JOXE AUSTIN ARRIETA

Poesia kaiera

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2001 Joxe Austin Arrieta

© edizio honena: Susa

Lehen edizioa paperean: 2001

Edizio hau: 2018ko abendua

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Poesiarekiko harremanen ondorio izatea da, neurri batean, Joxe Austin Arrietak eskaini digun poesia berezi egiten duena. Tituluek adierazten duten bezala («neurtitz neurgabeak» / «bertso-paper printzatuak» / «graffitien ganbara»...), Arrietak jarrera apala hartzen du bere liburuekiko, poesia ideal baten arrastoan balebil bezala edo ahalke bailitzan eredu gorentzat dauzkanen alderako. Juan Mari Lekuonak esana du poesiari egiten dion omenaldia ere badela, autore honen jardun poetikoa. Arrietaren poesiak oihartzun asko dakartza, baina ez asmo kultista batean. Poeta honen inter-testualitateari ezin zehazkiago zeritzon Lekuonak berak «intra-literatura», testu berrian txertatzen dituelako bere tradiziotik, herritik nahiz kultutik, jasotako edertasunak. Esan liteke klitxe literario berriak sortu nahi dituela, unibertsal egin nahi dituela gure poeta zaharrak. Eta hain ohartua da hautu hori non Arrietak ez baititu besterenak hain ohikoa den titulu azpirako edo bariaziorako ai tzakia gisa erabiltzen, poemaren beraren gorputzera ekartzen ditu, eta beti ere bereak ez dituela ulertzeko moduan, era esplizitoan maiz. Azken liburuan, bestalde, omenaldi hori poeta garaikideetara zabaldu du nabarmen. Poesiaren poesia ote dugu hau? Ez noski. Omenaldi hori gomita da, erakustegi, kitzikagarri. Ez besterik. Gure ondarearen barruan kokatzen da poeta, haren zordun deklaratzen da, eta ahalegina egiten du euskal literatura mundu erreferentzial baliagarri bat izan dadin. Poesia funtzional bat proposatzen ote zaigu orduan? Are gutxiago. Poetak ezagun du gozatu egiten duela besteren testuetan —idazle gutxik duten eskuzabaltasunez aitortua— eta nahi lukeela irakurleak ere plazer hori hartzea, baina Joxe Austin Arrietak bere mundu propioa isla tzen du poemetan: nerabearen tristura, zapalduekiko atxikimendua, egunerokoaren hastioa, maite-poza, abertzaletasunaren mindurak...

      Lanketa handiko poemagintza dugu hau maila formalean. Baliabide linguistiko anitzen jabe, Arrietak arta bereziz aukeratzen du hitza, adierazi nahi lukeen huraxe, ez antzeko zerbait, adieraztearren. Irudien sorkuntzan oso kon tzientea bada ere, hitzen arteko loturek eta hots kidetasunek halako zorabio surrealista bat eragiten digute batzuetan, errezitatuan areago tzen dena. Hiztegi mailako aberastasunari neurriaren ardura gainera tzen dio. Bertso librean kadentziaren sena ageri du, perfekzio handiko estrofagintza saiatzen du neurtuan. Eta eraikuntza linguistikoaren azpitik beti ageri du sentimenduen indarra, «zergatik maite ote dituen» jakin gabe maite baititu zenbait bazter, pertsona asko, zapaldu guztiak.

KOLDO IZAGIRRE

Joxe Austin Arrieta (Donostia, 1949) filologoa da ikasketez, eta bankaria lanbidez. Kargu politikoak hartu izan ditu kulturaren eta euskararen alorrean. Bi narrazio liburu argitaratu ditu (Termitosti-Bidaia eta Labur aroz), eta beste bi nobela garrantzitsu (Abuztuaren 15eko bazkalondoa eta Manu Militari). Itzulpengintzan eredugarri aitortua dago bere Hadrianoren oroitzapenak.

