MAITE AIZPURUA
INFINITUDRAMA

Herrenaren promesak

Liburu honen salneurria: 3 € + BEZ.

Ordainketa egiteko, edo liburu gehiago eskuratzeko:

http://susa-literatura.eus/ebook

© 2025 Maite Aizpurua

© edizio honena: Susa

cc-by-sa Creative Commons Aitortu Partekatu

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.eu

Lehen edizioa paperean: 2025eko abendua

Edizio hau: 2025eko abendua

Ganbila:

      Bildumaren koordinatzailea: Oier Guillan

      Edizio taldea: EHAZE-Antzerkizale elkartea

      Bildumaren diseinua eta maketazioa: Metrokoadroka

EHAZE:

      53 posta kutxa / 20002 Donostia

            Telefonoa: 675 945 734

            Elektroposta: info@ehaze.eus

            Webgunea: http://www.ehaze.eus

Susa:

      317 posta kutxa / 20800 Zarautz

      Adoain Aita 92 / 31015 Iruñea

      Zubitalde 21 / 48195 Larrabetzu

            Telefonoa: 943 83 26 55

            Elektroposta: susalit@armiarma.eus

            Webgunea: http://susa-literatura.eus

Sar hitza

EHAZE

      Maite Aizpuruak sortutako Infinitudrama konpainiaren hiru testurekin osatu dugu Herrenaren promesak liburua: Erresistentzia arazo fisikoa da, Promesa berdina egin diegu lagun guztiei eta Promesarik txikiena.

      Maite Aizpurua batez ere Erresistentzia arazo fisikoa da lanarekin ezagutu genuen oholtza gainean. Bakarka egindako pieza hark liluratu egin gintuen, taularatzean agertzen zuen indarragatik, eta euskal gaitegira ekartzen zituen ardatz berriengatik. Arantzazu Fernandezek bere egunean aipatu zuen bezala, “korritzeko zinta baten laguntzaz, herrena izatearen diagnostikoari buruz eta debekuez” mintzo zen lan hura. Maite Aizpurua Dantzerti eskolako lehen belaunaldiko kide izan zen; garai hartan beste bi belaunaldikiderekin batera partekatu izan zuen sarri bidea: Xanti Agirrezabalaren Satiro eta Jon Ander Urrestiren Tribiz, baserri galdue garai berekoak dira. Hiru pieza haiek ilusioa piztu zuten antzerkizale askorengan, belaunaldi berri baten kalitatea eta begirada aniztasuna ikus genitzakeelako. Orduz geroztik, Maite bera proiektu askotan ikusi dugu bere onena ematen: Horman Posterren Antigone edo ezetzaren beharra eta Souvenir, eta Metrokoadrokaren Zanbuia!, Bidaide eta Zeozertan dabil baina ez dakit zertan, adibidez. Azkenaldian, berriz, konpainia proiektu propio baten sorkuntzan murgilduta ikusi dugu: Infinitudrama. Izen horrekin egindako lehenengo lana Donostiako Poltsiko Antzerki saria jasotako Promesa berdina egin diegu lagun guztiei izan da, eta ondoren lerro hauek idazteko unean estreinatzear den Promesarik txikiena, formatu handiagoko lana. Azken honen kasuan, gainera, idazketa kolektiboaren bidea hartu dute proiektuko kideek, besteak beste Mejillon Tigre taldeko kideen lankidetzarekin.

      Infinitudramaren bi obretan adiskidetasuna da ardatza, baina obra hauen erraietan kontatzen dena askoz zabalagoa da: jendarte gisa gure artean harremantzeko bideak, XXI. mendeko munduan bazterrekotzat jo izan diren bizimoldeak erdigunera ekartzeko jarrera, eta estutzen gaituzten normak ezbaian jartzeko umorearen erabilpen propio bat.

      Hiru lan hauekin egungo euskal antzerkiaren norabideak ulertzeko ahots propio bat ekarri nahi izan dugu, oholtzan bezala paperean ere, balizko ezerosotasunaren bidezko gozamena ekar dezakeena.

Dramak biderkatu

DANELE SARRIUGARTE

      Gertutasun intuitibo batek lotzen ninduen Maite Aizpuruaren teatro-lanarekin, bera ganoraz ezagutu aurretik ere. Interesatzen zitzaidan esaten zuena, eta nola esaten zuen: irakurketa zorrotzak gerri soltearekin. Irakurketa zorrotzak guztiz neure sentitzen nituen baina zurrunagoa nintzen, garai hartan, ni. Eta miresmena eragiten zidan Aizpuruak horrexegatik. Garai hartan, eta bertsolaritzaren kasua aparte utzita, ez ziren hainbeste nire bi mundu —hainbat munduren artean— konpartitzen zituzten pertsonak, hau da, festa transfeminista batean zein ebento kultureta batean, bietan topa nitzakeen kideak.

      Aizpuruak bakarka sortutako antzezlan bat —Erresistentzia arazo fisikoa da— eta Infinitudrama kolektiboak osatutako bi —Promesa berdina egin diegu lagun guztiei eta Promesarik txikiena— biltzen dira liburu honetan. Labur bada ere kontu batzuk esan nahi nituzke bakoitzaren inguruan.

      Erresistentzia-rekin ezagutu nuen Aizpuruaren lana. Tabakaleran ikusi nuen, Z aretoan: berdin ikus nezakeen Txerrimuño gaztetxean, eta agian erosoago sentituko ginen bai ni bai gainerako gehienak, baina akaso halako plazak hartzea ere ez dago sobera. Eta akaso liburuak hartzea ere ez.

      Erresistentzia ikusi nuen eta pozarren nengoen: izenburuaren berri izan nuenetik nahi nuen jakin ea zer; banekien gorputz-gaitasunez arituko zela, txosten medikoez, banekien korrika egiteko zinta bat edukiko zuela Aizpuruak ondoan. Kritika krip-kuir-lodiak oholtza gainean: bai, eskerrik asko. Argiztapen eta eszenaratze soila, hori dut gogoan, hitzen indarra, paper burokratikoak airean hegan. Izugarri pila gustatu zitzaidan eta esan egin nion Maiteri. Izugarri pila bat gustatu zitzaidala esan nion lehen pertsonetako bat izan omen nintzelako eskatu zidan Maitek liburuaren hitzaurrea idazteko. Orain, idatzizko formatuan, Aizpuruaren monologoa poema bat da.

      Beste bi antzezlanak, Promesa berdina egin diegu lagun guztiei eta Promesarik txikiena, Infinitudrama kolektiboak osatu ditu, eta lotuta daude, izenburuek iradokitzen duten eran. Dena den, kolektiboaren beraren izenari buruz zerbait esan nahi nuke ezeren aurretik. Euskaltzaindiaren hiztegiaren arabera bi adiera ditu drama-k: bat, “Tragediaren eta komediaren gaiak nahasten diren antzerki mota; mota horretako antzerki lana. Lessing-en dramak. Drama-idazlea”, eta bi, “Antzerki lan bihotz-hunkigarria. Komedietan eta drametan trebetasun bera agertzen zuen”. Txerrimuñon edo beste gaztetxeren batean izerditan blai dantza egiten dugunean, edonola ere, drama gehiago da bollodrama bat, eta hitzaren familia etimologiko hautatuan drageatzea eta pantojeatzea sartzen dira, besteak beste.

      Amodio erromantikoaren kritikari tiraka laguntasuna goratzen hasi ginenetik —ez bada aurretik— ohartuta gaude jeloskortasunak eta leialtasun-eskaera —bidegabeak?— beti egon direla presente maitaletzan bezainbeste adiskidetasunean, eta promesaren ideiak, Promesa berdina izan, zein Promesarik txikiena, laguntasunaren egiturari eta haren argi-itzalei erreparatzeko aukera ematen digu orain. Bai, eskerrik asko.

      Disney maitasunaren idealetik ihesi saiatzen ditugun bestelako harreman-moduetan ere badira, nola ez, hutsuneak eta kontraesanak; ez du horrek esan nahi bila segitu behar ez dugunik, edo gure bilaketa zalantzakorrak normatibitate egonkor-usteak baino gutxiago balio duenik. Monodramaren aldean, niri behintzat, mila bider interesgarriago agertzen zait infinitudrama.

ERRESISTENTZIA ARAZO FISIKOA DA

      Arte Dramatikoko ikasketen amaierako lan bezala abiatu zen antzezlan hau. Ondoren Maite Aizpuruak bere bizitzako lehen sormen egonaldia burutu zuen Azpeitiko Dinamoa Sormen Gunean.

      Korrika-makina bat, interprete herren bat eta bien artean sortzen zen promesaren gaineko bideari eutsi zion, Matxalen de Pedroren bidelaguntzarekin. Bere lehen pieza eszenikoa sortu zuen. 2020ko martxoaren hasieran, Miriam Ubanet gonbidatu eta egonaldi tekniko bat egin zuen, argiak diseinatzeko, hau ere, lehenengo aldiz bizitzan. Maitek ideiarik ez zuenez zer zen egonaldi tekniko bat, Miriamen eskuzabaltasunak eta argietarako dotoreziak sormen prozesua azken txanpara eramaten lagundu zuen. Desesperazioz negar egin zuten; baleko zela sentitutakoan poztasunez negar egin zuten. Biek ala biek zuten titaniozko aldaka bana eta lokatzetan leporaino sartzen denaren inplikaziorako joera.

      2020ko martxoaren 6an Zumaiako Aita Mari antzokian egin zuen aurrestreinaldia, eta gau horretan bertan itxi ziren antzoki guztiak pandemia zela eta.

      Estreinaldia 2020ko irailaren 11n izan behar zen Niessenen, Eztena Jaialdian. Egun bat lehenago, bertan behera geratu zen emanaldia pandemiaren testuinguruan, eta data hori abenduaren 19ra pasatu zen. Azkenean, Oiartzunen antzeztu ahal izan zuen irailaren 25ean, ezin giro goxoagoan. Lau urtez ibili zen biran antzezlana antzoki, kultur etxe eta gaztetxeetan.

Lantaldea

Sorkuntza eta interpretazioa: Maite Aizpurua Olaizola.

Bidelagun artistikoa: Matxalen de Pedro Larrea.

Argiztapen diseinua: Miriam Ubanet.

Teaserra eta difusiorako argazkiak: Yuri Agirre (Kulturaz koop.).

Hizkuntzaren inguruko oharra

      Antzezlan honetan Informe I, Informe II eta Informe III eszenak gazteleraz daude. Eszena hauetako testuak idazteko mediku txostenetako testu originalak erabili ditut oinarritzat trataera desberdinarekin:

— Informe Iek txosten izaera gordetzen du egituran eta pasarte biografiko fikzionatuekin nahastuta dago.

— Informe IIk txosten egitura du baina asmakizunetik idatzitakoa da.

— Informe IIIa txosten originaletatik hartutako esaldiekin egindako collage poetikoa da.

      Antzezlan honetan ikertu nuen instituzio eta txosten medikoek zer eragin duten gorputz lisiatuen eta hauen pertzepzio pertsonal eta sozialaren gainean, betiere esperientzia biografikoetatik abiatuta. Hizkuntza medikoa hizkuntza jazarle eta urrutiko bezala agertzen da antzezlanean: teknizismoz eta debekuz betea, eta gazteleraz. Zentzu horretan, haurtzaro eta nerabezaroko bizipenei fidela izan naiz. Gaztelera NANaren bulegoko eta ospitaleetako hizkuntza zen niretzat. Ospitaleetako letreroak, buruz dakizkidanak oraindik; erizain laguntzaileen errietak berandu joaten ginelako gehienetan; zeladore jator hark ekartzen zuen nire gaztelerazko historial medikoa, lau urterekin “grueso” idatzita zuena gainean; amaren mimoak eta “quiero croasan” azkar esaten ikastea ospitaleko kafetegian. Niretzat traumatologoen kontsultak kapitalera ondo jantzita joatea eta barruko arropa zuriak estreinatzea ziren, gizon jakintsu baten kontsultara agertzeko. Pobreak baina txukunak, gazteleraz ulertu ez baina “portatu ondo” eta denari “bien” erantzuten ikasi.

      Gero heldutan hau guztia erpin desberdinetatik begiratzeko eta hausnartzeko aukera izan dut, konplexutasuna ulertzeko, baina antzezlan honetan garrantzitsua izan zen “medikuaren ahotsa” gazteleraz mantentzea. Hizkuntzak funtzio dramaturgiko argia du, fikziozko mundu desberdinak sortzea eta bereiztea, eta horien arteko talkak eta loturak non dauden ulertzen laguntzea. Antzezlanean, bizitzan bezala, ulertu ezinezko hizkuntza medikoa bereganatzen eta manipulatzen joaten da interpretea, lengoaiaren hoztasuna eta biolentzia apurtuz, jolasean amaitzeko.

1. IBILTZEAREN KARTOGRAFIA

(Argi gorri txiki bat pizten da eszenaren alde batean dagoen aterpean. Aterpea tramankulu ezezagun bat estaltzen duen izara batekin eraikita dago. Ahots bat entzuten da, intimoa.)

Hamalau hilabeterekin oinez ibiltzen ikasi nuen Zumaian, hondartzan. Putzuzulotan.

Eta hiru urterekin etxeko pasilloan.

Eta bost urterekin eskolako patioan, eta hondartzan,

maxieroskiko karro batean,

aman kotxean, mendi martxa batean,

igerileku hartan,

bus parada batean.

(Argi gorria intermitente bihurtzen da.)

Ibiltzeari utzi behar izan nion eskolako patioan, eta futbolean,

eta beste mendi bateko beste mendi martxa batean, ospitale berean,

etxeko portalean

eta kontsultako aulki hotz hartan.

(Intermitentzia amaitzen da. Argi gorria.)

Eta ibiltzen ikasi nuen berriz,

institutuko eskaileretan,

beste herrialde batean,

kanpin denda batean, cunnilingus hartan,

kirurgiako mahai batean,

zoriontasunaren pastillatxotan

eta bizikleta ezberdin batean.

(Argi gorriaren intermitentzia, oraingoan azkarrago.)

Ibiltzeari uzten nion

saiakera luzeetan,

komun zuloetan,

eskaparateetako isladan,

eta mendi tontor berean,

gurasoen diru-laguntzetan,

bainera bero batean.

(Intermitentziaren amaiera. Argi gorria.)

Eta ibiltzen ikasi nuen berriz

lagunen gurpil aulkitan,

txokolatezko gosari batean,

manifestazio okerretan,

eskaner batean,

espazio-ontzi batean,

lasterketa batean

eta maitaleen aldaketan.

(Argi gorriaren intermitentzia, oraingoan are azkarrago.)

Ibiltzeari utzi nion.

Mesfidantzazko begiradetan,

garaipen profesionaletan,

urtebetetze festa batean,

whiski batean,

burdinazko tiobibo hartan.

(Intermitentziaren amaiera. Argi gorria.)

Eta berriz ere ibiltzen ikasi nuen, hogeita sei urterekin, ospitaleko eskailerak jaitsi eta zigarro bat erre ahal izateko. Oraingoan bai, hau grabatuta dago. Lehenengo pausoak grabatzea modan zegoen txikia nintzenean, VHS formatuan, baina nireak ez daude grabatuta, nonbait memoriak ezabatu egin ditu. Ba hori, hogeita sei urtetakoak dokumentatuta daude. Eta? Ba barrez agertzen naizela. Grazia egin zidan aita kamera eskuan ikusteak gaizki enfokatzen.

(Aterpe gorrian, gorputz atalen ilusio optiko desenfokatuak. Norbaiten itzala agertzen da bizkarrez, eserita.)

E... mmm... beno, aitorpen txiki bat egin behar dizuet. Engantxatuta nago. Engantxatuta nago ibiltzen ikasi behar dudan aldiro memoria ariketak egitera. Prozedura sinplea da. Aterpe bat bilatu, begiak itxi eta azalean barneratzen hasten naiz:

(Argi gorria desagertzen doa apurka-apurka, itzala inguratzen duen aura gorri moduko batean geratu arte.)

dermis,

epidermis,

hipodermis,

gantza,

muskulua,

gantza,

faszia.

Organo batean instalatu arte. Adibidez, ezkerreko aldaka protesikoan.

(Argi gorria itzali egiten da.)

2. BARNE PAISAIA

Hemen

nekrosiaren

zona 0:

fantasia zikatrizatuak

gorria ari du

Hemen

memoria ari du

titaniozko ausardia

zeramika hautsen udaberria

Hemen

ortopedia malgua

katatonia ibiltariak

korrikalariak

mamu ibiltariak

mamu korrikalariak

3. MAMU HERRENAREN AGERPENA

(Aterpea deseraikitzen da, korrika-makina bat eta izara zahar batez egina dagoela ikus daiteke. Makina zabaldu gabe dago, tolestuta bertikalean, zinta jasota dago. Aterpean zegoen pertsona izara azpian gelditzen da, mamu bat dirudi. Eskuetan, mediku txostenak biltzen dituen artxibo zaharra darama. Publikoari erakusten dio artxiboa, buruarekin ezetz egiten duen bitartean.)

4. SEHASKA-KAMILLA

(Izarapetik atera eta korrika-makina hartzen du eskutan. Ospitaleetako berde kolorea gogoratzen duen txandal retro bat darama soinean. Zabaldu gabe makina esku artean hartu eta eszenaren beste aldera garraiatzen du, zeladoreek ospitaleetako kamillak maneiatzen dituzten moduan. Bitartean, sehaska kanta abesten du.)

Txikitxo polit hori, zu neure laztana,

katigatu ninduzun librea nintzana.

Libreak libre dira, zu ta ni katigu.

Horrek eragiten du sarritan zizpuru.

Zizpuruak zizpuru, zu ta ni katigu.

(Izara artera begiratzen du eta haur bat egongo balitz bezala kulunkatzen du makina. Makinaren gainera igo eta bertan etzaten da altueran, shockean geratu den gorputz gogor baten antzera.)

5. INFORME I: INGRESO POR DEAMBULACIÓN

(Kirofanoko argiak. Ahots formal hotz batek informatzen du.)

21 del 3 del 90. Zumaia

Número de historia: 481.509

Informe de la sección de la unidad de ortopedia infantil.

Motivo de ingreso: acude a nuestro centro por presentar problemas en la deambulación.

Tratamiento: tracción en mesa de Somerville, reducción abierta y osteotomía de Salter. Recomendaciones: Deberá estar inmovilizada en el yeso (durante largo periodo).

Observaciones: La acompaña una mujer, que dice ser su madre, que insiste en cantar una canción de cuna en vascuence. Dado que la traumatología como ciencia cierta no hace valoraciones sobre esperanzas falsas, creencias populares o espiritismos artísticos, a la mujer se la deja actuar todas las noches junto a los hierros y la cinta atadora de la niña. Por motivos de salud pública, también se le recomienda bajar de peso.

(Artxiboa jaurti eta hegan ateratzen da. Lurra kolpatzen du. Kirofanoko argiak badoaz.)

6. PROMESAK

(Interpreteak korrika-makina muntatzen du. Hortzartean, “Labezomorro, ezin dala ibili”[1] abestia kantatzen du, adeitsu. Makina entxufatzean lehenengo “piiii” hotsa entzuten da.)

Makina hau, perfekzioaren promesa da.

Informe hori, debekuz betetako promesa tentagarria da.

Zapatila horiek, abiaduraren promesa dira.

Gorputz herren hau, edozein momentutan normal ibiltzeko promesa da.

(“Start” botoi berdeari ematen dio eta zinta martxan jartzen da. Argi kolpea. Mozarten biolinerako 3. kontzertua entzuten da, technogym ukituekin. Trantzean sartzen da, errebelazio batek jota bezala. Dantza geldo baten bitartez, zapatilak eskuan hartzen ditu objektu preziatu bat bailiran.)

Kuriosoak dira. Promesak.

Egonezina sortzen dute. Promesak.

