-La-Carte jaten duenak,

Ekar dezala Glutinatoa jatorra bada:

Izan ere, bera han baitago usteltzeko eta hondatzeko,

Hilobian zu zahar hori jostalari afaltzeko.

        BOSTAK BATERA

Mild und leise, etab.

        HIRUGARREN ANTZEZLEA

Usaimena nauzue.

Usaindu, usaindu

Jakin dezazuen usain dotorea

Nolakoa den.

Eman dezagun emakumea zarela, hoberenaren bila:

Hasteko uste dut

Emakumeen liberatze aldeko ala kontrako izanik ere, armak

Zorroztu eta gizona bezala bizarra egin beharko zenukeela.

Gero dutxa, makilajea eta dirua zeren, maitea, badakizu

Bachelor's-Offer ez dela B.O.ren [1] laburdura

Eta zain duzun jaun horrek, kosta lain kosta,

Hartuko zituen neurriak ke eta kiratsen kontra;

Bere keek ardoaren usaina estal dezaketela

Kontuan hartu ez badu, ez da zure afera:

Pinu baso laurden bete bezala sundatuko du

Kupidok eta zuk zein apaina den ikus dezazuen.

Ongi,

Ederki

Baina zuk zer, nolako usaina beharko zenuke?

Izan badira lurrinak basoko loreetan, jakina,

Baina egin dezazun aitzina,

Naturak eman beharko lizukeen atxona lortzeko

Beharko duzu zerraldoan sartu ahal baino lore-sorta gehiago.

Beraz, izan esaneko,

Orain usain-gabetua zaude

Eta perfume baten xerka;

Sudurra, nahiz zirt-zart batean erasotu,

Ongi sintetizatu horrek liluratu dizu.

Eta dortokaren primadera ahotsez kantari

Otoitzean naiz ari,

Zuk ordea zeure burua

Lainoztatzen duzu arrain arrautzak

Ernaltzen arituko baitzinen;

Eta zuk xitatu kumea

Abia daiteke xistu-mistuka

Ibaian behera

Arrantza ona egitera,

Amets baten ufaldi

Exotikoa,

Narkotikoa,

Zirrimizkerientzat, txikikerientzat

Lau maradiko gauza ordez, errealekoa.

Oi!

Beraz

Boterea, afektoa eta harrapakina nahi badituzu,

Kuttuna, edozein usain ukan

Salbu eta zeurea.

Naturala eta pertsonala izateko bezain ero bazaude, gorde

Dirua eta izan Natura Amaren mirabe sutsua:

Erakutsiko dizu hilobian denok bezala kirastuko duzula.

        BOSTAK BATERA

Mild und leise, etab.

        LAUGARREN ANTZEZLEA

Entzumena nauzue.

Entzun, entzun

Zuen soinu aratza niri bezain

Ezti zaidala frogatu.

Bizitza malenkoniatsua denean, oi

Izeki zure Stereo hori

Eta igo bolumena:

Musika bigunak negar arazten digu.

Txorien kantuak serafiko dirateke

Baina, hala ere, kuttuna, ezin aldera daitezke

Hiriko trafikoen marrumarekin

Edo aireratzean Jet-hegazkinaren

Alimaleko abarrotsarekin.

Zure motorrean

Ministeritza parean zoazenean,

Jo berandu zabiltzala

Azeleratu, azeleratu

Erakutsi ehun-ordura

Zure dezibelio burrunba,

Ezen, azken honetan

Jainko ospegabeko

Gizajoarentzat, Kakofonia

Baita bere Teofania;

Eta Kupidok, bake eta lasaiaz asperturik,

Suspirio dagi matxinadagatik.

Beraz, maitaleak, bete birikak

Eta astindu mihiak

Egin hitz, hitz, hitz, hitz

Transistoreekin zabiltzatelarik.

Zeren musika lasai-zale

Gutxiengo ponposo horrek

Irtenbide bakarra baitu:

Trapensea edo Moja bilakatu.

Doazela. Aupa, neska-mutilak,

Zarata gehiago, gehiago!

Egin garraisi ahal bitartean eta gorde

Zuen isiltasuna hilobirako.

        BOSTAK BATERA

Mild und leise, etab.

        BOSGARREN ANTZEZLEA

Ikusmena nauzue.

Ikusi, ikusi

Egin eskena atsegina

Bizi optikoaz.

