Bileterik gabe

JON ARANO

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 1985 Jon Arano

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 1985

Edizio hau: 2011ko ekaina

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.com

                Webgunea: http://susa-literatura.com

helezin

                                        ia, eskerrak ematen nizkien, nere baitarako,

                                        itxoiten nuenaren antza zutenei

                                                    ez dut gogoratzen norena den hau

bakarrik nagoenean

ferekatzen gara

emakume ideala

irratia pizten dut

interferentzi artean gor

borobiltzen naiz

odola irakiten kuartoan

Gixurdeak segizioan,

handiostasunak, zentzuak

suspergarrazten didate,

bi ortzadar daramatza

nire brankak,

albo bakoitzean bana.

Ume aurpegia gorde

desestali ez diezadaten.

Nagitsu edozein begi

mingots irekiz,

ez zaitut utziko malekoian

irudikeria goxo hori

bat eta majinabat

nire makurraldian,

kostatzen da uxatzea,

kontsumituko al zara

zu orobat,

biharamonean ez dadila

zure negarrik ere gera,

suhartutako kristal

biguinak bezala,

urgainean

arauntsiaren dardara,

zure neregarrik ere gera

usain bakana

Zubi baten garaikaldeko

etorbidearen dotoretasuna

urhertsietan begiratzen da.

Zubiz behera, piskanaka

soltatzen doazen urekin

bidaliko nituzke

isladatzen diren irudiak,

oi miraria! amoroski

urak kate gabe

ibai bat dugu bion artean arreba,

esku eskailera itoa da jadanik

kitarrajole satiro jakituna

kantaiok hire oda

nire zakilari

                  jim morrison

ezin ase

Nabari da loa

nere ohean ezik,

espresoa trenbidetik

pasa bedi geldo-geldi,

moteldu dezan haren hotsak

aje bakartia, eta lotsa,

ze dardarak!

Gelditasunean

nagusitzen da loa

hau gurutzea!

birjinari

Biluzik asmatzen zaitut

bide euritsuan barrena

Ez gara amodioetan arituko

ziur aski,

halere zutaz oroituz,

estutasuna, ederra izan da;

biluzik somatzen zaitut

inoiz aipatzen ez dudan

bide euritsuan barrena

bihotzaren izerdia, negarra.

baratzeko urrezko enbortto lodia

ez ezak ezkuta txabol xuria,

han baitzeukat zai

bihotzaren negar eta eztia

guregan jartzen ditu begiradak hodeiertzak,

bera baino haruntzago gara

hots ausentzia,

elur malutak

ez duzue erori nahi,

atzera arazi nazazue,

nire argitasunaren

izar hotzak bezala;

zure maitasuna

aukeratzen dut

oihana zale ahotsetan,

          ez dut etsiko;

esan oihartzunari

obeditzeko

iraun dezadala

helezin

urrutiko olatu haserreak,

xixtu jotze inkongruenteen

zai ez daude,

zure behatzen erkainek

nahi duten arroka,

zigortzen dute

tori miaztoa

Urtuko nintzateke, zu hartzeko

ekintzaren hamarrekoan,

geretatik aldegin nahi duzun

ile bihurri, langarrak ikuttutako

lore izutu basatia, zurekin,

atsegina da oineza,

ibaia ez da atzeratzen,

arrastaka dator belar mototsa

ikutu iezadan

irrintziekin,

egunak eman,

hobena eskeini

sirenaren jokuak

nola sentitzen natxion

hire ezpainen jokuazpian!

hire balkoitxoen gozoa

miaztean

abere grinaduna etorri dun

edatera ertza

inperdible galdua

                                        nik nahi nuena, guzti hura mogiarazten zuen

                                        pertsona inbisiblea zen.

                                                                                            m. proust

bizikletan

Bidetxidor bazterretik nindoan,

leizezuloa hortxe, erretenean,

ez nintzen existitzen ia-ia,

aurreratzeko keinua

egin zidaten arte.

