Louis Aragon

itzulpena: ITZIAR DIEZ DE ULTZURRUN SAGALÀ

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© Louis Aragon

© itzulpenarena: Itziar Diez de Ultzurrun Sagalà

© edizio honena: Susa

2019ko martxoa

Munduko Poesia Kaierak

bildumaren zuzendaria: Beñat Sarasola

http://kaierak.com

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

      XX. mendeko poesiaren testigu eta partaide behinenetakoa izan genuen Louis Aragon. Mendebaldeko tradizio poetiko indartsuenetako batean —frantsesean— kokaturik, ia mende guztia hartu zion bere bizitza eta poesiak. 1897an jaio zen Parisen, leku berean zendu 1982an, eta Paris hiria bera izan bere inspirazio gai errepikatuenetako bat.

      Ez zen XX. mendeko triskantzetatik aparte ibili. I. Mundu Gerran mobilizatu, eta mediku lanetan ibili zen (Medikuntzako ikasketak eten behar izan zuen gerra zela eta). Ikerlari batzuen arabera, Gerla Handia gertakizun mugarria izan zen dadaismotik surrealismorako aldaketan, frontean bizitako izugarrikeriek (Andre Breton ere ospitaletan ibili zen lanean), psikoanalisiaren irakurketekin batera, giza bizitzaren inguruko ikuspegia aldarazi zielako dadaista batzuei. Era berean, komunismorantz egin zuten askok, Aragonek kasu. Gerratik bueltan, bada, Bretonek surrealismoa fundatu zuenean, mugimenduko partaide aktiboenetakoa izan zen Aragon. Aurretik, 1919an, Littérature aldizkaria sortu zuen Philippe Soupault-ekin batera, aldizkari dadaista garrantzitsuenetako bat. Aragonen lehen bi poema liburuek, bada, ondo irudikatzen dute garai hori: Feu de joie (1919) (Bozkariozko sua) dadaismoko poema liburu erreferentziala dugu, eta Le Mouvement perpétuel-en (1926) (Mugimendu etengabea) surrealismoranzko biraketa irudikatzen da. Antologia honetako lehen poema lehendabizikotik aterea da, eta hurrengoa bigarrenetik.

      Dena den, dadaismoko eta surrealismoko poeta handienetako bat izanagatik, ez zen horretan geratu Aragonen ekarpen poetikoa. Alderantziz, askorentzat, ondorengo bere poesia lanak dira bikainenak, non sakonean oihartzun egiten duten Elsa Troilet-ekin izan zuen harremanak eta II. Mundu Gerrako erresistentziako esperientziak. Troilet Errusian jaio eta garaiko formalista eta futuristekin (Roman Jakobson, Viktor Xklovski, Vladimir Maiakovski etab.) batera jardun zen hastapenetan. Aragon 1928an ezagutu zuen Parisen, eta, besteak beste, Gouncourt saria jaso zuen lehen idazle emakumezkoa izan zen. Elsaren zikloa deitzen den Aragonen obretatik lehena izan zen Les Yeux d'Elsa (Elsaren begiak), haren poema liburu ezagunenetako bat, eta bertan topa litezke antologia honetara ekarri diren Elsaren begiak eta Dunkerqueko gaua bezalako poema gogoangarriak besteren artean.

      Aragonen maitasunezko poemak sentsibilitate berezikoak dira, eta urrun daude maitasunezko poema erromantiko estereotipatuetatik. Maitasun urosik ez da poeman, esaterako, amodio platonikotik urruntzen da lehen lerrotik, edo Elsa mirailean ederrean erretagoardian dagoen emakumearen larrutik idazten du, ezein heroismotik aparte.

      Poeta petoa izan zen, eta inork ez bezala menderatzen zuen lengoaia poetikoa. Poemen barneko erritmo, hoskidetasun eta errimek garrantzi handia dute bere poesiagintzan, eta horiek ere itzultzea izan da Itziar Diaz del Ultzurrunen lorpen handienetakoa. Musikalitate handikoak dira poema ugari, eta artez erabiltzen zituen anaforak (Arrosa eta herezea) poemei kadentzia egokiena eman nahian. Ezin ahaztu, orobat, kantu frantziarra delakoan izan zuen eragina, kantari askok musikatu baitzituzten bere poemak. Leo Ferrek batez ere, baina baita Yves Montandek, Jean Ferratek, eta bestek.

      Bere azkeneko poemei, Les Chambres poemategikoei, tonu ezkorragoa darie, gordintasun berri bat ere bai, eta heriotza da gai nagusienetako bat. 1982an iritsi zitzaion berari. Milaka lagun bildu ziren PCFren egoitzara Aragoni azken agurra ematera, haren argazki handi batek eraikina estaltzen zuela.