Argi mehe hau

Argi mehe hau

   daratulu xuria

       itsaspeko zokoen azterle

                linterna

                        behin-behineko

                        nagi eta eten

                                           korra

hondartzan jasoriko

xirula kamuts

       herdoildua

uhinen laztanetatik ere

           iraitzi eta

           lehorreratua zaren

           fetitxe absurdoa

Gorroto zaitut

         maitea

     zure erakarmen kixkalgarritik

     behin oratu zaituen

              eskua

     aldendu ezin badut ere

Gorroto zaitut

     eta egunen batetan

     leizazulorik sakonenera

           jaurtikiren zaitut

                   xorimalo mamutzar hori

     erroitzik larrienera

             amilduren zaitut

                        xaguzahar odoltsu hori

                        nota deslotuzko tresna arraroa

                        irudi ziztakorren iluntegia

                        altxorrez zamatua dirudizun

                                      hilobi-ontzia

                   goizaldeko tren ulukarien

                                         ahizpa zurbila

                       bidaztien oztopa harri

                       itsastarren zurrunbilo

                       jauregi lainoztatu

                       eihera alfer goroldiotsu

                       ardo-ozpinezko upel isil

                       abaro sukartsu

Gorroto zaitut

        zu

      argi mehe hau

      daratulu xuria

            zaitudan hori:

                  poesia maitea

1982

Bekarte hegazti desiatuek

egarri dudan bihia

harea kamuts honetarako

golde zuzenezko hazia

zuhaitz lerden abarotsuetan

zoritutako bihia.

Nire ezpainak ernari bitez

ur-latsaren amodioz:

hura laztanduz nire musuaz

lats-harriko goroldioz

ta oskarbi leunen estalkiak

galduriko hodei-lainoz.

Ugabera jolaskorren gisa

nabilke jauzi-murgilka

oihaneko usain hezearen

urrun-zantzuei segika:

ur berean urkide zaituzket

zu, ene perla-mertxika.

1982

Kopla galaiak

Ilargiak du gandua

ikus izarren gorua

zu bezalako neskatsek dute

zorabiatzen burua

Mertxikak hezur gogorra

arin hegan istingorra

beltxaran: zure gerri zalua

nire sukar eta lorra

Umotu da okarana

dager mardul'ta otzana

zure bularrak nire ametsa

urrun katigu darama

Ederra udan hostoa

naharo dago basoa

zure sutean kixkal-xamurra

nire maitasun-lastoa

Erbia jauzika landan

zezena urduri langan

nahiago nuke, sorgin, ahal banu

zurekin jostatu galdan

Haritzak gogor ezpala

pagoak zabal itzala

gogo etsiaz dagizut neure

azken agur-diosala

Mendian zital bisutsa

oihan-bakardade hutsa

han nagoela nahi izaten dut

hiriko hotsa eta hautsa

Iturritik dator ura

elkitzea bai tristura

pausalekurik ezin ukana

bidaztiaren malura

Ederra elur-maluta

jantzi hauskor xuri du-ta

bizi naizeño ez da galduko

nik zutaz dudan gomuta

1982

Deithorea

«uda-ilunabarrerantz abiatu nintzen

                           amodio urrun baten mirra mingotsa

                           ostertz zabal sukartsuan erretzera»

                                            (A. Machadorenetik)

Hiria zeharkatu nuen

           autoen ihes-hodien gaindi,

nire amets triste baten

           kondaira tristea

           isladatzen zuten

           bideko hainbat itzal

                               zurrun

                                      higikorrek:

                     semaforoz bazkatu ziren

                                nire begi-leizeak,

                     deitorearen zimurrek

                                        zidaten

                                            ilea urdindu

                     ahalkearen horzkadek

                                       urratsa nagitu.

Eta han

           hiriaz bestalde

           ijitoek aterbe duten

                       eremu helkorrean

                       irazeki nuen

                                 su motelean

                  ehortzi nuen

           gaztaroko irri urria.

1982

Maitasun-agerpena

Maite ditut

        kaleko errautsaz

                apur-apurka

                        pozoinatzen diren

                                uso grixkarak

Maite ditut

        hiriko satsaz

                lohi-uholdeaz

                        aspaldi hil ziren

                                amoarrain zilarrezkoak

Maite ditut

        zakar-poltsetan

                gosez marruka

                        aztarrikatzen duten

                                katu dohakabeak

Nire etxe-hormako

                        huntz hostoei

                                darizkien

                        azken euri-tantak ere

                                                maite ditut

                eta sekulan ez dut ulertu izan

                zergatik maite ote ditudan.

