Ametsak
ere
zain

MIKEL ANTZA

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.com/ebook

© 2015 Mikel Antza

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2015eko apirila

Edizio hau: 2015eko apirila

Susa:

        317 posta kutxa / 20800 Zarautz

        Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

        Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

                Telefonoa: 943 83 26 55

                Elektroposta: susalit@armiarma.eus

                Webgunea: http://susa-literatura.eus

Peruri

Harresia zulatzea ezinezkoa denean, askatasuna kanpotik helduko litzatekeen zerbait ez dela ohartu eta kartzelan bilatzen du presoak, non eta azken txokoan, norberaren baitan, eta lagunengan. Eta konturatzen da ez dela mentala bakarrik, askatasuna, hain eskas duen materia ukitu ere egin daitekeela. Eta hormek, isolamenduek edo errepresioek suntsitu ez duten gai apur horrekin eusten dio etikari (askatasunaren pentsaera da etika). Horrela bihurtzen da instituzio penitentziarioen menpeko preso-objektu izan beharrekoa pertsona bere buruaren jabe eta subjektu. Autodeterminatzeko gauza da: besteei entzun, ardurak asumitu, elkarlanean ahalegindu, autokritika egiteko gauza izan. Ez da Estatuari komeni zaion herritar arduragabe, egoista eta izaeraz desarmatua. Batzuk subjektu libreak dira preso daudenean ere, eta beste batzuk, ostera, menpeko eta erresuminduak dira kanpora irten eta gero ere, inongo herriren autodeterminazioari ezer aportatzeko gauza ez direnak norberaren burua autodeterminatzeko gauza ez direlako. Kartzelan bezala gertatzen da kalean.

JOSEBA SARRIONANDIA

INTRO

hau al da egin behar dudana?

poemak idatzi

alde batera utziz

     asteko bileraren prestaketarako

          datuak biltzea:

               azken errepide-istripuaren

               jipoitu berri duten kidearen

               gose-greban dauden kideen

izadi hil honi begira

ez dakit

hartzen ote nauen etsiak

edo zuenganako gorrotoak

nahasten zaizkit

larruak koloreak ideiak sentimenduak

izenik ez dutenak

ispilurik gabeko basamortu honetan

badakit

isildu behar nuke

mihia larrua bezain gris

ontasunaren bila abiatzeko

nekatuegi zafratuegi

badakit

ez nituzke halakoak

pentsatu esan idatzi behar

milesker esan behar nieke

nire zaurietako zornean ozpina botatzen diharduten

munduko zaindarien mirabeei

milesker esan behar nizueke

zeuen eguneroko hitsaren izerdi eta malkoekin

gure kondenaren kate uherrei distira ateratzeagatik

milesker esan eta barkatu kristauki

baina ez da hori

on izan nahi dut

larru gris hau erantzi

pentsamendu gordin krudel hauek

beratzen ipini gure erreketako ur gardenetan

baldin eta ez badituzue denak zikindu

badakit bai

maite zaituztet eta barkatu eta milesker

milesker esan behar nuke

maitatzen ikasi berri dudan

izadiaren hiltzaileak zareten arren

barkatu esan behar nuke

bitan erdibitu nauen aiztoaren ahoak

ezkutukoenean kolpatzean

belarriak mindu dizkizuen garrasia egiteagatik

maite zaituztet esan behar nuke

txistu jo diguzuen arren

baina zuek ez dakizue

etxekalte

ez dela taberna baten izena

ez eraikuntza enpresa batena

atera egidak beste whiski bat

eta jo nazak berriro Tomax

hau al da egin behar dudana?

poemak idatzi

alde batera utziz

     atzoko jipoia salatzeko

          hizki tipiko inork irakurriko ez duen

          gutunaren idazketa nekeza?

likits hatzetan erretxin

betazalak makar itsatsi

mihia bi halako lodi

ahoa hareaz bete zait

eta ezin

naiz

nire buruari ezarri diodan

kondena honetatik aska

ezin zaituztet benetan maita

ezin zaituztet benetan barka

ezin zaituztet benetan esker

irri makur bat dagite nire ezpainek

amesgaiztoa nahi nuke

gaur goizean ere

zaindariak esan dit bonjour

arratsaldean berriro bonjour

eta iluntzean bonsoir

baina nik

zure ahotik

entzun nahi nuke

egunon!

arratsaldeon!

gabon!

eta gero sarraila itxi du

eta ondoren itxi ditu olioztatutako morroiloak

eta azkenik leihora begira jarri naiz

burdinazko barrak sarea txarrantxa

sarea sarea sarea sarea

zerua ebatsi digute

gure ametsak arrantzatzeko

burdinazko barrak sarea txarrantxa

sarea sarea sarea sarea

ohe ertzera nire oinetara

doi-doi iristen den printza

ez da jada eguzkiarena

ni

gizaki

ez naizen bezala

(haragi gordina usteltzeko

asmatu duzuen

porlanezko kutxa honen

barruan 10 urtez)

ez eguzkiarena da printza margul hori

ez ilargiarena ez izarrena

zaindariak ekarritako gutun bahitu

berantetsiaren barrutik ateratzen den

lurrina

zurea

ez den bezala

urka-bilurra prestatzen diharduten

eskuok

nireak

ez diren bezala

hatsik eta malkorik gabe

burdinazko barretatik

zintzilik dagoen haragi puska

desarmatua eta desarimatua

ni

ez naizen bezala

hau al da egin behar dudana?

poemak idatzi

alde batera utziz

     ikustaldi ostean

          biluzarazteagatik

          ikustaldia laburtu izanagatik

               protesta-ekimenaren prestaketa?

euria ari du hor kanpoan

ur azpian gizakiak bezala arrainak lurrean

itotzen naiz blup blup blup

nire gorputza ferekatzen dut zure eskuekin

nire burua musukatzen dut ahal dudaneraino

eta ez da aski

esofagoa zitroin estutzen dut ezin kraskatuz

hiru metroko kablea neureganatu dut isilean

kanpaiarena egiteko

euria ari du leihoetatik

euria ari du atera ezin ditugun eskuetatik

urrun

pourquoi il y a des barreaux aux fenêtres?

galdetzen didazu

behialako haurrek pourquoi il pleut?

galdetzen zuten xalotasun beraz

poetak hormak euriz bustiak ikusita

pourquoi pleurent les murs?

galdetuko lukeen asmamen xalo beraz

eta nik

eskegita

panpina mutu

nahiago dut ez erantzun

edo azken hatsean

poetaren kaskezurraren hobe beharrez

fenomeno konplexuegia dela erantzun

adio

hau al da egin behar dudana?

poemak idatzi

alde batera utziz

     azken borrokaldiaren balorazio txostena?

          huts egingo duen hurrengo ihesaldi

               planerako prestaketa lanak?

gaueko zaintza foku argitan

neure buruaren jiran

Emily Dickinsonen armiarma naiz

hutsetik hutsera

barrote osteko sarean

Perlazko Hariarekin ehundutako sarean

dantza leunean ibili naiz bakardadearekin

egunsentiak zerrenda ubel laranjez

bete zeruertzaren liluraz

sei barroteen atzeko sare karratuan

egindako korapilotik dilindan

amaraun hutsa begietan

izar hotsa belarrietan

ahotsik ez da

ahotsik ez da

bakarrik ageri da nire burua

umezurtz leihoko islan

umezurtz leihoko islan

hau ote zen egin behar nuena?

BELLUM

nahi nituzke hankak sendo

nahi nituzke trebe eskuak

nahi nuke buru argia

saminezko eremuotan

eta ez al duk ezer esan behar odolaz?

dantzudanean

adibidez

eztanda Vic-en

tantaz tanta Lliça d’Amunt-en

errauts Ibarrangelun

Perpinyàko ziegatik elurra Canigù tontorrean

eta zenbat horrelako

nork berea

nork bereak

malkorik ez ordea

ikararik ez oraindik

eta ez al duk ezer esan behar odolaz?

dena ote zen zilegi?

eta ez al dut ezer esan behar malkoez?

zer esan lur agorra busti duten isurkiez

antzutasunaz emankortasunaz

epikarik gabe saldukeriarik gabe?

begiak ixten ditudanean

goiz urrun hartako irudia datorkit

zorroa bizkarrean

eskolarako aldapan gora

hormatzarrean

metraileta naif baten irudiaren ondoan

                        herri harmatua

                        inoiz ez

                        zanpatua

ikusi nuenekoa

eta ikasgelan

maisuaren errieta

hatxea zela-eta

den-dena

odoletan blai

malkotan blai

irribarreak ere blai

ez ei da aski ai

ez al duk baina

ezer esan behar isuritako odolaz?

ez al dut ezer esan behar

isuri ditugun malkoez?

isurarazi ditugunez?

erroia leihoan lez

beiran mokoka

kaxka-kaxka

garunean

temati

zain

damua

barkamena ere

egia bezain iraultzaileak

izan litezkeela jakinda

zerk eragozten dik?

hori bederen azal dezakek

zor diguk diok diek didak

damu damu damu damu

esan beharrik gabe bazekiagu

(hire gaztaro alferrik galduaz

hire gaztaro alferrik salduaz)

baina entzun nahi diagu

eta ondoren barkamena

odol odol odol odol

eta munduko malko guztiengatik ere

je ne répondrais que devant la justice du peuple basque

herria askatzen saiatzeagatik

herritarrak babesten saiatzeagatik

etsaiarenganako gorrotoagatik

torturak eta hilketak mendekatzeagatik

damua eta barkamena nahi al dituzue?

