Zerua hemen

OIHANA ARANA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2026 Oihana Arana

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2026ko maiatza

Edizio hau: 2026ko maiatza

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

Betaurrekoak sudur puntan jarrita irakur nazazun, aita.

baina nola ez da izango nire bihotza

ohiko pasaleku bat

zuek guztiok bazaudete hemen

hain jator eserita

JUANPE SANCHEZ LOPEZ

Berba egiten dudan moduan idatzi nahi dut
edo idazten dudan moduan berba egin.

CAMILA SOSA VILLADA

arbolak horitzen doaz

ta urtsu dator erreka

berrabiarazi dezagun

gure azken elkarrizketa

NEREA IBARZABAL SALEGI

ZORIONA EZ DA

Existitzen ez den ze argazki gorde

pentsatzen dut

asko falta zaizkit

eskura ditudanetan

jendea pozik dago

topa egiten

eguzkitako betaurrekoekin

irriak eta

loreak edalontziak liburuak

non dago mina

non garen hau egin duten

eszena grotesko guztiak

zergatik ez dira kapturatzen

gorpuzkera barroko horiek

telefonoz utzi zintuztenekoa

etxetik bota zintuztenekoa

aita hilko zela esan zizutenekoa

zoriona ez da

zoriona ez dago beti

zerua bai

existitzen ez diren argazkiak biltzeko

poemak idazten hasi beharko dugu.

PLAGE OCEANE (I)

Mapan begiratu dut

ez naiz itzuliko

izena nahi nuen bakarrik

Plage Oceane

ez genion sekula izenez esan

ez zait gustatu

gurago nuen beste edozein

ez da aski izen hori

ez dagokio

ez da oroitu nahi dudana

orangina edo frigopie edo

eskoba edo bizikletako gurpiltxoak edo

patata entsalada edo peluxezko lehoia edo

gurea zen leku hori

Plage Oceane

postal bat

elkarren ondoan

ikusten zaituztet eta badakit

badakit han dela

badakit han ikusi zintuztedala

olatu handiegiekin jolas egin eta gero

besoak gerrian jarrita

harea eta ura

edozein hondartza izan zitekeen

elkarren ondoan ikusten zaituztet eta badakit

han izan ginela.

HOBEA DA MIN

Ez zait dolu hitza gustatzen

inportantea da hitzak

deskriptiboak izatea.

Badakit zer esaten ari naizen

min diodanean

ahotsaz ez oroitzea

zer esan ez jakitea

oraindik ez naiz itzuli

gure etxera.

DAMUA

Ez entzunarena egin nizun

“ni hiltten nazenien…”

esan zenuen aldi bakoitzean

espero dut hor nonbait

iraungo dutela

entzun nahi izan ez nituen berbek.

PLAGE OCEANE (II)

Gero hondartzan askatzeko

arrantzatzen genituen karramarroak portuan.

“Tomaaa! Bi kangrejo lehenengo tiradan”.

Lokartzeko ikusten zenituen dokumentaletako

dortokatxoak bezala ibiltzen ziren

trakets, baina uretara zuzen.

“Hau kangrejo umie da, beittu.

Ta hau aitatxo.

Burrukan bat euki dau honek, pintza barik dau ta”.

Asko amorratzen nau animaliak

giza logikaren arabera deskribatzeak.

“Ta kangrejo umie bera bakarrik

helduko da bere aitatxongana?”.

Tristatu egiten ninduen

txikiak bakarrik harrapatzeak.

Baietz esaten zenigun

helduko zirela etxera.

BEHINTZAT

Uste nuen baino

berba gutxiago egiten dut

zuri buruz

gero eta zureagoa dut

berbakera.

EZ GINEN UME TRISTEAK IZAN

Barrio Sesamoko motxilak

errafiazko poltsak

gorputz txikietan

hilabete zain sagarrak

ustelduta motxilan

hara-hona genbiltzan

orain ez dut izan nahi

ume hori

etxe bat nahi dut

erosketak egiteko

orgatxo bat

ihes egin ahal izatea

itzul nadin itxaroten

sagarrak mahai gainean.

MAITASUNA

Sukaldeko mahaiko fakturen

gaineko letra etzan hori

Oihana multideporte

Llamar dentista

Pagar comunidad

ez dakit horregatik den

letra etzanez idazten dut

besteen oheetan

lo egin osteko

maitasun gutun bakoitza.

LOREAK ZABORRETAN

Oparitu al dizute lorerik sekula?

Maitaleren batek, lagunek, amak, ezezagunek.

Tulipa hori elegante bat.

Arrosa gorri klasiko bat.

Zitoriak edo

izendatzen ez dakizun lore arrosa sorta bat.

Ur apur bat eta lixiba tanta bat.

Luzaroan irauten dute bizirik horrela.

Egunkari paperetan bildu eta

buruz behera jarrita

betiko lehortzen dira.

Eder lehortu ere.

Opari jasotako lore guztiak lehortu izan bazenitu

lekurik izango ote zenuke etxean?

Gure aita hil zenean krabelinak

banatu genituen hiletan.

Haren argazkiaren ondoan jarri

genituen ezin txukunago.

Errituala amaitu zenean

“eta ze eingou honekin?”

bota nuen urduri.

“Kontenedore bat dau hor”.

Esan zuen batek.

“Ez dittut lorak kontenedorera botako”.

Esan nuen nik.

Ez dakit niri, aitari, loreei

baina burla egitea iruditu zitzaidan.

Loreak ezin dira zaborretara bota.

Goreegia da.

Edozein poetak idatziko lituzke

hamar edo ehun poema

eszena hori ikusita.

Lore besakada hartu eta banaka-banaka

oparitu nituen.