1982

Ostatuko neskatxaren koplak

Isildu zaigu eguna

larre ondoan asuna

zure gomuta saminagoa

bihotz nereko kutuna

Eperra garitzan kanta

ehizeko zakurra zaunka

teilatu gorriari dario

nigar eta odol tanta

Belar gainean bildotsa

haizeak leun du hotsa

etsai-urratsen zarata hitsa

gorrotoaren ostotsa

Oilarrak harro kalparra

zezena ez da koldarra

Espaina aldean preso daukate

nire senargai zangarra

Ibaia dator uholde

haizea uraren golde

euskal andra gizonen odola

ez da ixuriko debalde

Eder basoan haritza

pagoa lerden bortitza

bazter hauetan zenbait jaunskilok

errez jan ohi du bere hitza

Sagarrak daude ustelak

mikaztu dira upelak

lehengo aldean orain gara gu

abertzale txit epelak

Euriak mardul dario

elurrak dirudi liho

nire bihotzak ez dezaizuke

sekulan esan adio

Artoa zaigu zoritu

sagarrondoak gorritu

zu noiz itzuli itxaropena

ez zait gogotik akitu

Oreina intzatan bipil

usoa hodeitan umil

etsai ankerren zitalkeria

herrian nagusi dabil

Udako sasoiak uzta

larrean eder hirusta

nire bularra zuk laztan ezik

ximelduriko masusta

Usoak dira igaro

basoak dirau oparo

nire magal gozoa dukezu

zatozkenean abaro

Zelaiak badu hesia

ereina dugu hazia

nire erraietan ernatuko da

askazi ezin-hezia

1982

Musika: Oskorri

«Espetxekuarena»

(Joseba Sarrionandiari)

Urrunera eraman hinduen

               lagun

                   gaueko tren erdiragarriak

                        basa eta hiri mortuz

                        —ulu sorgor, ziztu antzu—

                        : Herio-hurren geltokira.

Hor

     orratz-zain maingu-herren

                      burhezur hutsak

                           bandera beltz listua

                                 nagiki astintzen du.

Hor

     orratz bakarreko erlojuak

                              beti

                           jalgitzeko destenore bera

                                        markatzen du.

Hor

     orenik gabeko karilonak

                        aldiro asaldatzen ditu

                  hondamendi-etxolako

                           teilatu-hegalean

                  kristal hautsizko

                           leiho-ertzetan

                  burdinbide herdoilduetan

                                   eta

                  ur-biltegi hustuetan

                                           pausaturik dautzan

                                                                   saiak.

1982

Aitaren heriotzan

Mila bederatziehun laurogei urtean

irailak hogei egun, goiz triste batean

aitak azken arnasa, guk lehen malkoa

itsasontzi herbala ekaitzak jan zigun

nik ez dakit zergatik, sorgor eta ilun

haserraldi gogorrez nedukan gogoa

                                         «Ni naiz kapitan pilotu

                                         ni naiz kapitan pilotu

                                         neri behar zait obeditu»

Bi hilabete luze eduki zintuzten

konorterikan gabe, taupadak irauten

hilik bizitzen-edo, egia esanaz:

zerua irabazteko omen aproposa

—hala nola arantzak dituen larrosa—

Jainkoak hala nahirik tortura jasanaz

                                         «Bestela zenbaiten kasketa

                                         binbilin-bonbolon behera

                                         buruan jartzen bazait neri

                                         binbilin bat eta bonbilun bi»

Ikara dut bihotza gogoratutzean:

bazen tresna zantarrik zure hil-ohean!

oxijeno-hodiak, gernu-maxkuriak

erizain-medikuen rutinazko xera:

hain axola han bertan doana hiltzera

nola harakinari bildots-axuriak

                                         «Eragiok Xanti arraun horri

                                         Eragiok Xanti arraun horri»

Denok ginkoazkizun ahal zenaz zaintzera

emazte'ta senide, ohe-bazterrera

zuk begiak gugana kontsolamen bila

ote gintuzun baina inor ezagutzen?

guk ikusi ezina zenuen somatzen:

azken bakardadeko mirabe zurbila

                                         «Ontzian dabilenian

                                         ontzian dabilenian

                                         marmariozka gehienian»

                                         ...........

                                         «Ezeren bildurrik ez du

                                         Ezeren bildurrik ez du

                                         sekulan ez da ikaratu»

Hura zenekusan bai, hura seinalatuz

altxatzen zinen inoiz besoa luzatuz

zure sasoi oneko oroitzak gogoan

arrantzoan zenbiltzan —izurde zaurtua

borroka etsituan sarean lotua—

marrazoaren kontra gogor erasoan

                                         «Txit beltza da kapitana

                                         txit beltza da kapitana

                                         dirudiena alkitrana»

                                         ...........