Beldurgarriak dira. Kafkaren metamorfosia bezala, edozertan transformatu, materializa daitezke: apustu bat, begirada konprometitu bat, ganbaran izara azpian ahaztutako trepeta zahar bat, errehabilitazio makina bat.

(Lurrean dagoen artxiboa hartzen du esku artean eta adi begiratzen du.)

Zein momentutan hasten da promesa bat materia bihurtzen?

Zenbateraino da normaltasuna promesa hutsa?

Noiz bihurtzen da arazo fisiko bat?

Zenbat entrenatu behar da gezur bat egi(a) bihurtzeko?

(Korrika-makinaren interfazetik soka bat ateratzen du kako batekin eta artxiboari lotzen dio. Artxiboa martxan dabilen zintaren gainean jartzen du, korrika egiten den leku berean. Karpeta eta zintaren arteko marruskadurak soinu desatsegina sortzen du. Heldulekuan dagoen izara hartu eta lurrean etzaten da. Pikardiaz begiratzen dio korrikalariaren lekuan dagoen artxiboari. Izarapean ezkutatzen da.)

[1] Pica-Pica-ren “La cucaracha ya no puede caminar” (El patio de mi casa, 2012) haur abestiaren euskarazko moldaketa propioa abesten da antzezlanean. Oinarritzat hartzen da abestiaren lehen bertsoa: “La cucaracha, la cucaracha / Ya no puede caminar / Porque no tiene, porque le falta / Una pata para andar.”

7. INFORME II

(Kirofanoko argiak. Izarapean gorpu bat etzanda. Ahots hotz batek informatzen du. Informea entzuten den bitartean, izarapeko gorpua kolpeka zutitzen joango da. Mamu herrena agertzen da bigarren aldiz.)

Informe de la sección de la Unidad de Traumatología Adulta.

Informa: Doctor Placeres.

Motivo de ingreso: agonía crónica.

Tratamiento: inexistente.

Recomendaciones: tras valorar un adecuado desarrollo respectivo del sujeto post-adolescente, con carácter preventivo se prohíben las siguientes actividades en su modalidad individual o grupal:

— Deportes de movimiento, de impacto y de contacto.

— Movimientos de cadera como: rotación, giro, golpe seco o húmedo, apertura masiva y agitación pélvica.

— Actividades rutinarias como saltar, brincar, caminar sin mirar, tocarse los pies, cruzar las piernas, agacharse, dar pasos grandes, dar volteretas, dar patadas, dar pasos grandes, permanecer sobre una pierna, caerse queriendo, adoptar posturas comprometidas, ser un peso pesado, portar pesos pesados, sobre todo, y por encima de todo, correr. Cualquier actitud de resistencia a dichas indicaciones se considerará un acto de autonomía corporal contraindicada en personas discapacitadas o con discapacidad.

Observaciones: la acompaña una mujer, que dice ser su madre, que insiste en que solo quieren hacer vida normal.

8. MEMORIA ARIKETAK

(Izara kentzen du astiro-astiro. Oroitzapenetan sartuta dago, makinari begira. Txosten medikoen artxiboa sokatik askatu eta zintatik labaintzen ikusten du. Arropa kentzen hasten da. Aldiro zintatik pasarazten du erantzitako geruza bakoitza, eta nola igarotzen diren begiratu. Besoetako haur handi bat dirudi, body zuri bat jantzita.)

Memoria hezurretan idazten da.

Memoria hezurretan idazten da.

Memoria hezurretan idazten da.

(Memoria ariketak egiten hasten da. Eskuekin gorputz atalei norabidea eman eta ondoren ibilerak probatzen ditu, lehen pausoak ematen direnean bezain zaurgarri. Makinarantz hurbiltzen da.)

Ez da erraza. Ez da erraza zuek denak begira ari zaretela, ipurdibistan memoria ariketak egitea. Ni, momentu honetan erregresio ariketa bat egiten ari naiz, eta momentu berean, zuek… (Eszenaren ertzerantz hurbildu eta hanka bat airean jartzen du) imajinazio ariketa bat egiten ari zarete.

(Ibilkera arrunta berrartzen du. Makinaren ertz batean zintzilik dagoen poltsatxotik korrikalarien galtzak atera eta jantzi egiten ditu, kolore bizikoak. Kolpean makurtzen da.)

Ez! (Debekuak esaten dituen pertsona bat imitatuz) Gauzak hartzeko kolpean makurtu, ez.

(Hemendik aurrera, mugimendu desberdinak burutuko ditu eta, ondoren, horien gaineko debekua oihukatuko du, modu ironiko eta jolastian.)

Ez! Pisu guztia ezkerreko hankaren gainean, eeeeez!

Ez! Saltorik, (ahoarekin ezezko soinua eginez), ez!

Ez! Beheraino, ez!

Ez! Postura konprometituetan, ni de coña.

Ez! Horrela jaiki, ezta pentsatu ere.

Ez! Hanka puntetan, ez!

Ez! Ezezezezez! Ez! Ez! Ez!

Zergatik ez?

Ez! Ez! Ez! Ezzzzzz... Ba bai! Bai!

(Aldaka mugituz dantzan hasten da energia handiz.)

Esan bai! Hori da, bai! (Publikoa animatzera gonbidatuz) Mezatan bezala, denok, BAI!

9. DEBEKUEN GIMNASIA

(Interpreteak debekatutako mugimendu guztiak exekutatzen ditu musika zoroaz lagunduta eta alaitasun desafiatzailea konpartituz publikoarekin. C2C taldearen Happy abestia entzuten da. Diskotekako argiak.)

Salto!

Kristoren salto!

Errotazio extremis!

Twist-bixibixi twist, speed!

Hankak gurutzatu, Instinto básicon bezala!

Herri kirolak,

pisua kargatu.

Txiribuelta, doble!

Gauzak lurretik jaso pentsatu gabe!

Rodillo!

Pauso handiak eman!

Pino! Edo...

Hanka baten gainean egon, denbora luzez!

(Une batez gelditu eta publikoarengana hurbiltzen da.)

Polioperada batentzat postura sexual seguru bakarra suabe eta delikatua da. Doctor Placeres, plazer ez? Plazer bai!

(Berriz ekiten die mugimenduei.)

Piramide inbertitua!

Tijereta lateralak!

Enpotradora izan!

Eta jan bolleria!

Plantxan bota!

Hanka puntak ukitu!

Ostikadak jo!

Ipurdiarekin ibili!

Kobra... txakurra... eta meneatu. Nork ez du nahi meneatu? Meneatu!

(Zintaren gainean eserita dabil dagoeneko rodeo-show batean bezala aldaka mugituz. Zutitu egiten da.)

Estilo librean!

(Akrobaziak eta hanka jolasak egiten ditu zintaren gainean, arriskuaren ertzean. Abiadura gehitzen dio.)

10. ARAZO FISIKOAK

(Argi intimoa. Makinaren abiadura jaisten du. Nekea agertzen da. Makinaren gainean mugimenduarekin jolasten jarraitzen du, baina lasaiago.)

Bizitza. Gorputza. Erresistentzia.

Bizitza. Gorputza. Erresistentzia.

Bizitza arazo fisikoz beteta dago. Ezin da gorputzik gabe bizi. Gorputza, erresistitzeko alternatiba bakar hori!

Erresistentzia, arazo fisikoetako konstante hori. Erresistentzia, bi gorputzek elkar zeharkatzeko oztopoa. Erresistentzia, nekerik gabeko iraupena.

(Zintaren atzealdean erortze puntuan nola ibili probatzen du.)

Noiz arte erresistituko dugu? (Publikoko pertsona bati) Noiz arte iraungo du zure gorputzak? Noiz utziko diozu ibiltzeari?

Titaniozko aldaka baten iraupena batez beste hamabost urtekoa da...? Mmm… hamabost edo hogei?

(Zintatik jaitsi eta txostena esku artean hartzen du. Paper bat hartu eta irakurtzen saiatzen da. Ez du letra osorik ulertzen. Publikoarengana jotzen du laguntza eske.)

Badago traumatologorik areto honetan? Atera lasai armariotik, e... ez dizuet kaxkarik egingo.

(Papera hurbiltzen dio publikoko pertsona bati irakurtzeko.)

Ea, zer jartzen du hemen? E? Kabroiak! Eta nik orain honekin zer egin behar dut? Hegazkinak egin, zakarretara bota, erre, poesia? E? Zeren, egin dezaket poesia.

(Makinarantz hurbiltzen da eta posizioz aldatzen du, aurrez aurre jarriz.)

Akaso ez duzue ezer ulertuko, baina zer da azken batean poesia?

10. INFORME III

(Argi zuria. Korrika-makinako interfazea atril gisa erabili eta karpeta kokatzen du, astiro eta ironiaz. Zinta itzaltzen du. Poetak imitatuz, txosten medikoak errezitatzeari ekiten dio. Hitzen soinuarekin eta mugimenduarekin jolasten du.)

Luxación de cadera izquierda con displasia cotiloidea.

Clínica de dolor muy persistente y limitante, acude a urgencias por el mal olor bajo el yeso durante días.

Movilidad en flexión menor 90º, rotaciones y abd-add bloqueadas.

Avanzada corxartrosis coxofemoral izquierda con cuello corto y desaparición de interlínea.

Nivel de ceja, acetabular, anterosuperior, subcondrales.

Cólito aparentemente competente.

Solicito TAC para valorar PTC cuando venga con RX.

Marcha de pato.

¿Posiblemente epfit y crónica de Wagner?

La cadera está bien centrada y los alambres de Kirschner en buena posición. Somerville. Geodas en ambas superficies articulares.

Discreta atrofia muscular. Cultivo de herida: staphylococcus aureus, pseudomonas aeroginosasa y proctus mirabillis.

Hallazgos: al anestesiarle, la cabeza femoral entraba en el cótilo pero como el limpo era redundante —no invertido— su penetración era incompleta. Antibioterapia.

Homocultivo: negativo.

Cabeza derecha, señal normal. Sin otras alteraciones asociadas.

Antibioterapia.

Abierta una ventana en el yeso.

Antibioterapia.

Importante alteración de morfología de cabeza y cuello femoral.

Cambios degenerativos avanzados secundarios con osteofitosis marginal, coxofemoral.

Hiperlordosis, escoliosis, sínfisis púbica.

Descripción técnica: Se intenta localizar el nervio femorocutáneo, pero no estaba es su lugar habitual. Se incide el cartilago de la cresta ilíaca, pero no estaba en su lugar habitual. Despereositamos la pala por dentro y practicamos apertura de la cápsula articular en “T”, con a rama larga en sentido longitudinal y a corta junto al acetábulo, visualización del limbo y relación de cortes radiales para permitir la entrada de la cabeza femoral, cureteando del pulvinar y extirpación del ligamento redondo.

Corte axial terminal T1, T2, T4.

En la observación presenta obesidad.

Conclusión: posible cuerpo libre intra-articular.

(Zintaren gainean jarrita eta besoak gurutzean, amaiera epikoa ematen dio poesiari.)

11. HERRENAREN PRIBILEGIOA

(Makinatik erortzen da. Hau mugitzen hasten da, albo batera jarri eta korrika egiteko prestatzeko berriz. Minez dagoela dirudi makina mugitzerakoan.)

Trankil, lasai. Ez da hainbesterako. Bakarrik ahal da, e, ez, ez ez dut laguntzarik behar, zuek egon hor, lasai, begira.

(Hemendik aurrera, interpreteak makina eta espazioa bera korrika egiteko prestatuko ditu. Oinarriak errebisatu, torlojuak estutu eta segurtasuna begiratu. Espazioko kableak alboetara txukundu.)

Herrena izatea ez da hainbesterako. Herrena izatea pribilegioa da. “Dena bentajak”. Bipedoa zara. Bi hanka dituzu, ez dela gutxi, eta beren pedora doaz. “Dena bentajak”!

Lisiatua zara, baina bakarrik erdizka.

Berezitxoa, baina neurrian.

Pena ematen duzu, baina enbolia batek jo gabe.

Balantzaka zabiltza, baina zutik.

Potola, eta aitzakiarekin.

Anormala, baina integratua.

Amorfoa, baina sexya.

Disidentea, baina anbiguoa.

Ortopedikoa, baina malgua,

Normal-normala, baina bi pauso atzetik dabilena.

Ez biktima, ez borreroa.

Kolektibo, talde, identitate propiorik ez duen sasi-elbarritua.

Dena bentajak!

Autobusean eserita joan nahi duzula? Mainak egin eta listo.

Astelehenetan, baja por coja.

Lehenengo pisura igotzeko igogailua? Oh, yes.

Ligatu eta gero galbanak ematen dizula?

Goizetan ezkerreko hankarekin jaikitzen zarela?

Koartada perfektua.

Ez dizu Behobia korritzen bihotzeko batek emango. Gizarte Segurantzari gutxiago ordaintzen diozu. Koreografia tonto bat egin eta txalotu egiten zaituzte, e? Bai!... (Publikoari ironiaz) Nola da? (Publikoa bera animatzera gonbidatzen du azerikeriaz) Baaai! Errukia merke dago. Eta ez zaituztenez hartzen inongo lanetan, ba lan bat gutxiago! Lanik ez egitea, loteria!

(Makinara hurbiltzen da. Korrika-makinaren interfazean kokatutako artxibo irekia hartzen du. Paperak ateratzen ditu barrutik eta kolkoan estutu. Zintaren abiadura maximora jartzen du eta honek soinu altu bat ateratzen du.)

A! Eta abantailarik handiena. Herrena baldin bazara… lehenago harrapatuko dute beste gezurti bat... zu zeu baino.

(Artxiboa zintara erortzen uzten du eta ukitzerakoan honek bortizki jaurtitzen du kanpora. Ondoren, esku artean paperak hartu, gorantz astiro igo eta erortzen uzten ditu. Zintarekin kolpatzean norabide guztietan sakabanatzen dira. Informeen paperak eszenatoki osoan zehar barreiatuta geratzen dira. “Stop” botoi gorria sakatu eta makina itzaltzen du. Apurka-apurka gelditzen ari den zintaren hotsa entzuten da.)

12. MAMU KORRIKALARIAK

(Interpreteak bere gogoetak konpartitzen ditu korrika egiteko zapatilak janzten dituen bitartean.)

Mamu bat izan nahi dut. Gorputzik gabe, espektatibarik gabe, helmugarik gabe. Autosuperazioaren kantinelarik gabeko mamu bat. Mamu normal-normal bat.

Ibili-ibilian dabilen horietako bat grabedadea[2] existituko ez balitz bezala. Mamu korriente bat, gorputzik gabeko mamu bat. Hezur eta haragiaren tragediaz konturatu gabe. Larri banabil, paretak zeharkatu bidea mozteko. Argia baino azkarrago egin saltaka.

Badakit, badakit normalek gorriak ikusten dituztela ikusezinak direlako. Besteen begiradaren menpe, abandonatuta geratzen direla. Fantasiazko zikatrizak dituztela haiek ere. Baina mamurik herrenenak ere, hegan egiten du.

[2] “Grabedadea” hitza euskaraz gaztelerazko “gravedad” hitzetik datorren asmakizun bat da. Hitz honek hainbat esanahi ditu, eta horien artean, lehen kolpe batean testu honi dagokiona “grabitatea” izango litzatekeen arren, testu horretan “larritasuna, garrantzia” adierak ere ondo doazkio. Euskaraz, hizkera kolokialean “gravedad” hitza esateko “grabedadea” esatea ohikoa da interpretearentzat eta hala erabiltzen du antzezlanean, zentzu bikoitz hori posible izan dadin.

13. FANTASIA ZIKATRIZATUA

(Argia itzaltzen da. Desireless musikariaren Voyage voyage abestiaren bertsio technoa entzuten da. Ilunpearen erdian, argi gorrizko zapatila batzuk pizten dira, korrika-makinaren gainean. Mamu batek geroz eta azkarrago egiten du saltaka. Lehenik lekuan bertan, ondoren inguru osoan zehar. Argi gorrien mugimendu azkarrek efektu bisualak sortzen dituzte, publikoaren zentzumenekin jolastuz formek sortutako irudiak osatzeko. Argi gorrizko uhinak eta infinituak. Gorputzik gabeko abiaduraren ilusioa.

Ibilitakoa azken aldiz eta patxadaz begiratzen du. Erresistentziaren gorputza agurtu, eta ilunpetan, alde egiten du.)

PROMESA BERDINA EGIN DIEGU
LAGUN GUZTIEI

      Testu hau “Forever lagunekin bakarrik tatuatu daiteke” izeneko laguntasunaren gaineko ikerketa artistikoarekin hasi zen. Ez, itxaron, testu hau Maite Aizpuruak Intza Alkaini egindako dei batekin hasi zen, esanez, “Aizu, kriston rolloa daukazu eszenan, zerbait egin nahi nuke elkarrekin, ez dakit euforiari buruz edo laguntasunari buruz”. Intzak esan zuen, “A, ba zoragarri, niri laguntasunarena gustatzen zait”. Eta horrela, elkarrekin deitu zieten Mejillon Tigreko Ane Garcia eta Eider Perezi, eta galdetu zieten, “Aizue, esku artean zerbait daukagu, ez dakigu zer, baina zerbait egin nahiko genuke zuekin, animatzen zarete?”.

      Eta horrela, txikitan lagunak egiten genituen modura, miresmenetik eta keinu zintzo eta argi batekin, elkartu ziren denak. Hamar eguneko egonaldi bat burutu zuten 2023ko urrian beti sutondo den Garaionen. Testu dramatiko baterako materialak modu ez-dramatikoan sortzeko helburuari eutsi zioten. Emaitza baten beharrik gabe, elkarrekin bizi eta sortuko zuten lehen aldia pijama festa oparoa izan zen. Ez ziren segundo bat ere isildu. Eta amaieran, elkarren artera ekarritako hitz eta irudi guztiekin sortutako fantasia ariketa batekin agurtu zuten elkar.

      Hilabete batzuk geroago, fantasia lurreratzeko aukera sortu zen, eta Intza eta Maitek Matxalen de Pedroren laguntzarekin antzezlan bat sortzeari ekin zioten. 2024ko maiatzaren 3an estreinatu zen, Donostiako Kontadores Gazte Zentroan, eta urte bereko Donostiako Poltsiko Antzerki Jaialdiko antzezlan hautatua izan zen.

Lantaldea

Ideia eta ekoizpena: Infinitudrama.

Aktore sortzaileak: Intza Alkain eta Maite Aizpurua Olaizola.

Testua: Kolektiboa, Mejillon Tigrerekin elkarlanean.

Zuzendaritza eta dramaturgia: Kolektiboa, Matxalen de Pedroren bidelaguntzarekin.

Aholkularitza eszenikoa: Edurne Azkarate.

Laguntzaileak: Garaion Sorgingunea, Aiaraldeko Kultur Faktoria, Gipuzkoako Foru Aldundia, Zumaiako Udala, Donostiako Udala (Poltsiko Antzerki Jaialdia).

0. HARRERA

(Zilar eta urdin koloreko zutoin banatzaileak jartzen dituzte sarreran, publikoko jendea pasa dadin haien artetik. Harrera egiten dago INTZA. MAITE ingurua txukuntzen ari da. Eszenatoki gainean, puxikekin egindako zutabe bat alde batean eta mahaitxo doratu bat hondoan. Jendea agurtzen dute. Ea egoki jantzita datozen ziurtatu. Elkarri seinaleak egiten dizkiote.

Okasiorako jantzita doaz, oihal dirdiratsuzko pijamatan. Gabriel Faureren Dolly Suite op.56 II.Mi-a-ou entzuten da.

Jendea sartutakoan, bi zutoin hartu eta eszenan jarriko dituzte. Beste biak eskuetan gerturatuko dira. Publikoa aztertu eta agurtzen dute aldi berean. Laguntasunaren ospakizuna hastear dago.)

1. ILARA

(INTZA eta MAITE eszenatokian daude zutoin bana eskuetan.)