“Hartu. Ez naz lorak botateko kapaz”.

“Hartu. Eingotzazue lekutxo bat etxien”.

“Hartu. Lora bati ezin jako ezetz esan”.

“Hartu. Hartu. Hartu”.

Lehortuta dauzkat

egun hartako arrosa sorta

eta krabelin bat.

Ordutik ez dut lorerik jaso oparitan.

Eman bai, behin baino gehiagotan.

Landareak oparitu dizkidate, ordea.

Jendeak oso modu elegantean

egiten dio ihes heriotzari.

PLAGE OCEANE (III)

furgoneta urdina

aulki bat eta zu

patxaranean bustitako galletak

txolarre mozkorrak

Carlos Mejia Godoy

Urko

Never Surrender

izara latzak

argi horia

eltxo pila bat

karramarroak

frantses jubilatuak

flekillo bana begien parean

kontau kontu zaharrak, aita! kontau

IGANDEA DA

Euriak bota dituen lore

bioletak zapaltzen hemen gu

google lensek ez daki ze lore den

hiri hau pairagarria bada

parkeena itsasoarena arrokena

da ardura

beste lur batzuei lapurtutako

landare eleganteegiak

belar moztu berria eta

putzuak han-hor

edozein astelehen igandetzeko

lata batzuk itsasoari begira

edo paseo bat

txakurrak eta runnerrak baino ez dabiltzan

inguru erromantizagarri hauetan.

TRADWIFE

Ikusten dut RoRo tiktoken eta

badakit ez dudala bera izan nahi

baina imajinatu baserri bat

pikondo bat eta bi sagarrondo

txakur txiki batekin jolasten zu

eta sutondoan eserita ni

erdi lo erdi irakurtzen

imajinatu pareta zuriak

habeak bistan

egurra txukuntzen zu

eta sukaldean ni

apurka-apurka

konpota usaineko

negu bat eraikitzen.

EREMU PRIBATURAKO ZERBAIT

Laranja handi bat jan dut kaleko banku batean

jendea zebilen inguruan

ez dut uste inor begira izan dudanik

baina zerbait oso intimoa iruditu zait

edonon ezin da sortu horren eszena desirazkoa

edonon ezin dira eduki bi eskuak eta muturra hain

narras

OPORRAK

Joan gaitezen oporretan eta bizi gaitezen

lesbianen pelikula kutre horietako batean

ezer gertatzen ez den pelikula mota hori

non ez duten ezer egiten

elkar maitatu

estetikoki politak diren gauzak egin

elkar desiratu

eta larrutan egin

bakarrik.

Ezer ez egitearen poza

eder egitearen lasaitasunarekin nahastuta.

HEGAZKINEAN

Alboko andreak

no llores, chica

mira qué niño más bonito

mira cómo se ríe

vamos a llegar sanas a casa

ya verás

rezaré por ti

alboko andrearen gizonak alboko andreari

déjale tranquila a la chavala

no ves que está llorando

se ha puesto las gafas por algo

zeruak hor jarraitzen du

esan zidan lagun batek

triste egoteko leku onak dira hegazkinak

lurrean errealagoa da dena.

ETXERA NOA ESATEN DUT

karrozero zintaz itsatsitako

postal zahar batzuk

berritsasten ditut

pareta zurietan

liburuz betetako kutxak

udako arroparekin

nahasten zaizkit

ohe azpian

utziko ahal dit inoiz

hiri honek

gure etxera noa esaten

GOSARIA

Atzo La isla de las tentaciones ikusi izan ez banu

hartu izan banu infurelax bat

garbitu izan banitu hortzak, ontziak eta izarak.

Hiru poema irakurri eta

masturbatu izan banintz apur bat

hartuko nukeen orain kafea ez den beste zerbait.

Espero dut inork ez nauela inoiz ikusiko

hain

mingaina katiluan sartuta.

Goiza gauerdian hasten da

eguerdian amaitzen.

Ez dakit zer den daukadan hau guztia

depresio zantzuak edo arkume bat bihotzaren gainean.

EZ BEREZIKI ONDO

Ni aitak orrazten ninduen.

Gauza finetarako arterik bako eskuek

gobernatzen zidaten burua

uzta biltzeko makinak bezala.

IRENE SOLA

Gu ere aitak orrazten gintuen umetan. Ez bereziki ondo. Ez bereziki elegante. Arterik bako eskuak orrazi txar bati helduta. Ahal zuena egiten zuen. Hil baino bi egun lehenago harekin eman nuen arratsaldea. Ilea moztuko ote nion galdetu zidan. Oraindik igar dezaket eskuetan kalpar zuri haren laztasuna. “Basurdiena moduko ulie daukotzu”. Esan nion makina eskuetan hartuta. “Kalbo behintzat ez zara inoiz geratuko”. Esan nion egun hartan bertan kimioterapia hartzen egon izan ez balitz bezala. “Zuri be zurittuko jatzu ulie, kabrona”. Esan zidan sukaldeko aulkian kamiseta erantzita. “Moztidazu, ba”. Esan zidan. Lana amaitu baino lehenago nekatu zen. “Nahikue ein dozu. Elegante nau, dutxara noie”. Esan zidan. Ez zen bereziki txukun gelditu. Ez bereziki ondo. Ez bereziki elegante. Arterik bako eskuak makina zahar bati helduta. Ahal nuena egin nuen.