                                         «Barkua da oso fina

                                         barkua da oso fina

                                         dirudiena bergantina»

Inoizko ontzi eder ezpal-hondakina

kila zulaturiko bergantin arina

hondartza-bazterreko balea itoa

izotz-eremuek hautsitako branka:

heriotza azkenik zure ate joka

otsein barrendaria, mirabe harroa

                                         «Pipa badu ezpainetan

                                         pipa badu ezpainetan

                                         ez da beldurtzen sekuletan»

                                         ...........

                                         «Bizar luze gorrixkara

                                         bizar luxe gorrixkara

                                         holandesaren tankerara»

Amaren nigar mingots guk ezti ezina

apaizen komeriak, hileta samina:

sofrikarioaren goraipu ergela

zeruan omen zaude, kontsola gaitezen

gizona duintasunez noiz bizi izanen?

noiz heriotza amaia labur'ta epela?

                    ...........

            Aita, zure gomutak

            nau guztiz iluntzen

            bertsoa zait hausten

            naiz atsekabetzen

            Wikingo zaharren antzo

            —amets egin nuen—

            ontzi sukartuan

            itsas zabalera

            bazindoazela

            zure maite ixilaren

            musu errauskorra

            ezpain zurbiletan

            gozo dastatzera

                                           «Horra adirazi dana

                                           horra adirazi dana

                                           nolakua zan kapitana

                                                               ka

                                                                   pi

                                                                       ta

                                                                           na»

1982

Ez diot haizeari utziko

baretu arte igurtzi zaitzan,

ez diot onartuko

bere esku hautseztatuez

zure begi erraldoi horiek,

        leize eroz sakonduak,

itsu ditzan.

              Zeren eroa baitzara,

              eztarrian sumendi baten jabe

              zarelako,

              eta errautsak astiro,

                       zotinik gabe, emeki

              dirakitzazulako eta

              edozein gauez

              zure habuin-adatsa

                       elur eta

              edozein goizez

              gure planeta hau,

                       ustekabean,

                       usategi dirdaitsu

              bihurtuko zaizkigulako.

              Zeren txoria baitzara,

              barnetik, barnetik oso

              hazten zaiguna,

                       hazi eta hazi ari zaiguna,

              harik-eta bere luma gorituek

              ahoa kilimatzen diguten arte eta

              harik-eta bere kanta ia soraioak

                       ukiezinak uste genituen

                       gailurrak oro dardarati

                       bihurtzen dituen oihu irakindu bat

                       jaulkierazten digun arte.

Horregatik, gautzan eremu helkorrean,

                  zure gomuta iorandua dugu lagun,

                  gomuta bizia,

                  ezein ezpainek

                  ezein ametsek

                  pairatzen dakizun ezein oinazek

                  harrapa ezin zaitzakeen

                  gomuta bipila,

                  soilki tristura-laino mehe batek

                                        begietara gandutua.

Garaitezina baitzara, ene adiskide itsaso,

zugan baitatza gure soa

arraiki argitua,

dakusagularik

nola nahi zaituzten mendera eta

nola, ikertezina baitzara,

ahalegin alferretan ahultzen diren

                              aurkitu nahi zaituztenak oro.

1986

Euriak ere baditu begiak, arrain erailduak,

makar eta sasi-hortzak ere baditu,

zizare-goroldioz estalitako

bere larruaren gainean.

Iratzarri eta berehalaxe loak hartzen gaitu

berriro, maite,

euriak lurra

bere ile horiz

urratzen duen bitartean.

Hotzak dakar bere ke amai-ezina

hondar zaharkituzko leze heze honetara,

hemen gautza,

sabeleraino

zilar ugertuzko zirla-oskol zurrunez

abaildurik,

eta aldiz itsasoa ere badator

bere guardasolik gabe,

nik ez jakin zertara,

baina denborak ateak oro

hertsirik ditu.

Hemen barruan

—ez dago kanporik, ez dago barrurik, euria bakarrik—

denak du goroldio eta

arrain urtuen hatsa,

ez dago beste argirik

bere ahots lakartua

borborrean jaulkitzen

duen kea baizik, eta

bizitza ahotik zintzilik

dugu, harik-eta

odol-eztulka

txoriak jaurtiki ditzagun arte,

harik-eta euriak

bere begiak

karroinak eraildutako arrainak bailiran

leher ditzan arte, baina

ibiliaren ibiliz, eztularen eztulez,

agian laster aurkituko dugu

norbait

           sakelak bete belar.