INTZA: Kaixo…

MAITE: Ei…

INTZA: Inoiz ez dakizu zenbat denbora behar duen honek…

MAITE: Segituan gara…

(Lehen dezepzio zantzuak, publikoa ez dator okasiorako jantzita. INTZAk MAITEri belarrira zerbait esaten dio.)

INTZA: Zuk abisatu diezu?

MAITE: Bai. Zuk?

INTZA: Nik ere bai.

MAITE: Gehiago espero nuen ba…

(Publikoa aztertzeko denbora hartzen dute.)

INTZA: Hala ere, jende dezente, ezta?

(Eskuan dakartzaten zutoinak kokatzen dituzte. Eszenatokian lau zutoinak publikoarekiko ilara horizontal batean daude kokatuta.)

MAITE: Ba listo. Baina, zuk gonbidatu dituzu?

INTZA: Bai. Zuk?

MAITE: Nik ere bai.

BIAK: Eupa… (BIEK batera hitz egiten dute, idatzizko gonbidapen bat irakurtzen ariko balira bezala.)

      Kaixo lagun,

      Gu bezala, zu ere laguntasuna komunitateak harilkatzeko alkimia dela konbentzituta zaudenez, ospakizun honetara gonbidatua izan zara. Hauxe da gugandik espero zenuena. Hemen egotea. Eta hemen gaude. Hori da lagun bati egin diezaiokegun promesarik txikiena. Gaur, Maite, Intza eta zu lagunak izatera jolastuko gara.

      Mila esker gure ospakizunera etortzeagatik!

INTZA: Ze beti dago zer ospatu. Adibidez, azkenaldian…

MAITE: …beti da norbaiten urtebetetzea. Bat, bi eta hiru!

(Txistua botatzen dute eskuaren ahurrera. MAITEk lehen ilarako lagun bati eskaintzen dio eskua.)

INTZA: Hiru? Oraindik goizegi da!

MAITE: Barkatu. Bat eta bi!

INTZA: Momentuz, bat eta bi.

BIAK  (BATERA): Bat eta bi…

(INTZA zutoin batera doa eta zinta ateratzen du.)

INTZA: Hau inportantea da.

(Alboetako zutoinak binaka lotzen dituzte.)

MAITE: A, ba bai.

INTZA: Horrela sarrera bat dirudi.

MAITE: Edo irteera bat.

INTZA: Hau bai dela, sarrera edo irteera...

BIAK  (BATERA): Klasiko bat!

MAITE: Itxoin!

INTZA: Zuek egon hor.

MAITE: Pazientzia…

INTZA: Gertatuko da…

MAITE: Lehenengo, ezagutu egin beharko dugu elkar.

(Zutoinen erdian geratu den hutsunea ixten du MAITEk. Zutoin guztiak lotuta, itxaron ilara bat dirudi. Begirada jokoekin lagun berriak seduzitzen dituzte itxaroten duten bitartean.)

INTZA: Honek ilara bat dirudi.

MAITE: Ilara klasiko bat. Laguntasunak bere denbora behar du.

INTZA: Ordena bat eskatzen du.

MAITE: Hori bai, azkena iristea ez da zertan txarra izan. Azkenak iristen diren lagunak dira batzuetan geratzen direnak. Ea nor datorren…

(Ilaran atzerantz joaten da begiratzera MAITE. INTZAk bidean geldiarazten du.)

INTZA: Hor! Zu geratu hor. Zu geratu hor, betiko.

MAITE: En plan dramatiko?

INTZA: En plan Errenazimentuko neurriak mantentzen. Hor dago lagun klasiko bat. Hor dago La maja!

(MAITEk La majaren irudia sortzen du.)

MAITE: Eta hor lagun klasiko bi! La maja y su amiga la maja.

(INTZAk MAITEren lekua hartzen du eta La majaren irudia egiten du, bere estilora.)

INTZA: Ez. Su amiga la maja y la amiga de su amiga la maja.

(MAITEk jolasa uzten du, eta ilarara itzultzen da. Bizkarra ematen dio INTZAri.)

INTZA: Baina, batera gaude?

MAITE: Elkarrekin gaude.

INTZA: Nahiago dut bi garenean hiru garenean baino.

MAITE: O! Hori oso tradizionala da.

INTZA: O! Hori oso biolentoa da.

MAITE: Begira, ireki egingo dugu…

(MAITEk erdiko zutoinen arteko zinta askatzen du.)

INTZA: Egon! Agian ez dakite sartu nahi duten edo ez. Lehenengo elkar ezagutu behar dugu. Lagunarteko harreman guztiek dute beren kontakizuna.

MAITE: Gure genesia kontatuko dugu?

INTZA: Bai!

2. ANTZA

(Pontxearen mahaia prestatzen dute: aldaretxo baten gainean arrainontzi biribil batean. Alboetan bi globo arrosa eta burruntzali txiki bat. Eskuetan, botila estu bana beteta.

Prestaketa osoan zehar, keinuak sinkronizatzen dituzte. Botilak arrainontzian husten dituzte eta urak urdin kolorea hartzen du barnean. Haurtzaroko igerilekua gogoan inguratzen dute espazioa zutoinekin.)

MAITE: Bagoaz, bagoaz, erritual bakoitzak bere prestaketa behar du… Bizitzan baldin badago zerbait pena handia ematen didana, gurasoek berdin janzten dituzten seme-alabak dira.

INTZA: Niri ere bai.

MAITE: Tristea iruditzen zait zure kopia baten bertsio eskasago bat zarela jakinda haztea txiki-txikitatik…

INTZA: Niri ere bai.

MAITE: Egon behar dute haien zapata, kamiseta, eskuei begira, galdezka, bera edo ni naiz?

INTZA: Esan, esan…

MAITE: Nik ez dut nire anai-arreben antzik izan nahi…

INTZA: Nik ere ez.

MAITE: Nik ez dut nire gurasoen antzik izan nahi…

INTZA: Nik ere ez.

MAITE: Nik nire lagunen antza izan nahi dut! Adibidez, nik Intzaren antza izan nahi dut.

INTZA: Eta nik zurea.

MAITE: Are gehiago, nik Intza izan nahi dut.

INTZA: Eta nik ere bai, ni izan nahi dut. Orain kontatuko dizuegu genesia...

MAITE: Intzak ez du nahi bere aitaren antza izan, kotilla bat delako, baina Intzak bere aitaren antza izan nahiko balu, nik bere aita izan nahiko nuke.

INTZA: Eta nik ere bai. Eta zuek? Orain dator istorioa baina… Nahiko zenukete gure antza izan? Gure laguna izan? E? Ez gara hain desberdinak! Begiratu elkarri… Ze, nik ez dut gure antza ez daukan inoren antzik izan nahi.

MAITE: Eta nik ere ez.

INTZA: Bizar polita duzu.

MAITE: Zuk ere bizar polita duzu. Nik ez dizut sekula minik egingo.

INTZA: Nik ez dizut nahita sekula minik egingo.

BIAK (batera): Guk ez dizuegu nahi gabe / nahita...

(Elkarri begiratzen diote desberdin esateagatik larrituta.)

BIAK (batera): ...sekula minik egingo.

3. GENESIA

(Burbuilen hotsak lagunduta, haien haurtzaroko maitemintze istorioa kontatuko dute. MAITEk tutu garden luze bat darama gorputzean kiribilduta. Arrainontziak erdian jarraitzen du. Alboetako globo arrosa bat uretara bota dute.)

INTZA: Hasieran, ura izan zen. Uda betea piszinan, eta zure flotadore arrosa urdinaren kontra, ipurdia flotadorean sartuta, like a fucking queen. Entzun zintudan zure amari esaten kalipodefresa bat nahi zenuela gero, eta nik pentsatu nuen zeini gustatzen zaio kalipodefresa? Askoz hobea da limalimon. Uda betea zen eta niri oraindik ez zitzaidan ura gehiegi gustatzen. Hurbiltzen nintzen ertzeraino nire bolantedun bainujantzi fosforitoarekin, begiratzen nuen hondoa, eta oso-oso sakonak iruditzen zitzaizkidan ur haiek.

MAITE: Esan nizun lehenengo gauza izan zen: “Erreta zaude”, eta zuk esan zenidan lehenengo gauza izan zen “ya, eske ez dut kremarik eman”. Esan nizun bigarren gauza izan zen “Zergatik ez zaude uretan?”, eta zuk “Oso sakona da”. Esan nizun hirugarren gauza izan zen: “Utziko dizut flotadorea nahi baduzu”, eta zuk “Bale”.

INTZA: Bere flotadore arrosa utzi zidan lehenengo, eta gero krema, eta gero toalla, eta gero kartak, eta gero bere etxean afaldu nuen behin, eta gero nire etxean meriendatu genuen behin, eta gero pipak erosi genituen piszinara joateko.

MAITE: Eta gero nire merendolara gonbidatu nuen nire eskolako lagunekin, eta gero zure merendolara gonbidatu ninduzun zure eskolako lagunekin, eta uda hura eta gero lagunak izan ginen.

(MAITE, tutu handia erabiliz, arrainontziko ura edaten hasten da.)

INTZA: Biok gara udakoak: ni Cancer eta zu Leo. Gauza guztiei ertzetik begiratzen diet nik, sakonera neurtzen; eta zu beti zaude gauza guztien erdian, flotatzen eta lasai.

MAITE: Gorputz lasai horiek bolantedun trajebaño fosforitoetan, betaurrekoak kopetan, zuk bota uztaiak eta nik hartuko ditut!

INTZA: Bat falta zaizu.

MAITE: Ez dut ikusten non dagoen uztaia...

INTZA: Nik hemendik ikus dezaket ba.

MAITE: Tranpa egin duzu eta ez duzu bota.

INTZA: Bai bota dut.

MAITE: Ez duzu bota.

INTZA: Bera nutria bat zen, ornitorrinko bat, izurde dirdiratsu eta labainkor bat, bi paletak faltan irribarretsu, uretatik ateratzen zenuen lehenengo besoa uztaiekin, eta gero heltzen zen zure burua, flekilloa begietan pegatuta eta hartzen zenuen arnasa lehenengoz hartuko bazenu bezala.

(MAITEri kontrako eztarritik joaten zaio arrainontziko likidoa eta tutua uzten du indarrez. Zipriztinak eta zalaparta ateratzen ditu.)

INTZA: Uretara sartzea lortu nuen zurekin. Hasieran, eskailerari heldu-helduta egoten nintzen, hotzez dardarka. Ez dut inoiz jakin zergatik ematen zidan horrenbeste beldur piszinak eta are gutxiago ulertzen dut zergatik itzultzen nintzen piszinara ia egunero. Eskailera askatu eta zure eskutik helduta sartu nintzen lehenengoz gerriraino.

(Bien artean bigarren globoa hartu eta pontxearen barruan sartuko dute, mimo handiz.)

MAITE: Gogoan dut zure ile lehorra eta nire ile bustia.

INTZA: Gogoan dut burua lehenengoz urpean sartu nuenean, bat, bi eta…

(INTZAk burua pontxean sartzen du.)

MAITE: Eta gero nola hasi ginen jolasten. Zuk abesten zenuen kantu bat urpean…

(INTZAk burua pontxean sartu eta Escondidos[3] abestia kantatuko du).

MAITE: Escondidos!

INTZA: Bai!!! Piszina hura gure mundu osoa zen, uda. Gero, nagusiagoak izan ginenean, gure lagun berriekin joan ginen hara, litroak egitera, pipak jatera, gauez kartetan jolastera, liatzera, follatzera. Aspaldi da ez garela ez garela han elkartu. Zabaldu egin zaigu mundua.

MAITE: Orain bakarrik ikus dezaket ze ederrak ginen orduan. Ze lasaiak. Batzuetan pentsatzen dut piszina harengatik ez balitz beste batzuk izango ginatekeela. Beste beldur eta neke batzuk izango genituzkeela orain. Big Bangaren hasieraren hasierako atomoa da piszina hura: urdingune eternoa, irakaspen primordiala, arnasaren hasiera.

[3] “Escondidos” abestia ezaguna egin zen La1 telebista kateko Operación Triunfo hamaikagarren galan David Bisbalek eta Chenoak egindako bertsioarekin, 2001eko urriaren 14an.

4. ZERGATIK ZAUDE HASERRE? (I)

(Eztanda bortitza entzuten da. Globo bat lehertu du INTZAk.)

MAITE: Intza, haserre zaude? Nirekin? Haiekin? Bale, nirekin.

Zergatik zaude haserre?

Berandu iritsi naizelako?

Historia ondo kontatu ez dudalako? Antzerkia da, ba.

Abestia amaitzen utzi ez dizudalako?

(INTZAk ez dio erantzuten. MAITE INTZAri jarraika hasten da zutoinetan zehar.)

MAITE: Bale, zure aitarena esan dudalako. Baina arrazoia daukat, ez? Zuk beti esaten duzu…

(INTZAk zorroztasunez begiratzen dio. Hemendik aurrera, MAITEk dioen edozerk egoera okertu besterik ez du egingo. INTZAk ihes egingo du, zutoinetan sortutako lerroan zehar.)

MAITE: Badakit! Zure urtebetetze egunean beste pijama bat oparitu nizulako. Eske delujo geratzen zaizu. Guapa-guapa dagoela, e?

(INTZAk ez dio erantzuten. Beste aldera begiratzen du.)

MAITE: Itxoin! Zoriontzea ahaztu zitzaidalako. Badakit noiz diren: uztailak bat... bi... hiru...

(INTZAk ez dio erantzuten. Ihes egiten du.)

MAITE: Bale, isiltzen ez naizelako. Edo isilik geratu nintzelako bere momentuan eta orain kontatu eta kontatu nabilelako denen aurrean...

(INTZAk zinta bat askatzen du eta mehatxu egiten dio MAITEri.)

MAITE: Hori ez, horrela ez. Eman bigarren aukera bat. Niregatik ez bada, behintzat haiengatik egin, oraintxe ailegatu dira eta ez daukate errurik...

(INTZAk zinta kolpean askatzen du.)

INTZA: Zure sekretua kontatu diet.

MAITE: Qué maja. Hauei? Denei?

5. BIZITZA LAGUNAK GALTZEN
JOANGO GARELA ONARTZEA DA

INTZA: Laguntasuna ezin da simetrikoa izan.

(Zinta bat askatzen du eta pasa egiten da zutoinen artetik.)

MAITE: Laguntasuna ezin da demokratikoa izan.

(MAITEk beste aldeko zinta askatzen du, pasa egiten da zutoinen artetik. Dagoeneko ez dago zutoinik elkarri lotuta. Hutsunea agertzen da.)

MAITE: Adibidez, nor gonbidatzen da urtebetetze festa batera eta nor ez?

INTZA: Ostia!

(Zutoin biluziak begiratzen dituzte tarte batez.)

MAITE: Hemen zerbait zegoen eraikia, gure artean… Ze momentutan joan da dena pikutara?

INTZA: Eta orain? Nork konponduko du hau?

MAITE: Nik? Berak?

(Publikoarengana jotzen dute.)

MAITE: Ea ba, zer pentsatzen duzu honi buruz? Bai, zuk!

INTZA: Edo berak! Edo berak! Eman dezala hemen orain mundu guztiak iritzia!

MAITE: Adin batetik aurrera, ezin da hain selektiboa izan. Zehazki, hogeita bost urtetatik aurrera.

(Iragarki batean bezala jartzen dira. Argi intermitenteak hasten dira hondoan.)

MAITE: Laguntasuna gertarazi egin behar da. Lagunak egin behar dira: arrantzatu, birkokatu, sekuestratu edo ahaztu. Teoria praktiko bat daukat. Entzun temazo hau!

(Pop elektroniko galaktikoa entzuten da: Yours. King Gizzar and the Lizard Wizard.

Zutoinekin dantza bat hasten dute. Hemendik aurrera, zutoinekin espazioan forma geometrikoak egingo dituzte, laguntasunaren gainean dituzten teoriak azaltzeko.

MAITE erronbo baten barnean geratzen da.)

MAITE: Gutako bakoitzak bizitzako etapa bakoitzetik pertsona bat gordeko balu, heldutasunean lau lagun izango genituzke seinaleak ematen dituztenak. Seinaleak, bai, hodeia ez baita existitzen, lagunak nonbaiten daude edo ez daude.

            Lau horietatik bik, plaza fijoa dute, funtzionarioak dira, edozein desgrazia edo zorion konpartitzeko modukoak, beti. Urrun egon arren hor daudenak, beti. Pentsatu segundo batez, badaukazue argi zein diren pertsona horiek? Zalantzarik? Interferentziarik? Bikotekide infiltraturik? Familia hautaturik agian? Ados, aurrera.

(Laukizuzen luzea eraikitzen dute zutoinekin, Haien artetik igaroko dira, infinitu baten traza jarraituz.)

MAITE: Esan bezala bi funtzionario, eta beste biak interinoak. Sistema hau ziklikoa da: tarteka, interinoetako batek bikotekidea botatzen du eta besteak soldatapeko lan finkoa lortu du, eta zure depresioa aguantatzeari uzten diote eta nukleotik ateratzen dira, beren kabuz. Orduan, kontua da, sistemak funtzionatzen jarraitzeko, hutsuneak betetzeko, planak egiten hasten garela, batez ere udaberrian, gaur kontzertu bat, konzentra bat, baby shower festa bat, Leninen 100. urtebetetzea ospatzeko kongresu bat… eta konturatu gabe laukotea zortzikote eta zortzikotea infinitu lagun bat bihurtzen da. Hori da Intza, jarraitu unibertsoaren fluxua!

            Eta laguntasunaren momenturik arrakastatsuenean, topera zaudenean, flotatzen lasai like a fucking queer unibertsoaren erdian, eurovisioneko hamabi puntuak ematen dizkizutenean lagunik erakargarrienari, justu momentu horretan, zirkulatzeari uzten diozu, eta seinaleak emateari, eta konprometitzeari...

(INTZA gelditu egiten da eta alde banatara binaka jartzen dituzte zutoinak, ondoren bi muga jartzeko.)

MAITE: Eta birekin bakarrik geratzen zara, hurbiltzen den guztiari muga bat jartzen. Nou Lenin, nou pesta, nou patxaran.

(MAITEk zintarekin muga bat jartzen dio INTZAri eta ez dio bere espazioan sartzen uzten. Diskotekako argiak eta musika bat-batean gelditzen dira. INTZAk ere muga bat eraiki eta bestaldean jartzen da.)

MAITE: Ezin da mundu guztia zaindu. Eta noski, besteek ere haien langak jartzen dituzte.

            Hortik kanpo, hogeita bost urtetatik aurrera, hutsune handi bat zabaltzen da. Hor daude lagun galduak, ezagun ezezagunak, nahi zenukeen arren izango ez direnak eta mamuak. Adibidez, zuek izan zaitezkete gure lagunak, edo gure mamuak.

INTZA: Orduan, zurea eta nirea ez da betirako?

MAITE: Poeta ezagun batek dioen bezala bizitza lagunak galtzen joango zarela onartzea da.

INTZA: Orduan, bietako bat ez da bestearen hiletara joango?

6. ZERGATIK ZAUDE HASERRE? (II)

MAITE: Zergatik zaude haserre? Ez direlako etorri okasiorako jantzita? Laguntasun intimo bat baino, ardura bat daukagulako orain? Gehiegi garelako talde bat izateko? A! Ez dugulako hipoteka bat elkarrekin erosiko? Ez garelako elkarrekin erdituko? Ez dugu egingo.

INTZA: Peña! Iraungitze data bat daukat.

MAITE: Beste tatuaje bat elkarrekin egiteari ezetz esan nizulako?

INTZA: Nekatu den lagun bat naiz, ezaguna dei nazakezue orain.

MAITE: Haientzat ekarri dudalako zuretzat ekarri dudana? Gure abestia orain denon abestia delako? Ados, badakit. Ez garelako hor egongo, zuk nahi duzunean eta nahi duzun moduan. Aizu, hitz egin dezakegu estremista jarri gabe, helduak gara, kudeatu dezakegu hau.