BEÑAT SARASOLA

Hautua

Mirari artean ari naiz ni dantzan

Mila eki dakuskit margoturik zolan

Mila lagun begi edo monokulu

Beren soaz nire bide-argi ditut

Errepidea blai petrolio malkoz

Hangarrei darie odol galdu franko

Egunik egun ni jauziz hola noa

biribil ñabar hau da ederragoa

tiro-babesa edo sutondoa baino

garrak duenean haizearen margo

Bizitza hau baitut oi auto geldoa

Aurrerantz joatea arrisku eta poza

Faroen suak nau erreko gerora

Inauterietan amodioz hiltzeko kanta

Igande eta Astelehen garbi ezazue Paris

Igandez gu negarretan asteartez ni irriz

Astelehen mozorroz jantzi arroz hautsik ez jarriz

Amodioa ariko da zure jaian galdurik

Astearte inauteri teilatu oro erregosi

Astearte inauteri Astearte betarte gris

Zu baitzatoz Asteazken Hausterre-egun hits

             Astearte Asteazken

             Nire bihotza han galdu zen

Asteazkenak egin dit gurutze seinalea

Asteazken gezurtia zuk nahi nik sinestea

Amodio erabat hotz datzala ja lurrean

Bera dut nik Jauna eta hark ni harrapakina

Gaua izanen da luzea eta ohea mehea

Ortzia zabalik dago eta gorri-gorria

Zu baitzoaz zatoz hona Asteazken hats errea

             Astearte Asteazken

             Nire bihotza han galdu zen

Ni haren gutunaren zain ilunabarrean

Pompadour kretonazkoa da

Zerua goian eta horra

Autotxo bat

        Uretan eta

Oihartzuna gezurrez doa

Eta arratsak zer daroa

Kantuan lotan den basoan

Soilgune beti-batekoan

Non ametsez ari den tropa

Itzalpearen abaroan

Urri ederraren altzoan

Zeren eraildako orenak

Crouy-sur-Ourcq-en izan da gerra

Gaizki baitira hiltzen Eta

Zu ene arima eta ene putrea

Kamioi bat lurrunez betea

Amodio bihotz-tristea

Horra etorbidean aurrera

Kapitaina ur zabaletan

Hodeietara ihesean

Lur harroak bere atzean

Eta ikus ene maitalea

Ametsetan eta goibela

Eta urreztadura hau da

Altxor sarritan herdoildua

Haren lurrezko orrazkera

Berak zer dio oi haizea

Berak zer dio zaitez gera

Gera hemen nola iraganean

Guda aurretik ekialdean

Deus ez dio postariak

Eremu librea

Tristura histuak du ahanzten

Bihotz hautsiak hotsa apaltzen

Eta errautsak txingarra zuritzen

Uda edan dut nola ardo goxoa

Ametsetan agorril osoan

Correze-ko gaztelu arrosan

Nork egin ote zuen bet-betan

Jardinean zinkurin ozena

Isilka gaitzespena haizean

Oi ez nazazu oso goiz esna

Aski da bel cantoko unea

Samurtzeko gure etsipena

Lipar batez niri iruditu

Gari artean nuela aditu

Armen iskanbila nahasia

Nondik zetorkidan bihozmina

Erromeroak zein krabelinak

Ezin gorde malkoen lurrina

Ez dakit nola dudan galdua

Nire penaren sekretu iluna

Hautsi da itzala nire inguruan

Nahiz eta ez nuen nahi amaitzea

Oinaze hau oroimen gabea

Horra non alba ageri irailean

Maitea ni zure besoetan

Eta aditu zen apal kalean

Frantziako antzinako aire bat

Mina esnatu zait azkenik eta

Kantuz du oin huts baten antzera

Uhertu isilaren ur berdea

Hari gabeko suite txikia

                            I

Hilversum Kalundborg Brno Mozarti dagio ttu

Etengabe Unibertsoak jaurtikiz bizkarroiak

Oi isiltasun esatari ergelaren ahoak

Pot-pourri laidogarria zuri eskaintzen dizu

Printzesa behiaz amoros Jupiter trumoitsuak

Utzia du hala ere Io bazter han bertan

Zeinak adituko baitu irratia gauetan

Han baitaude senarraren zorritxo builosoak

Haren antzera geratzen dira gero —gerra da—

Ergelduta gizonak han ahots hura entzunez

Laztanduz Toulouse PTT Daventry eta Bukarest

Eta haien itxaropena itxaropen on zaharra

Eterrari galdezka ari eta hark atzera erraten

Carter Pilulek dutela txit lasaitzen gibela

                            II

Oi mintza niri amodioaz uhin uhin txikitxoak

Bihotzak are itzal azpian dauzka kanta eta orroak

Oi mintza niri amodioaz honatx egun aproposak

Zalantzaz susmoz edo idatziz bakarka aritzekoak

Oi mintza niri amodioaz Gutunak luzeegiak

Baitira herrixka honexetatik Parisa joan-etorriak

Amodioaz zara solastatuko Balsak eta erromantzak

Urruntasuna eta hutsunea biak tronpatuko Dantza

Da hastekoa baina ez gaude ez zu ez ni han Hasi da

Biolin doinuek piztuko dute poeta ororen bekaitza

Amodioaz zara solastatuko hitz handi neurrigabeez

Gaua zerua beteak bi soseko abestiez

Ez zaitez mintza amodioaz Bihotza dantzut pilpilka

Estaltzen ditu xoratu duten hari gabeko errepikak

Ez mintza berriz amodioaz Behean hura zer ari da

Hain gertu eta hain urrutian Oi oinazezko denbora

Ez mintza berriz amodioaz Kantuz ari sutondoan

Eta sugarrek dagite bertan musuen usain goxoa

Amodioaz mintzo bazara errima ezazu dena

Arimaz eta egunaz ala isildu ez zaitez mintza

Mintzatu zaitez amodioaz bertze dena da krimena

Eta txoriak izutzen dira adituz gizonak zoro

Negu zuriak marguldutako adar biluzietan non

Zorion hegatu diruditen bertako habiek oro

Amodioaz mintzatzea da hartaz mintzatzea eta

Mintzatzea hartaz da musika oro eta orobat jardinak

Non Renaud baitzen Armiderekin xarmatu eta oraindikan

Maitatzen duen erran gaberik deus ez paladin kaskarina

Gure antzekoa Fedegabeak jo ordez iraganean

Saladin haien sultana sartu baikenuen liskarrean

Gu mintzatuko amodioaz eguna argitu artean

Udaberria etorri arte kantatu arte txolarreak

Mintzatuko ni amodioaz amets beteko ohean

Non biok garen izanen laster eraztun bereko urrea

Eta hik niri berriz erranen Utzi ja behingoz kazetak

                III Etapen eremuko kanta

Abendua Abendua Abendua

Larre arreak oilar kantariz lasto izpiz mukuruka

Gaur goizean zakur zafratuen itxura dute hartua

Eguneko kapitain zer ari zara eguzki zuri

Bere gelan herrestan dabilen norbait irudi

Bizarra egiten duena aire zabalean

Begi bat bere ispilu-iragarkiari begira iturrian

Zertaz ari da ametsetan txistuka firuri-firira

Ez oraindik zure galoiez Kapitaina

Bizarra egiten duena ametsetan

Zenbat dira eta ditzala Jainkoak lagun

Mareuil May Brémoiselle edo Gandelu-n

Izen horiek baitira ur tantak ezpondetan

D C A dragoiak zulatzailea aski da eta soberan

Zalgurdiak Z taldeak

Itzalerako harturik gaztelu xehe-xehe eginak

Non berritzen diren oraindik Frondako errepikak

Begi-nini sakonak zeru aldera biraka

Eguneko kapitaina lurra ez da biribila

Zergatik zabaldu zarata aizun zuriak

Ulises gizona alderrai dabilela

Urpeko ontzien beldurrez gogait da haren andrea

Eta erromeroa itxituran loratu da zazpi bider

Nork daki Siriara edo Rhinera joanen zaren

Homeroren garaiak dira oraindik hemen

Oraingoak oraindik dira garai dohakabeak

Gogoan duzu gari gabeko zerua odol bipilaren gainean

Marne eta hogei urte galduak eta betarrabak

Hildakoen Monumentuetan Eskultoreak

Zizelkatzen duen guztia aingeru ilekizkur baten oinetan

Bertze gerrako haiek gara gu

Burdinak ezin izan du gure bihotzen bidea topatu

Eta garaileen orbainak dauzkagu barnean

Atoiontzien harrabotsak birika gasez beteetan