1986

Lurrak dario alpore

udaminak dil amore

urratu nahi nuke hortzez

errezel hau, lits huts hotzez

zaiguna kubritxet more.

Hegaberak apal datoz

mirua darraie orpoz

errekartean izotza

gure grina da hilotza

hiltzenago da gau oroz.

Urte urdinen igesa:

sagar zimel, zimur, geza,

ganbarako amaraunak,

ezpalduriko arraunak,

txalupa-hondakin deuseza.

1986

Gautik gaurako argigune labur

ei da bizitza, herio-iruntzi,

atabal urrunen durundi, gezur

sinesgarrizko sare, su-burruntzi.

Hutsaren hurrengo urrats ahalge

arinek diruten oihal hauskorra,

euri zimelen erauntsi euskorra,

sabai umelen itaizur taigabe.

Ezetz diot nik, betiko Scila

'ta Caribdisen lelotzar sotila

arbuiaturik, dagidan bidea

hutsetik hutsera, zein den xedea

jakin gaberik, erromes umila

soilki, ez nondik ez nora gabea.

1986

Soneto I

                                «Marmarra dabil an goien

                                igerri ezin daikezuna

                                ots eztia den ala ixiltasuna.»

Zein hots ezti, dena den? Nongo isiltasuna?

Udaberri kutunaz soilki oihartzuna

dantzugu —hain urruna!— Kiskalerrietan,

gorroto-erauntsiak odol-bisutsetan

ankerki baiterauntsa kale-bazterretan,

gure Lizardi guren, lizar oro ketan,

pago pertxentak ere negu luzeegi

honen hozmin garratzez intziri latz dagi.

Nork lekuskez ikusi begirada aratzez

mendi-muino gardenak, argizko dardarak

baso-itzal yaukaletan, izar guri izarak

euskal ortzi ilunetan! Lokamuts-ikarak

—herio-zantzu gaizto!— iraupen-adorez

bizi berrizko amets bihur ahal balitez!

1989

Desamorea

Udazken-hats epela

hosto ihartuen dantza

hego-haizeak dakar

maite galduen arantza.

                               Hiria kaio lotia da

                               begi-ninian zait pausatu:

                               nahi nuke zure oroipena

                               uxatu.

                               Ibaia txalupa motela

                               itsasora doa nagiki:

                               maitasun-uhinen galdean

                               nabilki.

                               Zubia dut orain igaro

                               ertz bata urrunean utziz:

                               urmael umelak betiko

                               ahantziz.

                               Euriak emaro busti nau

                               ur bizi berria dakarkit:

                               zubiaz bestalde hain urrun

                               zakuskit!

1989

Musika: Ganbara

Giza marmaloak

Denok gaituzu senide,

Gregor Samsa.

Denok gabilzkizu

herrestan, arnasestuka

          —aldiz gela hertsietan

              aldiz kale eremuetan—

nork geure

atabute beltz txarolatua

bizkarrean garraio.

Batzuk —zuk ez, anaia martiri—

urin pozointsuak jaulkitzen,

—nor geure buruaren defentsan omen—

elkarren arteko talka kupidagabean.

Bestetzuk —edo berberok beste aldika—

elitroak aidean dantzatuz,

           honelakoxeak egin bide gaituztenen

                                         kontra altxatuz,

etsipen itxaropentsuzko edo

itxaropen etsituzko eleak aldarrikatzen.

              Baina funtsean,

              Gregor anaia,

              denok gaituzu

              zu bezalakoak:

              kakarraldo hutsak.

1989

Denoi gertatzen zaigu

Errautsezko banda kriminalak gauak

arrain ustelen bazkaz pozoindutako

kaioen dantzaldi bareak zorrozturi

ko aizto kanpaiak zintzarriak abel

abereak abel ezkilak abel zintzoar

en eraleak abereak abel abereak ab

Formolezko zurruntasuna mu

sika zirtzilatu urrunean e

raso esetsia odolaren erre

pideetan sirena uluak etaa

Bihotzaren bestaldean gandu ezabaezinak

desolamenduzko hiri zartatua non lurraz

berdintzear dauden pareta zut bakarrak

hondakin bakanen artean banaturiko habe

kraskatuen pean tarteka kantari ari ome

n datekeen erlojuko kukua eta ejerzitoak

oro erretirada erredoblatzen izuarenn

luebakietara muga seguruetatik harantzz.