INTZA: Zer nahi duzu, kontratu bat egin?

MAITE: Ba bale...

INTZA: Maitasunaren enpresariak bihurtu gara edo zer? Benetan… KUDEATU hitza berriz esaten duenari tiro egingo diot!

(INTZAk masajeetako pistola hartu eta mehatxu egingo dio MAITEri, eta ondoren publikoari.)

INTZA: Esan, esan… esan sinonimo bat, gestionatu, konpondu, adostu…

MAITE: Ez sartu haiek gure kontuetan.

(INTZAk bere buruarengana zuzentzen du pistola.)

MAITE: Ez, zure buruari ez! Norbere buruaren laguna izatea arriskutsua da. Hori hedonismoa da!

(INTZAk bere buruari plazera emango dio pistolarekin gorputz osoan zehar.)

MAITE: Zuk badakizu horrela azala pentsamenduetatik askatzen dela? Sentitzen duzu?

INTZA: Ez.

MAITE: Eta pentsatu?

INTZA: Pentsatu bai.

MAITE: Eskerrak. Zer pentsatzen duzu?

INTZA: Adibidez: zein puntutan gaude?

MAITE: Zu eta ni? Gu?

INTZA: Ez, orokorrean. Zergatik gaude zu eta ni ilara honetan? Zergatik gara lagunak zu eta ni? Eta ez, ni eta zu? Badaude lagunik gabeko pertsonak? Zergatik ez naiz ni horietako bat? Izan daitezke urte bateko eta laurogeita hemeretzi urteko bi pertsona lagunak mahai jokoetan jartzen duen bezala? Zure ama zure laguna izan daiteke? Zure bikotekidea zure laguna izan daiteke?

7. ITXI BEGIAK GURE URTEBETETZEAN

(INTZAri pistola kendu, lasaitu eta erdira eramaten du MAITEk. Lau zutoinak jartzen dizkio babesleku gisa inguruan.)

MAITE: Lasai, zuretzat ere ekarri dut denontzat ekarri dudana. Hemen, hemen jarriko dut, zu egon hor, besterik ez. Hemen jarriko dizut hau, hori da. Eutsi. Perfekt, dena ondo dago.

            Ez zabaldu begiak oraindik.

            Oraindik ez.

            Gaur ospakizun eguna da, desio bat eska dezakegu. Hori da, gure eguna da, eta denok desio bat eska dezakegu. Gure urtebetetzea izango balitz bezala.

(MAITEk mikroa hartzen du eta meditazio saio batean bezala, irudikapen ariketa bat proposatzen dio INTZAri.)

      Momentu hori, justu kandelari putz egin aurreko momentu hori, ikus dezakezu?

            Sua nolakoa da begien aurrean? Kea usaintzen duzu? Orain bai, desio bat eska dezakegu. Bakarra, e! Zer eskatu duzue? Ez esan. Ikusten ari naiz eta. Izugarria da. Pilo bat desira daude flotatzen, denak batera, mamuak bezala, lagunak ematen dute.

            Begira, ez dakit zer aurkituko duzun begiak zabaltzerakoan, baina ireki aurretik, presta zaitez kolore eta forma guztiak berriz ikusteko, presta zaitez pozerako berriz, eta presta zaitez, dezepziorako.

            Bat, bi eta hiru.

(MAITEk putz egiten du, kandelei egiten zaien moduan.)

8. KUADRILLA ERREFERENTEA

(Musika entzuten da: Preußens gloria.— Prusiako ereserkia. Giroan argi gorriak. INTZAk begiak zabaltzen ditu. Kabinako teknikoari agintzen dio musika apur bat jaisteko.)

INTZA: Laguntasuna niretzat bandera bat da. Kolore, marra eta irudi geometriko zehatz eta mugigaitzez osatua. Nire laguntasuna instituzio bat da eta bandera bat dauka.

(Bandera irudikatzen du zutoin eta zintekin egindako formazioan. MAITEk asistentzia lanak egiten dizkio.)

INTZA: Erraza da nire laguna izatea. Oso maja naiz, ardura emozionalak ditut eta beti daukat klinex edo raya bat zuretzat. Sarrera librea da. Ez dut nik aukeratzen nor sartu edo irteten den. Zuek aukeratzen nauzue ni. Hori bai, behin sartzen bazara… ¡juras bandera!

            Sartu zaren bezala atera zaitezke, noski! Ez naiz ez zure ama ez eta polizia ere. Baina gogoratu, zure laguna naiz eta territorio libre honetan aduanak kokatu ditut. Modu estrategikoan. ¡Al que se la pelo, palo!

            Ez naiz kontrolatzailea, leiala baizik. Dei nazakezue: abertzalea. Nik nire lagunen etxea defendatuko dut, bereziki bizi eredu heteronormatiboaren kontra. Eta agian ez zaizue sanoa irudituko, bale, baina zer gertatzen da aduanak kentzen baditut? Zer gertatzen da mugak desagertzen badira? Pasa, Maite, hori da, bai, pasa berriz…

(Jolasa errepikatzen dute hainbatetan, MAITEk ez daki nondik atera edo sartu behar duen zehazki.)

INTZA: Zer gertatzen da? Ba agian ez dagoela banderarik, ezta territoriorik ere. Agian, bakarrik gaude.

MAITE: Bakarrik?

(Isiltasuna. Bata deprimitu egiten da, bestea estutu. Musika itzaltzeko agintzen du INTZAk.)

INTZA: Kuadrilla, hor zaudete? Non zaudete?

(Salako argiak pizten dira. Publikoa agerian geratzen da.)

INTZA: Hor! Kuadrilla, gaurkoa ongi ateratzen bada landetxe batera joan nahi dut zuekin. Berdin zait despedida bat, preboda bat edo urtebetetze baten aitzakiarekin izan. Berdin zait ezer ospatzera ere joaten ez bagara. Gu geu hemen elkartzea bera ez al da ospakizun bat? Booking-eko landetxe bateko egurrezko portxean dagoen mahaiaren bueltan jarri nahi dut zuekin.

(INTZA objektuak batetik bestera mugitzen hasiko da emozio kolpeagatik. MAITEk lagundu egingo dio kaosa bideratzen eta pixkanaka pontxearen mahaia prestatzen hasiko da. Zutoinak birkokatuko ditu ilara batean eta atzean, hasieran egiten duten bezala.)

INTZA: Maitek txetosak ekarriko ditu, ze Maiteri ikaragarri gustatzen zaizkio txetos pandillak, baietz? Maitek txikitan pila bat jaten zituen eta aparatuan gelditzen zitzaizkion, aparatu guztia naranja! Eta jendeak deitzen zion: Txillidaleku!

MAITE: Nolakoak diren umeak, e...

INTZA: Maianak tortillak enkargatuko ditu denontzat. Itxoin, ez, Mercadonan dauden gutxi kuajatutako tortillak erosiko ditugu haurdun zaudetenontzat, e! Haurdunaldirako tortillak denontzat!

MAITE: Intza, begira...

(MAITEk tripa erakusten dio INTZAri.)

MAITE: Ezetz...!

INTZA: Ez zaizu igartzen! Ez zaio igartzen!

(INTZAk arrainontzia hartzen du enfasi handiarekin, eta publikora jaisten da eskaintzera.)

INTZA: Bai, pontxe bat ere prestatuko dugu Edurne, nos encantan las americanadas, e?! High School Musical, Camp Rock, Chicas malas, The Cheetah Girls in Barcelona, Torres Gemelas, Bin Laden! Nos encanta Bin Laden!

(MAITEk atzetik jarraitu eta arrainontzia jasotzen du eta mahaira eraman berriz.)

INTZA: Matxalen, bai noski, fueta ere egongo da, ez gara katalanak, baina nik ebakiko dut, labanarekin, tak-tak-tak...

(INTZAk MAITEri burruntzalia eskuetatik kentzen dio, eta labanaren antzera erabiltzen du.)

MAITE: Ens encanta el pa amb tumaca.

INTZA: Pantumaka ere egongo da. Casa Tarradellas-en anuntzio batean bezala.

(INTZAk MAITEri itzultzen dio burruntzalia eta mikroaren bila joaten da.)

INTZA: Guztiak kuadrillako blusa jantzita. Ez, hobeto, blusak airean astinduz, ezker-eskuin. Denok batera. Neomakeko kideak izango bagina bezala, ¡con papel de oro! Altuan kantatuz. “Escondidooos solos tú y yo...”, e? Maite? Kantatu nirekin batera! “Atrapados sin poder salir de tu interior, de mi interior”...

(INTZAk mikroa pasatzen dio MAITEri abesteko. Hartu egiten du eta publikoari abesten dio.)

MAITE: Mientras que hacemos el amor.

INTZA: Eta Eiderrek esango du: “Kuadrilla erreferentea gara!”. Eta Anek, kuadrillako whatsapp taldearen izenean jarriko du: “kuadrillaaahhh errefëferentehh”. Eta denok barre egingo dugu, e, Ane!? Denok batera! Beti egiten dugulako dena batera, ezta? (Geldirik geratzen da eszenaren erdian) Eta orduan, justu orduan, gauza bat esateko dudala aitortuko dizuet. Eta zuek harrituta begiratuko nauzue, (Bere lagunen ahotsak imitatuz) “zu ez zea ezkonduko eta”, “zu ez zea haurdun geratuko eta”… Eta hortxe, justu orduan, denak niri begira zaudetela, eraitsi ahal izango dut guztia. Landetxe bateko portxeko mahaiaren bueltan, fuet eta labana artean. Lagunak, berriz ere landetxe batera joan nahi dut zuekin, hogeita bost urtetatik aurrera denak elkarrekin mahai baten bueltan jartzeak kristoren morboa ematen didalako.

9. TALDE POLITAK OSATZEN DITUGU

(MAITEk INTZAri pistolarekin eragiten dio lasaitzeko. Beso artean hartzen du eta bazter batera eraman, deskantsatu dezan. Pontxea zerbitzatzera joaten da.)

MAITE: Kristoren morboa ematen digu…

INTZA: Ez naiz hobea izango.[4]

MAITE: Efizientzia emozionala ilusio bat da.

INTZA: Mierda bat da.

      Ez gara hobeak izango.

      Mila aldiz

      errepasatu dugu gertatutakoa

MAITE: Eta, hala ere,

      ez dugu ulertuko

      zergatik

      egiten dugun alde elkarren ondotik.

      Ez gara hobeak eta

      ez gara izango.

INTZA: Batzuetan

      esan behar da

      A LA MIERDA

MAITE: eta punto.

      Promesa berbera

      egin diegu lagun guztiei.

INTZA: Eta batzuekin segitu dugu...

      Eta beste batzuekin…

      Eta oraindik etortzeke daudenak…

MAITE: Aldarri gutxi eta pupa asko orokorrean.

      Ez gara inor baino hobeak, eta ez gara izango.

      Hori bai, talde politak osatzen ditugu, ezta?

(MAITEk edalontzi bat luzatzen dio INTZAri keinu adeitsu batekin.)

MAITE: Aizu, a la mierda, nik barkatzen dizut.

[4] Eszena honetan agertzen den elkarrizketa poesia zatikatu bat da eta idatziz egitura originalaren ahalik eta antzekoena mantentzea erabaki dugu, irakurleak aukera izan dezan poesia gisa irakurtzeko. Poesia Intzaren “Ez naiz hobea izango” parlamentuan hasten da eta Maiteren “Aldarri gutxi eta pupa asko orokorrean. Ez gara inor baino hobeak, eta ez gara izango” parlamentuan amaitu. 

10. BARKATZEN DIZUEGU

(MAITEk bi edalontzi prestatu ditu pontxearekin. INTZAri eskaintzen dio bat.)

MAITE: Nik barkatzen dizut globoa haustea eta horrela jarri izana egun berezi honetan...

INTZA: Eta nik barkatzen dizut zaplazteko bat garaiz ez eman izana.

(MAITEk zaplazteko bat emateko imintzioa egiten du. INTZAk geldiarazten du.)

INTZA: Lehen esan nahi nuen, lehen...

MAITE: Nik barkatzen dizut gauzak etengabe lekuz aldatzea.

INTZA: Nik barkatzen dizut gure artean hutsune bat gertatzen denean loctitea zu izatea. Barkatzen dizut zu ezerekin ez asaldatzea.

MAITE: Nik barkatzen dizut udan karabanan joatea beste batzuekin bidaian. Barkatzen dizut, bikotekidearekin uzten duzun aldiro, landetxe batera joan nahi izatea gurekin.

INTZA: Barkatzen dizut nekea, seinalerik eman gabe seinaleak emateari uztea…

MAITE: Eman, eman lasai, hori ez da barkatzen...

(INTZAk MAITEri zaplazteko bat ematen dio.)

MAITE: Barkatzen dizut naturaltasuna, ni baino graziosagoa izatea.

INTZA: Barkatzen dizut nire antza eduki nahi izatea. Barkatzen dizuet zuei ere gure antza izan nahi izatea. Eta barkatzen dizuegu zuen antza ez duen beste inoren laguna ez izatea.

MAITE: Dena barkatzen dizuegu: erosotasuna, pribilegioa…

INTZA: Barkatzen dizut niri aurpegi txarra jarri eta besteekin la amiga la maja izatea.

MAITE: Nik barkatzen dizut begiak guztiz ez ixtea, ertzetik begiratzen egotea, beti gugandik zerbait jasotzeko zain egotea.

INTZA: Barkatzen dizut berriz ere pijama bat erregalatzea.

MAITE: Guk barkatzen dizuegu ospakizunera pijaman etorri ez izana. Barkatzen dizuegu laguntasuna sinpleagoa dela pentsatu izana noizbait. Barkatzen dizuegu momentu honetan, zuen lagunengan pentsatzen egotea gugan beharrean...

INTZA: Barkatzen dizuegu, noski. Barkatzen dizuegu zuen lagunekin aspertzen bazarete, edo ez bazarete hor egon, edo lagun berriak egin nahi badituzue… Aizu, Maite: (Ilaran dauden zutoinetatik erdikoa askatzen du, sarrera bat zabaltzen ariko balitz bezala) Barkatzen dizut laguntasunaren kontzeptua zabaldu nahi izatea…

MAITE: Eta nik eskertzen dizut rolloa segitzea. Benetan, eskertzen dizuegu rolloa segitzea. Lagunak?

INTZA / MAITE: Bat, bi eta hiru!

(Eskuan txu egiten dute eta publikoari eskaini. Iluntasuna.)

PROMESARIK TXIKIENA

      Promesarik txikiena eszena gainean lagun talde bat jartzeko beharretik sortutako proiektua da. Eta zenbat dira horiek? Ba esan genuen: lau. Lauren artean komunitate bat ager daiteke, edo alde biko gerra bat, edota gehiengo eta gutxiengo bat. 2-2, 4-0, 1-3, 3-1, 2-1-1, 1-1-1-1, 0-4. Promesa berdina egin diegu lagun guztiei antzezlanarekin dagoeneko bidetxoa egina genuen, eta proiektua harago eramateko gogoz batu ziren bi kide berri. Maiana Etxeberri Keufterian aktore laukotea osatzeko Intza, Ane, eta Maiterekin batera. Edurne Azkarate, berriz, zuzendaritza taldera batu zen Matxalen eta Maiterekin batera.

      Kontua da proiektu honen helburuetako bat lagunarte irekiak sortzea izan dela. Arte eszenikoetan ere bai. Eta bidean, lagunak batzen joan zaizkigula. 2023ko egonaldi hartakoak ahaztu gabe, Azala inguratzen duen Tuyoko basoetan hasi genuen sormen bidea lan talde zabalagoarekin 2024ko abenduan. Luhusoko Harrixuritik pasa ginen ondoren. Geuretik Sortuak-en bitartez, Leitza eta Berastegiko herrietan eta herritarrekin josi dugu sormen prozesua. Lagunarte bat sortzen joan gara bidean, eta noski, lagunarte oro bezala, gure taldea ere dramatikoa izan da. Beraz, morbo pixka bat gehitzearren, taldearen ibilbidea eta sormena nahasita daudela zin egiten dizugu.

Antzezlan hau Berastegiko herrian eskaini genuen lehen aldiz, 2025eko urriaren 26an. Eta, ondoren, 2026ko urtarrilaren 9an Leitzako Herri Aretoan.

Lantaldea

Ideia eta ekoizpena: Infinitudrama.

Aktore sortzaileak: Intza Alkain, Ane Garcia Lopez, Maiana Etxeberri Keufterian, Maite Aizpurua Olaizola.

Zuzendaritza: Matxalen de Pedro Larrea, Maite Aizpurua Olaizola.

Zuzendari laguntzailea: Edurne Azkarate.

Testua: Talde sortzailea, Eider Perez.

Eszenografia: Talde sortzailea, ATX teatroa.

Argiztapena: Arantza Flores.

Jantziak: Idoia Beratarbide.

Soinu espazioa: Asier Renteria.

“Infinitu tattooak” abestia: Eider Perez (letra), Paxkal Irigoien (konposizioa).

Musika kolaborazioak: Allande Etxeberri, Julen Etxeberri.

Argazkiak eta teaserra: Maitane Campos.

Irudiaren diseinua: Jone Zubizarreta.

Argi teknikaria: Beñat Gorroño.

Soinu teknikaria: Naiara Fernandez.

Ekoizpen laguntzailea: Lara Gil Gorrotxategi.

Tatuatzailea: Lexu Doyague Loiti.

Banaketa: Infinitudrama.

Laguntzaileak: Azala Espazioa, Euskal Hirigune Elkargoa, Harrixuri, Eusko Jaurlaritza, Geuretik Sortuak, Berastegiko Udala, Leitzako Udala, Bastero Kulturgunea, Zumaiako Udala.

INTRO

1. ESKERRAK ETORRI ZARETEN

(Publikoa antzokira sartu da, bidea markatzen duten zinta gorriko zutoinen artetik. Dena normal dago, emanaldien aurretik egoten den moduan. Ospakizunen aurretik egoten den moduan.

Roomba aspiragailua eszenatokian dabil atzera eta aurrera, bere kasa.

Eszenatokiaren albo batean, museoetako peana bat, hutsik. Zinta gorriko bi zutoinek babesten dute.

Argiak itzaltzen dira. Norbait sartzen da ilunpetan. Ilun jantzita doa, eta dir-dir egiten duten zintzilikarioekin. Baliteke enkaputxatuta egotea. Ahots distortsionatuz hitz egingo du. Objektu estrainio dirdiratsu bat dakar eskuan, formak galduta dituen esfera bat.

Roomba gelditu egiten da.)

LAGUN EZKUTUA: Kuku… Hor zaudete? A, bai, eskerrak etorri zareten, ez dakizue zenbat pozten naizen. Jende asko gonbidatu dut, badaezpada, ze inoiz ez da jakiten... Norekin etorri zarete? Bakarrik? Lagun batekin? Gonbidatu duzue zuek ere beste norbait gaurkora? Ez esan, ez esan, joango gara elkar ezagutzen.

            Ba. Kaixo, ni lagun ezkutua naiz, ospakizun honen antolatzailea. Etortzea erabaki duzuenez, kontatuko dizuet: gaur, hemen, elkarrekin plan bat daukagu. Zuek eta gu lagunak izatera jolastuko gara. Oraindik ezin duzue ikusi, baina egun osoa daramagu antzokia txukuntzen. Eta garrantzitsuena, fikzioan gu denon lagunak izateko prest dauden lau pertsona gonbidatu ditut jolastera. Ze, gogotsu ezagutzeko? Itxaron, pazientzia, laguntasunak bere denbora behar du.

            Hau dena Ermuan hasi zen. Behin, pasieran nenbilela, pintada bat ikusi nuen, jartzen zuena, “aspertuta nago, lagunak behar ditut”, telefono zenbaki batekin. Eta pentsatu nuen nik ere zerbait epikoa egin behar nuela nire egonezinarekin. Zirt edo zart. Norbere urtebetetzea antolatzen hasten garenean bezala, bakarrik ez geratzeko.