Mendi bat, aitortu beharrean gaude,

Ez da harrigarria gaur;

Malkortegi bertikalek,

Gora eraiki apartamenduek,

Harritzen dituzte

Egungo begiak:

Bloke karratu bakoitzak

Konplikatuegi egiten du

Gotikoa edo Barrokoa,

Data gabeko katedrale guzti horiekin.

Honenbestean hitz inprimatuak

Absurdoa dirudi dagoeneko;

Gaizki-ulertzea da errazena,

Eta hori da zenbaitek dagiena.

Orain snob batek soilik

Har dezake

Liburu bat zabaltzeko lana,

Bizitza hain hurbil eta erreal

San Francisco-tik Ceilan-era

Ikus dezakenean.

Fikziozalea baldin bada, ordea,

Zinemak kontatuko dizkio

Ipuin gorenak,

Eta Moda iragarkiak ere badauzka

Aldizkari distiratsuetan

—Adats luzeko neska-mutikoak

Kolore bizietan—

Zuribeltz hura bai aspergarria.

Mundu berria da, beraz

Ordua mundu bizitzeko

Grezia edo New York edo Paduretara bidaiatu.

Kamara lentetik zehar ez bada

Ez begiratu ezer.

Bai, zorioneko gara: geure

Arbasoek gautzean

Kandela edo gasez

Moldatu behar izaten zuten,

Guk indar-elektrikoaren

Alegrantzia daukagu,

Gelak argi ditzakegu

Eta Ilunbeak uxatu

Ehun batioko, azkenean,

Milaka bonbilez.

Eta Kupido, itsua deitua,

Bista txarrekoa

Baino ez da

Eta maite du bizitza argitsua,

Gezi-xedera nor daukan

Jakitea nahiago baitu:

Kandelak pindarka

Agudo itzaltzen dira eta

Gogoratzen diote Platon-en haitzulo hura

Eta hilobiko itsutasuna.

        BOSTAK BATERA

Gure ikuspuntuak dira arbuiagarri

Zuretzat eta eztabaidagarri,

Onartu, mesedez, ulergarri

Direla eta, noski, hunkigarri.

                        Agur!

Zahartxoago bihurtzean

Aurkituko duzu Isoldak bezala:

«Elkar maitatu eta hil beharra.»

(Herio sartuko da atzetik besteek ikusteke. Besoak zabaldu eta aurrera begiratuko du)

        CHAMBERLAIN

Entzule maiteok, gaur gauean entzun

Duzue bost antzezleek ziotena

Gure bost zentzumenen gainean,

Zeintzuen bidez baitakigu bizirik gaudena:

Ukimena eta Dastamena eta Usaimena

Hala Entzumena nola Ikusmena,

Eta beraiek antzeztutakoak

Gaurkoak irudi arren jada atzokoak.

Kupido, jainkoa, ados dago,

Baita zuek ere, ziur nago,

Guztiek egia esan dutena.

Hots, hauxe da morala, eurek esana:

Jo ta ke, jo ta ke, jo ta ke, hil arte.

[1] B.O.: hizjoko itzulezina; Bachelor-Offer itzul liteke Ezkontza-Eskaera bezala, baina B.O. laburdura Body-Odour adierazteko erabili ohi da, esan nahi baitu Gorputz-Usaina.

ESKERRIK ASKO

Nerabe nintzenean uste nuen

padura eta basoak sakratu zirela:

    Jendeari nahikoa profanoa neritzon.

    Ondoren, poemei ekin nienean,

Hardy eta Thomas eta Frost-en

    oinetara nintzen.

    Maitemintzeak aldatu zuen hori,

azkenik, banuen Norbait inportantea:

    Yeats laguntza zen, gauza bera Graves.

    Gero, ohartzeke, ekonomia

papurtu egin zen supituki:

    han zegoen, irakasteko, Brecht.

    Azkenean, Hitler eta Stalin-ek

ileak tentetzeraino egindako gauzek

    Jainkoaz pentsatzera behartu ninduten.

    Zergatik nengoen ziur oker zeudena?

Kierkegaard basak, Williams eta Lewis-ek

    gidatu ninduten ostera sinesmenera?

    Orain urteetan heldua

eta etxean paraje jori batean,

    Naturak erakartzen nau atzera.

    Zein dira behar ditudan maisuak?

Bada, Horazio, trebeetan trebe,

    Tivoli-n [1] erlazain, eta

    Goethe, harrien miresle,

sumatu zuena —sekula frogatu gabe—

    Newton-ek Zientzia bidez okertu zuela.