Eta kikara eta euskara

eta zirrara hautsi daa

hotzikara esku beltzak

gauaren erresumaa irri

barre histrionikoz ess

taltzen duelarik klikk

Basamortu mutua non

agindu hitzen oihartzun

                     ezindua elbarritzen baita.

                     (Bai. Denoi gertatzen zaigu.

                                                      Eta?)

1989

Desbariazio-sail bat

«Eta zenbat aldiz galdu naizen behelainotan

  Basoilar izateko ametsetan dabiltzan kurloiekin»

Kurloi-ametsetan galtzen diren basoilarrekin

Iratiko basoan hegan dabiltzan arranoekin

Behelainotan blaitzen diren amets-kurloiekin

Oro gainbegiratu asmo oilarrezko aztoreekin, eta

«Ene desirak iada ez dira habia abandonatuak besterik

ene bihotzean», edo lauso erraldoi bat larre zahar

larrakituen gainean, garaipena araokatuz iratze-

metaka diharduten belar-epaile izerditsuen operan,

lurrari atxekirik jarraituko dugula zin eginez,

sinpleki, hisiatuki, kausa handiak hitz beharbada

ttipiz erasiz baina inoiz ahantzi gabe, nahiz eta

«astiro doan denbora, idi gorrien gurdi hori» eta

bitakora-kaier guztiak lizuntzen zaizkigun esperoan

baina nago ez ote zaidan neuri ere «erlojuetako orratz

herdoilduetan» neure girnalda bakanak esegitzeko

garaia iritsi behingoz Itakara itzul zaitezten

amoreakgatik...

             Zeren eta bukatu baitira leihotik plazarako

             girnalda zimelak zezen suskoak kiskali baititu

             adjetibo kalifikatiboak mataderirako aratxeak

             borrero bestalde amoltsuak erailtzen dituen

             bezalaxe eta odol-errekastoak baitira urrune

             neko basurde basatien baserrietaraino iristen

             diren txerrimuin bakarrak idi baketsuen itule

             direlako ustetan dabiltzan eraleen goraintzie

             kin irule edaleak tonton macoute asesinoak gu

             garela diotenek jakin dezaten ez dugula adore

             rik eskas beraiei zornea badarie ere aberriare

             kiko maitasunaz zikiraturiko beren zauritik.

1989

Horituz doa

Horituz doa

adreilu gorrizko paretan itsatsia

       aurtemehin hildako

              gudariaren

                     argazki beltza.

Horituz doa...

       baina egunero

       autobusaren geltoki ondoan

       esku batek ferekatzen du

       begirada erne hori,

             begitarte noble hori.

1989

«Bateau Ivre» arratsaldekaria

Urrezko arratsaldearen hegaletan

kulunkatuz izu hisikatuak

laztan-lits epelezko hazkurea

eguzki beroa larmintzean irristaka

sapa abailduxe leher-nahia

odolaren bidegurutzetan tinko:

ihi hauskorren bazter aldakorra,

mintzo eten agian noragabeen galda,

hego haize hozkirriaren hosto erortzearen

sinfonia sahats makurtuaren

erhi aunitzetan transmutatua, eta

arratsaldea beti ohi dena delarik:

ontzi zehatz dirdizaria

udazken berantetsi honetan

zabukari, mintzo ororen

                           mintzetan.

                           Beharbada ez haramake inora

                           Hire lumak labakitzen duen bideak

                                            —inora inon bada—

                           Udazken orotako hitz-aspertuak

                                            —inoizkoa inoiz bada—

                   Ehiztarien segadetako usoak bezala

                   Poesiaz oka eginik hiltzen baitira

                                                         beharbaba.

1989

Ordoxelaiko bidean

                                «Ama!

                                Ezin dut kantatu:

                                bihotzaren kaperan su hartu du atrilak».

                                 (V. Maiakovski)

          Artezilariei deitu beharko

          desamore hauen mekanika

          delikatua desaktiba dezaten.

          Eta bihotza habitatzen digun

          ezezaguna errito swahiliz

          ahal dezagun behingoz uxatu.

                    («fukuzwaye yeye mgeni»)

                    Euria ari baitu

                    aspaldiko partez

                    lekaro soil hauetan

                                        horbel hitsaren kraskada

                                        eta ur uherrez harro erreka

                                        denboraren euri atergabez.

(«Victimae Pascali laudes

immolent christiani»,

Abraham, Abraham...)