Orduezkero beste bat

izan haiz

beste pirika batez

sartuko naiz

loaren sabelean,

eta behin behintzat

lekuan egongo naiz,

sabelaren loan

berri bat arkupetan

kaleak geldi daude,

lagun bat bahuen

ultzera zornekin

amaitu zian,

gurutzatuko ote

dituk edo ez

jentilen kataratak

egun luzean kazkabarra,

anpoloiek bustitzen gaituzte,

edozein bezala korrika

haurtzaroko gauen antzera,

ijitoak hartu

eta ez gaitu hartzen,

hodeiartetara jeitsi eta

ilargia gurekin dator aldapan

nola ikusten duzun goizean...! hau poza

entsaiatzean!

ez zinateke aldatuko inorgatik,

gerrikoa estutuko dut

korneta hartu,

garbi eta latz

bat egingo naiz bidearekin

bestorduan hondoak jota txalupak

egoten ziren lekura abiatzeko,

adieraztera

Kolorinetan infinitoz gehiago

beste simetria ikuskatzeko gogo,

desorekatik udaberria.

Bilatu behar dut errota hura

gida liburuetan ez dago,

bertan egotean agertzen

da beste zerbait

sartu eta atera

jendea gure bizietan,

bueltatzen gara

gustatzen zaigunaren bila,

inpresioak indartuz

ezin isildu poza,

gaztetxaroa utzi

genuen ohean

maita gorputza,

salto lepaxerloan,

bi ibai osatzen azalean,

zilborrean galdatuz

zotinka erortzen oinhutsetara,

miresmena, itsaso

edo sorora

berdin sartzen haiz

Etorkizuna amets bat da

larruak nozittuko du,

kopetari sortzen zaizkio

istorio aldrebesenak.

Nork asma?

gerta baino lehen

gozatu etorkizuna

lehen baitlehen;

itzulera eskuan,

harrian hilgo

ilusio argiloa

Behin batean

zimaurrak sugarretan

hasten diren gisa,

su hartu omen zuten,

kronistek diotenez,

paregabekoak ziren eta

izan zitezkeen guztiak.

Handik irten omen zen

bakoitzaren itzala,

baita ere

izaki eta itzalen

maitale guda amaiezina

irakurtzean denboran zehar

personaien gainera bota gara,

arin-arin egiten uzten diot

eta larrupeko zerbitzariari adio

eroen parean

mutiko ginelarik

garbi ikusten genuen

udako arratsetan,

ahora etorria

aitortzen genuen biok,

hiru txerrikumeak

gauzen eta asmaketen

doinu, esanahiak

orbela muturrera

arrafagetan zuhaitzak;

promesak eraman eta hostoak

ekartzen dituen udazkenak,

oro estaltzen du,

arboladi, pergolak,

promes zabordioak

estrada

aireratzeko banderarik gabe

ikusi ditut soldaduak,

guztia egin eta landare gisa

bizi diren gizonak,

egunsentiko gurdiak

emakumeak erditzera garraiatzen,

ikusi ditut;

atean sentitu zaitut,

une batez

zuregan pentsatu dut

asteazkenean

denborarekin batera haziz

landatutako alanbre artean

ardi penadunen bidean

ixiltasunean usteldu eta hondoratzen

doan munduaren murmurioa entzuten da

zein gogozkoa izaten den

eramaten zaituzten orpoetaz

zoruko hostoak akordatzen direnean

kaleak igotzen hoa,

kristalarentzat jeisten;

baina berriz

hiretzat behintzat

igotzen hoala.

ateri

Mandiora ateraz

begiratzen diot

aurpegi mehankoila

eguraldiari.

Esku bat poltsikoan,

bestea paisaia apuntatzen

gogoaren azalera zailxamar

ateratzen dira egun hobenak,

dirdira izarren ausentzian,

batzuk besteen orduak dakizkigu,

hotzjariopean itsusitu haiz negarrez

egubideak

Aintza, agertu ez zen

zurrumurruari,

bai bait zen

bere buruaren iturri,

hasiera baino lehen.

Ospe, bereak ursoro guztiak,

bere erresumetan gertatzen dena

olatuen artean nahasten diren

prixtada mardulak;

galkorra bere apainketarako.