Garisoaineko baserrian errauts

zain ditudan aita eta ama

salatzea eskatzen didazue

damua eta barkamena nahi al dituzue?

odol guztiarengatik

haienagatik eta geurearengatik?

geure pozengatik bezala

geure penengatik ere?

ez haiz ausartuko

ETAkoa nintzen naiz eta izango naiz

esatera gero!

nere ustetan ez gendun egin

eta odoletan bustitako hanka horiek

guk jokabide txarrikan

eta odoletan bustitako esku horiek

arma berririk ez geunkan eta

eta odoletan bustitako garun horiek

ezin iritxi zaharrikan

eta sutautsaren usaina zer?

haragi errearen kerua zer?

je ne répondrais que devant la justice du peuple basque

herria

herritarrak

maitasuna

etsaia

torturak

hilketak

gorrotoa

mendekua

kanta ezak euskalduna

ez kanta beltza

kanta ezak hire herria

berriz ez kanta

itxi ahoak jaso ezpatak

gerran ari ginela ohikoa zen

gure herriko jakintsu intelektualen

kritika jasotzea

ez zen egoki

ez zen zilegi

ez zen moralki zuzen

ez zen beharrezko

herriaren alde

bizia odola ematea

herriaren defentsan

bizia odola kentzea

gerran ari ginela

gure irudimen ameslariaren eraginez

hitz politen jaun eta jabeak

tertulia bakoitzean

mundu bat konpontzen zutenak

irudikatu genituen

herriaren zutabeak zoruak teilatuak

altzariak apaingarriak elikagaiak

indartzen atontzen edertzen

gurea baino lan eskergagoa nekezagoa zailagoa

inondik ere

harritu egiten ginen

nolatan zuten aski denbora

egunero-egunero egunkari irrati telebistetan

gure sentiberatasun minberagatik

iraintzat hartzen genituenak

gure aurka esateko

borrokatzen genuen etsaiaren

txaloen artean

gu

jende ezikasi salbaia

ments buruarina

zuek

jende prestu eta jantzia

doktore irakasle politologo

zuen lana burutu gurea laidotu eta

odola odolago

bakantzetara ere zindoaztenak

salbu etxean

ateak itxita

gelditzen zineten poetak

eta guk hala ere temati

goganbeharrik gabe

ETAkoa naiz nintzen eta izango naiz

(baina nola da posible

ez al haiz irato oraindik

bota tinta gehiago Tomax!)

eta odola? eta haragi errea?

zertarako horrenbeste

min samin herrimin eta negar?

harro hadi Kantauri

kanta izarren artetik

arantzetan hil ziren

haien izenak

nahi nituzke hanka sendoak

nahi nituzke esku erraustuak

nahi nituzke buruzagi argiak

zoru malkarretan ibiltzeko

azken gudari hilarenekin

gertatua sekula gerta ez zedin

zuek

gure herriko jende ikasi eta jakintsua

bizkarra noraino makur daitekeen

masterretan cum laude

kulparik gabeak

bota beza lehen harria

esatera ez naiz ausartzen

zuen aurrean

lehen harria botatzen bezain trebe

tartekoak eta

azkena botatzen ere

bazenekiten

zer zetorren

ez ordea hainbeste eutsiko genionik

ez al duzue ezer esan behar?

ez al duzue Pilatoren mozorroa

kentzeko ordua dagoeneko?

gertatu da baina

eta odola eta malkoak eta haragi errea

errautsak Ibarrangelun

odola Lliça d’Amunt-eko etxe hartan

tantaz tanta Catalunyan Euskal Herriaren alde

elurretan Canigù odolusten Mendizorrotz

eztanda Vic-en

eta zenbat horrelako

nork berea

nork bereak

malkorik ez ordea

ikararik ez oraindik

ETAkoa izango naiz naiz eta nintzen

eta odola?

ez al duk deus esan behar odolaz?

eta odola zer?

ez al duzue deus esan behar odolaz?

besteak ehun mila paseak

eta odoletan bustitako hanka horiek

gu ez ginaden erdikan...

eta odoletan bustitako esku horiek

arma berdinez gure herrian

eta odoletan bustitako garun horiek

ez da sartuko elbikan!

eta sutautsaren usaina zer?

haragi errearen kerua zer?

barka nazatela

nire zorionaren hildakoek esateko

zoriontsua izan behar da

barka nazatela

nire zorionaren hildakoek esateko

garaipena behar da

zoriontsuak al zarete?

garaitu al duzue?

ez dut nik hautatu herri hau

ez dut nik hautatu hizkuntza hau

altxatu naiz

herritarrak zapaltzen dituztenen kontra

garaiturik gabeko garaipena amets

tinko borrokatu naiz

duin borrokatu naiz

eutsi diot egokitu zaidan borroka-leku bakoitzari

ETAkoa nintzen izango naiz eta naiz

baina eta odola samina damua barkamena?

ez al diguk odolaz deus esan behar?

ezin!:

hitzak gatzatu

nere ustetan

esaldiak mikaztu

ez gendun egin

damua zintzurrean traba

guk jokabide txarrikan

barkamena ahaztu

bai!:

haiza nazazue errautsetan

itsasora nazazue errautsetan

bahitu mendia hustu itsasoa

atzeman nahi banauzue

mintza daitezela nire ordez

mendia itsasoa

haiek dakite

ni mutu

haiek bezala

nentorrenera noa eta ez noa

hemen nago eta hemen nintzen

naiz eta izango naiz

lasai apal irribarre gozoz

baina eta adibidez

Vic-eko eztanda hura

tantaz tanta odolustu Lliça d’Amunt-en

errautsetan hegan Ibarrangelun

tantaz tanta odolustu Mendizorrotz

eta zenbat horrelako

nork berea

nork bereak

ez kanta euskaldun

kanta ezak beltza

berriz ez kanta

kanta ezak hire herria

esan nuen:

tantaz tanta herriarena izan naiz beti

esan nuen:

errauts Ama-lurrarena naiz betirako

esan nuen:

tantaz tanta herriarentzat herriarekin

esan nuen:

errauts herritarrentzat herritarrekin

esan nuen:

herritarrekin herriarentzat ekin dut beti

alfer-alferrik

zabiltzate ihesean

erroiak temati kaxka-kaxka

mintzatuko zarete

alfer-alferrik

hedatu duzue mina

zuen burua hondoratu

baina ez al duk odol tantekin isuritako

tintaz deus esan behar?

ezin!:

eskuak burdinetan

besteak ehun mila paseak

azkazal erauziak odoletan

gu ez ginaden erdikan

oin-zolak hautsontzi

arma berdinez gure herrian

birikak putzu

ez zen sartuko elbikan!

begiak itsu

bai!:

gogoratzen

borrokatik itzulera-bidean

hostozko ohantzean

atseden hartuz

txoriak hegoalderantz

hegan ikusten genituen garaia?

hitzak fereka gure begiak erreka

burkideen heriotzaren berri

iristen zitzaigunean

hortzak estututa

bihotza apurtuta

ukabila altxatzen genuen garaia?