Txalupa kalamastrak ibili zirenak uretan

Bertze maitasuneko haiek gara

Ez dugu batere ulertzen gure haurrek maite dutena

Gazteriak erronkak bailiran ereiten dituen loreak

Behialako arrosak daude gure enfisemetan

Maitatzea hiltzea txanda haiena da

Bertzelako zauriak ditugu ordea

Batek dio hil da Nire emaztea eta hark zoratu zaio emaztea

Bertzeak isiltzen zoriontsua izan zela Bizitzaren eskola tristeak

Markatu ditu saindu hauek argi-koroa gabeak

Nola bere ausikiez haizeak

Zeren izanik ziape gaza ospetsua

shrapnella edo Salonikako airea baino ikaragarriagoa

Maitasun beltzak atzaparkatu baitie haragi osoa

Tunika azpian eta haientzat bakea ironikoa da

eta soil-soilik sufrimendua dute betierekoa

Elsaren begiak

Zure begiak hain dira sakon makurtzean edatera

Ikusi ditut ekiak oro mirail horretan begira

Etsitu oro horra amiltzen heriotza ziurrera

Zure begiak hain dira sakon galtzen baitut oroimena

Uhertua da ozeanoa txorien itzalen pean

Eguraldi on bat-batekoak dizu aldatu begikera

Aingeruen gainjantzietan du tailatu udak hodeia

Inoiz ortzia ez baita hain urdin nola garien gainean

Alferrik dute haizeek uxatzen zeru urdinaren xangrina

Zure begiak negar-malkotan argiagoak baitira

Zure begiek jelosten dute euri ostean ortzia

Beira sekula ez da izaten haustean bezain urdina

Gure Ama Zazpi doloretako oi argitasun bustia

Zazpi ezpatak zulatu dute barruko kolore-prisma

Biziago da negar artetik argitu ohi duen eguna

Urdinagoa irisa ere dolu beltzez zulatua

Zure begiak zorigaitzean zirrikitu bikoitz dira

Nondik baitoa biziberrituz Erregeen miraria

Pilpiraz begiz jo zutenean aska ondoan Maria

Eta zintzilik haren mantua hirurak txundi eginak

Aho bat aski dugu Maiatza hitz guztiez hornitzeko

Aski abesti orotarako eta aiene orotarako

Txikiegia izarrartea milioika astrorendako

Zure begi eta haien bikiak beharko denak sartzeko

Miresten ditu liluraturik haurrak irudi bitxiak

Ez hain nabarmen halatan ere zabaltzen bere begiak

Zure begiek zabal-zabalik ez dakit duten egia

Ez ote diren erauntsi batek zabaldu basaliliak

Gordetzen ote dira tximistak izpiliku honen beroan

Non zomorroek dituzten hausten beren maitasun gogorrak

Izar uxoek beren sarean hartu naute atxilo ja

Agorrilaren minean ito marinel baten antzora

Nik pekblendari radio hauxe diot jadanik kendua

Eta erreak dizkit eriak haren su debekatuak

Oi paradisu ehun aldiz galdu ehun aldiz kausitua

Zure begiak dira niretzat Peru Indiak Golkonda

Gau eder batez unibertsoa pitzatu zen eta hautsi

Itsaslapurrek argitutako harkaitzek engainaturik

Baina han nituen itsasgainean bailiran itsasargiak

Elsaren begi Elsaren begi oi Elsaren begi biak

Dunkerqueko gaua

Frantzia gure oinpean oihalki maiztua nola

Gure urratsak ukatuz apurka-apurka badoa

Itsasoan dautza hilak eta algak nahasian

Ontzi anitz iraulita gotzain-kapelak bailiran

Zeruaren bazterrean bibakean ehun milaka

Zeruraino luzatzen du urak Maloko hondartza

Zaldien usteltokira goititzen da arrastian

Paseko animalien apatx-burrunba bailitzan

Trenbide pasaguneak goiti beso marratuak

Guk berriz geugan kausitzen gure bihotz bakartuak

Joan-lur-gabeen bihotzetan ehun mila amodio pil-pil

Sekulakoz geldituko ehun mila aldiz isil

Oi San Sebastian horiek bizitzak zuloz josiak

Nirekin duzuen antza da izugarri handia

Adituko naute soilik ahuleziak jotakoek

Bihotza baino zauria beti nahiago dutenek

Nik behinik behin oihuka dut amodio hau erranen

Suaren loreak dira gauez hobeki atzematen

Oihukatuko dut oihuz sutan dagoen hirian

Teilatutik iraulkatu arte lo-ibiltariak

Oihukatuko dut oihuz goizean ene amodioa

Zorrotzaileak bezala kantuz Aiztoak Aiztoak

Oihukatuko dut oihuz Ene begi-pare maite

Laudeta antxeta enea non zara zu non zarete

Oihukatuko dut oihuz obusek baino gorago

Zaurituek eta edan dutenek baino ozenago

Oihukatuko dut oihuz Zure ezpaina godaleta

non nuen edan maitasun luzea eta ardo beltza

Zure besoen huntza da mundu honi lotzen nauena

Ezin naiz hil hiltzen denak ahantzi ohi baitu dena

Ontziratu ziren haien begiak ditut oroitzen

Nork ahantziko luke bere amodioa Dunkerquen

Lo hartzea galarazten dit jaurtigaien zarraparrak

Nola ahantziko horditu izan gaituzten pattarrak

Tamaina naturalean zulaturik hor hobiak

Soldaduak nonbait ari probatzen beren neurriak

Hartxintxarrezko aurpegiak Eroen imintzioak

Zerbaiten aierua du betiere haien loak

Hareak udaberriko lurrinak aintzat ez hartzen

Horra Iparreko dunetan Maiatza nola den hiltzen

Deserriko gaua

Margoen hitsak axola al dio deus erbesteratuari

Diosku berak eginen nuke horrako hori dela Paris

Agerkundeetan sinesteari utzia ez banintz aspaldi

Horra biolin preludioa gorantz orkestra zulotik

Horra Opera diosku berak argi-txakur aldabera

Nahi nituzkeen tinkatu nire begi txilotuetara

Balkoi argitsu eta brontzeak eta teilatu orlegia

Azeri zilarrezkoa eta esmeralda itzalia

Nik ezagutzen diosku berak ditut dantzari harrizkoak

Buru doanak eskuz astintzen du gogotik panderoa

Nork jarri ote die kopetan itsas azpiko dirdira

Begi-azalak igurzten ditu loti esnatu berriak

Medusak eta diosku berak halo eta ilargiak

Zurbil zabaltzen dira fin gabe nire hatz finen azpian

Opera dakust apaina malko eta opaloen distiran

Orkestra osoa nire negarra irriz histatzen ari da

Nahi nituzkeen nire oroimen zoroan ainguratuta

Arrosa hura diosku berak malba ezezagun hura

Eta mozorro fantasma hura etorbide muturrean

Janzkiz aldatzen zena guretzat gaua iristen zenean

Gauok oroitzen ote dituzu Oroitzeak iluntzen nau

Zeren zituzten usoen begi beltzek adina errainu

Ilunpetako bitxi haiek ja betiko galdu zaizkigu

Dagoeneko gau ilunaren berri ederki dakigu

Amodioz elkar maite dutenek han gelditzen bertan goxo

Eta egiten zuten apustu zure ezpainek gau oro

Paris gainean baietz agertu ziklamenezko zeruak

Oi samurtasun kolorekoak ia gau ez diren gauak

Zuretzat egin zuen ortziak zubia diamantezkoa

Pare-parean nizun jokatu apustuz ene bihotza

Ekia dabil biran Bengala-suzko hiribideetan

Milaka izar bada lurrean eta teilatu gainetan

Oroitzen naiz gaur izarrek noizbait egin zidatela tranpa

Gure amets ero samar sarriak haizeak zeramatzala

Ameslarien urratsen hotsa ozen galtzada-harrietan

Maitaleentzat besarka-leku atari dotoreetan

Gure besoen infinituan genuen biok etxea

Argituz zure zuritasunaz ilunantz beltz eternala

Ezin nizkizun hauteman zure begi-ninien barnean

Espaloi haien urrezko begi itzalezinen erlantzak

Barazki-orgak han zebiltzala oraindik ere igaroan

Aldentzen ziren zaldi pertxeroi haiek astiro orduan

Gizon ubelak lo garraiatuz azaloreen gainean

Bi hankak gora doaz Marlyren zaldiak laino artean

Esnezaleek osatzen dute latorrizko goiztiri bat

Saltokietan kako orotan San Eustaki ageri da