Bere eta ororen aurrean

inongo harridurarik gabe,

denborak ere inguratzen ote

du horrelako emaririk!?

mutil koskorrei gehien

gustatzen zaizkiela

putzuz beterik

dauden plazak,

tamainozko babesak

majin-aren estalpe

Datozenak datozela

mendekatuko gaituzte.

Badator uhin berria

txalupan muntaturik.

lapurtuko ote digute?

et et et

goazen guztia estaltzen

duen goroldioaren aurka.

Badator uhin etorkina

muntatua

bizirik autopsia

egitasmoz

maiz ur inozoak

urek ahaztu dituzte jadanik

beroien aurrean jeiki zen zubia,

hainbat joputasunera

belaunikatzen zirenak,

ahaztu ur geldien gardena;

urdin gorien zehar doaz

kaioen hegalots astuna

bakarrik entzuten dute urek

igarri dute olatuen garbitasuna

eta beroien emaitza

Barandilan eseririk zegoen

langabe zapuztua

izterrak zintzilik

ze pasiatze nazkantea!

ez dakit noiz hasi garen

atzeraka martxan

barandila eta biok

agian ur aldakorretatik

bista ken ezinean zeharo

koxkak aise gainditzen ditugu

sareak bi bider

alferrik haizearen kontra

ezinak egin,

aurpegia bueltatu behar,

iragana har eta utzi,

ukalondoan ez da amaitzen

ibaia, gizakumeen musu-

ezin-eman, gorrotagarriak

eusten zion zubiaren

konortea galtzen zuen

bere onenetatik atera

beltzune

pertsianak

ikusten ez dituztela

uste duten gerizpeko

irudi lausotuek

zure zelatan daudela

senti arazten dizute

arraultz min gehiegikoa,

nahi dudana ezin aurkitu,

inertziaz bizi naiz,

esnatu eta nahi-gabe

hor nago, lirgindatsuak

bere bolumena,

isurbidetik bota,

edo neurriak hartu

beharko dizkiogu

Gau betean leihotik bota

zenuen izerdi hotza,

hil zenuen, zure barnean

zekenkeria guztiei amore

ematen ziena.

Igoa zinen mendikate

garaienetara, sabai

urrunenetara, eta gaixo

aurkitzen zinen

mendi barregarrienetariko

batetan. Hainbat gela

eta jokaera lizun neuzkan!

esan zenion zeure buruari

bultzadatxoa, ostikoa

inguratzen nauen murrailari,

gaixo ez zaitez erori oztopo

harroen bide mesprezugarrian

hilerrian, nahi eta nahiezko

jende zirenen hilarak,

besteentzat garrantzizkoa

zarela pentsatzen baduzu

gizaixoa! ez edertu ordu

hauek, tristura, armiarmak

zabaltzen du sarea, ibaiean

aldenikalde, alde eta aurkaren

dema ikustaile,

sasikoa ez zara eta tira

marrubiaren itzal arrosak

arros antzuaren fruituak

argitasun handiak

beldurtzen hautenak

agurtzen haute, zulatzen

biharko kezkak;

har ezak besarka, gonbidatzen

didaten egarria arretarekin,

ez huen uste

bihotza gelatina dariola

gorputz osoz infernuan,

bakoitzen bandoa

arimaren ogiaren alde,

ozeano eta eguratsetan

nahi nizuke arrasto

gizantzeko

lurrazpian, sehaskan, joku sublimenetan,

eguzki galdatan, itxituretan, upategin,

bertutez, gorrotoz, ezer ez da gizakientzat

ez bada. Seinalak, antzezleku mutuak, normalak

gaiztoak e.a., beti berdin, bizar, burusoil,

titiak, gizantzeko abere, gizadiaren jainko

eta marzianoak, oi! ez, ez, denetatik dago

zabaleran, baina hau ez ote da broma?

goiz iluna

benetan zorigaizto

ezin atera lainoari leihorik,

zigarroa eskuetan

fedearekin eusten dudan

          bakarra!

ez da nik espero nuena

Egoitzak aldegingo luke balkoitik,

gauak pultsua irabazi dio egunari,

zikinaren dirdira,

zorabioak menperatzen zaitu,

eguzkia urrutiegi duzu.