      Hilko zela esan ziguten unetik ez nintzen berarekin egoteko gai izan. Helduen gauzak egin behar nituen. Asumigaitzak zitzaizkidan milaka gestio emozional eta antiemozional. Sedatzeko baimena eman nuenean, ospitaleko gelara sartu nintzen agur esatera. Inoiz baino helduagoa eta inoiz baino haurragoa sentitu nintzen une horretan. “Ya te vale, e, aita… ulie hain txarto moztuta hilttie be…”. Esan nion. Ez zidan ezer erantzun. Ordurako ez zuen berbarik egiten. “Zuri be zurittuko jatzu ulie, kabrona”. Pentsatu nuen.

URTARRILAK 7

Egun horretan ikasi nuen,

norberak antolatu behar du

bere maiteen heriotza.

Sofan etzanda egin nituen deiak,

akordatzen naiz.

Beilatokian asanblada bat aitaren lagunekin.

Momentuan ez zitzaidan arraroa iruditu,

barre baino ezin dut egin orain.

Idazkariak paper txiki batean

hartzen zituen apunteak

(serbilleta bat?),

DBH3ko mutikoen bilera bat zirudien.

Denok umetzen gaitu tristurak.

Esan genuen zer bai eta zer ez.

Funerala bukatzean ardoa

banatzeko baimena eskatu zidaten.

Kriantza banatu zuten,

gure aitak beti edaten zuen urtekoa.

EMAN ABISUA

Zahartu eta ederra izateari uzten diodanean maiteko nauzu?

Maiteko zaitut. Egunen batean poema

 txarrak idatzi eta konturatzen ez banaiz esango didazu?

Esango dizut.

PAULA MELCHOR

Biltzen garenean elkarren masailetara

pentsatzen dut

hiltzen zarenean ni ez.

Gure gorputzak

sagarren bihotzak

eta gaizki egositako patatak

hiltzen zarenean ni ez.

Kendu zapatak. Eman musu

eskuetan. Inoiz

konturatu gabe

neure burua lasaitzeko poemak idazten hasi

eta besteentzako maitasun poemak idazten

amaitzen badut

esango didazu?

RED, AGNES RICART

Egun urdin bat.

Plastiko zurizko aulki horretan zu.

Praketako botoia askatuta

hankazabal.

Egiten utzi ez diguten hori guztia.

Soina bistan.

Eskuei begira ni.

Bularrak inbadituko lizkizuke

beste inoren begiradak.

Egiten ez dakigun hori guztia.

Izterren parera erortzen zaizkizu

izerdi tantek egingo luketen eran

esku biak.

Gorputz gorri bat

zeru urdinaren aurrean.

Eszena arruntegia da.

Poesiak ezin dio arruntasunari ihes egin.

Pospolo kutxa bat duzu

eskuin eskuan

lore sorta bat ezkerrean.

Kandelak piztuta eta

pitxer bete aspirinatutako ur.

Egiten ikasi dugun hori guztia.

Hau beste poema bat

zatekeen lore sortari su emateko

eskurik izango bazenu.

Baina poema kursietan

ez dira horrelako gauzak gertatzen.

ABUZTUAREN 31 KALEA

Hirietako txoriak

herrietakoak baino ausartagoak dira

burutik oso gertu

pasatzen dira usoak

hemen ohikoagoak dira

hanka zaurituen tarraz akonpasatuak

gusanitoz betetako tripak.

Usoei oihuka hasten naizenean

hain da agerikoa hiriaren azpiegitura.

OHEAN

Gauzak egin behar nituen

ez da gertatu.

Aita hil aurretik ere

izaten nituen halako egunak

tristuraren arrazoia ez da beti

bera.

Burua mantapean sartu eta

Youtuben jarri edozer

nerabetatik egin dut hori

Youtube DKiss FDF Discovery Max

sofa urdin hartan.

Norbere burua abandonatzea

dolua da edo bizitza?

GERANIOAK BALKOIAN

Gizon zahar batekin egon naiz

besoak barandan bermatuta.

Balkoietako toldoak eta loreak kendu gabe

ari dira etxea botatzen.

Etxe bat eraikitzen ari dira

eta aldamenekoa eraisten.

Jendea bizi dela ematen du.

NIK ERE EZ DAKIT

Jakingo banu ez nizueke esango

baina ez dakit

ez dakit zergatik jaikitzen naizen

joan zaretela entzuten dudanean

mahaian utzi duzuen kafe hondarra

itxi ez duzuen hortzetako pasta

ordezkatu ez duzuen komuneko paperaren kartoitxoa

hor daudelako madarikatzen zaituztet

gorroto dut bizikidetza

negar eginarazten dit batzuetan

ez naiz lotsa.

Betiko joaten zaretenean

poema nostalgikoak egingo ditut

orain gorroto ditudan gauza guztiekin.

PASEALEKU BERRIAN

Idea Vilariñoren Itsasoa poemari
lapurtutako berbekin
(Garazi Arrularen itzulpena)

Aparkatu dut autoa korrika

itsasoa ikusi ez dudan beste egun bat

amodioa, amets, guruinak, bulkada

email bat, zazpi dei galdu, afaria ez dago eginda.

Gaua ez da urdina, baizik eta horixka.

Argia itzali dut, baina pertsiana itxi ez.

Zenbat gauez izan ote naiz

etxe bloke ilun bateko leiho hori bakarra.

Oxala itsasondoan aparkatzea balitz

musu batzuk, kresala, olatu bat hanken parera.

Pasealeku hau zer da parking garesti bat ezpada

amodioa, amets, guruinak, bulkada.

Maitaleekin gelditzeko denborarik ere

ez duzun garai honi

gizakien loezin denengatik, arren

amodioa, amets, guruinak, bulkada

emaiozu egunsenti bat

igande haizetsu batez.