                                     («sekula» hitzik ez aipa,

                                     oinarria ez dago tinko zapal

                                     tzaileen hitza amaitzean za

                                     palduen mintzoa da hasiko)

                   Telefono hariak aspaldi moztu baitzituzten

                             otarrain karrankarien komando

                             inkontrolatuek erraietan

                             eta Danton guztiak higatzen ari

                             osasunezko espetxeetan txandako

                             Robespierreen gilotinaren zain

                             gorrotoaren toberak ankerki urratu

                             haurtzaroko argazki amoltsuak eta

                             garrazki lehertarazi ulertezinaren

                             hegazkinek poema ingenuoak oro txo

                             stalingrado luze honetan mozkortubak

                             eta ganibet fin zorrotzak atezuan

                             tristeziaren begirada sorgorretan

                             larmintzaren guritasun gurinezkoaren

                             artisautza maratz zehatzean zaurgarri

                             uste guztien pronostikoen arabera

                             zapart eginak baitira inoiz ere apika

                             laztanezko lanabes inozent izan ez diren

                             aho kutunen nabastarre bazkalondoarrak

                             ganibet labanduak orain odol-horbeletan

                             karraskari eta behinolako irri-karkarak

                             ubel-lauso hain urrun...

(«errota zahar maitea

          uraren ertzean

          uraren ertzean-da

                    basati beltzean»)

                                      Otordu amankomunen

                                      xarma inkariotsua aspaldi

                                      bihurtu baitzen herdoil

                                      ugerrezko larrosa horzkari

                                      ibaiaren geldotasun uhertuan

                                                         («negar egiten duzu

                                                         alea txetzean.

                                                         ni ere triste nabil

                                                         zutaz oroitzean»)

           Bizitzak urteak baitaramatza

           zauri niminoak miniaturazko

           milizkaduren mikrouhinetan

           astirotsu suntsitzen su   ama

                                            ta  tu  ak.

                                                  Etxea bete ur.

                                                  Odolez harro datorren

                                                               erreka honetan.

(«sepulchrum eius viventis

...

et gloriam videam

                          resurgentis» )

                                       Euria ari baitu

                                       aspaldiko partez

                                       gure kromletxaren in-

                                       guruan in-gudean in-

                                       fernuan.

               Sicut dicebamus hieri.

1995

Shakespeareren eskola gartzean - I

Argi-itzalez gomutak naratza

gauaren altzo hezean adikor

bigun denean aiztoen orbatza

bizi-izanen jasale damukor.

Hitz-jokoak bete huts gera bitez

gela lokartuan leihotik beha

nintzen nerabea oroituz herabez

isilak ez nazan areago zeha.

Hain ziren geldo Aldiren urratsak

errukiz dakust ispilu hautsia

urrun-hurbilduz zatikien hautsak

ozta dazagut hats berantetsia.

Lanbrotsu dager izan ez nintzena

naizentxoaren ilunki gardena.

1995

Uda-paisaia 1

Edozein arratsalde izan liteke.

           Txoriak samaldan hurrenez-hurren

           etxe ondoko gaztainondo lerdenaren

                                                   besoetara pausatuz.

                      Argi dardartia eta begi ñirrotuak.

                      Sapa beroaren likore astuna

                      zainetan gora

                                          harengan eta

                                                              nigan gaindi.

           Babesik ez arratsalde gori helduegian

                               bide-bazterreko perfumea ezik.

1995

Marina 1

Dorre hertsien hondakinetan

           itsaso ez-ikusiaren usain zantzua.

Tirainaz diraki

                          segail

           odolaren oihuak

                      arasa urguri orotan

                                        palastaka

                              uhin esetsien konpasean.

           Beldurrik ez suminduraren gurpilei.

           Itsasoa lagun

                               agian

                      ikas dezaket zahartzen.

1995

Paisaia zubiarekin

          Negua behar du, inondik ere.

                     Ahotik arnas lurruna baitarit.

                                Bufandarik ez, baina.

                                Zubitik behera ibaiari beha:

                                          baporetxoak, gabarrak,

                                          —«artaldean» esan liteke,

                                          ardiak balira— elkarren

                                          sorbaldan pausaturik, lo.

                                Kanal zurruna, ibai bezatua,

                                          zur zimel eta sagar ustel usaina,

                                haizerik ez...

                                          (non, baina?)

          Zubiak kedar-kolorea du. Eta urak nabar igarotzen.