kanta ezak euskalduna

kanta ezak hire herria

kanta ezak Hikmeten erara

kanta ezak hire egia

aspaldi jaio nintzen izenik ez duen herrian

ez naiz geroztik sorterrira itzuli

askatasuna ala hil aldarri egin nuen

eta ez naiz hilko aske ez naizen artean

atxilotu torturatu eta espetxeratu naute

hamar mila aldiz

zenbatu nahi ez dudan

hainbat aldiz

hil naute eta hil dut

txalotu naute eta gorrotatu naute

esperantza naiz batzuentzat

larderia besteentzat

ez naiz sekula egon Moskun

ez egongo honezkero

ez ikasle eta ez Komite Zentralaren gonbidatu gisa

behartsuen defentsan aritu naiz beti

iraultza gertu ikusi nuen baina zerbait okertu bide zen

askatasunaren bidean

eup la ra ite ite misa est ez zen aski izan

oraindik kapitalistek

nazio eta bandera gabeko abertzale horiek

agintzen jarraitzen baitute gurean ere

ez naiz Washingtonen egon

ez honezkero egongo

askotan ibili naiz Baionan

gutxiago Tuteran

mundu osoko iraultzaileek

salbatu ninduten behin garrotetik

ez ordea diktaduraren lege pean bezala

lege antiterrorista demokratikoen pean

fusilatua izatetik behin eta berriz

kartzelan daramatzadan urteak ahaztu zaizkit

ez dirudi azkar batean askatuko nautenik

gosez eta egarriz hotzez eta beroz

jipoitu naute behin eta berriz

gau ilunaren beldurra zer den ikasi dut

hiriaren bakardadea ezagutu dut

ekintzaren aurreko unetan ahoa

lehortzen deneko sentipen desatsegin mina

jaio nintzenetik daramat borrokan

horretarako jaio nintzen eta

buruz dakizkit

nire herriko mendi eta ibaien izenak

ez ordea izarren eta kometenak

nire herritartasuna

aldarrikatzen eta ezkutatzen

ibilia naiz kontinente guztietan

hiltzear zegoen nire herria

indarberriturik ikusten dudanean

odolez eta malkoz ureztatutako

gure hizkuntza etortzen zait gogora

merezi ote zuen beste batzuek esango dute

ez didate Bakearen Nobel saririk emango

ez naiz ministroa izango

arrantzale laborari behargin xume izatea

beste anbiziorik ez daukat

aguretzen hasita dagoeneko

lehen egunean bezala oraindik maiteminduta nago

lehen egunean bezala dena emateko prest nago

poeta naizela diote

ameslari izan behar omen da-eta

hogeita batgarren mendean

askatasunaren alde hil arte borrokatzeko

behar nituzke hankak aske

behar nituzke libre eskuak

behar nuke kate gabe mihia

behar genuke

oroimena baso

isiltasuna mendi

zentzumenak itsaso

arrazoia egutera

bihotza ospel

gorputza epel

azaltzeko

ulertzeko

berrikotik hasteko

edo tunel bat

Réauko ziega honetatik

Rafah-raino

ETAkoa

nintzen

naiz

eta izango naiz

CARCER

sorterrira nahi nuke

larru beltza nahi nuke

hizkuntza joria nahi nuke

barrenak askatzeko

balada bat idazteko

bizi dena liluratzeko

larru zuri hau eransten dudanetan

sorterri urruneko

zorion idortuaren

iraganean murgildu eta

igerian joaten naiz

ezjakina nintzen garaira

zuriek beste oro zanpatzen dutela

ez nekien sasoira

gizon bihurtuko nindutela

ez nekien haurtzarora

dena araututa dagoela

jabetzen ez nintzen irrien lurraldera

gaur bezala garai hartan

kartzelan bizi nintzen

inguratuta

espaloiz hesiz bide-argiz

debekuz aginduz izuz

kartzela batera erditu ninduen amak

eta aita bezala sartu naute beste batera

bien bitartean hamazazpi urtez

borrokan eta aske bizi izan nintzen

borrokan eta aske

ez orain bezala borrokan eta preso

edo lehen bezala ezjakin eta esklabo

hemengo bizitza

arantzetan ahoa

begiez esaten diren harrizko hitzak

giza-estolderiaren kerua azalean

hain da erdiragarria

ziega honetan

kanpoko murruaren

eraikineko ate blindatuaren

hegaleko hesiaren

ziegako atearen

bihotzeko babes-jantziaren

pean

edozein ziega zokotan

ilargiak guri bezala

zimur berberak erakusten dizkiogu

guk berari

egunsentiari zeruertzari

untxien zelaiari

zaindarien jantoki eta etxeari

Jupiterri Arcturusi

bizitzari asturuari

ez diet utzi eskuei

heltzen leihoko burdinei

zapiak makilak paperak

sare zuloetatik ditut atera

irrintziaren atzetik ukabila ezin

hor kanpoko hoberenak baino

ez gaituzte onartzen hemen

argienak edo inozenteenak

bihotz-zabalenak edota zekenenak

trikimailuaz ohartu direnak

aske eta borrokan bizi izana

garesti ordaintzen ari garenak

arauen aurka egiten dutenekin

nahas-mahasean

gu: preso

euskaldun

eta politiko

nire koherentzia ezaren %10eko interesa medio

aspaldian trabatuta daukat esaldi bat

ahots-hari herdoilduetan

kantu batekin

arrautza-irinetan bilduta

zerbitzatu nahi nukeena

baina ez daukat astirik

esaldiari dagokion kanturik idazteko

lubakitik lubakira

zirriborratu egiten zait tinta

lokaztu egiten zaizkit kaierak

galtzen ditut

granadez tiroez eta

beste zenbait estakuruz

kartzelatik kartzelara ziegaz ziega

ez dut inoiz izango astirik

esaldiak merezi duen moduko

kanturik idazteko

kapitalismoa geu gara

horregatik ez dugu sekula garaitzen

garaitzeko geure buruaz beste egin behar genukeelako

itxuraz baino ez dugulako egiten haren kontra

ordu libreetan edo txosnetan lez txandetan

eta ondoren elikatzen segitzen dugulako

gero eta handiago eta boteretsuago

elikatzen dugu geure burmuinez odolez haragiz

pobreen haragia zerbitza diezagun bazkarian

garaituen burmuinak zerbitza diezagun afarian

gabon zaharreko festan aurrena eta gero urte osoan

hainbat urte gatiburen buruan

guk baino lehen beste hainbatek bezala

aurkitu dugu gotorlekua

gaitz guztien iturria

hipokrita eta atzerakoien

barren ustel eta barren gabeen

garun ustel eta garun gabeen

ments eta gezurtien gordelekua

bizi genuen ez-munduaren jatorria

gizarte kapitalistaren Grial saindu

iturburu agorrezina

bidegabekeria nagusikeria eta

larderiaren ernamuina

askatasun guztien hilobia

bizi zareten ez-munduaren copyrighta

salatariak eta gezurtiak saritzen

egia eta elkartasuna zigortzen

berezkotasuna irentzen

maitasuna itotzen eta

irribarrea izozten den haitzuloa

gizakiak desegiteko gizonak

asmatutako infernua

aurkitu dugu gotorlekua

eta ez dakigu nola egin

hemendik irteteko

nora irten ordea? eta zertarako

ikasi dugunez geroztik

hor kanpoko errealitatea

hemen barrukoaren

ispilatzea besterik ez dela?

Jendeak zenbaterainoko konpromisoak

hartzen dituen ez bageneki bezala

geure burua ezagutuko ez bagenu bezala

gogoa ematen du deiadar egiteko:

zuek zarete kapitalismoa!

baina lasaigarriago izango da esatea:

geu gara kapitalismoa!

Bizi dena min emateraino da on eta zinezko

diost Georg Trakl-en udaberri soinuak

baina ba al dago bizirik hemendik lekora?

honaino irits ez zaitezten paratuko ote zituzten

murruak eta sareak eta txarrantxak

eta presentzia detektagailuak?

edo alderantziz? gure grina

zuengana irits dadin oztopatzeko?

ikas dezazuen zein garesti den

borrokan eta aske bizi izatea

esklabo iheslariari

bizkarra zartailuz larrutzen eta

orpoetako zurda mozten ziotenean bezala

ez dezazuen ahantz zein garesti den

askatasunaren bila abiatzea

bizi dena hain omen da on eta zinezko!