HEMENDIK JUTIA

Danelerentzat

“Bide motzetik jungo gera ala hiria romantizatuko dogu?”. Esan zenidan. “Zerua hor dao oraindik”. Esan zenidan. “Gure herrixen lan apur bat ein biher da zerue ikusteko”. Esan nizun. “Gurau izango neuke lautadan edo itsas bazterrien jaio izetie”. Esan nizun. “Ni ere ez naiz aspaldi itzuli Elgoibarrera”. Esan zenidan. “Guk zelaixe ikusi dou beti. Behixek eta ardixek”. Esan nizun. “Berdie edo urdine, zein gurau dozu?”. Esan nizun. “Grisa”. Esan zenidan.

      “Leku ederrien bizi gara, e?”. Esan nizun. “Hemendik jutia pentsatzen ai naiz”. Esan zenidan. “Emun eskue, mese”. Esan nizun. “Bazkalduko dogu?”. Esan zenidan. “Kontuz, balkoian usuak egoten dia”. Esan zenidan. “Arratoi pila bat ikusten da hiriko zentruen”. Esan nizun. “Hori ematen dizu periferiak, distantzia”. Esan zenidan.

      “Umetan denpora asko egoten nitzen bentanatik begira”. Esan nizun. “Gure auzuan ere hasi dia apartamentu turistikuak agertzen”. Esan zenidan. “Euki dozu inoiz urunen sitsa etxien?”. Esan nizun. “Sekula ez dou berba ein errekako zakarran inguruen”. Esan nizun.

      “Saixak eta orkatzak ikusten zien batzutan”. Esan nizun. “Liztor batek heldu zian atzo”. Esan zenidan. “Sekula ez dotzut esan erreka onduen dauela gure aman etxie”. Esan nizun. “Etxeko erropekin ibiltzen zera Paseo Berrian?”. Esan zenidan. “Labezomorruek topau dittugu etxien”. Esan nizun.

      “Bide motzetik jungo gera ala hiria romantizatuko dogu?”. Esan zenidan. “Ez dakit zegatik dan ardixe nire animalixa faboritue”. Esan nizun.

URTEBERRI EGUNA

Itzal egiten dizu

frutaontziak aurpegian

mahatsa jaten ari naiz

bestelako epika bat espero nuen

urtarrilaren lehenean.

Itzal egiten dizu

frutaontziak aurpegian

eszena domestikoak

adierazgarriak dira beti

horregatik sortu zait berriro

poesia idazteko presa.

KONPOTA

Erauzi bihotza

erantzi azala

luze irauten du

ondo gordetzen bada.

TIRANTEDUN KAMISETA ZURIA

Ixten ditut begiak eta

hortxe zaude.

Eguzkiak ilundutako azala

tirantedun kamiseta zuriaren azpian

zeinen ondo gelditzen zaizkizun

masail gorriak.

Eskaileran gora zatoz

gereziz betetako kaxa bat eskuetan

ze sinplea den plazera.

Ixten ditut begiak eta

hortxe zaude.

Berandura arte lo egin duenaren azal markatua

tirantedun kamiseta zuriaren azpian

zeinen ondo gelditzen zaizkizun

makarrak begi puztuen ondoan.

Bainujantziaren marka nabari zaizu

ipurmasail bietan

ze sinplea den plazera.

Ixten ditut begiak eta

hortxe zaude.

Zilarrezko katea

tirantedun kamiseta zuriaren azpian

zeinen ondo ateratzen zaizun

lesbiana modernoaren performancea.

Kamiseta kendu nahi dizudala esan dizut

titiak erakutsi dizkidazu

tirantedun kamiseta zuri bat

baino sinpleagoa da plazera.

Gurago nuke uztaila balitz berriz

baina otsaila da, argia joan da

eta hemen nago

esne hotzetan hondoratu diren

zerealak afaltzen.

ARKATZA

Apur bat argiagoa izan banintz

arkatzez idatziko nituzkeen poemak.

BESTE ALDEA

Ez da inorekin ezkutuan

egoteko lekua esan didazu

muinoaren magalean eserita

zeruaren ederra

katuen konpainia

itsasoa begien parean.

Nerabeak bagina pipak leudekeen lekuan

kafea eta geldi egoten ez dakiten eskuen

koreografia entseatua.

Hitz egin ahala pentsatzea

norbere buruarekin hitz egitea da.

Zer iristen da ba besteengana

pentsatzen dugunetik zenbat

esaten dugunetik

oihartzun arraro batzuk

eta badiaren beste aldetik datorren

akordeoi soinua.

OTSAILAK 13

Maitale bat ohean

arkume bat armairuan.

Ez dut sekreturik.

DOLU OHARRAK

OHARRA I. Inoiz desiratu ez ditudan gauzak desiratu ez nituelako neure buruarekin haserretzea da dolua egiten ikastea.

OHARRA II. Ilea garbitu berri eta belarritakoak jantzita antzezten da tristura publikoki. Hori da tristura: samurrago, eleganteago, neskago agertzea. “Ondo zaude?” galderari “Bai, lasai, hobeto” erantzuteko trajeak janztea. Tristuraren estetika unibertsala pijama zulodun bat da, ordea.

OHARRA III. Negar egin dut afaria prestatzen zidaten bitartean.

OHARRA IV. Beltz kolorea aukeratu dut. Prakak, kamiseta, jertsea. Inork ez du ikusi gaurko propio jantzitako nikia. Aita hil zen gauaren urteurrenean Anari eta Belako ikusten egon nintzen Gasteizen. Bertan erositakoa da. Gasteiz 01.05 jartzen du. Lotsaz diot, baina horregatik erosi nuen.

OHARRA V. Zergatik tristatzen naiz haserre nagoenean? Gurago nuke min sakonez berba egin. Ulu egiten baino hobeto dakit negar egiten.