Animaliak mamuen gisa harakinek esekita

Odol darien tripetan dute denek kokarda itsatsita

Zergatik ote hark erabaki isiltze betirakoa

Ote gau batez galtzeagatik maitatzearen goxoa

Isildu baitzen kale-kantoiko organo biraderaduna

Bi sos frantsesen trukean aire xume bat jo ohi zuena

Guk ote berriz begiztatuko paradisu urrun hori

Les Halles Opera Concorde eta Louvre ezin orain jakin

Oroitzen zara gau horietaz gau honek gu estaltzean

Gau bihotzean sortu zaiguna eta goiztiri gabea

Malkoek elkarren antza

Zeru gris nabarrean toskazko aingeruak

Zeru gris nabarrean negar isilduak

Maguntziako egunak dakarzkit gogoak

Rhin beltzean laminak negarrez malkotan

Agertzen zen tarteka kalezuloetan

Soldadu bat labanaz hilik lur gainean

Agertzen zen tarteka bake anker hori

Ardo zuri gaztea izan arren jori

Edana dut gerezi-uxual gardena

Edanak zin elkarri erranak ahapeka

Bai eder jauregiak bai elizak lerden

Hogei urte nik eta deus ere ez ulertzen

Zer ote nekien nik zer zen lur jotzea

Zure herria ezin maite duzunean

Profeta aizunen berbak behar direnean

Esperantza galdua berpizteko etxean

Oroit ditut hunkitu ninduten kantuak

Oroit ditut halaber klerazko zeinuak

Goizetan paretetan agertzen zirenak

Ezin argituz haien sekretu gordeak

Nork daki non hasten den gure oroimena

Nork daki noiz orainak duen akabera

Non batuko lehena eta erromantza

Non malura den paper horizta zahar bat

Ametsetan atzeman umearen gisa

Bentzutuen so urdinak gozakaitzak dira

Txandako pelotoien oinkaden zaratak

Rhin-go isiltasuna jartzen du dardaraz

C

Iragan ditut zubiak Cé-n

Dena hasi baitzen hantxe

Elezahar bat mintzo zen

Zaldun baten zauri-minez

Bide gaineko arrosez

Atorra lasatu batez

Duke burugabe baten

Jauregiaz eta zisneez

Andregai bat dantzatzen zen

Betiereko belardiez

Loria aizunak ditut irents

Esne izoztua legez

Loira doa gogamenez

Enpo eta arma irenduez

Eta kotxe irauliez

Eta malko xuka gabeez

Oi Frantzia gaixo eta bazter

Iragan ditut zubiak Cé-n

Rikardo Lehoi-bihotz

Baldin Unibertsoak kuartel antza badu

Frantziako Tours hirian non preso gauden gu

Baldin arrotzak lantzen badu gure lurra

Eta egun hau ez bada amaitzen sekula

Banan-banan beharko zenbatu orenak

Herra izan behar nik herra ez nuenak

Bihotza bera ere ja ez dut etxea

Oi non da nire herria non herri nirea

Ezin beha dezaket zeruko enara

Hizkuntza debekatu batez mintzo dena

Ezta ihesi doan hodei desleiala

Antzinako ametsen mugalari zaharra

Ezin erran dezaket pentsatzen dudana

Ezin xuxurlatu dut hain doinu laztana

Isiltasuna ere da susmagarria

Are eguraldi txarra eta eguzkia

Indarra dira haiek gu ugaritasuna

Dakusagu zuengan gure ber mindura

Gaua ahal duten arren beltzago bihurtu

Presoak abesti bat behintzat sortzen ahal du

Abesti bat garbia nola ur berria

Eta txuria nola behialako ogia

Jaiotzaren gainetik dakikeena hegan

Artzainek ikusteko ongi den maneran

Artzainek marinelek halaber aztiek

Orgazainek jakintsu eta harakinek

Hitzen malabaristek irudigileek

Eta azoketako emazte taldeek

Merkatariek eta trafikatzaileek

Altzairu-egileek eta ehuleek

Telegrafo zutoinen eskalatzaileek

Zein meatzari beltzek orok dute entzunen

Frantses guztiek dute Blondel-en tankera

Berdin dio paratzen diogun izena

Askatasunak hegal-firfira moduan

Dakar Rikardo Lehoi-bihotzen kantua

Elsak dioena

Diostazu bertso hauek ilunak direla eta

Baliteke nik nahi bezain ilunak ez izatea

Zorion ebatsiaren gain gure leihoa ixten dugu

Egun argiaren beldur

Belatu ez dezan betiko zure argazki maitea

Diostazu Gure amodioaz mundurik jaiotzen bada

Mundu horretan atsegin da xumeki solastatzea

Utzi ezazu Lancelot utzi Mahai Biribila

Isolda eta Bibiana

Ispilutzat zeukatenak sable deformatzaile bat

Leitu ene begietan ez neurrien artean

Amodioa eta ez hordi bihotza edabe zaharretan

Eguerdian hondakin huts bilakatzen dira aurriak

Orduantxe guk bi itzal

Areago eragotziz nekromanteen artea

Ote egun argia baino xarmaz beteago gaua

Ahalkegarri da oskarbiaz hasperenka ez hastea

Ahalkegarri da ume batez berehala ez samurtzea

Malkorik ez izatea

Lorea ikusiz larrean kanta adituz kalean

Diostazu utzi ezazu doi bat ortotsen orkestra

Zeren jende gaixoak gure denbora hauetan

Hiztegitan bilatzea ezinezko zaiolako

Hitz arruntak nahiago

Errepika daitezkeenak ahapeka ametsetan

Maita zaitzan nahi baduzu ekarri hona ur garbia

Nora urmaeltzen diren jendearen gurariak

Zure poema izan dadin zure ebakiko odola

Kantatzen duen antzora

Teila-emaileak habiarik ez daukaten txorientzat

Zure poema izan dadin guretzat itxaropena

Esaten duena Eutsi gure ipuin zorigabean

Giza ahotsak garai ditzan kobrezko instrumentuak

Bizitzeko arrazoi bat

Eman dezan heriotza desira zutenentzat

Zure poema izan dadin non maitasunik ez duten

Non lanean lehertzen diren odolusten hotzez hiltzen

Izan dadin firfira bat oin astunak arin ditzan

Kafe hutsa goiztirian

Lagun berriz aurkitua gure gurutze-bidean

Lagun bat zure kantua mereziko lukeena

Ez bazenu besteekin egin amets hainbestetan

Kate-hotsa irudi baitu beraien oroitzapenak

Gaua esna zure zainetan

Bihotzari elez nola belaontziari haizeak

Diostazu Nahi baduzu maite zaitzan maite zaitut

Margotuko nauzunean nire potretak behar du

Urrelilien barnean bizi den har baten gisan

Gai bat gorde bere gaian

Amodioarekin ezkonduz etorkizuneko ekia

Elsa mirailean

Behin gure tragediaren erdian izanen zen

Mirail aurrean luzaro egon zen egun batez

Bere adats urrezkoa orrazten ene ustez

Haren eskuak sute bat baretzen ari ote

Behin gure tragediaren erdian izanen zen

Mirail aurrean luzaro egon zen egun batez

Bere adats urrezkoa orrazten agi zenez

Behin gure tragediaren erdian izanen zen

Harpa-aire bat jotzen zuen erdi oharkabean

Mirail aurrean jarririk egon zen egun hartan

Bere adats urrezkoa orraztean agian

Oroimena hilduratzen ziharduen nahieran

Mirail aurrean jarririk egon zen egun hartan

Sute amairik gabeak hil loreak berpizten

Erran gabe bertze batek zukeena erranen

Oroimena hilduratzen nahieran ziharduen

Behin gure tragediaren erdian izanen zen

Mirail madarikatu hura munduak zirudien

Orrazian zeuden suak eta haien distira

Oroimenaren zokoak argituz ene baitan

Behin gure tragediaren erdian izanen zen

Nola astearen erdian osteguna dagoen

Oroimenean jarririk egon zen egun batez

Urrun ikusten zituen mirail horretan hiltzen

Gure tragedia hartako aktoreak errenkan

Mundu madarikatuko hoberenak direnak

Badakizkizu izenak nahiz eta nik ez erran

Eta haiek dira guretzat sugarra gau luzeetan

Eta haren ile urrekara etortzean jartzera

Ezer ere erran gabe su-izpi bat orraztera

Arrosa eta herezea

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Neska bat zuten biek jauresten