            Batzuetan alkimista izan nahiko nuke, esku artean dudan hau desagerrarazi edo formula perfektua bilatu, denok denon lagunak izateko, betirako. Ai...

(Isildu egiten da tarte batez.)

      Hor zaudete… entzuten zait, ezta? Bai, barkatu... batzuetan ahaztu egiten zait, isilik egon arren, hor zaudetela.

            Lagun ezkutua naiz eta nire zauria ez ikusia izatea da. Ze ni, zuek jakin ez arren, zuengan pentsatzen ari naiz beti. Lasai, honekin esan nahi dudana da: ez da erraza opari hau zuei eskaintzea, horrela, itsu-itsuan, jakin gabe ea onartuko duzuen, nola bukatuko duen honek. Jakinda, ezin diogula elkarri promesa handirik egin.

(LAGUN EZKUTUAk esku artean duen bola dirdiratsua mugitzen du.)

      Baina ez dakit beste modu batera egiten, Aristoteles bezalakoa naiz, oportunista. Lagunak ikusten ditut aukera dagoen bakoitzean: auzokoa, lankidea, mañaneoan ezagutu dudana, portalekoa, zapataria, nire exa, spinningekoa, ezagun ezezagunak… Eta orain, zuek. Keinua erraza da, txikitan egiten genuen bezala. Hurbildu eta, galdetu: kaixo, zer moduz?

            Bai, badakit harremanek irauteko misterio pixka bat behar dutela. Ez dagoela ondo ikusia hasieratik esatea: “zure laguna izan nahi dut”. Baina niri sexya iruditzen zait zintzotasuna. Besterik gabe, jendea gonbidatzen dut, akonpainatuta egoteko. Lagunartea ez dadin izan gutxi batzuen pribilegioa. Ni, ilunpe honetan konpanian sentitzen naiz, ez dakit zuek.

            Ai… barkatu, entzuten zaudetenez luzatu egin naiz, askotan gertatzen zait.

(LAGUN EZKUTUAk peanan uzten du esfera dirdiratsua.)

      Zain egongo zarete honezkero. Gustura egoten da anonimotasunean, ezta? Iritsi da momentua. Gure gaurko lagunak aurkezten dizkizuet. Ez jarri exquisito, adin batetik aurrera ezin da hain selektiboa izan. Eta ez dakigula nondik hasi? Hasi besterik ez dugu egin behar. Eta ez dakigula nola? Ba has gaitezke elkarri kopiatzen.

      Ahaztu baino lehen,

      hau hemen uzten dizuet.

      Eskerrik asko etortzeagatik eta ongi etorri

      laguntasunaren ospakizun kritiko honetara,

      eta presta zaitezte,

      presta zaitezte jokorako,

      pozerako berriz,

      eta presta zaitezte dezepziorako.

      Bazatozte gurekin?

I. EKITALDIA

2. HAS GAITEZKE ELKARRI KOPIATZEN

(Argi zutabe bat bola dirdiratsuaren gainean. Itzali egiten da.

Hondoko oihalak dir-dir egiten du eta lagun taldea ikusten da atzean. Haluzinazio edo iragarki musikal baten antzera agertzen dira lau lagunak eszenara. Musika hipnotikoa. Haien ardatzean biraka dabiltzan bitartean mimesi jolasean dabiltza, elkar kopiatzen. Publikoa erakarri nahi dute. Lau lagunek tartekatuta hitz egiten dute ahots bakarra izango balira bezala.)

IXA: Ixa naiz.

MAITI: Maiti.

MAIA: Maia.

ANA: Ana naiz. Lagun jatorra.

IXA: Beti disponible kafe edo kaña baterako.

MAITI: Lagunak beti lehen lerrora.

MAIA: Nirea emozioen kudeaketa da.

ANA: Lagun atsegina.

IXA: Ondo pasatzeko laguna.

MAIA: Zure arazoei konponbidea atxematea, elkarrekin negar egitea, pertsona berdina gorrotatzea zu hobeto sentiarazteko…

IXA: Ez zaitut rayatuko nire ezinegonekin. Horretarako nire lagun onena daukat.

MAITI: Parranda eta hausnarketa, oreka perfektua. Entzun nahi ez duzun hori entzuten lagunduko dizut.

ANA: Beti esango dizut entzun nahi duzuna. Koldarra naiz? Ez dakit. Ez zait konfliktoa gustatzen.

IXA: Ei! Herriko kotilleo guztiak dakizkit! Nirekin ez zarete aspertuko.

MAIA: Ekintza zuzena maite dut.

IXA: Lotsa ematen dit utzitako dirua bueltan eskatzeak.

MAITI: Lagun ona naizelako. A! Eta barkamena eskatzen ikasi dut. Barkamena eskatzen dakit.

IXA: Aprobetxa zaitezkete nire diruaz.

ANA: Gustatzen zaidana da gertatzen zaizunari soinu banda jartzea.

MAIA: Nagusiaren autoaren errotak zulatzeko, hor naiz!

ANA: Pozik zaudela? Badut kanta bat.

(Abesti hipnotikoak geroz eta erritmo biziagoa hartzen du.)

MAIA: Ex-ari putada bat egiteko, hor naiz!

ANA: Haserre zaudela? Badut kanta bat.

MAIA: Gaizki sentiarazi zaituen norbait hiltzera joateko goizeko hiruretan, hor naiz!

ANA: Bikotekideak utzi zaituela? Baditut hamar kanta.

MAIA: Parranda ateratzen naizenean, SUA NAIZ.

ANA: Landetxe batera goazela? Badut abesti mitikoa!

3. DOLCE FAR NIENTE, USTEZ

(Musika hipnotikoa eraldatzen doa erritmo biziago batean, Gangnam Style abestia hasten den arte. Jolasean hasten dira, gerritik zintzilik duten soka batean lotutako saltxitxa bat nork ahoratuko lehenengo. Publikoarekin ospatzen dituzte lorpenak. Jolasean jarraitzen dute.)

IXA: Aizue, peña ... zin egiten didazue ez nauzuela inoiz utziko?

MAITI: Forever?

MAIA: Infinitua tatuatuko zenukete nirekin?

DENAK: Uuuuuu!!!

ANA: Zein da lagun bati eskatu ahal zaion promesarik txikiena?

MAIA: Mini-promesa.

MAITI: Mini-golfa.

ANA: Golfa zu.

MAITI: O! Zein animaliaren antza dugu?

MAIA: Zure eta nire mundua nahastuta ze mundu ateratzen da?

ANA: Hori gustatu zait.

IXA: Lagun ona naiz zuentzat?

MAITI: Biolentoa...

MAIA: Gure laguntasuna hierarkikoa da?

IXA: Hori zure iritzia da.

MAITI: Botoxa emango bagenu elkarren antza izango genuke?

(Ideiarekin gustura agertzen dira eta soinutxoak egiten dituzte.)

ANA: Huts egin didazue noizbait?

MAIA: Zuetakoren bat nirekin ezkonduko litzateke?

MAITI: Noiz?

IXA: Ni leihotik botako banintz zuek ere botako zinatekete?

MAIA: Hori klasiko bat da.

ANA: Biolentoa, gustatzen zait.

MAITI: Badago lagunik ez duen jendea? Ez, benetan, existitzen da?

(Ideiarekin deseroso sentitzen dira eta soinutxoak egiten dituzte.)

IXA: Panteoi bat erosiko zenukete nirekin?

ANA: Non?

MAITI: Barakaldon!

MAIA: Urrunegi, baina ados!

ANA: Zergatik ezin gara egon isilik elkarrekin?

MAIA: Badago zerbait oraindik erran ez didazuena?

IXA: Sekretuak lagunei kontatu behar zaizkie derrigor, ala?

MAIA: Barkatu?

ANA: Zergatik aldendu gara?

MAIA: Lagunekin “utzi” daiteke, ezta?

MAITI: Agur eta ohore ex-lagunari.

IXA ETA MAIA: Fantasiiiiia!!!

ANA: Zure ama zure laguna izan daiteke?

IXA: Hori ez da inoiz egia izango.

MAITI: Zure bikotekidea zure laguna izan daiteke?

MAIA: Ez engainatu zure burua.

IXA: Zergatik utzi diogu elkarrekin gauza batzuk egiteari?

DENAK: Tutururu…

(Erantzunari ihes egin nahi diote eta denen artean Benetako laguna abestiaren errepika kantatzen dute ahapeka.)

MAITI: Ea, serio: lagunik gabe existitu daiteke? Esan nahi dut, ezagutzen duzue norbait?

ANA: Loteria tokatuko balitzait, nire lagunagoak izango zinatekete?

MAIA: Bederatzi urteko eta laurogeita hemeretzi urteko bi pertsona lagunak izan daitezke mahai jolasetan jartzen duen bezala?

IXA ETA MAITI: Turbioa.

ANA: Ume bat hezi nahi duzue elkarrekin?

MAIA: Elkarrekin bai.

MAITI: Umea ez.

IXA: Estupeeeendo!!!

MAITI: Geroz eta anekdota hobeak izan, gero eta lagunagoak gara?

IXA: Buuuf… hori oso (Espainierako azentuarekin) cliché da.

MAIA (frantsesezko azentuarekin zuzenduz IXA): Cliché.

(IXA eta MAIA hitzaren ahoskera desberdinak praktikatzen geratzen dira haien artean.)

IXA: Inoiz esan dizuete ez zaretela lagun onak izan?

MAITI: Niri bai.

ANA: Inoiz esan diozue norbaiti “ez zara benetako laguna izan”?

MAIA: Nik bai.

IXA: Zer? Noiz? Nola? Non?

MAITI: Eta zergatik?

ANA: Uau, kontatu!

IXA: Bai, kontatu!

MAITI: Dunba!

ANA: Danba!

IXA: Pun!

4. TRAIZIOA

(MAIAk istorioa kontatuko du eta zutoin banatzaileak baliatuko ditu eszenan, pertsonen arteko harremanak eta ekintzak adierazteko. Besteek, asistentzia lanak burutuko dituzte adi entzuten duten bitartean.)

MAIA: Ba dena hasi zen maitemintze batekin. Lagun berri bat ezagutzen duzunean gertatzen den maitemintze hori.

MAITI: Baina bakarrik… lagunak?

MAIA: Bai, bai, lagun minak. Konexio totala.

DENAK: Oooo!

MAIA: Demagun K deitzen zela.

ANA: K?

MAIA: Bai. K punto… Ba K.-k eta biok hiru urte zoragarri pasa genituen. Leku guztietara batera, elkarri dena kontatuz, hilekoa sinkronizatu zitzaigun, badakizue...

(Bihotz itxurako diban gorri bat ateratzen dute eszenara.)

IXA: Uau, kristoren konexioa.

MAIA: Baina egun batetik bestera… bat-batean… planak proposatzen nizkionean: “Aizu, joan nahiko zenuke lodifobiari buruzko hitzaldi honetara?”. Berak: (Ironiaz) “Ala! Ze interesgarria!”.

MAITI (suminduta): Ez… Benetan?

MAIA: Bai, bai, ez zuen erraten: 17:00etan plazan. Erraten zuen: ala! ze interesgarria! PUNTO.

DENAK: Aix…

MAIA: Eta nik berriro: “Maitea, hondartza plana eta bokata bazkaldu?”. Berak: “Bale”.

MAITI: Zenbat “e” amaieran, bi edo hiru?

MAIA: Uste dut bakarra. “Bale” eta PUNTO.

ANA: Ufff…

MAIA: “Palatan aritzeko gogorik bai?”. Berak: “Ona!”.

DENAK: Eta punto.

MAIA: Eta punto. Noski, hor jadanik patroia detektatuta nuen. Beraz, esperimentu bat balitz moduan, bere proposamenen zain egotea erabaki nuen. Pasa zen hilabete bat, bi, lau, urte eta erdi. Ba jakin nuen… lagun berri bat zuela. Beste “lagun” bat... demagun, “L”.

IXA: Uau!

DENAK: Klasikoa…

MAIA: Eta ni nahiko bakarrik nintzen. Herritik beste leku batera bizitzen joatea erabaki nuen eta pisu bila hasi nintzen. Eta topatu nuen azkenean Iruñean. Hi-rekin.

MAITI: Ze H.I.?

IXA: Hi punto.

MAITI: A, Hi…

ANA: Ez, Hi. Punto.

MAIA: Oso gustura. Lagunak egin ginen eta hainbat gauza egiten genuen elkarrekin, oso ongi. Bazuen bikotekide misteriotsu bat inoiz ez zuena etxera ekartzen baina bestela, giro bikaina. Eta egun batean, K.-ren mezu bat:

MAITI (sinesgaitz): Ez…

MAIA: Bai! “Kaixo aspaldiko! Gogoa zenuke kafe batendako arratsaldean?”.

ANA: Ez zinen geratu, ezta?

MAIA: Bai. Eta ni harrituta… baina poz-pozik joan nintzen. Elkar aktualizatzen amaitu aurretik, bat-batean esaten dit, “begira, deitu dizut ze zure laguntza behar dut: egoera bortitz bat izan dut eta legalki zer egin dezakedan jakin nahi dut”.

IXA: Zer?

MAIA: Eta nik esan nion: “A, nire laguntza behar duzulako deitu didazu?”.

MAITI: Klaro, ondo egina!

MAIA: Eta erantzun zidan: “Ba, Hi-k esan dit zuk antzeko egoera bat izan zenuela eta zuri galdetzeko”...

ANA: Hi puntok?

MAIA: Ez… PUTO Hi-k! Hi nire pisukidearen nobia zen!!!

ANA: L eta Hi pertsona bera ziren!

MAIA: Horregatik ez zen inoiz gure etxera etortzen! Eta hor esan nion: “Begira, ez zara lagun ona izan!”.

5. BENETAKO LAGUNA

(Lagun taldea entzundakoari buruz hitz egiten hasten da, zutoinak mugituz. ABBAren Lay all your love on me abestiaren introa entzuten da. Taldea abestia interpretatzeko prestatzen da zutoinekin egindako erronbo batean kokatuta. Zutoinekin eta zintekin egindako irudiekin koreografiak burutuko dituzte abestian zehar.)

Benetako laguna

Aspalditik gara gu lagun

Baina honetan antz izpirik ez dugu

Zu dena arau ta segurtasun

Ta zuk jin-joan aske bat egiten duzu

Laguna zuuuuu

Esadazu

Negar ala irrirako

Hemen nauzu, u!

Benetako laguna naiz

Hartu eta ematen dut

Gustura asko hartzen duzu

Baina zurea bakarrik zaintzen duzu

Noiztik hasi gara neurtzen

Laguntasuna gramoka kontsumitzen.

Laguna zu

Entzuidazu

Ahal dudan hobekien

Hemen nauzu

Benetako laguna naiz

Onartzen banauzu (bis)

Kafe bat eskaintzen didazu

baina gureak gehiago balio du

Nik ere asko maite zaitut

Baina poliamore pixkat behar dut

Laguna zu

Kontadazu

Larrialdi baterako

hemen nauzu

Benetako laguna naiz

Ulertzen banauzu

Benetako laguna naiz

Zuk ulertzen nauzu

II. EKITALDIA

6. LAGUN HOOLIGANA

(Lagun taldea zutoinekin egindako itxitura batean geratzen da. Abestiaren arrasto gisa, denak batera erreboteak eginez mugitzen dira. Mantra baten moduan errepikatzen dituzte esaldiak denek batera eszena osoan zehar.)

DENAK: Be-ne-ta-ko-laguna-naiz.

(IXAk zinta bat askatu eta taldetik ateratzen da.)

IXA: Beti-hor-dago-ena!

      Tradizionala!

      Beti disponible!

      Beti, beti, beti disponible!

      Txaparik ez! Txaparik, txaparik, txaparik ez!

DENAK: Koti-koti-koti-koti-koti…!

(IXA taldera itzultzen da. MAITIk zinta bat askatu eta taldetik ateratzen da.)

MAITI: Lagunak first!

      Lagunengatik desmelenatu! Desmoronatu! Desmantelatu!

      Parranda bai, hausnarketa ere bai!

      Ausardia bai, barkamena ere bai!

DENAK: Barkamena! Barkamena! Barkamena…!

(MAITI itzultzen da. MAIAk zinta bat askatu eta taldetik ateratzen da.)

MAIA: Hor naiz!

      Emozioak, hor naiz!

      Aferak, hor naiz!

      Konponketak, hor naiz!

      Negarrak, hor naiz!

      Egia da batzuetan tenorea gaizki kudeatzen dudala eta pixka bat berant naizela. Baina hor naizelarik, hor sua da!

DENAK: Sua! Sua! Sua! Sua! Sua…!

(MAIA itzultzen da. ANAk azken zinta askatu eta taldetik ateratzen da.)

ANA: Merezi duzue kanta bat:

MAIA, MAITI, IXA: Kanta bat! kanta bat! Kanta bat!

(ANAk gitarra elektrikoa hartzen du soinean.)

ANA: “Amorerik eman gabe, zuen leialtasunak

      dena merezi duela argi ikusi dugu…”.

      Itxaron! Gure tesituran:

(Beste taldekideek zutoinak hartzen dituzte eskuetan eta bortitz altxatu hooliganen antzera.)

DENAK (ozen):

      “Amorerik eman gabe, zuen leialtasunak

      dena merezi duela argi ikusi dugu.

      Gau iluna begirada, begirada maltzurrak

      Bizi joko eroa, sentimenduz bustia”.

ANA (enfasiarekin): Guk merezi ditugu gure tesituran dauden kantak!

      Guk merezi dugu tribial bat guri buruzko galderekin eta benetako quesitoekin: Camembert, Roquefort…

      Guk merezi dugu gure mitologia, gure genesia kontatua izatea.

7. GENESIA

(ANAk istorioa kontatuko du, gitarraz lagunduta. Giro onirikoa eta dirdira urdinezko argi printzak. Ur azpiaren soinua eta haurtzaroko igerilekuarena entzuten dira. Teloiaren atzean, aktoreek gorputz atalak agerrarazten dituzte eta teloia mugitu uhin baten modura.

Objektu estrainioak dir-dir egingo du uneren batean.)

ANA: Hasieran, ura izan zen. Uda betea piszinan, eta flotadore arrosa urdinaren kontra. Entzun zintuztedan, ikusi aurretik. Oihu zoliak bestaldetik, ura txipli-txapla eta zuen buruak txandaka flotadorearen zulotik agertzen eta desagertzen. Entzun zintuztedan elkarri esaten kalipodefresa bat nahi zenutela gero, eta nik pentsatu nuen “zeini gustatzen zaio kalipodefresa”? Askoz hobea da limalimon. Uda betea zen auzoko piszinan, eta niri oraindik ez zitzaidan ura gehiegi gustatzen. Hurbiltzen nintzen ertzeraino nire bolantedun bainujantzi fosforitoarekin, begiratzen nuen hondoa, eta oso-oso sakonak iruditzen zitzaizkidan ur haiek.

            Maitik esan zidan lehenengo gauza hau izan zen: “Erreta zaude”, eta nik esan nion lehenengo gauza izan zen: “Ya, ez dut kremarik eman”. Maiak esan zidan lehenengo gauza izan zen: “Zergatik ez zaude uretan?”. Eta nik esan nion lehenengo gauza izan zen: “Oso sakona da”. Ixak esan zidan lehenengo gauza izan zen: “Utziko dizugu flotadorea nahi baduzu”. Eta nik esan nion lehenengo gauza izan zen:“Bale”.

            Uretan baino askoz lehenago sartu nintzen taldean.

            Gure laguntasunaren hasiera da: meloi-zukua kokotsetik kolkoan behera joatea, azal despellejatua argi-zehar begiratzea, zuen gorputzetako zauri eta marka bakoitza buruz ikastea. Eta batez ere zuek, flotadore arrosa horretan txandaka flotatzen, like fucking queens.