arropen azpitan haragi bizitan gaudenok

bizi denak besarkatzen gaituenean

malkotan hasten dela gure bihotza

konturatzen garelako zenbateraino egin dugun

bizirauteko geure buruaz beste

bizi denak

(ba zegoenik ere ez genekien

lurralde ezkutu horretatik etorrita)

belarrira

ezpainak ezpainetan begiak begitan mihiak mihitan

maite haut! esaten digunean

geurekin gorde nahi genuke betiko

posesiboki

hegoak ebakita gu bezain giltzapean legokeen arren

baina guk txoria dugu maite

halaxe ikasi genuen eta

ixten dizkiogu ateak eta leihoak

eskatzen dizkiogu zaindari buruari

txarrantxa burdina zementu gehiago

musika ozen jartzen

mozkortzen

ohe barruan babesten

tapakiarekin burua estaltzen

eskuak belarrietan

zaindariekin liskartzen

eraman gaitzaten zigor-ziegara

biluzik

alferrik

gugan dago-eta

bizi dena

eta hain da on eta zinezko

ez dela hau beretzako lekua

bizi denari

arnasarik ez hartzera ohitutako gorpuei min eman

besterik ez duela egiten esaten diogunean

hoa hoa hoa

etorri bezain isil badoa

gu lehen bezain goibel eta burgoi utzirik

ez joan ez joan ez joan ahoan

marmarka

malkotan

zurtz

baina gure hutsegiteaz jabetuta

hator hator hator

esaten diogunerako

berandu da

badoa hor zehar

eder aske pozarren

bizitzari erakusten hortz zuriak

eta orduan guk zakarkeriaz

egiten dugu deitore:

hor kanpoan ez dago ezer

gu bezain kartzelan zaudete

konturatzen ez zareten arren

eta marmar egiten dugu gero:

zuek zarete kapitalismoa

zuek gauzkazue kartzelan

zuek zarete jende beltzon kate hauen giltza

zuek zarete ziegako ateak eskutila gabetzen dituzuenak

zuek zarete gure kondenaren zigilua

ez baita aski maite gaituzuela urtean behin adieraztea

batez ere urtero bada eta hurrengoan eta hurrengoan

ziegako horma ugerrean irartzen dugun kondenaren

egutegiaren antza hartzen diogulako

eta ez dugu ezer jakin nahi

eta baztertu egiten ditugu

gezur erdiak botatzen dituzten egunkariak eta

egia osoa ezkutatzen dutenak

armiarmekin solastatzen gara arratsero

H-Blokeetan egon nahi genuke

Bobby Sandsekin eta bere kideekin

biluzik hotzak goseak zikin kantari

eta horrela nahi zintuzketegu zuek ere

zuen bizitza hitsa mozorrotzeko egiten dituzuen

imintziorik gabe

zuen kondizio makurra ahantzarazten dizueten

trepetarik eta parpailarik gabe

bizi dena hain da on eta zinezko

ez baitakigu jada bizirik batere ba ote den

mundua bilakatu duzuen

izadi hil erraldoi horretako labirintoetan

jantzi dut larru beltza

eta banoa

hesien atzean ostentzen didaten izadiaren bila

banoa

harkaitzetara itsaso oldartuarekin jolas egitera

banoa

negu ilunean bizia jokoan jartzera

olatu kolpe bati ene nerabe

bizitza irents dezan erronka egitera

irriz

alai

ezaxola

banoa

pinpilinpauxa

armiarma

mantangorri

banoa

adats gesal

bihotz beratz

esku fereka

banoa

eskolatik ihesi

orain ahal banu kartzelatik eginen nukeen moduan

jantzi dut larru beltza

eta bazaramatzat

Ondarretako villetara esne kondentsatuzko musuak ematera

Loistaraingo larreetan zilipurdika ibiltzera

Konporta estoldan paperezko hegazkinak hondatzera

Artzira amuarrainei Urrobiko putzuetan ihes egiten uztera

Ligira gorputza Uhaitzako urlasterretan jitoan uztera

Madalenako tontorrera lehen irrintzia egitera

Donostiako badiara itsas hondotik eguzkia ikustera

Asautzera patata biltzera

artazuriketan sega zorrozten ikastera

Zerainera idiek tiratako gurdi gaineko belarretan etzatera

Soubrera lasto-laukiak sardeaz traktorera jasotzera

hontz zuriaren zuhaitzaren itzalera

Pirinio elurtuarekin loriatzera

haritz zaharraren enbor-adarrak zuekin besarkatzera

Ttutturrora Olaiaren arranoarekin hegaldatzera

ziegako horman

zainetan bustitako arkatzez marraztu mapan

bilatzen ditut

zorionaren txokoak

errepide bihurriak

borroka hitzorduen lekuak

bilatzen dut

etxera eramango nauen bidezidorra

harik eta

zorionik etxerik

ez dugula gogoratzen naizen arte

euskalduna naizelako

euskaldunak garelako

borroka garratza eta hizkuntza

besterik ez dugula gogoratzen naizen arte

deserrotu nahi gaituztelako

esan dezadan itsusi ematen badu ere:

espainiar edo frantses nahi gaituztelako

avec la politesse edo con sangre entra

haurraren larru beltza jantzita

aske nintzen

orain naizen bezala

hemen eta orain

laugarren horma den atearen atzean

orduan aske nintzen ezjakinean

orain jakinaren gainean

orduan aske nintzen artean mutil

ez nekielako Gizon egoten

irakatsiko zidatenik

no llores como mujer

pertsona izaten ikasten neraman bizitza

garunetik jokabiderako

hitzetik hortzerako

arkeriak gizonkeriak ezabatzen

Gizonen gizonentzako kartzelan

sartu nindutenean

ikas nezan berriro ere

Gizon egoten izaten ekiten

baina orain

irria ahoan

aske naiz

zakila izanagatik

ez naizelako jada Gizon

larrua halakoa izanagatik

ez naiz Zuria

esan nezakeen moduan

berdinak gara

zuek bi emakume eta hirurok

esan nezakeen moduan

aske nintzen

orduan ere bai

baina jadanik

ikusten ez nuen hor kanpoko

kartzelaren mugek mintzen ninduten

ikusten ez duzuen kartzelaren

arauak nigan ere txertatzen hasiak ziren

askatasunaren adarrak bihurritu zizkidaten berariaz

nire oharkabean

askatasuna

zer den jabetu nintzen

(eskopetaren kanoiko

izpi gorria

kopeta destatzen

eskuargiez itsu begiak

altxa besoak!

Errepublikako zaindari

mozorrotuak agintzen)

galdutakoan

aita kartzelan duzu

ama kartzelan duzu

gaur eguzkirik ez duzu

egizu lo egizu

mozorrotuari ez beldur

ama azkarra da eta

aita azkarra ere da

bihar goizean goizik

eguzki izanen duzu

zomorroa atzarrik baita

gaur ilunpean gaituzu

urre gorria baita

gure munduan nagusi

zuretzat nahi ditugu

urre kateak hautsi

bihar izan dezazun

askatasuna nagusi

eskuak bizkarrean lotuta

ezin fereka eta

zaindarien oharkabean emandako

musuan iraun du

hankak trabatuta

elkarrengana ezin hurbildu eta

maite haut!

ozenetan iraun du

mehatxuz isilarazi eta

isilean gure arteko

begiradetan iraun du

elkar ikus ez genezan banandu eta

alboko ziegatik zetorkigun

presentzian iraun du

nahiz eta urrundu gintuzten eta

bakartu

eskuak lotu

hankak trabatu

begiak itsutu

hala eta guztiz ere

ferekarik gabe

musurik gabe

oihurik gabe

begiradarik gabe

iraun du gure maitasunak

geroztik

zenbat bider biluzarazi ote naute?

berotasuna ekartzera etorri zaretenoi

emandako besarkada bakoitzaren prezioa

nire arimaren sakonenean umiliazioaren arrakala

larru beltzean zartailuaren arrastoa

566 bider

epailearenera eraman nauten bakoitzean

la grandeur de la République

cadeau prestatu naute

miatu naute haztatu naute biluzarazi naute

indarrez ahoa irekiarazi eta

légalitéz égalitéz fraternitéz

bete didate zintzurra

esofagoa urdaila heste lodia eta uzkia

lurrindu naute

katea lepoko erreboletari lotuta

Ô esklabo irendu

Izuen Jauretxerainoko bidaian

herbaldu dizkidate eskuak

hanketan girgiluak

ez dezadan ihes asmorik izan

estali didate ahoa

ez dakidan okaztagarririk atera

la Cité des Lumièreseko estolderiarako bidaldian

iraindu ditut

alferrik

irendu naute

mendeku bakardade

23 ordu 9 egun 10 hilabete 3 urte

maitasun ahantzarazia

asetasun galarazia

zigor-bideko gabezia

etengabeko absentzia

izotzezko ainube

mendeku bakardade

23 urte 9 hamarkada 10 mende 3 milurteko

azkenekoz gure gorputz biluziak elkartu zirenetik

gorde ote dute gure azalek bizi lurrina?

oroituko gure ezpainek maitasunaren zaporea?

sumendia urtzen sumendian

ezpainak sugar ezti

elur malutak begi

belarrietan gerezi

esku ahul ahurretan

su-malkoak euri

edan didan bat (zaindariaren joan-)

edan dinat beste bat (-etorrian)

ferekatu dinat bular bat (zaindariaren joan-)

ferekatu didan bestea (-etorrian)

lepoan haginkatu haut baldar atsegalez gosez

zaindariak ustekabeko etorrian

beiran giltzarekin joz: arrêtez!