Soldaduen preso ederra

Eskailerara zen bata igotzen

Behetik bertzea beha

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Axolarik ez nola deitzen den

Haien atzeko argiera

Nahiz bata izan kaperazale

Eta bertzeak hura uka

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Biak leialak ziren ezpainez

Bihotzez besoz fidelak

Neska bizirik zela zioten

Eta ikusiko zela

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Txingorrak badu uzta errausten

Ero da guri izatea

Ero da ororen gerraren ordez

Nor bereaz kezkatzea

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Gotorlekutik egin zizkien

Biga tiro zentinelak

Bata zabuka bertzea ahuspez

Nor ote zenduko dena

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Orain kartzelan daude nork ote

Ohatzerik goibelena

Nor ote datza bietan hotzen

Nor arratoiek aukera

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Jotzen dugu hil ezkila denek

Errebela da errebela

Eta goiz alba krudel txar batez

Heriotzak daramatza

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Haren izena biek esanez

Biak ziren hari leial

Odol gorria dute isurtzen

Kolore eta dirdai beraz

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Odola bor-bor ateri gabe

Nahasiz doa lur maiteaz

Sasoi berria denean heltzen

Ondu dadin moskatela

Batak zeruan zuen sinesten

Ez zen sinestun bertzea

Bata hegan doa bertzea laster

Jurakoa edo Bretoia

Eta mugurdi edo mulixka

Abestuko du kilkerrak

Kontatu txelo edo txirula

Bi maitasunez zeudela

Azpizuria eta laudeta

Arrosa eta herezea

Poetak bere alderdiari

Nire alderdiak itzuli dizkit begiak eta oroimena

Nik ahantzia nuen umeak berez ongi dakiena

Ene odola gorria zela eta bihotza frantsesa

Hauxe bertzerik nik ez nekien gaua zela ilun beltza

Nire alderdiak itzuli dizkit begiak eta oroimena

Nire alderdiak itzulia dit gure epopeiaren sena

Joana dakusat Errolan ere adarra joaz atzean

Garai hauetan heroiak dira Vercorsen jaio ostera

Hitz xumeenek dagite ozen burrundara ezpatena

Nire alderdiak itzulia dit gure epopeiaren sena

Nire alderdiak itzuli dizkit Frantziaren koloreak

Nire alderdia eskertzen dizut zinez zure irakaspena

Eta geroztik dena datorkit kantu doinuen antzera

Sumina eta amodioa poza eta pairamena

Nire alderdiak itzuli dizkit Frantziaren koloreak

Maitasun urosik ez da

Gizakiok ez dugu deus betiko Ez indarra

Ez ahuleria ez bihotza Zabaldurik besoak

Gurutze baten itzala gara oi inozoak

Zoriona tinkatu ustez uste ustel lausoak

Gure bizitza dibortzio bitxi latza da eta

Maitasun urosik ez da

Gure bizitzak soldadu armagabea nola

Jantzia dirudi bertze helburu baterako

Goizean goiz jaikitzea beraz zertarako

Arratsean trakets eta deseginda aurkitzeko

Erran hitz hauek Eta eutsi malkoei Bihotza

Maitasun urosik ez da

Ene maite ene bihotz ene zauri minbera

Nola txori zauritu bat zaramatzat aldean

Eta haiek guri begira daude ez jakinean

Berrituz nire atzean nik txirikordatu berbak

Zure begi handientzat zenduak berehala

Maitasun urosik ez da

Berandu da ikasteko nola bizi bizitza

Bion bihotzei gauean dariela hainbat malko

Zenbat samin beharra den kanta xingleenerako

Zenbat damutu ohi garen zirrara bakoitzeko

Zenbat malkoz osatzen den gitarra ahaire bat

Maitasun urosik ez da

Ez da maitasunik inon ez dakarrenik minik

Ez da maitasunik inon hiltzen ez gaituenik

Ez da maitasunik nornahi zimeltzen ez duenik

Orobat aberriaren maitasuna delarik

Ez da maitasunik inon malkoz ez denik bizi

Maitasun urosik ez da

Baina hauxe da gu biona

Arrotza naiz lur honetan

Bizitza da aldaberena

Izana iragankorrena

Nola antzigarra urtzen den

Haizea arina den legez

Arrotza naiz lur honetan

Behin batez muga igarota

Nondik zatoz nora zoaz

Bihar atzo zer axola

Aldatuz doa bihotza

Ez barkamen ez errima

Ukitu zure lokia

Begietan duzun haurra

Hobe apaltzea argiak

Hobe luzatzea gaua

Zahartu da eguerdia

Eder arbolak urrian

Non ote da ume hura

Harritzen nau ispiluan

Bidaiari ezezagunak

Oinak huts arrotz musua

Isiltasun zara egin

Astiro eta duzu igarri

Zer duzun orain desberdin

Nola izan zinen hartan

Jausi den orenen hautsa

Luzea da zahartzea

Hatzen artetik harea

Da gora doan ur hotza

Da handituz doan lotsa

Larru ondua txilioka

Luze da zernahi izatea

Orori uko egitea

Sumatzen da antzaldaketa

Geure baitan dakarrena

Mantso belaunikatzea

Oi itsaso sakon samina

Noiz datoz itsasaldiak

Zenbat urte-lipar behar

Ukatzeko geure izana

Zergatik hainbertze faza

Bizitza da aldaberena

Izana iragankorrena

Nola antzigarra urtzen den

Haizea arina den legez

Arrotza naiz lur honetan

Bierstube Magia alemaniarra

Bierstube Magia alemaniarra

Amanda-esne lez eztiak

Mina Linda ahozuriak

Lizun izateko irrikan

Ahotsean haur eitea

Ahapeka kantatzean

Agustin Maite doinua

Txistuz emana kalean

Sofienstrasse Oroimenak

Dakarzkit gela armairua

Ura kantuz teontzian

Kuxineko hitz brodatuak

Sasi opalinazko argia

Böcklin-en Zenduen Irla

Eta txabusina arina

Tentatzeko irekia

Plazerez hartua eta prest

Beti Oi galeren Gaense-Liesel

Bat-batean zuk lepoa

Jira eta niri opa

Tentagarri garondoa

Saarbrücken-go andereñoa

Jaitsia hona zertzera

Ordaintzat txokolatea

Ezin ni izan epailea

Zorion zorabio tristeak

Lilura hainbertze da galdu

Ez dakit nor naizen egun

Presaz Elkartuz Banatuz

Hala bizi ote gizonak

Urrun jarraikiz musuak

Iragan ekiak nola

Oro da apaindura hutsa

Aldatu ohea gorputza

Zertako neuk baldin badut

Ja neure burua saldu

Herrestan alferrik galdu

Itzala bazait eranzten

Ustez nesken besoetan

Herri bat dudala atzeman

Bihotza arin bihotza astun

Amets-denbora da labur

Zer egin nire egunekin