            Gure gorputzak orduko berberak dira: orain bakarrik ikus dezaket ze ederrak ginen orduan. Jainkosa txikiak izan gintezkeen bolantedun bainujantzi fosforito haiek jantzita. Betaurrekoak kopetan, lau begi urpean, “bota uztaiak eta guk hartuko ditugu!”, “benga, karrera!”, baietz Maiak gehiago hartu, baietz Maitik azkarrago, baietz Ixak bonba mortalarekin salto egin, bat falta zaizue, aber bi har ditzakezuen segido, ez dut ikusten non dagoen uztaia, nik hemendik ikus dezaket ba, tranpa egin duzu eta ez duzu bota, bai, bota dut, ez duzu bota.

            Piszinaren ertz-ertzeraino eramaten nituen behatzak, uzkurtzen nituen ertzean, helduz bezala lurra, eta zuek nutriak zineten, ornitorrinkoak, izurde dirdiratsu eta labainkorrak, hortz bat, bi edo hiru faltan irribarretsu, Eufrosine, Talia eta Aglaia, hiru graziak, uretatik ateratzen zenuten lehenengo besoa uztaiekin, eta gero heltzen ziren zuen buruak, ia-ia aldi berean, flekilloa begietan pegatuta begiratzen zenuten alboetara neurtzeko lehenak ote zineten, eta hartzen zenuten arnasa berriro, hartzen zenuten arnasa lehenengoz bezala. Eta nik ere zuek bezala ikasi nahi izan nuen arnasa hartzen.

            Lehenengo aldi hartan, eskailera askatu eta zuen eskuei helduta sartu nintzen gerriraino. Gogoan dut zuen ile bustia eta nire ile lehorra. Gogoan dut burua lehenengoz urpean sartu nuenean bat, bi eta hiru, eta gogoan dut lehenengo arnasa hura ur azalean berriro, eta zuen eskuak denbora guztian han.

            Piszina hura zen gure mundu osoa, uda. Gero, nagusiagoak egin ginenean, beste batzuei utzi genien bertan sartzen, litroak egitera, pipak jatera, gauez kartetan jolastera, liatzera, follatzera. Baina ura beste bat zen jada. Ura beste bat da orain. Aspaldi da ez garela han elkartu. Zabaldu egin zaigu mundu hori. Edo desagertu.

            Batzuetan pentsatzen dut piszina harengatik ez balitz beste batzuk izango ginatekeela. Beste beldur eta neke batzuk izango genituzkeela orain. Big Bangaren hasieraren hasierako atomoa da piszina hori: urdingune eternoa, irakaspen primordiala, arnasaren hasiera.

8. LAGUNTASUNA DEFENTSA BASATI BAT DA

(Aste Santuko martxa bat entzuten da. Pasioz beteta sartzen dira lagunak eszenara. Prozesio baten gisan, ANA dibanean jarrita eszenatokitik paseatzen dute.)

IXA: Ostia, Ana, zein ongi kontatu duzun! Dios! Erregina, guapa!

DENAK: Guapa!

IXA: Leiala...

DENAK: ...ala!

IXA: Airosa…

DENAK: ...osa! Erregina, erregina, erregina!

(IXAk laguntasunaren aldeko diskurtsoa botako du, predikatzaileek egiten duten modura.)

IXA: Nire lagunak… Bisexualak. Okupak. Mendigoizaleak. Boomerrak. Nire lagunak. Irakurketa klubera joaten direnak. Pertsona bakar batengatik begano batean afaltzen amaituko dutenak. Abertzaleak, oraindik gelditzen bada baten bat, inpuntualak, irakasleak. Dermatitisa duen jendea, diabetikoak eta humanistak. Nire lagunak… Ez didatenak inoiz esan: “Ez zara hor egon”, “Hau ez nuen zugandik espero”, “Ni horrelakoa naiz eta punto”, “Zure sekretua kontatu dut...”. Nire lagunak… Bikotekidearengatik abandonatzen ez nautenak. Istripu bat edukiz gero nirekin ezkonduko liratekeenak ospitalean gau bat nire alboan pasatzeko. Oraindik haurrik izan ez dutenak ni bakarrik ez uzteko. Beti daukatenak klinex bat edo raya bat niretzako. Nire ex-arekin liatzen ez direnak. Nahita sekula minik egingo ez didatenak. Nire zoriontasunaz pozten direnak.

            Nire lagunak… Esaten didatenak: “Ez kontatu hau inori, e”. Esaten didatenak: “Amiga, date cuenta”. Nire lagunak!

            Parez parekoak, aurrez aurrekoak, albokoak, laguna ezin da azpian edo goian egon, laguna hor egon behar da. Laguntasunak leku eta denbora bat behar du. Laguntasunak ordena eskatzen du. Laguna ez da odolekoa. Laguna ez da azalekoa. Laguna zu bezalakoa da. Zure maskota ezin da zure laguna izan, Lagun ezin da zure laguna izan. Laguna humanoa da, Chenoa bezala.

            Begira, munduan gehien gorrotatzen dudana seme-alabak berdin janzten dituzten gurasoak dira. Hor egon behar dute haien zapatei, galtzei eta kamisetei begira pentsatuz: “Bera da edo ni naiz?”. Nik ez dut nire anai-arreben antzik izan nahi.

DENAK: Nik ere ez!

IXA: Are gehiago, nik ez dut nire gurasoen antzik izan nahi.

DENAK: Nik ere ez!

IXA: Nik nire lagunen antza izan nahi dut. Are gehiago, nik nire laguna izan nahi dut.

DENAK: Nik ere bai!

IXA: Eta zuek? Gure antza izan nahiko zenukete? Ez gara hain ezberdinak, e. Begiratu, begiratu elkarri… ze nik ez dut gure antzik ez duen lagunen antzik izan nahi. Begira… igual-igualak gara.

            Behin, Leitzan, ezagutu nuen tipo bat, eta esan zidan humanistak ez zirenak, tipo Victor Hugo, Nietzsche eta hauek, bizitza osoa igaro zutela lagun on baten bila laguntasunaren inguruan filosofatzen eta azkenean… bakarrik hil omen ziren. Victor Hugo ez da humanista, Perurena bai. Simone bai. Nietzsche ez da humanista. Gu bai.

9. “HEMEN EGONGO BAIGERA BETI”[5]

(Lagun taldeak estasiak jota abestuko du, dibanaren gainean hilik bezala erori arte.)

aaa…

aaa…

“hemen egongo baigera beti”

“hemen egongo baigera beti”

“hemen egongo baigera beti”

“hemen egongo baigera beti”

[5] Tituluak Deskontrol taldearen “Duintasunez eutsi” abestiaren zati bati egiten dio erreferentzia. Erreferentzia gisa hartu den bertsioa 2006an Oihuka (Elkar) disketxearekin ateratako izen bereko diskoan jasotzen dena da. Youtuben aurki dezakegu taldearen kanalean publikatuta.

INTERLUDIO

10. HILOTZAK BIHOTZEAN ETZANDA

(Gorpuak dibanean bata bestearen gainean botata. Isiltasuna. Roomba martxan jartzen da, eszenatokia zeharkatzen du. Objektu estrainioaren inguruan geratzen da, bueltaka.)

LAGUN EZKUTUA:

      Gertatzen ari dena oihukatzea

      galtzera goazena

      eusteko modua da

      Zer da lagun talde bat?

      ametsen elkarketa

      hitz emandako promesa guztiak / bete gabeko promesa guztiak

      bihotz batean etzanda.

(Beat bat duen interferentziaren soinua entzuten da. Isiltasuna. Roombak bere bidea jarraitzen du.)

III. EKITALDIA

11. KATRAMILA I

(MAITI gorputzen artetik ateratzen saiatzen da. Lortzen du, baina beste inor ez da mugitzen.

Eszena osoan zehar, soinu bat entzungo da geroz eta intentsitate handiagoz.)

MAITI: Aizue, nahikoa, ez? Ez zait gustatzen isiltasun bat dagoen aldiro nire gain uztea taldearen ardura. Aizue!

(Roomba gelditzera joaten da MAITI.)

MAIA: Maiti! Ez dizut onartzen jostatzen ari garela rolloa moztea.

(MAIAk muga bat jartzen dio bi zutoin hartuta, eta dibanean etzaten da berriz ere.)

MAITI: Baina bukatu da. Ez? Jokoak berea eman du. Gauzak agortzen direnean onartu egin behar da. Aldaketa behar da.

MAIA: Ba ez dizut onartzen jokoa agortu dela erabakitzea. Gu gustura gaude, bistan dena!

(MAIAk beste bi zutoinak hartu eta beste muga bat gehiago jartzen dio. Berriz ere dibanean etzaten da.)

MAITI: Ados, ba beste konpainia bat bilatuko dut.

(Publikoko norbaitengana hurbiltzen da.)

MAITI: Iepa!... Ui, zu... Sofia zinen, ezta?

IXA: Begira, barkatzen dizut bakarrik egoten ez jakitea.

MAITI: Jeloskor jarri zara?

(Hemendik aurrera aktoreak katramila batean murgilduko dira eta zutoinak baliatuko dituzte horretarako. Jolas geometriko bat burutuko dute, taldea edota pertsona konkretuak bananduz edota elkartuz. Horrez gain, zintekin muga jartzearen eta barkatzearen ekintzak irudikatuko dituzte. Galderak, berriz, espazioa eta zutoinen desplazamendurako baliatuko dituzte.)

IXA: Jeloskor? Barkatzen dizut denaren zentroa zarela pentsatzea.

MAITI: Hemen gaude niri okurritu zaidalako.

(ANA eta MAIA dibanetik altxatzen dira asaldatuta.)

DENAK: Meh! Beno-beno…

MAITI: Zer? Ez dizuet onartzen…

ANA (MAITIri): Haserre zaude? Jokoa gehiegi luzatu dugulako zaude haserre?

(MAITI ihes egiten saiatzen da eta MAIAk jarraitu egiten dio.)

MAIA (MAITIri): Ez dizut onartzen erritmo bat inposatzea.

MAITI (MAIAri): Barkatzen dizut beti norbaiten ondotik ibili behar izatea.

MAIA (MAITIri): Barkamenak ironikoki ez ditut onartzen.

ANA (taldeari): Zergatik zaudete haserre? Egiak esaten hasi zaretelako?

MAITI (ANAri): Ez diot onartzen ezer gertatu gabe hemen leporatzen hastea, jende honen guztiaren aurrean.

ANA: Ni leporatzen?

IXA: Uuuuu!

ANA (MAITI eta MAIAri): Baina zergatik zaudete haserre? Esan nahi dut: ondo gaude, ez?

MAIA (ANAri): Ez dizut onartzen ezer gertatuko ez balitz bezala jokatzea. Entzun duzu esan didana?

ANA (MAIAri): Barkatzen dizut lasai egoteko drama behar izatea. Atzo gauza bera egin zenuen.

MAIA: Fffff...!

IXA (taldeari): Atzo? Atzo geratu zineten? Eta ez zenidaten abisatu?

MAITI (IXAri): Et, et, et! Ez dizut onartzen “ni parrandarako laguna naiz” esan eta gero, kexatzea ez dizugulako deitzen gure “mobidak” kontatzeko.

(Beat soinua itzultzen da interferentzia gisa. Giroa estutzen joaten den heinean ozenagoa egingo da.)

MAIA (taldeari): Barkatzen dizuet ausartagoak ez izatea.

MAITI (MAIAri): Denoi?

MAIA (bakoitzari banaka): Bai, bai, bai.

MAITI (taldeari): Ea, orain zergatik gaude denok haserre, ez garelako uste genuena? Ez dugulako hipoteka bat elkarrekin hartuko? Edo mundu guztia gonbidatu dudalako gaur plan honetara? Sofia, kaixo!

IXA (MAITIri): Ez dizut onartzen ez onartzea aldatu egin garela.

ANA (taldeari): Ea, baina esango didazue zergatik gauden haserre? Benetan, ez dut ulertzen. Bikotekidearekin uzten duen aldiro berragertzen delako?

MAITI: Ez dizut onartzen beti besteak jartzea apurutan.

ANA: Baina niri? Edo berari?

MAIA (ANAri): Zuri! Ez dizut onartzen eztabaidaren tenore honetan elkarri oihu ez egitea.

IXA: Hori, hori...

ANA (IXAri): Ez zait gustatzen Telecincoko tertuliana baten moduan eztabaidatzea.

IXA (ANAri): Barkatzen dizut Sálvame inoiz ez ikusi izana.

ANA: Hori ez barkatu.

IXA: Eta barkatzen dizut nire antza eduki nahi izatea.

MAITI (taldeari): Epa, epa, epa! Ez dizuet onartzen, bostehun olatu feminista eta gero, konpetentzia heteroarekin hastea, pantojarena egiten[6] hastea eszenatoki baten gainean.

IXA (taldeari): Zergatik gaude haserre, ez daukagulako ezer komunean? Elkarrekin aspertu egiten garelako?

MAIA: Zergatik zaude haserre... ez duzulako olatu hau harrapatuko?

(MAIAk altuera batean jartzen du zintaren mutur bat. IXA saltoka saiatzen da harrapatzen.)

IXA: Gehiegikeria hau beharrezkoa da?

MAITI: Gehiegikeria? Begira, hau biongatik!

(MAIAri konplizitate keinu bat egiten dio.)

MAITI (IXA eta ANAri): Ez dizuegu onartzen esatea “Tori galtza hauek, seguru kabituko zaizkizula”.

(MAITI eta MAIA harrotu egiten dira.)

MAITI: Fux, fux, fux!

ANA: Beno, baina barkatzen diguzue?

MAIA eta MAITI: Bai.

(Giroa lasaitu egiten da, badirudi eztabaida bukatzera doala.)

MAIA (MAITIri): Beno, nik erran behar dizut benetan onartu ezin dudan zerbait: nire anaiarekin larrua jotzea.

IXA eta ANA: Ooooo...! Jujuju!

IXA (MAIAri): Horregatik ezin zara jeloskor jarri.

ANA: Nik onartzen dut noizbait pentsatu dudala berarekin txortan egitea…

MAITI (MAIAri): Ez duzu onartzen gehien maite zaituen pertsonak nire atzetik ibiltzea?

MAIA: Aizue, otoi, ulertu, familia familia da.

ANA (MAITIri): Nik barkatzen dizut dena.

IXA (ANAri): Justu dibertitzen hasten garenean cortarollos bat izatea, ez da onargarria!

MAIA (IXAri): Nik ez dizut onartzen ni zentroa izanik eta denak tak, tak, tak, nire kontra direnean, hori jostatzea dela esatea.

ANA: Egia: hori ez da onargarria.

MAITI: Ezta niretzat ere.

(IXA karratu batean ixten dute.)

IXA: Nik ez dut hasi! Berak hasi du!

(MAITI seinalatzen du.)

MAITI: Nik?

IXA (taldeari): Tira, barkatzen dizuet ez jakitea nork hasi duen hau. Baina hasi egin duzue. Eta barkatzen dizuet batzuetan zuek hirurok bakarrik gelditzea, niri abisatu gabe. Zergatik zaudete haserre? Ez nauzuelako sekula negarrez ikusi, ez dudalako nire mierda zuekin elkarbanatzen? Hau benetan, zergatik da? Ez dugulako infinitua elkarrekin tatuatuko? Edo gure abestia dagoeneko ez delako gure abestia?

ANA: Hori galdetu dut nik! Hori galdetu dut hasieratik baina gustatzen zaizue dena nahastea...

MAIA: Nik barkatzen dizuet batzuetan elkar ez ulertzea.

IXA: Nik gutxienez badakit haserretzen! Ba ikasi haserretzen!

DENAK (batera aldi berean): Zu hor zeundenean hasi zara esaten / ez ni han nengoen galdetu dudanean / zergatik zeundeten haserre / baina bera zegoen haserre, ez? / Ni? / Hor nengoenean bai baina gero ez / han zeunden galdetu duzunean, nori? Berari galdetu dio, niri?

(Keinuak eta ibilkerak leherkorrak eta biolentoak bihurtzen dira pixkanaka.)

NORBAITEK: Eee, helduak gara, kudeatu dezakegu!

(Taldea orbitazioaren mugimendua jarraitzen duen dantza batean hasten da. Izaki haserretu baten antzera mugitzen dira elkarrekin. Puzten doaz. Ballet biolento bat dirudite.)

[6] “Pantojarena egin” adierazpen kolokial / arrunt bat da, eta trapu zikinak publikoki ateratzeari egiten dio erreferentzia. Isabel Pantoja, Julian Muñoz eta  Maite Zaldibar protagonista gisa izan zituen korrupzio eta traizio istorioa eta honen telebistako iragarpen sentsazionalista du oinarrian.

12. ALDARRI GUTXI ETA PUPA ASKO

(Taldea ahots bakarra bihurtzen da diskurtso bat botatzeko. Elkar laguntzen dute.)

MAITI:

Maitasunaren enpresariak bihurtu gara

eta abisatzen dizuet:

KUDEATU hitza esaten duenari

tiro egingo diot.

Esan, e? Esan!

Kudeatu…

Esan! Erabili sinonimo bat,

antolatu, bideratu, gestionatu…

Zer hasiko gara?

Bakoitzak eman eta jasotakoa

gramoka neurtzen?

Bi hilabeteko ghostinga bider hiru erantzun zakar berdin… Zer?

Bere depresiorako joera bider nik ez zoriontzea zati zure laguna ama izan behar delako ez poztea berdin… Zer?

Zer?

Zer? E?

Ez nago prest minak neurtzen hasteko,

txosten analitikoekin,

ondorio ordenatuekin,

ez nago prest esateko,

pertsona honek min hau egiteko eskubidea du! beste honek ez!

Ez gara hobeak izango.

Hitz eta pitz segitzen dugu,

hitz eta pitz,

eta ez dakit zer lortu nahi dugun:

bestea ulertzea,

bestea konpontzea,

edo bestea konbentzitzea.

Efizientzia emozionala ilusio bat da,

norbaitekin ona izateagatik

ez zaizu bueltan etorriko.

Ez gara hobeak izango.

MAIA:

Mila aldiz

errepasatu dugu gertatutakoa

eta, hala ere,

ez dugu ulertuko

zergatik

egiten dugun alde elkarren ondotik.

Ez gira hobeak eta

ez gira izango.

Promesa berdina

egin diegu lagun guztiei

lagunak izango ginela heldutan.

Gu, beti.

Gu, betirako.

Eta zer da promesa bat ba?

Keinu bat?

Hau da promesa bat?

Horrela egotea betirako,

nahiz eta dagoeneko ez den inor beste aldean?

Promesa berdina

egin diegu lagun guztiei:

etorkizunerantz zubi bat eraikiko genuela elkarrekin.

Eta batzuekin egin dugu,

eta beste batzuekin

A LA MIERDA.

IXA:

Baina eske

gehienetan

ez da izan

sikiera

A LA MIERDA.

A la mierda da

orain egotea

eta gero

bat-batean, puf!

ez egotea.

Gehienetan

festa aretoaren izkinan

pixkanaka desinflatzen ari diren globoak gara.

Airea galtzen dugu,

amaitzen zaigu energia

elkarren ondoan tinko segitzeko,

eta hori da dena.

Ez diogu sikiera elkarri esaten,

aizu, nekatuta nago,

agortzen ari zait airea

hemen segitzeko,

zure ondoan alaiki flotatzen.

Ez dugu indarrik edo gogorik

irteera dramatiko bat egiteko ere,

pollo bat montatzeko sikiera.

Baina eskua luzatzeari uzten diogu,

elkarri inolako abisurik eman gabe.

Eta ez gara inor baino hobeak.

ANA:

Eta gero… Ba bueno...