légalité egalité fraternité

aske ginateke bagenu browning bana gerrian

aske gara ez izan arren browning bana gerrian

hitzez inguratuta bizirauten dugu

maitasuna gorrotoa hitz hutsak

asmatu dugu hots bat isiltasunarentzat ere

arnasarentzat ere musikarentzat ere

hurkoarekin harremanik ez izateko hitzak

ferekak musuak kolpeak behazuna begietan

ez al dira argiak hitzik gabe txoriak zuhaitzak zerua

ez al dira denak berdinak beti berdinak

hitzen kartzelaren erdian itxita

malkoak negarrak saminak

hitzen labirintoan galtzen dira denak

odolustuta bezala mamiz hustuta

mozkortuta ezdeus deslai alderrai

gu bezala hitzik gabe zurtz

ez baikara nehor ez izenik ez izanik

gorputz gorpu hurren

haragi zelula kirio errai ile azal hezur

desira isuri gose amets

izu-laborri beldur ikara dardara

ezpainak hozka begiak hets ahoa lehor gorrotoz

gure Amaiur honetako hondakinetan

laino artean

misil isilek goldatutako lur eremuan

sentimenduen aintzira ertzean

babes-sotorik gabeko etxola txikian

bizirauten dugu

aldiro barren-ustelek deseginarazten diguten

arnas taupada maitasun tristuren bizilekuan

aldiro labirintoko pasabideetan barrena

egokitu zaigun beste ziega

hotz huts hits arrotzetik arrotzera

iragarritako desegiteari jaramon egin gabe

jarduten dugu etxola sendotzen:

oroiminezko zorua paperezko hormak hitzezko teilak

noizbait begiradazko adreiluak zementuzko besarkadak

egunero zorua hormak eta teilak

egunero oroimina papera eta hitza

egunero semea

gure Amaiurko hondakinetan

ke artean

zauritu itsu eta maingu

misil isilek goldatutako lur eremuan

sentimenduen aintzira ertzean

negar malko (ikusezinen) ostean babestuta

itolarriaren mugetan

bizirauten dugu

ez dizuegu haboro hitz egiten

ez odoletan ari den zauriaz

ez esperantza agorrezinaz

ez dizuegu haboro hitz egiten

zigor egunerokoaz

min oihurik eginarazten ez digun

eta dagoeneko harritzen ez gaituen

baina ezari-ezarian ezerezean

murgiltzen gaituen honetaz

dena isil dago orain

gau beltz hondogabeko amildegi

honetatik harago

halabeharraren atzaparretan

ez intziri ez negar

burua odoletan

zut zorigaitzaren kolpeen pean

kolera eta lantuzko eremu

Izuen Gordeleku

zigor-urteen mehatxu

ez naiz beldurtuko ez naiz beldur

ez zait ardura ataka nola den estu

ez zenbat epaia astun

etorkizuna nire esku

nire arimaren lemazain neu

suntsitu dut denbora

ez minutu ez segundo ez ordu

ez egun ez aste ez urte ez milurteko

ez txarrantxa ez hesi ez beldur ez gezi

banoa Arbailara

Bereterretxeren oroitarriaren parean

lotura-burkidearekin dudan hitzordura

independentzia aldarria daraman

usb giltza kodetua ematera noa

Gamereko Lamien Putzuko uretan

zuekin negu hotzean

biluzik murgildu aurretik

MORS

Hilobi bat nahi nuke

domu-santu egunean

krabelin eta arrosa gorri

zuen bisita eta loreak jasotzeko

azalea eta mitxoleta

hezur haragi erraustuon

gorosti eta erramu

betiereko atsedenerako.

Ez dut hil nahi.

Eta ez zait kontsolagarri

inork gogoratzea

jaiotzen garenetik

hiltzen garela.

Ez zaizkit kontsolagarri

ez mendien argazkiak

ez ederraren argazkiak

atzo ez zeuden zimurren berri

ispiluak ematen didan artean.

Badoa bizia hatsapatsaka

atsedenik gabe

harresituon deiak

aintzat hartzeko astirik gabe.

Badoa bizia ausikika

hanketan eta besoetan

bihotzean eta garunean

bide bazterrean zaurituta

hatsanka erori garenoi

jaramonik egin gabe.

Ez dut hil nahi.

Alferrik idazten diot biziari gauero

10 urtez hutsik egin gabe

orriak eta orriak betetzen

iragandakoaren notaritza traketsean

alferrik idazten diot biziari gauero

bikoitz joan zen udaz geroztik.

Hor kanpoan egon nahi nuke

ez dut hemen hil nahi

egunero apur bat gehiago.

Bizia eskuetan hartu eta

edan egin nahi dut

Auzkin zuekin

Uhaitzan zuekin

Lamien zuloan zuekin

bizi iturri izan nahi nuen

bizi iturri izan nahi dut.

Hemen naukate eta

ez dut hil nahi.

Alferrik ari naiz

hilobi honen hormak

gero eta garaiago eta

zuloa sakonago.

Ez dut hil nahi.

Eta ezikusiarena egiten badut ere

hiltzen ari naiz

esaten ari natzaizuenean

hau dela gure borrokalekua

hemen gaudela

hautatu guda-lekuan

borondatezko bidean

intziriz eta negarrez

irriz eta irribarrez

bihotz beratza bizirik dugunez

injustiziaren kontra

herria bizi iraunarazteko

bide ustez zuzenenean

gugan aurrekoak eta ondokoak

gugan gure eta haien

hildakoak eta jaiotzekoak.

Izan dadila gauzkaten leku hau

askatasun-xendan

herriarentzat geldileku soil bat

aldarriz arratsari

ilunak dakartzan mamuak uxatzeko.

Ez dut hil nahi.

Bizi nahi dut

berriro itzulipurdika Apanizen

irrintzi Madalenan

laku izoztuetan murgil

hemen dena da hilobi hits

ez ekar lore gehiago

ez apain gure ileak mendaz.

Badoakizue bizia

aharrausika zuen egongeletako

telebista bideo-joko sare grisetan

pizza eta freskagarritan

formoldutako garunetan.

Nola barkatuko dizuet

lerroz lerro autobidean zoaztela

nora zoaztela ez dakizuela

biziari iheska heriotza delakoan

gu hemen hiltzen ari garen bitartean.

Domu-santu eguna:

bazatozte gugana

hilda gaudelakoan

elbarri garelakoan

hemengo gure egonaldia

hilerrian daudenen gehienena ez bezala

borondatezkoa delakoan.

Domu-santu eguna Fresnesen

senide eta lagunak

bazatozte hilerrira

lore-sorta hitsak eskuan

senide eta lagunak

bizirik hobiratuongana

zuen sufrimenduarekin

jaki goxoak gordeta soinean

gure sufrimendua arintzeko.

Lehen lepoa mozten ziguten

orain eskuak eta hankak herbaltzen

orain irentzen eta mututzen eta itsutzen

eta bihotza erauzten

guk ere zuekin sufri dezagun.

Terrorista bat hil da

esan du irratiak

gudari bat hil da

jendarmeengandik ihesi

auto istripuan (omen)

agur eta ohore burkidea

ziega ate barrualde

burdin barra eta sare

ikurrin xingola beltz

izenik irratian eman ez dutenez

sasian borrokan ari diren

guztiengatik

egin dugu negar

ziega ate barrualde

burdin barra eta sare

ikurrin xingola beltz

izena eman dutenean

guda izenez soilik ezagutzen ditugun

guztiengatik

egin dugu negar

ziega ate barrualde

burdin barra eta sare

ikurrin xingola beltz

egunkaria iritsi zaigunean

Imanol Gomez Gonzalezengatik

egin dugu negar

hemen enlevez ce drapeau

ici vous n’êtes pas chez vous

han poliziek inguratuta

dantzatutako aurreskuak

zaindariari ukabila gora

Eusko gudariak abestu diogu

Igor zenak eta biok.

sigi-saga sega sega

sigi-saga igitaia

herio mozkor sigi-sagaka

herio keru sigi-sagaka

korridoretan usainka

hatsapatsaka bazabiltza

presa baduzu

ahantz kantu hau eta

zoaz

zoaz bidean aurrera

bizitzan atzera

patxadaz bazabiltza

zatoz

zatoz gurera astiro

doinu xamurrez mozorrotutako

intziriak entzutera

antzinako upeletan ozpindu eta

zementuzko dolaretan xehatutako

saminaz jabetzera

amets galarazien

edabe garratza edatera

gorputzez ezin eta adimenez

gauero zuengana iristen garenon

gaitasunaz harritzera

jo txalaparta hormetan

larri-minez

han

Tulan

jo ezkutuko kodez

tan-tan

tan-tan-tan

tan-tan-tan-tan

tan

tan

ez hago bakarrik

han

Tulan

igitaia txistuka airean

urka bilurra begi-ninietan

badatoz badatoz samaldan

itsaso gabeko olatuak

gaurik gabeko amesgaiztoak

bizarrik gabeko aitzurrak

ilerik gabeko eskumuturrak

ez! ez! ez!