Zer egin nire gauekin

Ezin maite ezin geldi

Ezin inon bizi edo hil

Marmar gisan naiz iragan

Lokartu naiz asots gisan

Gure aro ero hartan

Hildakoak mahai gainean

Gaztelu hondarrezkoak

Txakur itxurako otsoak

Antzaldatu zen guztia

Obra ote irrigarria

Oker ni neure rolean

Deus ulertu ezinean

Hohenzollern auzoaldean

Sarre eta kuartel artean

Luzerna loreak nola

Lolaren bularrak lora

Enara bihotza zeukan

Burdeleko ohatzean

Haren ondoan ni etzan

Pianolaren zotinetan

Zuria ile gaztainkara

Aldaken pare adatsa

Aste eta igande guztiak

Zabal beso biluziak

Faiantzazkoak begiak

Lan eginez ausardiaz

Maguntziar artillaria

Itzultzea zuen nahia

Soldadu gehiago herrian

Gauez igotzen zibilak

Betiletan errimela

Lola laster joanen zara

Edan berriz likorea

Apirilean goiz alban

Sartu zizun bihotzean

Dragoiak bere labana

Zeruan hodei hauskarak

Hegaka basa antzarak

Hil-lantuka pasaeran

Portuko etxe gainetan

Leihotik nintzaien beha

Haien lantua niregan

Eta nuen aditu uste

Oi Rainer Maria Rilke

Kanta dut denbora-pasa

Kanta dut denbora-pasa

Bizitzeko gutxi dut ja

Lantzurdan marrazten den lez

Poza nola den aurkitzen

Lakuan txipi-txapaka

Kanta dut denbora-pasa

Bizi izan dut miraririk

Biok ginen elkarrekin

Igaro dut urteen horma

Belarriak bete miraz

Gure mundua da irauli

Bizi izan dut miraririk

Aska ditzagun gure hatzak

Nola bekokitik fama

Gu izan ginen lehenak

Ikusten azpiko hodeiak

Belaun aurrean laudeta

Aska ditzagun gure hatzak

Ilargiak eraikita

Argitzeko jauregiak

Gu erailtzea zer axola

Banaka etorriko gauak

Txina Commune bihurtu da

Ilargiak eraikita

Erranen nuke izan dela

Bizitza abentura itzela

Gizakia hala handitzea

Bere ahots pean basoak

Sekretu eta itsasoak

Erranen nuke izan dela

Denbora-pasa dut kanta

Arkua higatzen biolinean

Harria txipi-txapetan

Eta alboan itzalpean

Maitasuna zait xarmanta

Denbora-pasa dut kanta

Denbora pasatzen dut kantan

Kanta dut denbora-pasa

Maitasunaren ostean

Gogoratzen dut nik hiri hori

Betazal urdinekoa

Non euria ari denean soilik

Gelditzen diren autoak

Gobada hori eta arrosa

Kulunkan zeru mugetan

Ahate goibelak hegaka doaz

Ezti kolorez sabela

Badira zenbait izan-manera

Bertze tokitan urriak

Leiho bat erdi ireki eta

Hegan errezel zuria

Igande oro neska guztiak

Pasieran ur ertzean

Gordetzen beren esku zuriak

Xarmatzeko marinelak

Maiz ur gezako itsasmutilak

Kausituak lertxun petan

Ez dira txoak agerian da

Mantala askatzeko eran

Munta gutxiko da egiaz dena

Noiznahi gara gu ezkontzen

Arotzek dute bizitza honetan

Ama birjina esposatzen

Gizonak aise hasten kantari

Biraoka aiseago

Beren andreentzat maitaleak nahi

Andreak zitalduz gero

Ezkontidea berant etxera

Anis kiratseko hatsaz

Emazteak ditu hazten batera

Oinorde eta bastartak

Aurreko gerra amaitua zen

Hilek nahi gu haiez mintza

Bizidunek ez ordea oroitzen

Lotan jadanik binaka

Bizitzak bere mendema eginik

Ardoa ontzen utzi behar

Denok ez ginen aingeru-bihotz

Urte haietako ardantzetan

Ez nintzen zuhur baizik eroa

Neska ala ni nor joan zen

Baina al dakigu harea zertaz

Han erortzen den ez hemen

Iritsi nintzen festa arrats batez

Haurrek zuziak eskutan

Zahar guztiek profeta plantak

Gazteak galai itxuran

Petardoak zart oinen azpian

Santu urrezko bat kaleetan

Generaman guk zer balentria

Egundoko itzal haietan

Bilduak ziren izpilikuak

Usaina zen nabarmena

Luzatuz gorde-isilka eskuak

Nola otar ahantzietara

Nik nire pena eta maleta

Eta min egin zidana

Venezian da eta barreka

Ni ja haren iragana

Gustuko izan nuen herria

Trenetik lez geltokiak

Place des Tambourins nire helbidea

Thérèse-rena etxea

Plaza hartako alboen pean

Mila erokeria erranez

Bakarka amesten gara nekatzen

Denbora-pasan elkartzen

Oso maite dut iturri hotsa

Jartzen garen harri umela

Agur printzesa urrun enea

Berez doa berriketa

Bada esklusen ondoan auzo

Ziztrin bat bohemioena

Non gazte ederrak higatzen diren

Kentzen niretik zurea

Taldean hara agorrilean

Autoan joan ohi gara

Ardo gozo eta piperren truke

Etorkizuna igartzen da

Gaua edanez ematen dugu

Dantzan eta esku zartaka

Sinesteko ere astirik ez guk

Argitu du eta bihar da

Itzultzen gara etengabean

Kontent moxkor sos gaberik

Gurdiak lorez arras beteak

Ahurretan patua ageri

Galdu nituen hiru aste han

Baldres horien erdian

Gorderik ene zauri krudela

eta amets laidogarriak

Behin zuhaitz pean ibai ondoan

Bera ez balitz gelditu han

Nahiago euria aritu balu

Udako jasen moduan

Etxera jin zen eskuz helduta

Izaki iragankor hura

Begi urdinak soa eroa

Itsasoz haraindikoa

Neskak bazuen urrats bizkorra

Eta oreinkume zangoak

Maite nituen eme arrotzak

Jada nire haurtzaroan

Haientzat gauzak dira bakunak

Zer ikusi hura eskura

Mirari hori zait naturala

Nola joatea kontrara

Emazte arrotz hauen keinuak

Dira muga ezberdinak

Behatokiak gelditzeko han

Zeru sakonei begira

Haien gogoan bada aire bat

Plazeren kontrakarrean

Armairuaren mirail barnean

Bertze mundu bat sortzen da

Eremu erreak ibai geldoak

Eta baporeen kargetan

Eginez gero sasieskola

Tabakoa eta azukrea

Edo bertzela kai urrunetan

Lainopeko mundrunetan

Han doa alban itsasontzia

Ipar auroren barnean

Mintzatzen dira itsas gardenez

Urpekariez koralez

Edo Sorrentoz eta batelez

Edo zezenen odolez

Honek mintzoa zuen zalua

Magnolia lurrinekoa

Nire presak han brast askatua

Erori zen soinekoa

Orduan nintzen txit sinesbera

Hitza zitzaidan promesa

Eta hartu nuen pasio-loretzat

Ezkila-lorea zena

Tamalez nik dut maite bertzea

Lidon dauka txabusina

Haren eskuak birao bezala

Zabaltzen gelan gortina

Oi olatuak Adriatikoan

Itsasbeheran lo itsasgora