Alde egin eta gero

datozen akusazio guztiak

errepikapen hutsa dira,

gehiegitan entzun dugun

kantu baten estribilloa:

EZ ZARA HOR EGON,

EZ NUEN HAU ESPERO ZUGANDIK.

Min abstraktu bat dago

eta ez du nukleorik.

Min ematen du, bai,

Baina ez dakigu zergatik.

Eta zer egingo dugu minarekin

ez badakigu non dugun ere?

MAIA: Mina!

(MAIA lurrera botatzen da minaren adierazpen dramatiko bat eginaz. Beat soinua kolpean geratzen da. Taldeak ez dio jarraitzen.)

ANA: Ez gara inor baino hobeak.

      “Laguntasuna” hitzarekin sortu diren testu guztiek matiz ilun bat dute barruan,

      eta promesa bakoitzak badu

      itzal kamuflatu bat.

(Inork jarraitu ez duela konturatuta, MAIA dena hankaz gora jartzen hasten da bortizki.)

MAIA: Aldarri gutxi eta pupa asko. Kapitalismoak bezala, berdin-berdina: Aldarri gutxi eta pupa asko.

(MAIAk objektu estrainioa botatzen du. Asaldura eta ezintasuna giroan.)

13. KATRAMILA II / MINA!

MAIA: Erradazue, gaizki egin dut? Sobera izan da?

ANA: Bueno, nire txanda zen. Txandaka ari ginelako ez dizugu jarraitu.

MAIA: Txandaka bai, baina, nola egin... Proposamen bat bada eta ez baduzue segitzen? Ez dakit non kokatu nire burua. Galdua sentitzen naiz. Erradazue, sobera naiz? Erran zintzoki.

IXA: Agian, batzuetan.

MAIA: Zer da sobera izatea? Leku gehiegi hartzen dut, hori da? Eszesiboa naiz? Sobera azkar, sobera emozionala, sobera triste, sobera alai, sobera…

      JE VOUS ENMERDE! Zer dira legeak errateko hori onargarria dela eta hori ez, sobera dela?

      Nortzuek ematen dituzte neurriak? Pertsonalki inork ez dit galdegin nire iritzia. Eta ez dut neurtu nahi, ez dut jakin nahi zu guttiegi zarela edo ni gehiegi.

      Erridikulua naiz? Hori da? Erridikulua?

      Ez naiz zuek nahi bezain azkar?

      Ez naiz zuek nahi zenutena?

      Nire emozioak ez dira desegokiak. Nire ahotsa ez da zarata.

      Nire izana ez da gehiegikeria.

      Ez dizuet gehiago nire izatea epaitzen segitzen utziko.

(Objektu estrainioa denen artean eusten saiatuko dira. Besarkada batean bilduko dira.)

14. EFIZIENTZIA EMOZIONALA

(Bonnie Tylerren Total Eclipse of the Heart abestiaren introa entzuten da. Objektu dirdiratsua esku artean hartu eta dibanaren inguruan jartzen dira denak abestia interpretatzeko.)

Efizientzia emozionala ilusio bat da[7]

Ez nago

prest minak neurketa eskala batean jartzeko formula baten bitartez.

Ez nago

pertsona honek min hau egin du eta beraz besteak hau egin dezake.

Ez nago

gertatu denaren gaineko txosten analitikoak egiteko.

Ez nago

ondorio ordenatuekin gure artean bakea jartzeko.

Ez nago, ez naiz, ez gara hobeak izango.

Ez nago, ez naiz, ez gara hobeak izango.

Efizientzia emozionala

ilusio bat da,

aldarri gutxi eta

pupa asko balantzan,

mila aldiz errepasatuko dugu

gertatutakoa.

Azalpenik gabe bateria agortu da,

eta inork ez dio inori eskua luzatuko.

KOROA: Luzatuko! (Bis)

KOROA: Loloroloro tonight, loroloroloroloro tonight lorolorolorolo.

Eta halere ez dugu ulertuko

zergatik egiten dugun

alde… elkarren ondotik,

alde… elkarren ondotik.

Ez nago, ez naiz, ez gara hobeak izango.

Ez nago, ez naiz, ez gara hobeak izango.

Efizientzia emozionala

ilusio bat da,

aldarri gutxi eta

pupa asko balantzan,

mila aldiz errepasatuko dugu

gertatutakoa.

Azalpenik gabe bateria agortu da

ta inork ez dio inori eskua luzatuko.

KOROA: Luzatuko! (bis)

Eta halere ez dugu ulertuko

zergatik egiten dugun

alde... elkarren ondotik,

elkarren ondotik,

uuu...

elkarren ondotik.

[7] Abesti originalaren egitura eta izpiritua mantenduta, letraren bertsio libre bat da honakoa, taldeak idatzia.

Total Eclipse of the Heart (Bonnie Tyler)

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit lonely

and you’re never coming ‘round

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit tired

of listening to the sound of my tears

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit nervous

that the best of all the years have gone by

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit terrified

and then I see the look in your eyes

(Turn around, bright eyes)

Every now and then I fall apart

(Turn around, bright eyes)

Every now and then

I fall apart

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit restless

and I dream of something wild

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit helpless

and I’m lying like a child in your arms

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit angry

and I know I’ve got to get out and cry

(Turn around)

Every now and then

I get a little bit terrified,

but then I see the look in your eyes

(Turn around, bright eyes)

Every now and then

I fall apart

(Turn around, bright eyes)

Every now and then

I fall apart

And I need you now, tonight

And I need you more than ever

And if you only hold me tight

We’ll be holding on forever

And we’ll only be making it right‘

Cause we’ll never be wrong

Together we can take it to the end of the line

Your love is like a shadow on me all of the time

(all of the time)

I don’t know what to do and I’m always in the dark

We’re living in a powder keg and giving off sparks

I really need you tonight

Forever’s gonna start tonight

Forever’s gonna start tonight

Once upon a time I was falling in love

Now I’m only falling apart

There’s nothing I can do

A total eclipse of the heart

Once upon a time there was light in my life

But now there’s only love in the dark

Nothing I can say

A total eclipse of the heart

(Turn around, bright eyes)

(Turn around, bright eyes)

(Turn around)

Every now and then

I know you’ll never be the boy

you always wanted to be

(Turn around)

But every now and then

I know you’ll always be the only boy

who wanted me the way that I am

(Turn around)

Every now and then

I know there’s no one in the universe

as magical and wondrous as you

(Turn around)

Every now and then

I know there’s nothing any better

There’s nothing that I just wouldn’t do

(Turn around, bright eyes)

Every now and then

I fall apart

(Turn around, bright eyes)

Every now and then I fall apart

And I need you now, tonight

(and I need you, and I need you)

And I need you more than ever

And if you only hold me tight (if you only)

We’ll be holding on forever

And we’ll only be making it right (and we’ll never)

‘Cause we’ll never be wrong

Together we can take it to the end of the line

Your love is like a shadow on me all of the time (all of the time)

I don’t know what to do,

I’m always in the dark

Living in a powder keg and giving off sparks

I really need you tonight

Forever’s gonna start tonight

(Forever’s gonna start tonight)

Once upon a time I was falling in love

Now I’m only falling apart

There’s nothing I can do

A total eclipse of the heart

Once upon a time there was light in my life

But now there’s only love in the dark

Nothing I can say

A total eclipse of the heart

A total eclipse of the heart

A total eclipse of the heart

(Turn around, bright eyes)

(Turn around, bright eyes)

(Turn around)

IV. EKITALDIA

15. MUSEOAN ABANDONATZEA

(Abestiaren amaierarekin batera, amore eman duen taldeak instalazio bat sortzen du. Esfera dirdiratsua uzten dute besaulki gainean, zintekin inguratu. Laguntasuna begiratua izan dadin, guztiongatik, dagoeneko gurea bakarrik ez den arazo baten gisan. Kea.

LAGUN EZKUTUA sartzen da eszenan eta esferari begira geratzen da. Enkaputxatua eta ospakizunetarako duen jantziarekin dator, teloiarekin konbinatzen du. Eskuan dakartza apaingarri gisako bi globo. Objektu estrainioak dir-dir egiten du. LAGUN EZKUTUAk mikrofonoa gerturatzen du objektura, entzuteko. Esferaren barneko hotsa entzuten da bafleetatik, zer ote dio? LAGUN EZKUTUA urrundu egiten da.)

16. NEURRIKO INTERBENTZIOA

(LAGUN EZKUTUAk publikoari hitz egiten dio. Ahots distortsionatua.)

LAGUN EZKUTUA: Batzuetan, batzu…

(Distortsio sistemaren akats bategatik LAGUN EZKUTUAren ahotsa den bezalakoa entzuten da. Gero, zuzendu egiten da eta ahotsa distortsionatuta entzuten da berriz.)

LAGUN EZKUTUA: Ba... orain bai. Batzuetan errazagoa da gauzak eszenatoki batean esatea, edo ezagutu berri dituzun batzuei esatea, lagun bati baino. Errazagoa da beste ahots bat erabiltzea, esateko, aspertuta nago, edo, ez nuen hau espero, edo, hor zaude? Hor zaudete?

            Honekin hasi ginenean, (Dibanaren ertzean esertzen den bitartean) benetan sinisten genuen. Hooliganak ginen, harro. Liburuak, pelikulak, irratsaioak, modako gai berria bihurtu genuen laguntasuna. Eta gero antzerki hau. Guk ospatu nahi genuen jende askorekin, salbazio bide berri bat genuela, kapitalismo eta politika hitzak erabili eta ondo pasa aldi berean, laguntasunari merezi zuen aldaretxoa eskaini…

            Dena eskatu diogu laguntasunari, familia bat, justuak izatea, maitale askeak, ez apurtzea inoiz... Gure hezurrak irudikatu ditugu elkarren ondoan, Romea eta Julieto, bataren esternoia bestearen aldaka zanpatzen. Den-dena eskatu diogu, bizilagun atseginak izatea, komunitate bat denontzat, bakardadetik salbatzea... Eta begira, nik behintzat hemen bukatu dut, presentzia estrainio baten konpainian, katuekin bizi diren bollerak bezala.

(LAGUN EZKUTUAk esfera dirdiratsua laztantzen du. Ondoren, ziurtasunez jaiki eta aurrerantz joaten da publikoari hitz egiteko.)

      Lagun ezkutua naiz, eta nire zauria ez ikusia izatea da. Gaur, arratsalde honetan, hemen egongo ez banintz, hau egiten, nor egongo litzateke nirekin? Zuek? Igande arratsalde batean? Jakinda, alboko herrian, modako kontzertua dagoela? Eta abuztuko egunetan? Zuek? Zer da promesa bat, e? Objektu estrainio bat? Formarik gabe dir-dir egiten duen egia posible bat? Zer da? Isilpeko soinu banda bat?

            Laguntasuna zer den pentsatzen jarri, eta hau dena eginda ere, oraindik lagun ona eta lagun txarra zer den bereizten jarraitzen dut. Enfin. Hainbeste teoria eta buelta eman eta begira, mobidak berak hitz egin du, bere kabuz.

(Roomba eszenatokiaren alde batetik bestera igarotzen hasten da, astiro. Roombak LAGUN EZKUTUArekin tupust egiten du. Eta gero, norabidez aldatu eta bere bidea jarraitzen du. LAGUN EZKUTUAk negarrari ematen dio besoetako ume baten antzera.)

LAGUN EZKUTUA (roombari): E? Roombi? Zer diozu zuk bueltaka ibiltzearen inguruan? Zu ere bazatoz eta bazoaz, ezta? (Desesperatuta) Nora zoaz? Zoaz...

(Taldea sartzen da. Azken abestirako prest datoz: gogotsu eta soinean teloiaren antzekoa den kamiseta dirdiratsu beltz batekin.

Eszenatokia jasotzen hasten dira: barak jaisten dituzte eta teloia askatzen hasten dira, zutoinak askatu eta alboetan jartzen dituzte.

LAGUN EZKUTUA ohartzen da horretaz, baina mainak egiten jarraitzen du.)

LAGUN EZKUTUA: Ze, lagunak aukeratu al daitezke? Edo bere kabuz datoz? Eta edonola ere, ez badira zuk uste genuena, eta, hala ere, baldin badira? Nola jarraitu elkarren alboan? Nola izan?

(Esfera hartzen du eta publikoari pasatzen saiatzen da.)

      Baina norengatik egiten dugun hau? Gugatik? Herriarengatik? Lagunak behar dituzten pertsonengatik? Hau dena egin dut esateko, adibidez... (publikoko pertsona bat aukeratuz) zuri! Bai, zu! Esateko... faltan botatzen zaitudala?

(Taldekide bat geldiarazten saiatzen da, eta eskuetatik hartzen dio esfera. LAGUN EZKUTUAk berehala poltsikoetatik zerbait ateratzen du.)

      Begira, kalkomania batzuk eta dena genituen prestatuta denontzat, infinitua elkarrekin tatuatzeko... Eta orain, ezer ez da berdin... Eta laguntasuna pikutara botatzen badugu? E? Pikutara klub selektoak!

(Kalkomaniak publikora jaurtitzen ditu.)

      Eta agian beste harreman mota batzuekin beste ospakizun bat egingo bagenu?

(Taldekide bat jasotzen ari den zutoina hartu eta eszenaren erdian jarri eta seinalatu egiten du.)

      Tatxan! “Kide-tasun”, konpai-tasun, auzo-lagun… Auzolanera denak, ba! Egingo dugu komuna bat?... Sekta bat, ondo? Koro bat? Eta kantatuko dugu, denak batera... “Viva la gente, la hay donde quiera que vas...”[8]

(LAGUN EZKUTUA abesten hasten da eldarnioak jota eta besteak animatzen ditu kantatzera. Besteak maitekiro saiatzen dira jarraitzen. Zutoina bere lekura eraman eta roomba gelditu eta jasotzen dute.)

IXA: Maite, kito.

(LAGUN EZKUTUA errenditu egiten da eta lehertuta atseden hartzen du dibanean.)

IXA: Kito.

LAGUN EZKUTUA (kanta marmarrean): Saiatzen naiz...[9] Agian pasatu egin gara honekin guztiarekin... baina opari bat opari bat da. Bihotza lapurtu nahi izan dizuegu.

IXA: Zein da lagun bati egin diozuen azken oparia, e? Benetako oparia? Ba hori. Detaileak inportanteak dira. Guk dena al detalle genuen prestatuta gaurkorako.

MAIA: Badakigu, momentu honetan zuen lagunengan pentsatzen ari zaretela, gugan beharrean. Barkatzen dizuegu. Zeren, gaur, hemendik irtendakoan, gutako bakar bat ekintzara pasatzen bada, adibidez, telefonoa hatu eta aspalditik bidaltzeke zeukan mezu hura bidaltzen badio lagun bati, gehiegikeria honek guztiak merezi du. Edo hobeto, bihar, orain arte ausartu ez zareten norbaiti, “kaixo” esaten badiozue, ba abesti hauek zentzua izango dute.

ANA: Orain...

(Mikrotik hitz egiten du ANAk, ahotsa distortsionatuta agertzen da. Gero, ahotsa distortsiorik gabe entzuten da.)

ANA: …orain bai, eskatuko dizuegu, elkarri atzamar txikitik eusteko, hori da, sardana bat dantzatu beharko bagenu bezala.

(Jendea kokatu zain geratzen dira lagunak. Publikoari begira geratzen dira. Gitarran akorde bat jotzen du ANAk)

ANA: Kuriosoa, talde politak osatzen ditugu, ezta? Eskertzen dizuegu saiatzea, rolloa segitzea.

(Abesti ezezagun baten introa jotzen hasten da ANA.)

MAITI: Inozentziaz begiratzen diet elkarrekin abesti bat asmatu eta arratsalde batez behin eta berriz abestea nahikoa ziren garai haiei.

DENAK (ahotsak nahastuta eta distortsionatuta): Hau ez da BEC, hau Berastegi da, eta gu lagun talde baten bertsioa izan gara. Ez gara gure bertsiorik onena eta ez gara izango, baina saiatuko gara elkarrekin abestu dezakegun zerbait egiten. Brilli-brilli egiten. Entzun temazo hau.

[8] Up with People abestia izen bera zeraman fundazioak kaleratu zuen 1965ean, Denverren (Estatu Batuak). Abestia Enrique eta Ana bikote artistikoak egin zuen ezagun gaztelaniadun herrialdeetan, Viva la gente izeneko bertsioarekin.  Abestia lehen aldiz “Para nuestros amigos” (1982)  izeneko diskoan argitaratu zen.

[9] Merina Gris taldearen “Saiatzen naiz” abestiaren leloari egiten dio erreferentzia. Abesti hau 2022an argitaratu zuten “Zerua Orain” (Airaka, 2022) albumean.

17. INFINITU TATTOOAK[10]

(Bozgoragailuetatik entzuten da abestiaren musika. Ilaran jartzen dira itxiera abestia interpretatzeko, musikal handietan egiten den modura. Abestian zehar, hatz txikiarekin eskua luzatuta dantza bat burutuko dute. Gorputz atal batean tatuatuta duen infinitu hautsia, edo hobeto esanda, irekia erakutsiko dio publikoari.)

Hatz txikitik helduta

kudeaketari tiro

hau gara, hemen gaude

maite dugu maite gaituzten aldiro

Infinitu tattooak

opari fin-finak

genesiak, faseak

inoiz ezezagunak, noizbait lagun-minak

Ikusten zaitut zabal ta gardena

ene lekuko, gure totema

saiatzearena

da gure promesarik txikiena

Antza dugu tarteka

perimetro berdinak

elkarren fan zu, fan ni;

organoen konexio ta feelingak

Lagun versus lanegun

ta kafe bat ez da aski

zuekin bizi nahi dut

baina zein fantasia da hori zehazki?

Eeeee!

Ikusten zaitut zabal ta gardena...

(Dibanean elkartuta ematen dio amaiera taldeak. Bihotz baten gainean eseritako lagun talde baten silueta ikusten da. Amaierako agurra. Iluntasuna.)

[10] Abesti hau originala da eta antzezlanerako sortua izan da. Letra Eider Perezek idatzi du taldearen ideietatik abiatuta eta musika konposaketa Paxkal Irigoienena da. Abesti honen grabaketa Asier Renteriaren Noidxe estudioan egin zen, eta aktoreez, eta aipatu ditugun lagunez gain, grabaketan Julen Etxeberri eta Allande Etxeberrik hartu zuten parte bateria eta baxua joaz.

PROMESA BATEN ANATOMIA

MAITE AIZPURUA

      Aitortzen dut: txarra naiz tituluak jartzen jaioberriei. Hitz gutxiko promesa bat egitea, “baina”rik gabe, arrazoiketa ponposorik gabe. Kanpotik datorren ordena bat bezala bizi dut batzuetan. Izen bat nolabait beti erlazioan dagoen zerbait delako. Titulu batek kuirra izateko aukera izan beharko luke, pentsatzen dut, agian, irakurriko duenaren arabera izendatzeko aukera izan. Eskuan liburua hartzen duenaren arabera alda daitezela lekuz letrak modu magikoan.

      Gero, egunaren amaieran, eskertzen dut izen bakar bat jarri behar izatea gauzei, orokorrean. Ale, bilatu bere baitan irakurlearen arabera kuirra izango den titulu bakar bat, dena eta izan daitekeena. Maximo hiru hitz, ale.

      Eta bakoitzak bere ezintasunak eta bertuteak dituenez, eta, dagoeneko, ordena establezituan irakurtzen joan bazara behintzat, azala eta mamia irakurri dituzunez, ba liburuaren izenburua aukeratzerakoan sortu den gogoeta honi tarte bat eman nahi izan diot.

      Hasi aurretik sekretu bat: gehienetan estrategiak bilatzen ditut tituluak beste norbaitek jar ditzan. Zein izen jarriko zenioke zuk liburu honi?