egin murgil!

egin ihes!

haugu honat!

bila irriñoa

eta oroit hadi

haren albertxiko azalaz

haren zafirozko begiradaz

higan zeudek oraindik

jo toberak hodietan

bihotz-minez

han

Tulan

jo ahal bezain luze

dang-dang

dang-dang-dang

dang-dang-dang-dang

dang

dang

ez hago bakarrik

han

Tulan

gorputz biluz babesgabea

indarrez

gizon arrotzen aurrean

gozamena laido

izuz

ireki ahoa!

besoak gora!

galtzarbeak erakuts!

makur eta eztul!

uzkia erakuts!

ahoa ireki? oihu eginez!

besoak gora? ukabilean!

haien larderiari: ispilua

makur eta eztul? ez eta ez!

eutsi!

entzun: “Munduan bada

leku bat: Tula”

han gaude

irrintzika ametsetako zaldunok

txalaparta hormetan

hodietan tobera

“ez hago bakarrik”

oihuka negarreraino

“han

Tulan”

mutu! itsu! gor!

egin murgil!

egin ihes!

haugu honat!

oroit hadi

haren irriñoaz

eta bila

haren azala

haren usaina

han

Tulan

higan

egin irri borreroei

eta bila

hire azala

hire begirada

hire usaina

han

Tulan

gugan

isildu dira toberak eta txalapartak

isildu da mundua Tulan

isildu dira izarrak

sutan ditugu begiak

hemen eta Orzaizen

sigi-saga sega sega

sigi-saga igitaia

herio mozkor sigi-sagaka

herio keru sigi-sagaka

korridoretan usainka

“non zeundeten hil nintzenean?”

nire heriotzaren unea

zuen bizi taupadekin ezkontzeko

desioak sortutako galdera da

ez dut galdetzen

(gozakaitz)

non arraio zeundeten

(suminez)

norekin zeundeten

(errieta eginez)

zertan ari zineten

(mikatz)

alai edo triste edo soraio

hau da galdera:

non zenituzten oinak

non buruak

hil nindutenean?

amuarrain lurrean

56 kilo

laster txori lurpean

amuarrain lurrean

zainetako odola

gasolinaz nahasten da

bi saihetsak arraspa

basamortu ahoa

laster txori lurpean

orain badakit zer den

heriotza neurtezin

deuseztatzaile goren

bizi den ororen fin

hau da galdera:

une horretan

zuek zertan?

txori lurpean

dena izoztu

oinak lurrean

mundua mutu

egin atzera

taupada oro

zuenak eta

nire zirenak

taupaka jarri

herio aitzin

eta ondoren

berriro ere

bizitzen segi

zuek bakarrik

hiltzerakoan

ni non nengoen

esango dizuet

(orduko hartan ere

Kaxmirren lurrikara

Gazan misila

Karibeetan urakana):

kartzelan nintzen

kartzelan hiltzea

arrunta da

ohikoa ohitura ohikeria

kartzelan hiltzeko ere

era arrunt asko dago

hautazkoak asko

amuarraina

bi egun urik gabe

egunero hiltzen da norbait kartzelan

norbera egunero hiltzen da kartzelan

indartsuek

gorputza ia

ia gorpua

berpizteko

gai direnek

biharamun

arratsean

berriz ere

gorpua ia

ia gorputza

herioren

atzaparren

oparitzat

emateko

heriotza

da kartzela

kartzela da

heriotza

hala ere

zer kuraia

bizi grina

bizi poza

duintasuna

bizi mina

zenbat negar

erraldoi-lan

zutitzeko

nolako huts

bihotz laztan

betetzeko

eta zutitzea lortutakoan

irribarrearen arkitektura konplexua

berriro ere eraikitzea lortu ondoren

burdinazko tximeleta

hegal-kolpe

ustez oharkabe

gupidagabe

batek desegiten du

dena

gutxi behar da kartzelan

pertsona

pertsona huts ager dadin

eguneroko bizimoduaren inaute

mozorrorik gabe

apaingarririk gabe

makillaje gabe

aitzakia gabe

arropa gabe

biluzik

hitzik gabe

baina ez mutu

zenbat oihu

alferrik baita hitz egitea

ulertuko duen inor ez dagoen lekuan

malko gabe

ez

malkotan

baina inork ikusiko ez dituenean

hirugarren eguna...

eta zer gehiago kendu nahi didazue

(maitasuna ideiak arnasa

kendu ostean

bihotza burmuina birikak)

murmurikatzen dugu hemen

galdera egin izanagatik

segituan damuturik

erantzuna

irakurri baikenuen

kartzelako atarian

hilerrietakoan bezala

hona ekarri gintuztenean:

dena kentzen den egoitzan gauzkate

dena eteten den bakarmortuan

oraindik dabil airean

ahapekako itauna

dardarazko oihartzuna

Herio itzala agertzean

adibidez

zenbait gauza arbitrarioki

kendu dizkigutela-eta:

zergatik utzi bizarra egiteko aitzurrak

eta zergatik kendu bitsa?

zergatik utzi orri zuriak boligraforik gabe?

gose greban jana eta

egarri greban ura

laugarren eguna jada...

utzi didaten bezala

zapatak soka gabe bezala

utziko ligukete

loa ametsik gabe

olatua itsaso gabe

txoria kanturik gabe

orratzik gabe ordularia

zentzurik gabe hitza

maite ditudanak ikusi gabe

zeru gabeko ziega honetan

zergatik kendu didate gerrikoa

ez bada nire buruaz beste

egin ez dezadan

ez bada nire buruaz beste

beste era batez egin dezadan

burua makur

irents dezadan

edan dezadan

bost egun...

bost aste dira

bost urte

bost mende

orratzak ez du lortzen

zainetan gerturik

haren alde emateko

petrolio bihurtu zaidan

odola xurgatzea

korridorean aurrera

balantzaka

ez dut indarrik

ukabila estutzeko

Eusko gudariak kantatzeko

soilik zer naizen aldarrikatzeko

gizakia

soilik zer zareten galdetzeko

ez baitzarete jada

ni naizena

zergatik esnatzen naute orduro

bizirik ote nagoen jakiteko

eta erdietan hil naitekeenean

lasai asko

esateko modua da

loak hartu

amets egin

hil

akaso

maiz

herioren kiratsak

hartzen dituzten izarok

maitasunez lurrintzen

ahalegintzen naiz

etsi-etsian

erreskatatzen ditut

mingarriro

banan-banan

memoriatik

maitalearen usainak irudiak

angelu eta dimentsio orotan

absentzia betetzeko

izua uxatzeko

beste egun batez eusteko

beste ordu batez eusteko

beste segundo batez eusteko

eta

beste segundo batez

beste ordu batez

beste egun batez

eta sei dira jadanik...

heriotzaren unera hurbilduz

setatsu

setiaturik

nire buruari galdetzen diot

zenbat orduz eutsiko ote diodan

hil baino lehen

zenbat egun aste hilabete urte

askatasuna arte?

utzi dut gorputza segadan

banoa hegan

zuengana

zuekin

ez gara hemengoak

hemen gaituzten arren

hemen hiltzen gaituzten arren

egunero pixka bat

egun batez osoki

gure zelula bakoitza

kartzelaz kutsatzen da

gure birikek

kartzelaren laino pozoitua arnasten dute

arnasari eutsita ere

azal zuloetatik sartzen zaigu kartzela

begietatik

begi itxi itsuetatik

belarri zuloetatik

alutik uzkitik

nor etzan zen ni baino lehen

lastaira honetan?

atzo

nor etzango da ondoren?

zazpi dira jada...

bihar?

ni gaur gu gara

hire gorputzaren kontra estututa

hire azala jantzita

ferekatzen dut nire burua

harriduraz

gramatika ausartzen ez den lurraldeetan

aditz laguntzaileen konbinatoriak

etsi egin duen zingiran

bakarrik gaude

espresuki guretzat ezarri duten

ilargi bete bakan horren argitan

edango banu

nik baino ez nuke jakingo

euriak garbitzen digun

ilargiak argitzen digun

eguzkiak berotzen digun

trumoi eta tximisten artean

hor kanpoan debekatuak eta

zigortuak diren oihuak eginez

hausten dugun bakardadean

gauzkate giltzapean

haragi bizi kontainerrotan

zortzigarrena...