Zu zure irlak eta eltxoak

Nik neuk ez ikusiko ja

Andre bateko mila eta bat

Gure kanta amaitzen da

Aldentzen dira zingiran barna

Dogea eta Malcontenta

Ene altzoan dira erreginak

Koroatuko geroak

Hona nire azken itsaslamina

Itsasoa dut besotan

Aldiro berriz hasten da dena

Musika oro zait ederra

Maite-kantarik ezerezena

Zait poesia eternala

Bata badator bertzeak ospa

Lau hormetan nobela hila

Haren izena eta ene hitza

Galdu ditut bego urrina

Egun luze eta gau motz batean

Genuen jokatu arima

Gero goizean Gabon andrea

Maitasuna hiltzen du euriak

Ikusi nuen ihes autoa

Betazal urdinetatik

Zeren zoriona hiri honetan

Euritan soilik da bizi

Dantzarako bertsoak

Igande edo astelehenean

Gau goiz gauerdi nahiz eguerdian

Infernu edo paradisuan

Maitasunak ohi dira berdinak

Hala erran nizun atzo bertan

        Lo eginen dugu elkarrekilan

Atzo bertan eta berdin bihar

Zu baitzaitut nire bide bakar

Bihotza dut zure eskuetan

Pilpiraz zurearen parean

Giza aldiak iraun bitartean

        Lo eginen dugu elkarrekilan

Maite izan zena izanen da

Zerua goian gure izara

Estu zaitut nire besoetan

Hain zaitut maite non dardaretan

Hasi bainaiz Zuk nahi artean

        Lo eginen dugu elkarrekilan

Paris

Han beti aro ona are ekaitz betean

Han beti egun argi are gau minean

Airea alkohola da malura adorea

Esperantza dirdaika beira hautsietan

Eta kantuak gora horma eraitsietan

Txingarretik berpiztuz etengabe doa

Aberriaren sugar betierekoa

Point-du-Jourtik Père-Lachaise arterainokoa

Abuzturo lilitzen den arrosondoa

Jende nonahikoa da Parisen odola

Deusek ez du Parisko distira errautsetan

Deus ez da hain garbi nola hango errebelak

Deus ez da bortitza ez tximista ez sutea

Nire Paris bezainbat esesten lanjerak

Deus ez da ene Paris hau bezain ederra

Deusek ez dit taupada hainbeste azkartu

Ez irri ez negarra hainbeste indartu

Nola herri garaileak zutik eta oihuz

Deus ez da hain handi nola hil-oihal hautsia

Paris Paris bere oldez askatu dadila

Iragaten ez den denboraren poema

Iristen da egun bat zeinean denbora ez den jada iragaten

(Madeleine Lalande-ren kantak)

EGUN BELTZ BAT

Gezur etxe batean

Oro korridore kolorerik gabeko

Bastidore artean

Horma zartatuak Ixo egiten duten

Ateak

Igogailu kaioletatik

Begi batzuk behatzen artean

Guri beha iragatean

Orotan ISILIK idatzia

Denbora erretzen ari da gordeka

Gidoia galdu dugu

Iragan guztia ohartu gabean

Galarazia

Erauzi digute sorbaldatik hegala

Itxi ezazu ene eskuan zure esku dardartia

Hau ez da solairua

Behar baino goragoko tranpalera igoak ginen

Burdinazko eskailerako maila zulatuetan barrena

Nork jakin

Bizitza azken finean da

Argazki txar bat

Beren eskularru arrotzen artean harrapatu zintuzten jende haiek

Zutaz ari naiz nire begia itzultzen dudanean

        teilatuetarantz

Zutaz ari naiz zure begiez zure oroimenez

Urrutian beldurrez nago zu mintzatzean beldurrez

Zu isiltzean

Irudiaren eta esaldiaren beldurrez

Nire noizbehinkako jelosiaren beldurrez

Zu ikusteko bertze begi batzuk zabaltzen direnean

Mende bitxi honetan emakume bat izan daiteke

Bertze baten harrapakina eta itzala

Zeinen eroa izan naizen zu honat ekarrita

Nola itxiko ote zaitut gaurdanik soilik niretako Jakin

Nahi dute izan zinen haurra bermatzen zaren arbola

Lastozko kapela handi hura

Ezagutu nahi zaituzte nik baino lehen

Haien argietatik urruntzen naute

Ez da lehenbiziko aldia ahalegintzen direna zu

Nigandik erauzten ezta

Azkena ere

Nahi nukeen soilik niretako zu atxiki

Mundua hoteleko logela bihurturik

Egun hartakoa aurkitu dut EGUN BELTZ BAT paper laukidun

        batean Lokaletik kaleratu nindutenekoa ez nitzan

Irudi-harraldiak oztopa

Paper laukidun berdatzen hasi bat orri zuri baten gainean argi artifizi-

Alean

Gibeleko gelara baztertu ninduten deustarako ez den gelara non nagusi zen

        nahas-mahas debaldeko bat zeinak

EMATEN BAITZUEN patiora eta hiriko gau aldeko harrabotsetara

Oztopa ez nintzan

Harraldiak

Jada errana duzu

Itxuraz bai Jada errana dut kontua zen azalpenak ematea azaltzea zer

        datorren

Paper laukidun horitu bat

Denbora margolari baten antzora mintzatzen da noizbehinka

Kolorea mudatzen du edo nahiago baduzue

Kolorez mudatzen da gizakia beilegitzen den gisan

[Nire bizitzako gela guztiek]

Nire bizitzako gela guztiek

Beren hormekin itoko ninduten

Hemen hiltzen dira marmarrak

Garrasiak hausten

Gela haiek non bizi izan naizen bakarrik

Urrats handi eta hutsez

Gela haiek

Beren mamu zaharrak gordetzen zituztenak

Irrika-ezaren gelak

Sukarraren gelak eta bertze hura

Han hotz-hotzean hiltzeko atondu nuena

Gozamen alokatua Gau arrotzak

Badira gelak zauriak baino ederragoak

Badira gelak hutsalak irudituko zaizkizuenak

Badira gelak erreguka aritzekoak

Gelak argi zimelekoak badira

Gelak zernahitarako eginak zorionerako ez bada

Badira gelak sekula betiko enetako daudenak ene odolaren

Zipriztinez beteak

Gela guztiak dira noizbait gizakiak bere burua bizirik

Larrutzeko leku

Non eskatzen duen belauniko eroriz errukia

Non dardaraka iraultzen den edalontzia bailitzan

Eta pairatzen duen denboraren oinaze izugarria

Denbora biribila da derbitxe geldoa bere ardatzean jiraka

Begi zirkular batez begiratzen duena

Nola den laurdenkatzen bere patua

Eta orduak eta erdiak baino lehenagoko

Hersturaren hots txikia

Inoiz ez baitakit ene heriotza joko ote duten

Gela guztiak dira justizia-gelak

Haietan ikasten dut ene neurria eta ispiluak

Ez dit barkatzen

Gela guztiek azkenean lokartu naizenean

Jaurti didate gainera ametsen zigorra

Zeren ez baitakit makurrago zer den amestea ala bizitzea

[Betor gorroto nauena eta hil nazala]