      Orain urte batzuk, Arte Dramatikoko ikasketetan graduatu nintzen abiaduraren inguruko performantze friki bat, korrika-makina bat eta anbizio filosofiko handiak eskuetan nituela. Ordura arte irakasle nuen lagun batek, eskolako testuinguru horretatik aterata, esan zidan: “Egiten ari zaren hori guztia, abiadura eta kapitalismoarena ikertzea dena ondo, e, oso sakona, baina kontu bat, pertsona herren bat zara korrika-makina baten aurrean, ba hori, hori da ikusten dudana”.

      Komentario sinple bat, eta danba! Estropezu egin zuen sortzaileak zegoenarekin. Eta zauriarekin. Orduan hasi nintzen usaintzen egon bazegoena, baina planifikatu ezin nuena. Hasi praktikatzen sormen prozesuetan hainbeste kostatzen den hori: egotea eta entzutea, prefabrikatutako ideien forma itxietan emaitzak bilatu baino oinarrietara jo, ahal dena egin eta arreta entrenatu. Intuizioari entzun, altxorrak gorde, sinpletasunari heldu, erabakiak hartzen saiatu, nekiena desikasi eta dakigun gutxiari dirdira atera. Ez da lan makala, ez, pentsamendu barrokoa, hitz-jarioa mingainean eta arima su artifizial dugunontzat. Sinetsidazu.

      Behin entzun nion ez dakit zeini, norbere-norbanakoaren mina edota jakinduria erakusteko egiten den arteak aspertu egiten zuela, artelanaren zentroa ez delako egilea edo interpretea izan behar, artelana mediuma izan behar litzatekeelako nolabait. Orduz geroztik, obsesio bilakatu zitzaidan antzerkiak beti hartzaileak izango dituen ideiarekin lan egitea. Antzezlana ikustera datorren publikoaren bidaiarekin edota antzerkia gertatuko den lekuarekin eta lekukoekin konektatuta egotea. Horregatik, sufrimenduaren erakustaldi eszeniko bat gehiago sortzeko tentazioak, banan-banan eta goxo-goxo, disolbatzen joaten diren hasierako bulkadak bezala bizitzen ditut. Jendearekin elkarlanean urtzen eta nahasten joan diren hasierak izan dira minak.

      Liburu hau osatzeko iraganeko testuak kuxkuxeatzen ari nintzela aurkitu dut poesia inperfektu hau:

Hemen

nekrosiaren

zona 0:

fantasia zikatrizatuak

gorria ari du

Hemen

memoria ari du

titaniozko ausardia

zeramika hautsen udaberria

Hemen

ortopedia malgua

katatonia ibiltariak,

korrikalariak

mamu ibiltariak

promesa korrikalariak

Bere garaian, ez nuen poema eszenan enkajatzea lortu, momentu horretan ez nuelako ulertzen zer esan nahi zuen. Eta, egia esan, oraindik ere antzera begiratzen dut, bekainak uzkurtuta eta muturra estututa, jaioberri zatar bati bezala. “Zer da hau?” besteei galdezka.

      Eta hala ere, poesia honek antzerki hauetan errepikatzen diren hiru obsesio jasotzen ditu: gorria, mamuak eta promesa. Poesia honek istorioen abiapuntuan dagoen hasiera jasotzen du: pauso bat bestearen berdin sekula emango ez duen herrenarena. Aurrera ibiliagatik ere, baldintza materialengatik bide zuzena ezinezkoa duten izakiena.

      Goazen bada herrenka puntuz puntu.

      Gorriarena, klasiko bat da, noski. Gorri kolorea nukleoa da: pasioarena, haragiarena, minarena, ilusioarena, gehiegikeriarena. Argi gorria maite dut, azala tripetatik pizten duelako, asunek egiten duten moduan. Koloretako bihotzen emotikonoek aukerak zabaldu dizkigute, ados, baina bihotz gorria beti beste zerbait da.

      Obsesio bat da ere mamuena, aitortzen dut, agerrarazteko haien burua estaltzen duten presentziena. Izara azpiko klasikoak, airean dauden ezinezko lagun inbokatuak, enkaputxatutako lagun ezkutuak, espektroak. Berandu ohartu naiz honetaz, baina antza mamuak infiltratzen ditut sormen prozesu guztietan. “Beste-gu” horiek edo, agian moralki edo fisikoki izan ezin garenak, baina gorputz imajinatu gisa bai. Gure gertaeren voyeurrak diren mamu horiek.

      Eta promesarena. Agian dudan irudimen metraileta honengatik edo agian lehen kolpean dagoenari umiltasunez begiratzeko ezintasunagatik, ez dakit, baina promesaren kontzeptuak zeharkatzen ditu antzezlan guztiak, oso fuerte.

      Erresistentzia arazo fisikoa da lehen aldiz bipedo funtzional bat antzezteko —eszenan eta eszenatik kanpo— pribilegioa izan nuen unean agertu zen, ezgaitasunaren gaineko hausnarketa eszeniko gisa. Aktore herrena eta korrika-makina parez pare jarri, eta gizarte kapazitista batean erdi zuzen ibiltzeak sorrarazten zizkidan abantaila eta buruhausteekin, zein espektatiba sortzen ziren ikertu nuen. Ordura arte ez nuen nire burua lisiatuen edota ez-lisiatuen artean sartu —politizatu, esaten dena—, eta bat-batean sasi-lisiatu bezala izendatzeko beharra sentitu nuen, tartean zegoen mundu horrekin konprometitzeko. Promesa eszeniko bat egosi nuen lehen aldia izan zela uste dut.

      Ondorengo “promesa” biak, berdina eta txikiena, urte luzeetan sexilio intermitentetik nire herrira itzultzea eta lagunarteko etxebizitza batean bizitzea lortu nuen urtean abiatu ziren. Urte hauetan behatu dut badagoela bizi momentu bat egoera edo gai batek eragindako mina bigarren plano batera pasa eta zauriarekin zerbait eskuzabalagoa egiteko ateak zabaltzen direna. Biktimaren lekua utzi eta distantzia pixka bat hartuta ingurura begiratzen hasten garena, behingoz. Promesa bat formulatu dezakezuna, norbere buruarekin edo jendearekin. Esperientziatik azaltzen saiatuko naiz, baina hasi aurretik, promesaren inguruko ohar parea partekatu nahi nuke zurekin:

1.  Promesa bat ez da aurreikuspen huts bat, eguraldiaren interneteko iragarpena bezala. Promesa baten atzean borondatea dago, promesa egin izanaren memoriak inplikatzen gaitu, eragin bat du. Zentzurik onenean, zin egitea, hitz magikoak esatea bezalakoa da, zerbaitekin edo norbaitekin harremanetan jartzen gaituen akzio bat.

2.  Promesa batek denbora eta leku bat behar du gerta dadin edo hautsi dadin. Komunitate bat behar du, edo gutxienez, inplikatzen duen norbait.

Urte luzez, laguntasuna heteroarauaren gaitz guztien aurkako irtenbidea zelakoan egon naiz, denetik eskatu diot laguntasunari, eta usaindu dezaket, liburu honetara gerturatu zareten batzuk ez zaretela urruti ibiliko sinesmen honetatik. Eta gero, gaztaroaren amaierekin gertatzen den bezala: antidotoa bilatu ez, ostiak jaso eta abandonuak jotako tirano bat bihurtu nintzen. Ni, lagun iraultzaile perfektua, unibertsoak ahaztuta. Espero dut, irakurle, ulertuko duzula minduta dagoenaren itsutasuna. Baina hala bizitzan nola sormenean, lotsa ematen duen arren, garrantzitsua izaten da kasketarik okerrenak zerk eragiten dizkigun onartzea.

      Gure sormen prozesuan ere, laguntasunaren epikari eta edertasunari zegozkion gaiak ikertzen hasi ginen: forever hitza, traizioa, erromantizismoa, familia anti-nuklearrak... Eta begira, amaiera kontatuko dizut zuzenean. Hamarkada bat geroago eta hiru urteko sormen prozesuaren ondoren, konklusio modura, ideia tonto batera iristeko zortea izan dudala esango dizut. Hauxe: besteak lagun txarrak direla dioten kontakizunak bakarrik kontuan hartuta, ez litzateke lagun on bakar bat ere existituko. Ergo, matematikoki ezinezkoa da norbera izatea munduko lagun on bakarra.

      Sormen eta talde prozesuei eskertzen diedana da behatzera bultzatzen zaituztela. Prozesuak eraman nau ikustera oraindik ere badaudela laguntasun esperientziak, ikusgarritasun gutxiago dutenak nik bizi izan ditudanak baino. Edo, uste ez nuen arren, bakardadearen rankingean nahikoa pribilegiatua naizela. Prozesuak eraman nau galdetzera zergatik diren nire lagun (eta lankide, eta bizilagun, eta maitale, eta abar...) gehienak nire adinekoak, zuriak edo euskal hiztunak. Edo zergatik dirudigun iritzietan klonak, baina gero desberdin egiten ditugun gauzak eta ez dugun elkar ulertzen,  hain berdinak bagara gure baloreetan. Edo ea poliziaren alde dagoen norbaiten edo, are okerrago, polizia baten laguna izan naitekeen. Uste dut ezetz. Ea nola ahal dugun lortu erdibide bat liberalismoa eta esklusibitatearen artean, edo liberalismoa eta esklusibitatea ez ote diren txanpon beraren bi aldeak. Ea nola bila dezakedan, benetan, materialki diot, denbora duin bat jendearekin egoteko, orain ez dudana. Ez duguna orokorrean. Eraman nau prozesuak behin eta berriz analogiak bilatzera aktore talde honen osaketa eta orain arte ezagututako lagun taldeen osaketen artean. Zer duen adinkeriatik, arrazakeriatik edo gaitasunkeriatik, eta zer ez. “Keriak”, “ismoak”, “tasunak”. Ze gauza bat da zure klub esklusiboarekin kafe bat hartzea,

eta bestea lagun taldea eszenaratzea eta kanpotik ikusi ahal izatea. Eraman nau galdetzera ea zer egiten dudan eta dugun laguntasunarekin —edo agian kidetasunarekin?— komunitatean, harreman intimo batetik harago izan dadin jende gehiagoren konpainia, biziraupena eta bakardadea goxatzeko potentziala. Izan dadin konpromisorako harreman bat. Eta batez ere, eraman nau disidentziek, xelebrekeriak eta ohiturazko topaleku arruntenek sortzen dituzten arnasgune txikiak infinituki eskertzera.

      Antzezlana estreinako aldiz egitera goazen honetan, eraman nau onartzera antzezlan honek ezin dituela galdera horietako batzuk erantzun. Eta ondo dagoela ere galdera horiek, batzuk behintzat kritikak diren heinean, norbere bizitzara eramatea. Eta orduan, horiekin konpromisoa hartu eta gero, agian egin dezakegula zerbait artistikoa zirrikitu horiekin, zintzotasunez. Zerbait baldin badago desagradablea eszenan antzezten duenarentzat —eta egin izan dudalako diot—, hori da irakaspenak ematen ibiltzea momentuko “iraultzaren TOP10an” dagoen gai baten inguruan. Antzokian argiztatuta dagoen aldeak “gure errealitatea da benetakoa dena eta horrelakoak izan beharko genuke” erakustea argiztatu gabe dagoen aldeari, teatro burgesaren oinarria izan da betidanik. Ez da erraza hori ez egitea, eta hobe patxadaz hartzea lezioak emateko dugun sen hau. Baina zintzotasuna, uko egitea eta kargu egitea, hori da geratzen zaiguna zerbait “iraultzailea” egin nahi badugu. Onartzen nabil agian norbaitek antzezlan hau jaso eta gorrota dezakeela ere, edo hutsuneek eragingo diotela gehiago bertuteek baino. Beste min batzuetatik abiatuta, beste zerbait “harago doana” egingo duela agertutako galderekin.

      Promesarik txikiena antzezlanarekin zintzotasunez sortu dugunaren sentsazio goxoa dut, eta infinituki eskertuta nago taldeari. Ez nukeen sekula horrela imajinatuko, baina sormen prozesu baten hasieran “Zein da zure desio sakona?” galdetzen baduzu, eta mundu guztiak “Kantatzea eta dantzatzea” erantzuten badu, ba horixe. Plazerik eta arriskurik gabe, nora joango gara ba? Sekula horrela imajinatuko ez nukeen arren, prozesuan gauden denon arteko eta aldi berean denongatik at dagoen zerbait sortzea opari handia da. Gutaz bakarrik hitz egiten ez duena gugandik atera den arren. Promesaren dramaturgia antzerako bat esperimentatu dugula esango nuke: dagoenaren eta konjuruaren artean ibili gara, nola esan, badena eta izan daitekeenaren artean. Poz, min eta nahi, baina baita ere kritika, ezintasun eta ausentziekin konprometitzen saiatzen dena. “Saiatu” diot, bai, ze lehen esan bezala, gehiago izaten baitira zabaldutako zirrikituak, denontzat berdin balio duten erantzun trinkoak baino.

      Promesa batek ez digu inoiz dena ulertaraziko edo ez gaitu salbatuko. Konjuru bat den heinean, ulertezinarekin eta ezintasunekin erlazionatzeko tresna bat da. Promesa batek gure atal bat jarriko du orainean eta beste bat etortzeke dagoenean. Eta hara non: ezin da jakin, zehazki, herrenaren promesan zein puntu zehatzetan eroriko den pausoa. Anatomia espezifiko batez ari naiz: elkarrekin modu traketsean eta intentsuan kolaboratu behar duten erdizkako ehunak. Promesaren anatomia iradokitzailea eta sexya, aldaken zalantza-balantza inperfektu bat bezala.

      Azken urteetan asko nabil harriei eta urari begira, eta protagonista bezala bizi ez ditudan egoerei nola begiratu ezin jakinda. Izan gizakiei edota gizaki ez direnei gertatutakoak. Badago hor zerbait, ahots bat, dioena: dagoena badago, ez asmatu beste istorio edo iragarpen bat, gero sistemaren hutsuneak non dauden publiko egingo duena. Asmatu gabe ere istorio ugari badago.

      Ulertzen nabil promesa ez dela ilusio bat edo ideal bat eszenaratzea, gero erraietatik leherrarazteko. Promesa da zer egiten duzun, edo zer egiteari uzten diozun dagoenarekin. Promesa ez da sistemaren zirrikitu batetik sartzen den esperantzarako argi zuri bat bidea erakutsiko diguna, promesa zirrikitu horretatik begiratzea da.

      Ados, ba ez dakit nola egiten den hau, baina egingo dugu elkarrekin.

      Printzipioz, hitz hauek dagoena eta ez dagoena jasotzen dutela konfiatuko dut. Bertigoa ematen dit irakurri duzun momentuan zurekin egoteak, hitz hauek beste hitz batzuekin estaltzen. Baina alai gaudenetan etxetik paseatzen dugun biluztasuna bezalakoak iruditzen zaizkit, bat-batekoak, zintzoak, bitxiak, irribarre txiki bat ateratzen dutenak.

      Pentsatzen nabil antzerki lan hauek hemen jasotzea hein batean harri bihurtzea izan dela, zentzurik onenean. Paisaiaren parte izatera pasatzeko aukera eman diegu. Norbaitek irakur ditzan dagoena bezala, nik harriei begiratzen diedan bezalaxe.

Eskerrak

      Eskerrak eman nahiko nizkioke lehenengo promesaren antzezlanetan sortzaile izan den jende nukleoari. Intzari, rolloa segitzeagatik hasieratik, eta Ane, Eider, Maiana eta Edurneri, eta Promesarik txikienako lan talde osoari. Esker infinituak, hasieratik bidelagun eta eskuzabaltasun iturri izan dudan Matxaleni eta bere ezusteko begiradari. Luze joko luke liburu honetan bidelagun izan den Oierri eskertu beharrekoen zerrendak, baina besteei lekua egiteko duzun dohain horretatik ikasten jarraitzen dut. Zuei bioi, esan, nire antzerkiko gurasoak izan zaretela, eta, momentu honetan, zuek hiltzen ari naiz, zin degizuet egingo dudala. Bide batez eskerrak Horman Poster-eko ex-boskoteari eta Metrokoadrokako lagunei familia disfuntzional eta hedatuen ateak zabaltzeagatik.

      Behin familia aipatuta, eskerrak ere batzuetan antzerkiak kontsumitutako egunerokoari eusten diozuenoei eta bizitzaren grazia eta anparoa zaretenoi. Ez gaitu legeak errekonozitzen eta lotsa ematen dit zuen inizialak jartzeak, baina talde politak egiten ditugu.

      Eskerrak ere familia nuklearrari “Maite eta bere lagunen kontu aldrebesak” haienak izango balira bezala defendatzeagatik besteen aurrean. Nahiz eta badakidan, antzokira zatoztenetan behin baino gehiagotan zuen kolkorako diozuela, “Ze demontretan ari dira?”. Amari eskerrak bere hitzak lapurtu eta abisatu gabe antzezlan guztietan zitatzen uzteagatik.

      Eskerrak EHAZEri eta EHAZEkideei, ezinezkoan eusteagatik, horrelako aukerak izan ditzagun sortzaileek.

      Eskerrak publikoari, orokorrean, ze antzerki testu hauek zuekin batera idatziak izan dira.

      Eta eskerrak jada ez diren guztiei, haustura guztiei. Ez dago promesarik hausturarik gabe.

Biografiak

Infinitudrama

      Infinitudrama 2024ko abenduko egun hotz batean aipatzen da lehen aldiz bazkaloste batean, laguntasunari buruzko sormen prozesu baten bitartean. Eta hain zuzen ere, hori du ardatz konpainia berri honek: harreman sareak indartuz eta bide propioak jorratuz sorkuntza eta kulturarako lagunarte ireki, konprometitu eta zirikatzaileak sortzea.

      Infnitudramak diziplina eta eskarmentu desberdinetako sortzaileek proiektuak aurrera eraman eta elkarlanak burutzeko arte eszenikoetako plataforma gisa funtzionatzen du. Maite Aizpurua Olaizolak gidatzen du egitasmoa eta Promesa berdina egin diegu lagun guztiei (2023) antzezlana izan zen lehen proposamen eszenikoa. 2025ean bi lan berri estreinatuko ditu. Alde batetik Promesarik txikiena, laguntasuna ardatz duen aretorako lehen antzezlan luzea, eta bestalde, Adarbakarra, Garazi Navas soinujolearekin batera sortutako kontzertu performatiboa.

      Euskara besarkatu eta gertatzen ari denari adi, lengoaia artistiko garaikideak eta gaurkotasunezko begiradak jorratzen dira proiektuetan. Betiere umorea, esperimentazioa, probokazioa, jarrera kritikoa eta inozentzia/inozotasuna bidelagun.

Maite Aizpurua Olaizola

      Antzerkia egiten hasi zen gizarte mugimendu eta gaztetxeetan eztabaida militante amaiezinekin zerbait katartikoa eta ondo pasatzekoa egiteko beharra zuelako. Eta gero ikasketak burutu zituen Donostiako TAEn eta Dantzertin (2019).

      Erresistentzia arazo fisikoa da (2019) izan zen bere lehen pieza eszenikoa, eta orduz geroztik izaera desberdineko proiektuetan aritu da gelditu gabe aktore, sortzaile, ekoizle eta gidari gisa.

      Horman Poster kolektiboko kide izan zen 2019-2023 urteen artean. Metrokoadroka kolektiboarekin kolaboratu izan du jarraikortasunez, besteak beste, site-specific sorkuntzetan, Bidaide (2021) eta Zeozertan dabil baina ez dakit zertan (2023) antzezlanetan.

      Arte eszeniko garaikideko sormen laborategiak gidatu izan ditu gazte eta helduentzat, besteak beste, Jar Gaitezen Dramatiko izenekoa.

      2023an Esnatze basa ipuina argitaratu zuen Hamarreko bitxia bildumaren barruan.

      2025ean Infinitudrama arte eszenikoetako egitasmoak bultzatzeko plataforma sortu du, proiektuetan parte hartzen ari den jendearen bultzadarekin.