Trenak geltoki ttikietan

ez dira geratzen,

esan zure barruei, ttu,

ezin dela aldegin

jotake gozo gabe

arrai-txoria

alferrik! hegoak ezin mogi gorputza,

alaitasun leloa hautsean zegok,

abelera ezezaguna, basapiztien poza

Urdin kotoitsuetara

garraiatzen zaituzte sustitutiboek

hodeietan zandaliak

sirristatuko nituzke.

Hainbat eta gehiago gozatu

orduan eta xahutuago

geratzen dira hezurrak;

gogoratzeko ez naiz gauza,

errubiaireko argia

ikusten dut,

urak arima erreskatatu

eta arrastatzen didate,

gainera gaua jauzi da,

heriotz garraio plazenteroa,

gainazala, itxura,

usteltzen ari zait

Eguerdiarekin bat eginda,

zarpail zakarretan josita

eskalea gerturatzen zihoan herrira,

sasiei lurra harrapatu nahi zien

atso basatiak,

bekoizkeriaz begiratu zionean.

Arratsaldean eskalea iheska

ikusi zuten, presaka,

bere aho zartatura ezer

eramateke;

herri hartako harriak

madarikatzen zituen,

ondratuetaz leporaino,

ezta ogi puskarik ere hobiragabeei!

Gure begiak

ireki nahi dituzte

gure begiak zerra batekin,

ireki nahi dituzte.

Larrututako behatzekin

asma eta ikuitzen ditugu

gureak

zerbait gertatu da

lasaitasunaren maindire pitzatu

eztanda su eta gereizak

ez dakit baina hartzen bagaitu!

hilda nago ustekabean

beldurrak jazten nau

ongi, besterik ez?

teloia erori da

itxaroten nago oraindik

uste ez duzun ispiluan agertuko zara

hori bai, bihurduraturik,

baina, ez dagoela zure ekintza

guztiak hartuko dituen ispilurik...!?

nor haiz hi, ni lotzeko?

inor arruinatzeko?

aldegin behar...!

ezin dut herrien desondra ikusi

ezin dantza beso lotuekin

haizen bezalakoa,

ez bezalakoa haiz,

hain haize!

sorbaldak bere nahi

hartuko haun,

komertzioarekin zer

ikusirik ez

dun sirimiri

hi geldiro hoa,

bapatean uste dituk

begi batzu,

aztoratzen haiz

taupaden jariatze mikatza

goielkorra

hire zoko guziak, leku desegokiak,

hire ezdenborak zukatuko dizkinat,

hi edo bizitza, a!

maite haut erraietaraino

beste batzuetan gorrotatzen haut

eta pena galanta dinat

hire zigorra ezarri didatelako

Ona besterik nahi ez badun

orain egon hadi, negar egin orain.

Lurraren erdiditik mindu,

itsutzen hau eguzkiak,

ez jakin arren mehatxaturik hago,

odol ibaia izango dun etziko

kalea, barrenak itorik;

izan haizena uraren azalean

pilpil joango dun,

tripazbehera, zurimorea hazten,

heriotza baino harago

sugeak bizirik dirau

nerbioak esnatzen zaizkio,

era honetara, ez alferrik!,

maite zaitut gogoan ez

zaitudanean ere,

idazten dizut zoritxarreko,

ezin lortu askamina

Urhozpeletan mila apo nabar

kroaka ilargi zehatzari;

isurtzen hasia, horretan

segituko zuena, isiltzen da,

zentzuak hausten dizkit

aparra desegin

nahi gabe jardun behar...

Zenbait jende, eraikuntza,

fetxa, bizi, eredugarri

eta mugikaitzetan ezin sinistu

Ezer ez da behar hainbat haundi,

tente irauteko sorbaldan,

haren pean zerbaiten

espasmo eta dantza

irakiten gainezka

Nondik atera da amesgaizto hau? emakumearen lepoa tajuz ebakirik dago, okotzaldetik irtetzen zaion zilestea, nire bihotz biluzi bakartiarekin itsatsi da. Kristorenak esan nahi dizkit, mingainik ez izan arren, begiekin esaten du beharrezkoa, urdail usaia ezin diot aguanta!