          Baina nik ez dazagut ez zubi, ez ibai: ametsa, noski.

                    Negua izateko, bitxia oso:

                    mertxika bat jaten dihardut.

                    Eta hexurra ostikada batez

                                                 uretara...

Hiru basa-ahate

         —edo agian kaio arrunt—

         nahikoa arrasean hegaldari.

                               Baina bai, negua behar du:

                                       horra, gaztainondoen eskeletoak.

                               Neskatila ile-lakar bat hurbiltzen zait

                                                                  sagar-saltzaile.

1995

Hiri-paisaia 2

           Aldiri arrotza

                     erdi-guneko kaosetik apartean.

                     Baina taxi-bozinak hemen ere.

                     Tailer bakanen burrunbada artean.

                               Lautada horiska

                                         etxe-bitartetik ertikusia.

                               Telefono eta elektrizitate posteak

                                                                        mugarri.

                               Kanposantura doazen

                                         egunean eguneko kotxe funebre

                                                   tantakariak.

                                         Besterik ez...

                                                 (karretera jenerala

                                                          bestaldera behar du).

                     Txirriten tenorea

                               arratsalde lamadatsuan.

                                   Kirrinka hozkigarria

                                         motorren eztul lakarrek estalia.

Ez dakit non nagoen.

           Hesiaz bestaldera hausnarrean ari den behi horren

                               begirada bera daukat:

                                         mika beltza pausatu da

                                         kanposantuaren atalasean.

1995

Deslekuak

Buenos Airesen tangoz minbera

nituen aldakak

          Videlaren morroiek Mar de Platara

          hegazkinetik bota nindutenean.

Eta New Yorken birikak rock berrienaz

          hatsanturik

zakar-kontainerrean

                    krak apur baten truke

                    banda areriokoek

                              sastakatu nindutenean.

Bihar ere, ordea,

          ogiaren ilaran itxoingo dut

          neure mortero-razioaren zain

                                        (Bihac, esan nahi nuen).

1995

Luzeegia

bisitatu ez ditudan hirien

inbentarioa.

             Alderantziz baino luzeagoa.

             Bisitatu nautenena baino,

                                      esan nahi dut.

                         Nonnahi ikus dezaket

                         hala ere

                                      Gregor Samsaren

                                      zomorro-begirada izutua,

                         baita —bakanxeago—

                                      Sokratesen dotorezia

                                      zikuta-kikarari eusterakoan,

                         Praha nahiz Athenasera

                                                   beharrik gabe.

                         Veneziako Intzirien Zubian,

                                      bestalde,

                         —besteizenez Deustukoan—

                                      agurtu nuen

                               lehengo astean bertan

                                      aspaldiko partez

                         osaba Gabriel Arestikoa:

Biba Berango-ka

                         odoleste frijituak eta tomate

                         freskoak afaldu genituen biok

                                      Artxandari begira.

1995

Non ote beti bila nabilen

ahazmenaren ametsaz harantzagoko

hizkuntza hori,

                     ez basamortuko eguzki-galdatan oasis

                     ez erromesaldi noragabetan manazko elikagai

                     ez inolako salbamen betierekoren argi ikustezin

                     ez inondiko harkaitz finkoren aieru sorgarri

            baina bai

                              arrastiri neketsuen hondarretan

                              —zergatik ez? zein jainkok eragotzita?—

            nire bihotzera

                      tuareg urdinen denda-atarietako

                                                                    berbaro barea

                      lekarkeena

                                                           hitz-aspertuen gozoa

                        ipuin-jarioaren lerdena

                                              doi-doi eguzkia ezkutatzean

                                                     hasperen irrifartsu batez

                                                                            ...etena?

1995

Bibliografia

ARROTZARENA / NEURTITZNEURGABEAK. CAP-Kutxa, 1983

BERTSO-PAPER PRINTZATUAK. Elkar, 1986

MINTZOENMINTZAK. Elkar, 1989

GRAFFITIENGANBARA. Kutxa, 1996

Diskografia

IN FRAGANTI. Oskorri, 1986

        Ostatuko neskatxaren koplak

HARAT HONAT. Ganbara, 1987

        Zubiaz bestalde

DATORRENA DATORRELA. Oskorri, 1989

        Arta ganbaran / Aizkorriko lamia

BADOK HAMAHIRU. Oskorri, 1992

        Zeruan daude izarrak

MUGA BEROETAN. Imanol, 1989

        Iratiko basoilarra