OHARRA VI. Ni hiltzen naizenean nolako agurra egitea gustatuko litzaidakeen galdetu didate. Lehen kapaz nintzen horri buruz berba egiteko. Orain ez. Oraindik ez.

OHARRA VII. Amesgaiztoekin negarrez esnatzen naiz. Ume. Gosaldu eta berriz ohera sartzea erabaki dut. Inoiz ez da gosalostean baino hobeto lo egiten. Eta hemen nago, ametsa ezabatu guran. Beste edozein egunetan beira jasotzeko kamioiak esnatuko nindukeen orduan.

OHARRA VIII. Banaiz apur bat, baina normalean ez naiz hain kursia. Esaldi potoloegiak esaten ditut beti despedidetan, gurago dut hori ez agurtzea baino.

OHARRA IX. Roland Barthesen dolu-egunerokoa irakurri dut. Hala esan zuten aurkezpenean: “Ama hil eta biharamunean hasi zen Barthes txarteltxoetan doluari buruzko oharrak jasotzen”. Nik ere idatzi izango nukeen, baldin eta aita hil baino lehen irakurri izan banu liburua.

OHARRA X. Nire bila etorri behar izan dira. Ezin nuen gidatu.

EPILOGOA. Louise Glücken Basairisa liburutik: “Noahk dio / depresiboek gorroto dutela udaberria, barne / eta kanpo munduen arteko desoreka”. Niri apur bat gustatzen zait. “Ez, dolua (depresioa) ez da gaixotasun bat. Zer ote da sendatu behar zaidana?” dio Roland Barthesek. Hori izango da.

ZIKATRIZAK

Gure etxean beti egon da Norit.

Arropetako orbanak eskuz

eta xaboi urdin harekin

borrokatzen ziren.

Indarka gogoratzen dut ama

“Hau kenduko da, lasai”-ka.

Hau kenduko da, lasai.

Esaten dut nik orain

esaten ari natzaio neure buruari.

Orain arte ez dut pentsatu

benetan kendu nahi nituen

pareta hura pintatu genuenekoa

plater hura prestatu nizunekoa

izaretako odola.

Orbanak dira arroparen zikatrizak.

Orain ez dakit garbitzen

ari naizen jertse hau

garbitu nahi dudan.

Eskuak palankanako xaboi-uretan

hegan doaz burbuilak

nire gelarantz.

Gauaren erdian lehertuko dira

“Hau kenduko da, lasai.

Kenduko da”.

APAIZEN PASEALEKUAN

Galtzerdi lodiak

sandalien azpitik jantzita

neguko edozein asteazken.

Joango gara gure terrazara?

Leiho bako etxeetatik

kalera joaten gara

zeruak ikus gaitzan.

Nerabe heteroak musuka

txakurrak uzki usnaka

lagun bi txokolatezko batidoa

Licor 43rekin nahasten.

Denok behar dugu

izan ez garen hori guztia

ikusaraziko digun talaia bat.

BAKEAREN LIRIOA

Nire gauzen bila itzuli naiz

poltsa batean zenituen prest

mesanotxeko liburua

etxeko zapatilak eta kuleroak

galtzerdiak eta hortzetako eskuila

ez. Beste liburuak landareak eta

argazkiak ere ez

begiak itxi ditut

nire hortzetako eskuila botatzen

irudikatu zaitudanean

“zer moduz dauz landariek?”

galdetu dizut leihope hutsari begira

“ni bezala” esan didazu

biolentoagoa zatekeen

“gure artekoa bezala” esatea.

Ez da landare bat hiltzen didazun

lehen aldia.

MADRILEN

Eguzkitako betaurrekoak kendu gabe

pasatu ditut hiru egun:

musikal eskas bat

brunch garestiegiak eta

koktel bat Reina Sofiako terrazan.

Serie kutre bat ematen du

nire bizitzak.

Eskerrak etorri garen

hausturek beste forma bat dute

tristura

erabat baztergarria da

hiri okaztagarriki handietan.

TANGER BAR

Markesinako bankuan eserita

akordatu naiz

konpontzen ginenean bertara itzultzea

agindu genion elkarri

zerbeza bat zuk

mosto bat nik

aurpegira begira

begietara ez

ikusten da izan zela eta

oraindik ez dago beste ezer

izan zenaren arrasto batzuk

geratu zirenak eta ez zirenak

hiriak ez dira erromantikoontzat

itxi egiten dituzte gure bizitza

gertarazi duten leku guztiak.

TRAIZIOA

Ez idatzi poemarik

esan zenidan.

Orain badakit zer egin.

DESIRA

Belar moztu berria desio dut

belarra moztu nahi izatea

mozteko bezain luze ez egotea

oraindik

promesa eterno hori.

APIRILAK 28

Mundua itzali da

nobela bat irakurtzen nengoen

Apaizen pasealekuan

mobiletik nobela bat irakurtzen

oraindik argitaratu ez den zerbait

beste zerbait

guztiz irentsi nauena

candy crushak

instako reelsek

eta pipa paketeek bezala

etxeratu naizenean konturatu naiz

“denok hilko gara”-ka sare sozialak

hiltzear dagoela storyak

egingo ditu jende batek

sekula ez hiltzeko eskatzen

nien gurasoei umetan

“ez hil, bale?”

heriotza zer den ikasteak

beldurra ematen du

gero nerabea zara eta

banku batean pasatzen duzu urtea

“ojalá se muera”-ka

benetan sinisten ez nituen gauzak

gaztelaniaz esaten nituen

hizkuntza hautuak

konplexuak dira

arrazoi bat dute maiz

gero inoiz baino umeagoa zara eta

mediku bati baimena ematen diozu

zure aita hil dezan

haren gelara sartu eta

“ez hil, bale?” esaten diozu

begiradarekin

hainbat aldiz amaitu da mundua

denon bizitzan.