    Bihotzez hausnartu izan dut Zeuetaz:

ez nukeen moldatuko Zuek gabe

    nire lerrorik kaskarrena ere.

[1] Tivoli: Horazio poetak (k.a. 65-8) udak iragaiten zituen hiria, Lazio eskualdeko Erroma probintzian.

HERIO ONDOAN ERREZITATZEKO

Jaun-andreok, burutu duzue progresorik nabarmenena,

    Eta progresoa, konforme, bedeinkazioa da;

Aparka daitekeen baino auto gehiago egin duzue,

    Soinuaren muga hautsi, eta berehalaxe

    Musika-kutxak paratuko bide dira Ilargian:

Baina mesedez, gogora ezazue, oroz gainetik,

Ni, Herio, beti izan eta izanen naizela Kosmokrata.

Gazte eta ausartekin libertitzen naiz, nik nahieran,

    Mendizalearen urratsak harri pitzatuaren gainean,

Itsaskirriak daramatza igerian dabiltzan mutikoak,

    Beso lokartura doa armiarmaren ziztada:

    Beste batzuekin itxoiten dut zahartu arte

Nire apetaren arabera eragin aurretik

Koronaria hari, tumorea honi.

Zabala naiz erlijio eta arrazekiko;

    Zerga-aitorpena, mailegua, anbizio soziala

Bost axola niri. Buruz-buru topo eginen dugu,

    Zure medikuaren botika eta gezurren gainetik,

    Beztitzailearen eufemismo garestien gainetik:

Westchester-eko emaginak eta Bowery-ko arloteak,

Biek ere nik jotako airera dantzatuko dute.

AUDEN-EN LANAK

1928: Stephen Spender, Audenen lagunak edizio pribatu bat argitaratu zion: Poems.

1932: Irakasle lanean ihardun bitartean plazaratu zituen The Orators eta beste hogeitamar poema labur, eta hurrengo urtean The Dance of Death antzezlana.

1934: Poems liburuaren argitalpena Estatu Batuetan, The Orators eta The Dance of Death barnean direla.

1935: Christopher Isherwood idazlearekin batera idatzi eta kaleratu zuen The Dog Beneath the Skin antzezlana. GP.O. Film Unit-entzat script eta zuzendari laguntzaile lanetan aritu zen.
      Thomas Mann idazlearen alabarekin ezkondu zen, Erika Mann-ekin, honek nazionalitate britainiarra lortu ahal izateko.

1936: Look, Stranger! argitaratu zuen (Estatu Batuetan On this Island titulua izango zuena), eta baita ere The Ascent of F6, azken hau Isherwoodekin batera idatzia.

1937: Louis MacNeice poetarekin Islandian izan ostean, Letters from Iceland argitaratu zuten bien artean.

1938: Txina, Japon eta Estatu Batuetan barrena Isherwood-ekin batera bidaiatu ondoren, plazaratu zuten On the Frontier.

1939: Bigarren Mundu Gerra bastear zelarik, New Yorkera joan zen Isherwoodekin. Han kaleratu zuen Journey to a War.

1940: Another Time.

1941: The Double Man.

1944: For the Time Being.

1945: The Collected Poetry liburuaren argitalpena, gero 1950ean Collected Shorter Poems 1930-1944 izenburua hartuko zuena edizio ingelesean.

1947: The Age of Anxiety.

1951: Chester Kallman-ekin batera idatzi zuen The Rake's Progress libretoa, Stravinsky-ren musikan oinarritua. Nones argitaratu zen.

1955: The Shield of Achilles.

1960: Homage to Clio.

1961: Stuttgart-en estreinatu zen Elegy for Young Lovers, Kallmanekin batera idatzitako libretoa, Hans Werner Henze-ren musikan oinarritua.

1962: The Dyer's Hand.

1965: About the House.

1966: Salzburg-en estreinatu zen The Bassarids libretoa, Kallmanekin idatzia, Werner Henzeren musikan oinarritua.

1968: Collected Longer Poems eta Secondary Worlds.

1969: City Without Walls.

1970: A Certain World.

1971: Academic Graffiti.

1973: Brussela-n estreinatu zen Lover's Labour's Lost libretoa, Kallmanekin idatzia, Nicolas Nabokov-en musikan oinarritua.
      Forewords and Afterwords argitaratu zen.
      Irailaren 28ko arratsean Viena-ko Palais Palffy aretoan eskaini zuen azkeneko poesia errezitala. Biharamunean hil zen.

1974: Hil baino lehen idazten ari zen liburua plazaratu zen: Thank You, Fog.