Hiritarrari gauza gutxik loa

kentzen dio.

Txirrin ezkutuena jotzen dion

klarin batek esnatzen du gauerdian,

eta gizonak galdetzen du

ordu horren zerga;

erditu zuten, luzaroan

itxoin du hau,

azken hatsaren antzerkia,

inor ez da libratzen,

lurjota amesgaizto,

eternoaren beltzunean

oihuzulo isila,

                      he m e n e n

Onartu bakoitza bere lekuan,

zer dakigu besteen zentzuetaz?

besteentzat ez asma katerik.

Beraiei hitzegin behar

hitzegiten diguten bezala...!

Beraiei ahaztu arte loturetan!

nazkatzen nauen guztia antzezten dute

egunonak izango ditugu

gaizki ez pentsa

aldatu ahal dela

kimera ez da beteko

jo dezagun

kontraesanik ez dagoela

konbinazioak bakarrik

Aurka daukak asuntoa,

aurka daukak asuntoa,

izen eta jabe gabeko

amets artean, kanpoko

argi izpiek mareatzen haute.

Zeren lapurretak, joku

debekatuak baizik esnatzen al dituk?

uste faltsuak, hartu nahi duana,

gazi-gozo, kalanbrea bapatean,

inora ez haiz iritsiko,

baina arren amaitu

insomnio-zalantza horiekin

has daitezela oilarrak

eguna adierazten

Desesperazioak hozkatzen du,

kontsolatzeko jarreran

eskua ipintzen duk,

gonbitogurak, abere zabukak,

txunditzen haute

komunerako bidean.

Noizbait handik irten behar

hautsitako aulkian erortzeko

katuak eta zakurrak

jaun eta jabe gauean;

kondarrak miazten katuak,

pozoi hila;

konforme ez direnen

izerdi hotza, zakurrak.

hormakontra gizon piloa,

hara zer abelera! jokatzeko

ordaindu behar,

enbatak

Gerra zibilaren gurdia

zaldi sarnatsuek daramate.

Elkar janez,

irabaziak agintzen du,

eritziak zaramara,

nor hasi zen?

bihotzerrea?

Hiri tokatzen zaiala ate hau

beste diferentziarik ez,

tilin egin nahi diok baskari

Nola gustatzen

zaian zarata egitea, bezpera

usaiean. Goieratik utzikeriaz,

tuberia gorrietara muki odoleztatuak,

erresakaren hirian

baztertuak izan gara,

lurrun urrunaren

oinhatzen pista segitzen,

goizeko izarraren

lertxundietatik,

edo esandakoaren ordez

zerbait maitagarria,

oskarbi gosearen moduan

haunditzen doan enigma

hilkanpaiaren saporea

arnas estuan zuenak

hautsjale defuntuak

lo egiten duela

amets egingo du

hainbeste zarata goikoek

gorrotoa aldamenekoentzat,

diruaren garaia;

zer egin dut arrotz

izateko nonahi?

Ikusten dudana ez zait laket,

anima bizkia non dut?

ze pekatutan erori gara,

aurrez bizittutakoa zakuan

sartu, bizkarrera jaso,

eta ondorengo ostiadaren

bila joateko?

bakarrik soldaduskara

Gainean zaituztedan mendiak,

hor geratzen zarete,

ekaitz astakeriak,

kirru, itsaso lodien fronteek

agintzen dute.

Bueltatuko naiz

haurtzaroko ametsetan bezala

etxe gaineko kresalaren bila

Triste iruditzen zaizkien

jarrerak ez dira triste,

joera urminduetan xirrista,

konbenientzian eserleku,

norberarekin gaizto,

dituzte sentitu

mila heriotz,

Egunerokoak bultzatzen

diete oinaze eta desioetara.

Ai txingurriak direla ikusiz,

beraiekin hartuemanak

zilegi banitu!