ZELAN GARBITZEN DA BIHOTZ BAT?

“Ba animalixen arabera”. Esaten irudikatu dut amama. “Hegaztixenak ez die hainbeste garbittu biher; behixena eta txarrixena bai. Oso antzekuek die, baina behixena badauketzu, gehitxuau egosi bikozu. Nahi dozunien etorri eta erakutsikotzut”.

Bihotza bere lekutik atera eta harraskan garbitzea da biderik errazena.

Egon trankil, egin lo, egun batzuk hartu. Esan didate.

ORIAREN ITSASADARRETIK

Autopistan sartzear egon naiz

baina gurago nuen bide hau

meandroen zera hori

ibilguan gora ibiltzea

igande goiza da

eguzkitako betaurrekoak jaitsi ditut

badu zerbait errepide honek

aita pila bat bizikletan

atzean lasai ni

aurreratzeko esan didate berriro besoarekin

atzeko deportibo garestikoa haserre

gidatu bitartean ahaztu egiten zait bakardadea

utzi astiro joaten.

ANIMALIA HILAK

“Guk katu bat geneukan, baina desagertu egin zen”. Zenbat jendek ikusiko ote zuen errepidean asfaltoaren kontra, ez-gorputz hori, zomorroen bazka bihurtuta, zuen katua. Zenbat jendek esan ote zuen “qué asco”, zenbatek “ay, pobre”. Zenbat autok zapaldu ote zuten. Zenbat jendek ez ote zuen ikusi. Zenbat jendek zapaldu ote zuen nahita.

* * *

Usoak eta kaioak eta saguak eta arratoiak. Trikuak eta sugeak eta satorrak eta sugandilak. Ikusi izan ditut hilda. Txerriak eta txahalak eta oiloak eta arrainak ere bai. Amuarrainak, armiarmak, labezomorroak: horiek akabatu ere egin ditut inoiz.

* * *

Zuhaitz gazteren bati erauzitako arrama batekin txori hilak disekzionatzen oroitzen dut neure burua. Jolasten. Fuerte garbitzen zizkidan amamak eskuak. Oso fuerte. “Hilddakuek ezin die holan tratau, ume”. Espartzuaz, indarka, heriotzaren arrastoak kentzen zizkidan eskuetatik. Oilaskoa bazkaltzen genuen gero.

* * *

Leihotik saiak ikusten genituenean “ardiren bat” esaten zuen amak. Sarraskijaleei beldurra nien garai hartan. Giza haragia gustatzen ote zitzaien galdetzen nuen beti. Zergatik ez diren ibiltzen kanposantuetan. Zergatik ez diren bizi ospitaleen aldamenean. Nolatan ez dituzten egiten habiak beilatokietako teilatuetan. Nik ere ez nuke nire etxea poligono industrial batean eraikiko, baina hori omen da heriotzaren lekua. Urteekin konturatu nintzen baietz, ibiltzen direla putreak beilatokietan ere.

* * *

Heriotzak ez du irudikatzen nuen bezala funtzionatzen. Nik nahi ez dudanean hiltzen dira beti besteak. Hanka zaurituta zeukan ardi bat salbatu nuen behin mendian. Kostatu zitzaidan autoan sartzea. Inork ez digu irakasten hiltzeko zorian dauden izakiak ukitzen.

* * *

Lanetik bueltan, gauez, kotxearekin orkatz bat joko banu zer? Ezagutzen dut herri bazkaria egin duenik.

* * *

Begiak itxita eta mingaina aterata irudikatzen genituen hildakoak umetan. Uste dut txerri hil batek eraiki zuela hildako gorputzaren ideala urte askoan nire iruditeria pertsonalean.

* * *

Behin suge bat ikusi nuen erditik moztuta. Espaloiaren ertz batean zati bat, belartzan bestea. Desbrozadora batek moztuko zuen. Arrasateko errementariaz akordatu nintzen etxera bidean. Piztien boterea gizonek hartu zuten. Sant Jordik desbrozadora batekin akabatu du sugea. Mitoek bizitza esplikatzen dute.

* * *

Heriotza ez da ikusteko polita. “Pasau lasai, elegante dau”. Esaten dute helduagoek beilatokietan. Nik beti izaten dut zuen katu zanpatuarekin topo egiteko beldurra. Baina narrastiak topatzen ditut. Inoizko orrazkerarik landuenekin. Izan ez ziren horri kultu egiten. Azala atzean utzita.

ARKUMEA

Inoiz izena ipini dizuedan arkumeei

Belarra bazkatzen

arkumetxo bat etzanda

izango nintzateke bera

atzean beste arkumetxo

are txoago bat

ardi batek lagunduta

mantendu da zutik

gehiago naiz bera

pentsatu dut

etzanda egotea baino

beste zer dagoen hoberik

hori nahi dut

ez pentsatzea

ohean bakarrik

arkumetxo baten aldamena

desio dut

baina ez dakit sartu nahi dudan

piztiatxo bat ohera.

LOREAK ETA TXORIAK

Loreei lore eta txoriei txori

deitzen nien

gero hasi nintzen

poemak idazten.

ORBURU HAUEK ERE

Orburu hauek ere eraman

esan didazu

pasatuta daude igual apur bat

mahaia edertuko dute behintzat

joateko presaz edo ez dakit

lurrean sartu duzu labana

grazia egin dit

ez dizut esan

bihar preparatuko ditut

pentsatu dut

nola egiten den baneki bezala

akordatu ote zara gero

labana sukaldera eramateaz.