jada ez naiz

ez gose

ez egarri

hil hurren naiz

maitasun minez

teoria handirik gabe

hiltzen ari zait gorputza

hiltzera uzten naute

estatu arrazoiz

utzikeriaz

krudelkeriaz

gorrotoz

euskara gose eta egarriz

agortzen ari naiz

irratian entzun dut

neure burua urkatu dudala

Soriako kartzelan

iaz Fleurykoan egin nuen bezala

irri mikatza egin dute nire ezpain zartatuek

izen berri bat gure hiltegien zerrendarako

(Albacete Alcalá La Santé

Tres Cantos La Salve Martutene

Herrera de la Mancha Intxaurrondo DGS-Madrid

Espainiako errepideak eta kartzela atari eta osteak)

basamortua atera zait hortz artetik

nik badakit-eta

hil egin nautela

auzi medikuak besterik esango badu ere

aztertuko bazenute ondo gorpua

aurkituko zenituzkete

hezurrak balira burdinaz gori

maitearen margo itxurak ageri

hiltzaileen izenak irarririk

itauna mihi izoztuan zintzilik

inori konturik eskatzeko asmorik gabe

(baina suminez)

inor erruduntzat hartzeko asmorik gabe

(baina mikatz)

inorengan errukia eragiteko gogorik gabe

(gozakaitz halere)

nire heriotzaren unea

zuen bizi taupadekin

ezkontzeko desioz sortutako

galdera da hau:

non ote zeundeten hil nintzenean?

bederatzigarrena...

ukabila gora

lehen ur tanta

eztarrian behera

bizi da amuarraina

sigi-saga sega sega

sigi-saga igitaia

herio mozkor sigi-sagaka

herio keru sigi-sagaka

korridoretan usainka

ez naiz jaiki zaindaria korridorean entzundakoan

gogor jo du atea esna nendin

ez naiz jaiki zirkinik ez

ohi bezala ez du goxoan ireki atea

ohi bezala oihu egin du

nire izena isekaz lardaska

alboko kidearenean bezala

eta aurrekoarenean bezala

guztienean bezala

berak edo bera bezalako batek

egunero bezala

atean jo du giltzekin

alferrik ez ditut zabaldu begiak

Long Keshen nengoenean

lastaira ugerrean etzanda

pentsatzen egoten nintzen

sabaiari begira

nola izan zitekeen zaindaria iristean hilda egotea

pentsatzen egoten nintzen

ez al da inoiz amaituko infernuko egonaldi hau

bihar etzi etzidamu

noiz amaituko da

bihar etzi etzidamu

Long Keshen bezala

txoriak entzun ditut

egunsentirik gabe

lurpean naukate jadanik aspaldi

ez dut jada negar egiten

ez naiz jada jipoien beldur

ez naiz jada amorratzen

dagoeneko bederatziehun

eta laurogei kilometrotara ni

deserrian mantentzeko

aitzakiarik ez zegoela diotenekin

non dira nire gogoetak

non dago ikusteko irrikan nengoen mundua

non daude nire malkoak

izan dadila azkena diote orain

hobiratu aurretik lurperatutakoa

izan nadin azkena

ez diote kasurik egin herriaren aldarriari

euskal presoak etxera

euskal presoak etxera

(Arkaitz Elorrixora)

eguna iristean ez naiz berton egongo

baina nuair a thigeann ar lá aithíocfaidh mé iad go mor

azken eguna balitz

zer idatzi zer bizi

hilobi bat zain banu

INVICTUS

euts diezaiodan lemari

estal dezadan ahoa

estal belarriak

ez entzuteko

ez esateko

ez desbideratzeko

garaitu gabeon

bihotz arrakala

hain handia izanik

ezin asma dezaket

nolakoa ote

garaituen samina

noraino sartu zen haien bihotzetan

garaileen irrien atzean

ezkutatzen den aiztoaren sakaila

ez naiz inoiz jabetuko

garaituen ozpinaz

saminaren handiaz

zauriaren sakonaz

galdetzeko ezaguera izan nezan baino lehen

joan zitzaigun-eta aitona

oinordekotzan utziz

porrot osteko mikatz etsia

izu dardara isila

Gernika eraitsia

gurasoek altxatzen hasia

hemen nago

ihes ederrenean baitaratua

aurreikusi gabekoa idazten

hatz herdoilduetan elur gorri

begietan antzigar gandu

mihi izotz ezpata hauskor

arnasestu larrimin hotzikara

belarri-zulo butxatuak ezkoz

zer idatzi zalantzan

azken borroka hitzak balira hauek

berdin zitzaidan

zuek hemen eta ni hor egotea

(aukeran nahiago)

baina nork bestek kanta ditzake

ahots erlastu hitsez doinuok

(kanta beza balego)

nork ikusi eta entzun eta bizi zituen

nork sentitu eta deitoratu

nork zuen ekin eta eragin

eta nor irten da lurpetik bizirik

haritz horren antzera

arrotza nagusiturik moztua sobera

oi gure arbasoak ez otoi ez begira

zein goratik ginen gu jausiak behera

baina begira arren

zein beheretik garen igoak azalera

oker zegoen poeta

ez da bidaiarik onena hasi ez dena

ez da bidaia helburu

ez dago babes-porturik herritik lekora

ezinbesteko bidaia

denbora

gure zimurretan

gure ametsetan

gure zaurietan

izoztuta

Sorginaritzagako ataurrean

bukatuko dena da

estal dezadan ahoa

ez baduzue entzun nahi ene egia

ixo ixo ixo

ez dadin irten

nahi ez dudanik

itxi ditzadan begiak

berriro ikusteko eta

ia usaintzeko ukitzeko dastatzeko

lehen musuaren esnea

azken musuaren kresala

estal ditzadan belarriak

ez dezadan zuen gezurra ene egin

ixo ixo ixo

begien bistan

azken portua

zabal dezadan ahoa

betetzeko birikak

mendiez ibaiez jaiez

zer aurkituko dut

zarpail lohitu unatu

bihotza herri minez arrakala

begi eta ezpain zauritu

babes atseden hartzera natorren

hain aspaldi

(hogeita hamar urte jada)

utzitako sorterrian?

igerilekuaren inguruan

konbinatu bana eskuan

zumitzezko besaulkitan

jende prestu eta jantzia?

eta zutabeak erreta

teilatu eta horma gabe

txerrikorta bihurtuta bizilekuak?

zein madarikaziok jo gaitu

hain poliki hiltzeko

irria ahoan (izoztuta)

hileta doinuz dantzatutako fandango

nork bedeinkatu gaitu

mendetan bizirauteko

irria ahoan (izoztuta)

diskoteka doinuz alaitutako erasoz

hel diezaiodan lemari tinko

damu damu damu

isil itzazue kantu horiek!

amets baten bila abiatu zineten eta

zer lortu duzue?

zer ikasgai dakarzue morralean

odolez eta minez blai?

bidaiarik onena

abiatzerakoan oraindik

ez zenuten babesean bukatzen dela?

estal dezadan ahoa

ez diezazuedan galde

zertan aritu zareten

zer ikasi duzuen

zenbateko aurrezkia duen zuen kontuak

zenbateko zorra zuen biziak

zoriontsuak al zareten

mugez inguratutako biztanleak

ez dezadan larrutu nire burua

haragi bizira botako didazuen gatza

ez dadin alarau bilaka

eta ez dezadan gainera eskatu behar barka

estal ditzadan belarriak

ez ditzadan entzun zuen erostak

hau al zen benetan amesten zenutena?

hori ere endekatu al dizue

zahardadearen ajeak?

herri aske baten ordez

herri are eta menperatuagoa

herri are eta etsiagoa

herri are eta itxiagoa

ikus kaleak huts

mendiak biluz

itsasoak uger

harrizko herri harritua

harrizko herri harrigarria

harrizko herri irrigarria

harrizko herri ernegarria

harrizko herri zatitua

harrizko herri txintxarra

zuena da errua!

(baina norena?)

zuena da ardura!

(baina norena?)

zuena da hobena!