Betor gorroto nauena eta hil nazala

Eskerrik asko erranen diot ene odol guztiaz

Diote hiltzeko orduan oroimenak

Bizitza aztertzen duela

Libra nazazue proba horretatik libra

Nazazue denbora irauliaren proba horretatik

Zer egin ote nik zeruari oroitu behar izateko

Denbora madarikatuen gela horietan barrena herratu bertzerik ez dut nahi

Ateak zabaltzen ari natzaio geure isiltasunari

Liliontzi pitzatu batetik ihesean dantzut iragana

Eta ur eskasiagatik zimeltzen lilia lokatzean ezabatzen

usaina

Zure besoetan egon bertzerik ez dut behar ahanzturazko zure beso bikunetan

Gelak aulki baten gainean jantziak jaurtiak dauzkatenak

Gaur gauean ez dut zapata galdua bilatuko

Ez ditut zabalduko mahai gainean zain dauzkadan gutunak

Ene ezpainak zure sorbaldan itotzen ditu gau zaharretako zinkurinak

Gelak non altzari ahantziak baizik ez baitira jada solastatzen

        iluntasunean

Bidaiaren amaierara iristen ari gara Zaldiak

Akiturik daude Are girgilak

Iraungitzen ari

Zeinen luzea eta zeinen geldoa izan zitzaidan guztia

Belauniko ibili ditut nire urteak

Odoletan daude nire bideak

Gure inguruko paisaiak gupida bertze

Zuhaitzik ez du jada

Zinkurinak baizik ez dira aditzen mendean barrena Beraz

Ezin izanen dugu deus egin ezpada itsuski ikusi

Martiritza eta erailketa

Sinetsi nuen halere sinetsi nuen

Oi zure hatz guriak ene ahoan

Ez naiz nitaz gupidatzen ene haurra bertzeez

Baizik txingorrak zulatu zanpatu bertzeen gariaz

Eta ezin bertzerik egiteaz ezpada laurgitua izatea

Orain badakit nola diren gauzak geldiro-

geldiro aletzen

Gure inguruan begiradaren gandu hau baino ez da geratzen

Ez baitu sekula amaitzen amaitzez

Zein ote baina azkeneko hitzak

Zeinen ondotik ez den deus gertatzen eta bihotza hormatzen den

Ez ditut jada aditzen jendearen oin-hots presatsuak

Atezainak ez ditu igo arratsaldeko egunkariak

Ai ez zaitez urrundu ez zaitez lokartu nik zuri erran aurretik

Azkenean funtsezkoa behar zaizu-eta

Erran

Bizi osoko sekretu hura ordu honetan

Nire ezpaineko airean pilpiraka oraindik gure artean

Aitormenaren hegal margulak eta zabalduz doala

Lore-hautsa hitzen zamaz arinduta

Ez dut izanen Ez nuen izanen denborarik azkenean errateko

        dakidana azkenean dakidana Hartara jarri naiz

Neure azkenean nagoela oi denbora

Galdua ongia eta gaizkia

Bereizteko denbora hain berandu

Hasi izanaren denbora

                                Ehuna

Hautsia Ito

egiten naiz

Bizitzea azken finean badakit azkenean zer izan den

Ene maitea

             eta zein ona den sinesten

Saihestea eta sinestea

Ezestea eta sinetsi gabe

Hiltzea

Baina bat-batean zer ote lauhazka hori nire buruan

Bertso alexandrinoen ilara hori nire gogoz kontrara

Apatx horien putinka nire pentsamenduan

Ferra horien mailukadak

Nire lokietan Iragaten den denbora da denbora

Denbora jasaterik ez duena ezin

Iragatea Amaiera ororen amaierako denbora

Iraganik doana

Bizitzea azken finean erratera nindoan baina

Badut agian oraindik denborarik badut aski

Paper errateko paperezko denbora

Hitzen minutuak

Bizitzea azken finean

Bizitzea azken finean ez zen sekula izanen

Akats judizial finigaitz bat baizik eta ni bizi izan naiz

Hori errateko erantzunik gabeko liparrean

Gutxienez hori errateko erantzunik gabeko liparrean

Ezin duenean inork ezereza oihukatu bertzerik egin

Aditzen nauzu aditzen nauzu baina agian

Muturik nago jada hitzak nire baitan

Hiltzen ari dira aditzen nauzula

Halaxe da Dio bisaiarik gabeko ahotsak

[Bizitzako gela guztiak azken finean dira]

Bizitzako gela guztiak azken finean dira

Tiradera irauliak Bizitzako

Gela guztiak eta bertzeak zeinez

Ez dudan deus erraten gela guztiak orain

Muturik eta halere

Marmarrean horma guztiak hitzik gabe leihoak

Hilik

Baita gela hau ere zeinean ari naizen goiztirian honako hau izkiriatzen

Anitzez geroago

                     Txoriz beteriko isiltasunean

Gelak gutun urratuak

Garrasi iraungiak bertzerik ez dago ja izan izanaren anabasa

Izatearen anabasa betierekoa Egun jakin batetik

Aitzina bizitzea bizirautea baino ez da

Barregarriro oroimena deitzen dugun anabasa baino ez

Inork ez ditu inoiz gauzak bere tokian jarriko berriz

Inoiz ez berriz Orok

Galdua izanen du niretako baizik ez zuen erranahia

Denborak ispiluen hondoraino barreiatzen du dena

Deusek ez du jagoitik deus erran nahiko Tamala

Guretako izan baikinen Etorkizuneko

Haurrak bertze gauza batzuez mintzatuko dira beren aho

        berriez

Ahanzteko idazten dut nire urratsetan idazten dut

Ene urratsak ezabatzeko

Neu galtzeko eta bertso hauek izan daitezen

Isiltasunaren obertura hutsa

Ez gehiago aditzeko betidanik higatzen nauen

        ganibeta

Bihotza

Barka iezadazue erratea eta nik mina izatea ongi baitakit

Mina izatea arras dela ezin barkatuzkoa

Nolanahi ere zuengatik geroko jende nago minetan

        minez

Eta ez ordea dirudien eta beharbada irudituko duen bezala

Jainkoa etor dadila eguna non ez dudan gehiago

Egunkaria egunero irekiko munduaren maluraren gainean

Ederki dakusazue zaurituta nagoela den-denean

Jada ez da Inon

Tokirik bertze zauri batendako

Barka iezadazue

Jada ez dugu gela gehiagorik atzemanen Etxeak

Suntsituko dira egun suntsitzen dakigun bezala

Deusek iraun ez dezan ezta oin baten

Arrastoak ere

Eta ez Faraoien loak dirauen bezala mendeen

Azpian edo inoiz bizi izandako

Izakiaren zuloak zoruen barruan

Oi etortzekoa zaren sosegu zoragarria has zaitez

Irri handi baten gisan ni nengoen toki hutsean

Errazta itzazue erraztatu orotan ene itzala eta ene lastoa

Haize errukarriok errazta itzazue

Ene hatsa eta ene hitza

Jada ez da hobi gehiagorik eraikiko

Ez da hileta kantu gehiagorik adituko

Basakeria ororen amaiera izanen da

Oi zeinen argia eta garbia izanen den ortzia

Gure hutsunearen gainean eta denborak

Ez du inon ordularirik edukiko

Ederra izanen da

                Ederra nola edertasun paregabe hori

Non ez den deus ere margotu eta oro den oihal

Zuri Ederra

                nola edertasun zimurrik gabea

Eta hodeirik gabea Ederra

                 nola ilunaren ahoa

Ederra baita edalontziaren ertz dardartia erdiestea

Hain izanen da ederra hiltzea etortzean

Azkenean hiltzeko ilunabarra azkenean

Azkenean ene maitea ilunabar hiltzekoa azkenean

Hiltzeko

Ilunabar bat elorri zuri loredunezkoa lurrinen eta gauaren

        mugetan

Ilunabar sakon bat isilik egoteko lurra bezalakoa

Ilunabar bat hain ederra non azkeneraino sinetsiko dudan

Zure besoetan lo natzala

Izenik gabeko iratzartzerik gabeko eta ametsik gabeko herrian

        Geure lekuan non askaturen den dena