MAIATZAK 31

Inor ez da harritzen nire landareak
neure burua baino hobeto zaintzen ditudalako.

SENNAH YEE

Limoiondoari ongarria eman eta

hosto gaixoak kendu eta

zer egingo dut hostoekin?

negarrez nagoenean beldurra ematen dut

limoiondoa trapu umel batekin laztandu eta

arkatz batekin lurra irauli eta

zer egingo dut arkatzarekin?

haserre nagoenean baino ez ditut egiten gauzok

landareak zaintzea eta

hegaztiei begiratzea eta

udaberria den hori guztia.

BITXILOREZKO IDUNEKOA

Ez da amets efimero bat,

ez da fantasia hutsa.

Azala erauz diezadaten nahi dut.

Bizilagunari oparitzeko

geranioari aldaxkak

erauzten zaizkion gisan. Baina egizue bortitzago,

odoltsuago, biolentoago.

Geranioek ez dute gorri kolorea merezi,

ez nire haragiak bezainbeste.

Azala erauz diezadaten nahi dut

eta geruzaz geruza

usain dezatela;

ustel mailak identifikatzeak

plazera sortzeraino.

Eta espero dut egingo dutela disekzio

ahalik eta detailatuena

azalpean daramadan zoologia

guztia identifikatu arte.

Inurriak, katakumeak, okilak, bareak,

labezomorroak, akaroak, saguzarrak,

euliak, amuarrainak.

Entziklopedia bat idatz dezatela

aurkitzen duten hori guztia

patxadaz irakur dezadan gero,

edo errurik gabe gorde dezadan

egongelako apalategian,

sekula berriz ez zabaltzeko

gordetako argazki albumen ondoan.

Azal eder-eder bat egin diezaioten nahi dut

eta nire azalez tapiza dezatela gero,

tapa gogor sendoekin bildutako

n tomo,

ez bainaiz espezie guztiak

ezagutzearekin konformatuko.

Espero dut izaki bakoitza identifikatuko dutela

eta lotuko diotela bitxilore bat lepoaren inguruan.

Zoologia uniformatu bat nahi dut

nire zelaietako bitxiloreak

bazkatzera makurtzen direnean

elkarren lepoak jango dituzten

izakitxoak haz daitezen

nire azal berriaren azpian.

EKAINAK 6

Adi begiratuz gero

gauzak ikusten dira

han-hor

ez da edonon topatzen

berriz begiratzeko

gogo apur bat.

ETXERANTZ

Zurekin akordatu naiz

etxera bidean

leihoa ireki dut

behiak sar zitezen

zure furgoneta da

hemen daramatzat

zure desordena

zure kantuak

ez zait ba iruditu

zure altzoan noala berriz

zuk pedalak nik bolantea

Apotzako bidean

hegaldatu dira koartzatxoak

arindu da behien bizkarra

azkenean egia izango da

nirekin zaramatzadala.

HAU GUZTIA

Ez banintz hona iritsi izan

ez nukeen neure begietara

etortzeko ispilu bat

topatu izango.

Tomateak, ilargia, katu bat.

“Hau” deitu diot katuari

zerbaitek gorpuztu beharko du

gertatzen ari zaidan hau guztia.

POSTALA VALENTZIATIK

Laranjondo bat

bidali nahi nizun

baina ez dute fruiturik ematen

urte sasoi honetan.

TXOKOALDE

Ez diot gehiago eskatuko uztailari

tomateari berba egitea

lurra azkazal barruetan

amantaleko poltsikoetan

Gernikako piperrak.

Harritu egingo litzateke gure amama

hemen ikusiko banindu

aitak zera egingo luke

barre.

IZARAK

Eguzkitan zabaldu ditut izarak

pintzak ahoaz helduta

kordel bat daukagu lotuta

arbolatik arbolara

salto txiki bat egin dut

dena txukun jartzeko

geldi geratu naiz gero

betazalak bigun-bigun

pikondoaren begiradak

pentsarazi dit neurekiko:

amesgaiztoak ditudan aldiro

aldatzen ditut izarak?

BISITARIAK

Zozo bat agertu da sukaldeko leihora

mazedonia egiteko frutak zuritzen ari nintzela

ez zait gustatu

logelara sartu zitzaidan txantxangorriarekin

etxera ekarri ninduen mozoloarekin

akordatu naiz

esan nahi didatenak edo esaten diedanak

ez dakit zerk kezkatzen nauen gehiago

hobe ahaztea.

SALBAZIOA

Zera desio dut orain

zapatak presaka kentzea eta

urruma existentzial hori.

Usoen murmurioa

katuaren marmarra

behi aziendaren marrua.

Ez dakit zerk bereizten dituen

hau eta hori.

Mesedez, etor dadila norbait

maitasun poemak idaztetik

salbatuko nauena.

GEREZIONDOA

Hostoak galtzen ari da gereziondoa

eztarrian ditut

frutaontzi handi batean

pikuak eta klaudia okaranak

banaiz minak frutaz ezkutatzen saiatzeko

bezain hortera

udazkena erromantizatu ahal izateko

izorratu diot udara neure buruari.

FALTAN SUMATZEN DITUDANAK

Haizeak lapurtu zidan bufanda hura

itzuli ez dizkidaten liburuak

udan sutondoa

neguan melokotoiak

sofan katu bat

ohean ezer ez.

ZALANTZA BAT

Landareari zutaz berba egin izan ez banio

hobeak lirateke tomateak?

BIZTEGIN

Ardien sorotik apur bat harago joanda

masusta pila bat daude

eskukada bat hartu dut biontzat

horrela paseatzen da abuztuan

dezepzio aurpegia jarri duzu

nola liteke bat hain ona

eta hurrengoa hain txarra

ez duzu esan baina pentsatu bai

masustekin bakarrik jartzen duzu

aurpegi hori

baina gauza bera gertatzen da

egunekin kafeekin musuekin.