(baina norena?)

zuena da kondena!

gurea! hori bai!

hel diezaiodan lemari tinko

dantza dantza dantza

azken konpasak besterik ez dira falta!

zer esan behar nuke

hauek balira azken borroka hitzak?

ikaratuta nagoela

dena alferrik izan dela

esanarazi nahi izango digutela

badakidala

haien gezurrarekin mutu burumakur

nahi gaituztela

eta ez gure egiarekin duin tinko

eta orduan nahiago dudala

(itxi dezadan ahoa azkar!)

sasian kartzelan lurpean

zuen bizimodu aratza arteza gezurtia baino

(estal itzazue belarriak ezkoz!)

nahiago dudala

armiarmekin dilindan

sarez begi itsuak baino

(desbidera nazazue bortxaz!)

nahiago dudala

larru beltzean zartailua

minean duin tinko

boteretsuaren jopu-fereka baino

guri buruzko gezurrez

lepo gaudela eta

nahiago ditugula gordin

haien egiak

ez direnak gure berdinak

zenbatek egingo luke

uztailaren zazpian dantza?

gora ETA, aupa Mikel!

erroiak negro azabache

atera zaizkit bidera

kaxka-kaxka bihotzeko beiran

zementuzko babespean nehor

bizirik al den galdezka

isildu ditut taupadak

ez ditugu hautsi kateak

ez dira itzali ametsak

ez ditugu hautsi legeak

ez ditugu ahantzi gureak

hel diezaiodan lemari gogor

damu barka odol

urrun nadin

etorkizunik gabeko

labar gorroto herrapideetatik

kantu horiek! min hauek!

ken larru grisa larru zuria

larru beltz itzuli nahi dut

azaleko ildoetan

min eta zorion

fereka eta zartada

orreagatar iratzarri

Amaiur arima

Hiroshima ziega

bihotza giltzarrapo

ez genuen geure buruaz Houdini egin

ez ginen irlandar

garaipen egunerako

herriarentzat

hildako burkideengatik

baladak asmatzeko

askatasun gosez hiltzeko

estal dezadan ahoa

ixo ixo ixo

zer esan

hurkoa mindu gabe

hainbatetan erori garelako dakigu

zer den behin eta berriro zutitzea

arerioa sumindu gabe

hainbatetan zigortu gaituzuelako dakizue

zenbateraino den alfer zeuen larderia

burkidea etsi gabe

hainbatetan zigortu gaituztelako dakigu

zenbateraino den alfer inor zigortzea

ez kanta euskalduna

ixo ixo ixo

berriz ez kanta

ez bildu eskua ukabilean

hainbatetan zanpatu gaituzuelako dakizue

behin eta berriro jaikiko garela

makur burua

hainbatetan agindu diguzuelako dakizue

ez dugula bizi garen artean obedituko

suma ez dezaten

zimurren artean

garai-ikur irribarrerik

hainbatetan agindu diguzuelako dakigu

ez dugula bizi garen artean aginduko

badaezpada ere

invictus ez da garaile

baina berdin dio

porrot egin dugula

oker egin dugula

odola odola odola

alferrik isuri dugula

haiena (eta hienena)

eta gurea (nori axola)

hainbatetan porrot egin dugulako dakigu

zeinen eder den garaipen ametsa

askatasunerako

harri oztopo garela

eta ez

argi babes makulu

zerk ekarri gintuen bada kartzelara?

eta zerk aterako gaitu kalera?

askatasunaren errepideak

balitu bi errail

edo hiru edo lau eta ez

bidean abiatu nahi duen ororentzako

bat bakarra eta zabala

ez ginateke han egongo

eta bagaude

askatasunaren errepideak balu

ordainsaririk

nortasun agiria eskatzeko

kontrolgunerik

ez ginateke han egongo

eta bagaude

zuekin batera

eta ez bageunde

ostera ere arrotza nagusiturik

sutarako txirbil

haritz moztua sobera

antxeta beltzak karranka

harkaitzetan gure zain

amets hondarretan

kaxka-kaxka mokoez bazkatzeko

goxa dezagun

haien porrot aspaldikoa

etxerako bidean

narrasti zakur jopu

torlojuari beste koska bat

erneguaren arbuioaren traizioaren

bidea hautatu dugula guk ere

zabal belarriak

ez dugu negar zuririk isuriko

ez ditugu piltzarrak urratuko

ez dugu ondasunen inbentariorik egin beharko

ez gara bidaian abiatu ginen berdinak

utz esaten gure egia

zor diegu gure ahaleginaren hildakoei

min badagizue ere bihotz-burmuinetan

zor diezue gure ahaleginaren hildakoei

ez gaitzazue ateko bandan kondena

hurrengo ekaitza noiz iritsiko

utz portura arribatzen eta

hel luzatu txikotari

ez bota ur gehiago zapira

ez amata zigarretak gure oin-zoletan

ez eragin zirkuitulaburrak gure burmuinetan

alferrik

ez baita arantzik aterako gure ahotik

ez baita minik aterako gure eskuetatik

ez baitugu zaurietan behazunik

hara non diren mendi zelaiak

hara non diren ibaiak

xoraturikan nago Hendaian

muga gainetik Euskal Herria

Bidasoa ibai klandestino

mugaz bestaldetik Euskal Herria

zubi lotura etorkizun eta borroka

non da orduan Frantzia?

ametsen kontrabandista

non da Espainia?

ibai bahitu zauri lubaki

mugaren bi aldeetan oraindik Euskal Herria

frontière de ma jeunesse

mugaren alde batean oraindik Frantzia

espoir d’un retour sans ivresse

mugaren beste aldean oraindik Espainia

hel diezaiodan tinko lemari

etxerako sasoia da-eta

zain dago ama zain aita

ez dira danba-danba lurrera jausi kartzelak

zain daude arrebak eta anaia

ez dira-eta erori sasi-mugak

zain daude mendi eta itsaso

ez dugu egin iraultza

zain daude baina herritarrak

zain amets eta lagunak

erroiak bidean kroa

ez dugula askatu langileria

ezta ere Euskal Herria

zain amets eta lagunak

zauritu eta torturatu

hil eta zanpatu

zain amets eta lagunak

zain Garisoaingo baserrian

aitaren eta amaren errautsak

DE PROFUNDIS

kartzela-burua

nagusiak mintzo diren moduan

mintzo zitzaigun

badakizue nola

konpondu beharrekoak

konpondu behar genituela

hitz eginez eta ez gose-grebaz

itxialdiz elkarretaratzez

denon onerako

badakizue noraino makurtuz burua

tirauki triki trauki

irribarre egiten zigun

badakizue nola

irribarre egiten genion

badakizue nola

paternalismoz mintzo zitzaigun

ondo dakizue nola!

zartaginaren giderra lez

dingi-danga

giltza eskuetan duenaren

bihotz zabaltasunez

zirrin-zarran

tirauki triki trauki mailuaren hotsa

dingi-danga zizelaren hotsa

zirrin-zarran diamante hariaren hotsa

gure herria zanpatzen duen

etsaiaren aurka borroka

zuekin batera egiteko

usteltzen hasita dagoen

arratoi-zulo honetatik

albait lehen irtetea

beste ametsik ez dugunok

irribarre amultsuz hitzezko

bizkarreko ulerkorrak ematen zizkigun

usteltzen badago ere oraindik karga baduen

aurrez aurreko fronte honetako etsaiari

tirauki triki trauki

egunero zentimetro bat luzatzen den

harrian zizelkatutako lurpeko

dinbi-danba

irribarrea eskaintzearekin

egiten dugu amets

zirrin-zarran

tirauki triki trauki mailuaren hotsa

dinbi-danba mazoaren hotsa

zirrin-zarran diamante hariaren hotsa

lurrekoak gara

lurra da gure larrua

isildu egiten gara

entzuteko

izarren printzen hotsa

lehen fereka haren dardara

leihoko godaletean barraskiloaren aztarna

hilobi askatzaile honen sakonetik

ez da entzuten gure ahotsa

ezin dugu begiek iluntasunean

ikusitakoa erakutsi

gizakia ez da urrunago joango

ez dago infernurik

gizonak asmatutakoaz kanpo

ez eta paradisurik

gizakiak asmatutakoaz gain

ez dugu eskertuko

zulo honetara kondenatu izana

baina hemendik kanpo

ez genuke aurkituko

bilatzen ez genekien zorion hau

denbora gainditzeko indarra

gure baitako asebetea

ez dugu aldatu gure pentsaera

badakigu ordea

gure esku dagoela

borrokatzen dugun etsaia

elikagairik gabe uztea

oraindik

gure infernua

erreka hotz garbia

gure larrua

geruzen azpian beltza

barrenak hustu behar izan ditugu

lur azalera etortzeko

bakarrik ez dugu deus lortuko

minaren gurpilari

itzuli bat gehiago eragitea

orain batzuen aldera

orain besteenera

ez dakit

zilegi zaidan pluralean mintzatzea

ez dakit

sorterrira aurreko

ene azken hitzak hauek balira

hau ote litzatekeen esan beharrekoa

bagatoz

bagatoz lurpean kondenatuok

entzun

entzun

egin irribarre

tirauki triki trauki mailuaren hotsa

dingi-danga zizelaren hotsa

zirrin-zarran diamante hariaren hotsa

dinbi-danba kartzeletako hormak lurrera eraisteko hotsa

tirauki triki trauki dingi-danga zirrin-zarran dinbi-danba

tirauki triki trauki zirrin-zarran dingi-danga dinbi-danba

dinbili-danbala dinbi-danba

dinbili-danbala dinbi-danba