ZIUR DAKIT

Ez dut probatu

baina badakit

goroldio zaporea duela

zure ahosabaiak.

ZELAIAN

Zerura begira esan dizut

“bai ala ez?”

beti egiten dit ihes begiradak

belar luze bat hartu duzu

“ez dozu erantzungo?”

kilimak sudur puntan

nik erantzuten ditut

“bale, ba bai”

egiten dizkizudan galderak

barre egin duzu

“goazen”

zutitu naizenean

amapola bat dago zure belaunaren ondoan

“egon hor”

etzan garenean ez da egon.

KAKIONDO BAT, USTE DUT

Zuhaitz ezezagun honen pean

loreak erori dira

gure elkarrizketaren gainera.

ZURRIOLA

“Zenbat gauza eruen ote dittu

itsasbazter honek”

pentsatu dut neure artean

berbak, poltsak, gazteluak

harriak, gorputzak, jostailuak

“hor izan zan” diot

paretik pasatzen naizen aldiro

itsasoari so ni

zu ez dakit zeri.

NEGUA

Koartza hauskara bat agertu da

oinak bustitzen ditugun errekan

gauez etzaten den ziklamen bat

oparitu diot neure buruari

obrako etxola batean

bizi dira hiru asto

pentsamenduak landatu ditut

zerbak zeuden lekuan

zelan azalduko dut hobeto

hau zela behar nuena.

SENDATU NAIZELA USTE DUT

Leiho handi bat daukat

eguzkiak epeltzen dit aurpegia:

irri txikiarekin irakurri ditut

besteen maitasun poemak.

Lur zati bat daukat

ernetzen ari dira tulipak:

laztanak eskatu dizkit

bizilagunaren txakurrak.

Sukalde eder bat daukat

aihen erre usaina du:

limoi tanta batzuk gehitu dizkiot

urez betetako katiluari.

Bainuontzi zuri bat daukat

zerua ikusten da bertatik:

burua urpean sartu eta

ozen entzun ditut bihotz taupadak.

Susmo txiki bat daukat

arkatza belarriaren gainean:

ez zaitut faltan hartzen hemen

ez dut zurekin nahi hau.

TXOKOALDE (II)

17 minutuero pasatzen da trena

ura dakar erreka sikuak

eta hemen ni

bugainbilea landatzeko

lurra preparatzen.

ERESIA

“Krabelinek jariatzen duten usaina aditzen da”. Offeko ahots batek beste esaldi pila batekin batera. Hori apuntatu dut nik. Gure aitaren hiletan krabelinak banatu genituen. Ez dakit zergatik esleitu diogun lore bat epikari.

KRABELINAK BERRIRO

Amak minbizia duela jakin dugu.

Taberna bateko terrazan. Bero sapa.

Loreak eraman dizkiogu.

Beldurra ematen dit bera ere hilko dela pentsatzeak.

Ez diot utzi nahi.

Aitari utzi bagenion amari ere bai.

Pentsatu dut.

Bizitza ezin da termino hauetan pentsatu.

TRENBIDEAN

Ez dut erromantizatu nahi

amaren eskutik paseatzea. Desira infantil hori.

Poema batean idatziko dut, hala ere.

ERREKAN

Lehen bat neukan. Bi orain.

Sardexka batekin txukundu dut adatsa

errekan bainatu naiz

amamaren alkandora bat daukat jantzita.

Beste ileak baino laburragoak dira

eskuineko begiaren gainean.

Ezin dut ezer txarrik pentsatu,

eder sentitu naiz. Ederrago.

Eta sardexka horrekin berarekin bazkaldu dut

inoizko ondoen. Inoizko lasaien.

Ile guztia zurituko zaidalako pentsamenduarekin.

Batzuetan aski da

gehiegi ez pentsatzearekin.

ZERURIK URDINENA

Bostehun eta hogeita hamazazpi egun

hiru etxe aldaketa

aita, aitaita, zu, zuek

hirurogeita hamahiru poema

ez dakit zenbat arratsalde malko

eta gero

hemen zen

ordubeteko auto bidaia

hemen zen

negua ahazteko gogoa

hemen zen

su izandako harrien gainean

inoiz ikusi dudan zerurik urdinena

orain ez dakit zerbait esaten ote duten

zeruari idatzi dizkiodan berba guztiek

zergatik tematu naizen hainbeste

zuek ere ikus zenezaten

zerua hemen.

Tenerifen, 2026ko otsailaren 9an

Poemaren bat ezaguna egin bazaizu, litekeena da egunkarian,
whatsappeko mezuren batean edo burkoaren azpian agertu izana.
Ez zen gure asmoa. Barka eragozpenak.

Eskerrik asko

Zeruari, hor egotearren. Arkumeei, salto eginaraztearren.

Uxue Alberdi, “Zurrunbiloan gaudenean ez da ikusten, baina zerua hor dago” esan zenidalako behin.

Danele Sarriugarte, topatzen garen aldiro “onena zera” esaten didazulako.

Etxekoei, negua bizkarra sukaldeko berogailuaren kontra jarrita pasatzen uzteagatik.

Lesakako Udala eta Pikuko Borda, leiho handi horren ondoan idazteko aukera emateagatik.

Poemetan agertzen zaretenoi, poema batean idazteko moduko momentuak sortzeagatik.

Lehen irakurleei, poemoi zuen argia oparitzeagatik.

Eskoriatzan, Donostian, Usurbilen, Gasteizen, Bilbon… etxe izan zaretenoi, maitasun poema bana zor dizuet.